ABD, Rusya'yı Kuzey Koreli İşçi Ağını Gizlemek İçin Öğrenci Vizeleri Kullanmakla Suçladı

10 dakikalık okuma
US Accuses Russia of Using Student Visas to Hide North Korean Labour Network

Öğrenci vizeleri büyüyen iş gücünü gizliyor, izleme ekibi söylüyor

Çok Taraflı Yaptırımları İzleme Ekibi'ne (MSMT) göre Rusya, 2025'te Kuzey Kore vatandaşlarına 35.839 öğrenci vizesi verdi; bu sayı 2024'te 8.617'ydi. Dört kattan fazla artış, Moskova'nın Birleşmiş Milletler yaptırımlarını aşmak için işçileri öğrenci gibi gösterdiği yönündeki ABD suçlamasının merkezinde yer alıyor. Söz konusu yaptırımlar, Ukrayna'ya karşı kullanılacak askerî insansız hava araçları üreten fabrikalardaki çalışmaları da kapsıyor.

İçindekiler
  1. Öğrenci vizeleri büyüyen iş gücünü gizliyor, izleme ekibi söylüyor
  2. Eğitim istihdama nasıl geçiş yolu oldu?
  3. BM kararları neyi gerektiriyor?
  4. Rusya'daki insansız hava aracı fabrikaları iş gücünü savaşla ilişkilendiriyor
  5. En büyük hedef ülke Çin
  6. İşçiler kazandıkları paranın çok azını alabiliyor
  7. Altı ölüm, işçi güvenliğini gündeme taşıdı
  8. Soruşturmalar ve yaptırımlar paranın izini sürüyor
  9. On bir hükümet yaptırımların daha güçlü uygulanmasını istiyor
  10. Önemli Noktalar

Ekibin 16 Eylül 2026'da yayımlanan üçüncü izleme raporu, en az 17 ülkede 35.600 ila 101.280 Kuzey Koreli işçinin çalıştığını tahmin ediyor. Bu faaliyetler 2025'te Kuzey Kore hükümetine tahminen 450 milyon ila 800 milyon dolar gelir sağladı; gelirin büyük bölümü bilişim teknolojileri alanında çalışanlardan elde edildi.

New York'taki BM Genel Merkezi'nde düzenlenen bilgilendirme toplantısında ABD'nin özel siyasi işlerden sorumlu büyükelçi yardımcısı Jennifer Rosetta, Rusya'yı Kuzey Koreli işçileri ülkelerine gönderme yükümlülüğünü aşmak için bilinçli bir politika izlemekle suçladı. Hükümetlere, istihdamı gizlemek için kullanılan vizeleri vermeyi durdurmaları ve bu düzenlemeleri yapanları soruşturmaları, yargılamaları ve mümkün olduğu durumlarda yaptırıma tabi tutmaları çağrısında bulundu.

Rosetta, Rusya'nın verdiği öğrenci vizelerinin 2024'te 8.000'in biraz üstündeyken 2025'te 36.000'in üzerine çıktığını belirtti. İzleme raporunda daha kesin bir döküm yer alıyor: 2025'te Kuzey Korelilere verilen toplam 36.413 vizenin 35.839'u öğrenci vizesiydi; başka bir deyişle vizelerin yüzde 98'den fazlası eğitim amacıyla düzenlenmişti.

İddialar üç somut kaygıyı bir araya getiriyor: Pyongyang'ın silah programlarına giden para, Rusya'nın savaşını destekleyen iş gücü ve yaşamları sıkı denetim altında tutulan işçilerin kazançlarının büyük bölümünden mahrum bırakılması.

Reklam

Eğitim istihdama nasıl geçiş yolu oldu?

MSMT raporuna göre Rusya, 2020'den itibaren Kuzey Kore vatandaşlarına hiç çalışma vizesi vermediğini bildirdi. Ancak öğrenci vizeleri ülkeye girmek için başka bir yol sundu. Raporda, uluslararası öğrenci olarak ülkeye giren işçilerin daha sonra uygulamalı eğitim adı altında şantiyelerde, çiftliklerde ve tomruk işletmelerinde çalıştırıldığı anlatılıyor.

Şubat 2020'de Rusya yasalarında yapılan bir değişiklik, akredite mesleki eğitim programlarına tam zamanlı kayıtlı yabancı öğrencilerin ayrıca çalışma izni almadan çalışmasına olanak tanıdı. İzleme ekibine göre aracı kişiler, Kuzey Koreli işçilerin varlığını ve sayısını gizlemek için eğitim düzenlemelerinden, eğitim kurumlarına yapılan ödemelerden ve başka yöntemlerden yararlandı.

Rus üniversitelerindeki kayıtlı öğrenci sayıları çarpıcı bir karşılaştırma sunuyor. Üst düzey bir Rus yetkili, 2024'te Rus üniversitelerinde yalnızca 96 Kuzey Koreli öğrencinin kayıtlı olduğunu söyledi; aynı yıl 8.617 öğrenci vizesi verilmişti. Raporda bu fark, eğitimin başka faaliyetleri örtbas etmek için kullanıldığına kanıt olarak sunuluyor.

Moskova'daki Sodeystviye Sanat ve Beşerî Bilimler Koleji raporda sıkça anılıyor. Haziran 2025'te yaklaşık 10 Kuzey Koreli kadın öğrenci vizesiyle Rusya'ya girdi ve Vladivostok'ta bir domuz çiftliğinde hayvanları besleyip binaları temizleyerek aylık 700 dolar olduğu belirtilen bir ücret karşılığında çalıştı. Kadınların resmî kabul kurumu kolejdeydi.

Yaklaşık 30 Kuzey Koreli başka bir grup, Temmuz 2024'te sanayi stajyeri olarak Sahalin'e geldi. Rapora göre bu kişiler kolejde derslere katılmadı ve geldikten sonra eğitim de almadı. Güney Kore, Kuzey Koreli işçilerin gönderilmesindeki rolleri nedeniyle Nisan 2024'te koleje ve temsilcisine yaptırım uyguladı.

BM kararları neyi gerektiriyor?

2017'de kabul edilen BM Güvenlik Konseyi'nin 2375 sayılı kararı, belirli istisnalar dışında Kuzey Kore vatandaşlarına yeni çalışma izni verilmesini yasakladı. Aynı yıl daha sonra oybirliğiyle kabul edilen 2397 sayılı karar ise ülkelerin kendi yetki alanlarında gelir elde eden Kuzey Korelileri Aralık 2019'a kadar ülkelerine geri göndermesini şart koştu. Rusya bu önlemler lehinde oy kullandı.

ABD, ülkesine geri gönderme yükümlülüğünün son tarihten sonra da yürürlükte olduğunu söylüyor. İzleme ekibinin tavsiyelerine göre hükümetler, vize başvurularını değerlendirirken seyahatin gerçek amacını incelemeli ve öğrenci statüsünün yurt dışında gelir elde edildiğini gizlemek için kullanılmadığından emin olmalı.

Süreç, kısıtlamaların ve izlemenin nasıl değiştiğini gösteriyor:

  • 2017: Güvenlik Konseyi, istihdamı kısıtlayan ve ülkeye geri göndermeyi zorunlu kılan 2375 ve 2397 sayılı kararları kabul etti.
  • Aralık 2019: Yurt dışındaki işçileri ülkelerine gönderme süresi doldu.
  • Mart ve Nisan 2024: Rusya, BM uzman panelinin görev süresinin yenilenmesini veto etti ve panel faaliyetlerini durdurdu.
  • Ekim 2024: On bir hükümet, yaptırım ihlallerini ve yaptırımların aşılmasını izlemek üzere MSMT'yi kurdu.
  • 16 Eylül 2026: Ekip, yurt dışındaki iş gücüne odaklanan üçüncü raporunu yayımladı.

New York'taki bilgilendirme toplantısına başkanlık eden Japonya'nın BM Daimi Temsilci Yardımcısı Tomohiro Mikanagi, uzman panelinin çalışmalarının sona ermesinin mevcut Güvenlik Konseyi kararlarının tüm BM üyesi ülkeler için hukuken bağlayıcı olma niteliğini değiştirmediğini söyledi.

Reklam

Rusya'daki insansız hava aracı fabrikaları iş gücünü savaşla ilişkilendiriyor

MSMT'ye göre 2025'in sonunda Rusya'da tahminen 15.000 ila 30.000 Kuzey Koreli işçi bulunuyordu. İşçiler inşaat, imalat, tarım, gemi yapımı ve bilişim teknolojileri dâhil çeşitli sektörlerde yaklaşık 70 ila 80 Kuzey Koreli şirket üzerinden çalışıyordu.

Tataristan Cumhuriyeti'ndeki özel ekonomik bölge Alabuga, askerî insansız hava araçları üretiminde Kuzey Korelilerin çalıştırıldığı yerlerden biri olarak gösteriliyor. Rapora göre bu hava araçları, Ukrayna'ya karşı kullanılmak üzere Rus kuvvetlerine tedarik ediliyor.

Almanya'nın BM Daimi Temsilci Yardımcısı Florian Laudi, toplantıda öğrenci statüsüyle Rusya'ya giren bazı Kuzey Korelilerin askerî insansız hava araçları üreten tesislerde çalışmak üzere görevlendirildiğinin bildirildiğini söyledi. Rusya ve Kuzey Kore'ye bu görevlendirmeleri durdurma çağrısı yaptı.

Alabuga'da çalışanların sayısı belirsizliğini koruyor. Ukrayna savunma istihbaratı, Kasım 2025'te o yıl bölgeye 12.000'e kadar Kuzey Koreli işçi getirilmesini öngören bir plandan söz etti. MSMT'ye katılan bir devletin sağladığı bilgiler, insansız hava aracı üretimi için işçilerin gönderildiğini doğrularken gerçek sayıların mevcut tahminlerin altında olduğunu belirtti.

Kaygılar, işçilerin ülkelerine döndüklerinde yanlarında götürebilecekleri becerileri de kapsıyor. Ekim ayında yayımlanan bir araştırma, insansız hava aracı fabrikalarındaki deneyimin Kuzey Koreli teknisyenlere seri üretim ve savaş sırasında yapılan iyileştirmeler konusunda pratik bilgi kazandırabileceğini inceledi. Dolayısıyla fabrikalarda çalışma, Pyongyang'a hem gelir hem de silah üretimi deneyimi sağlayabilir.

En büyük hedef ülke Çin

MSMT'nin değerlendirmesine göre Çin'de tahminen 20.000 ila 70.000 Kuzey Koreli işçi bulunuyor ve bu sayı Çin'i en büyük hedef ülke hâline getiriyor. Kanada Dışişleri Bakanlığı'nın Kuzeydoğu Asya'dan sorumlu genel müdürü Ken England, New York'taki toplantıda işçilerin temel işleme faaliyetlerinin ötesine geçerek ev aletlerinin montajını da üstlenmeye çalıştığını söyledi.

Katılımcı hükümetlerin ortak açıklamasında, 2023-2025 yılları arasında 10.000 ila 20.000 işçinin geçici olarak Çin'den ülkelerine gönderildiği belirtiliyor. Ocak 2025 ile Ocak 2026 arasında yaklaşık 10.000 yeni işçi geldi; bu da gidenlerin ardından yeni işçilerin gönderildiğini gösteriyor.

Raporda, fabrika çalışanlarının altı ay geçerli eğitim vizeleri, restoran çalışanlarının ise öğrenci vizeleri aldığı anlatılıyor. Bazı eğitim vizelerinin, işçilerin Kuzey Kore'ye dönmesine gerek kalmadan yenilenebildiği bildiriliyor.

Kuzey Kore'nin karşısında yer alan Çin sınır kenti Dandong, raporda gizli ulaşım düzenlemeleri kapsamında anılıyor. Ekim 2025'te camları yoğun biçimde karartılmış, boş ve üzerinde hiçbir işaret bulunmayan 11 otobüs Kuzey Kore yönünde sınırı geçti ve daha sonra yolcularla geri döndü. Başka düzenlemelerde ise yolcular belirlenen iş yerlerine götürülmeden önce göçmenlik işlemlerinin otobüslerin içinde yapıldığı bildiriliyor.

Rusya'da çalışmak güçlü bir mali teşvik sunuyor. MSMT, Rusya'daki her Kuzey Koreli işçinin yılda ortalama 7.500 dolar kazandırdığını tahmin ediyor. Sektöre bağlı olarak Rusya'daki aylık kazançlar Çin'dekinin beş katına kadar çıkabiliyor.

Reklam

İşçiler kazandıkları paranın çok azını alabiliyor

İzleme raporuna göre Kuzey Koreli yurt dışı işçileri genellikle haftada altı ya da yedi gün, günde 12 ila 18 saat çalışıyor. Gelirlerinin yüzde 80 ila 90'ını, bazen daha fazlasını, Kuzey Kore hükümetine vermek zorundalar.

Hollanda'nın BM Daimi Temsilci Yardımcısı Bahia Tahzib-Lie, toplantıda devletin bazı işçilerin kazancının yüzde 90'ından fazlasını aldığını ve kaçma girişimlerini ağır biçimde cezalandırdığını söyledi. Katılımcı hükümetler ayrıca hareket özgürlüğünün ve dışarıdakilerle iletişimin kısıtlandığını, işçilerin iltica etmesi hâlinde Kuzey Kore'deki yakınlarının misillemeyle karşılaştığını belirtiyor.

Kesintiler, uzun mesailere rağmen işçileri borçlu bırakabiliyor. Global Rights Compliance'ın yürüttüğü bir soruşturmada, Rusya'daki bazı işçiler için devlete ödenen aylık ücretlerin 600 dolardan 700 dolara yükseldiği tespit edildi; bir işçi talebin 850 dolara ulaştığını anlattı. Ödenmeyen tutarlar sonraki aya borç olarak devredilebiliyordu.

MSMT raporu, yaklaşık 500 işçiyi kapsayan ve öneri aşamasındaki bir tarım işçisi alım planını da anlatıyor. Düzenleyiciler, işçilerin banka kartlarını alıkoymayı, ücretlerini çekmeyi, komisyon kesmeyi ve geriye kalan parayı dağıtmayı planlıyordu. Banka hesaplarının bu şekilde kontrol edilmesi, işçilerin emekleri karşılığında ödenen paraya doğrudan erişimini sınırlıyor.

Rusya'daki işçi alım ilanlarına yönelik bir soruşturmada, fabrika ve tarım işlerinde çalıştırılmak üzere pazarlanan 50 ila 100 kişilik Kuzey Koreli ekipler tespit edildi. Bu işçiler ayda 28 gün, günde 12 saatlik vardiyalarda çalıştırılıyordu. İlanlarda, belgelerin büyükelçilik tarafından kontrol edilmesi ve işçilerin diğer uyruklardan kişilerden ayrı tutulması işverenlere sunulan avantajlar arasında gösteriliyordu.

Altı ölüm, işçi güvenliğini gündeme taşıdı

Ekim 2026'da Rusya'nın Yahudi Özerk Oblastı'ndaki bir demir yolu geçidinde yaşanan çarpışmada minibüste seyahat eden altı Kuzey Kore vatandaşı hayatını kaybetti. Yedinci yolcu ağır yaralı olarak hastaneye kaldırıldı.

Araştırma grubu RT SAVE, yerel soruşturmalarının kurbanların bir Rus şantiyesinde çalışan Kuzey Koreli bir taşeron ekibine mensup olduklarını düşündürdüğünü söyledi. Grup, Habarovsk bölgesinde Kuzey Kore'yle bağlantılı bir şirket olan 1 No'lu İnşaat Şirketiyle olası ilişkileri inceledi. İşverenleri, sözleşmeleri, seyahat amaçları ve ücret düzenlemeleri doğrulanmadı.

Ölümler, gelir tahminlerinin yanına insani bir bedel de ekliyor. Belgeleri, ücretleri ve hareketleri işçi gönderme kuruluşlarınca kontrol edilen işçilerin çalışma koşullarını müzakere etme ya da yardım talep etme özgürlüğü sınırlı. Yakınları da yurt dışında hayatını kaybeden veya yaralanan aile üyeleri hakkında bilgi almak için bu kuruluşlara bağımlı kalıyor.

Rusya'daki iş gücü açığı ve Kuzey Kore'nin dövize duyduğu ihtiyaç, 2024'te imzaladıkları karşılıklı savunma anlaşmasının yanı sıra iki ülke arasındaki iş birliğinin genişlemesine katkıda bulundu. Yurt dışına gönderilen işçiler açısından acil meseleler arasında güvenli ulaşım, makul çalışma saatleri, ücretlerine erişim ve kaza sonrası destek yer alıyor.

Reklam

Soruşturmalar ve yaptırımlar paranın izini sürüyor

ABD'li yetkililer New York'taki toplantıda, Ekim 2025'te yayımlanan ve siber faaliyetlerle bilişim teknolojileri alanındaki çalışmalara odaklanan MSMT'nin ikinci raporunun şimdiden adım atılmasını sağladığını söyledi. Arjantin bir aracı kişinin varlıklarını dondurdu, Pakistan belge sahteciliği soruşturması başlattı, ABD ise Vietnam'da faaliyet gösteren aracılara yaptırım uyguladı.

Laos, rapordaki isimleri göçmenlik kayıtlarıyla karşılaştırdı. Laos hükümeti Temmuz 2026'da izleme ekibine, listelenen 29 kişiden 19'unun kayıtlarda bulunduğunu bildirdi. Kayıtlar, bu kişilerin 2018 ve 2019'da Laos'a giriş yaptığını, 2018 ile 2025 yılları arasında ülkeden ayrıldığını gösteriyordu.

Avustralya'nın BM Daimi Temsilci Yardımcısı Beth Delaney, Canberra'nın bir önceki ay, gizli bilişim teknolojileri istihdamına ve kara para aklamaya yardım etmeleri nedeniyle iki Kuzey Kore vatandaşına ve aralarında Korea Mangyongdae Computer Technology Company'nin de bulunduğu iki kuruluşa yaptırım uyguladığını söyledi.

Yaptırım kayıtları da güncelleniyor. BM Güvenlik Konseyi'nin 1718 Yaptırımlar Komitesi, 16 Kasım 2026'da yaptığı açıklamada, Mansudae Overseas Project Group of Companies'in ticari faaliyet yürüttüğü bildirilen ülkeler arasından Cezayir'i çıkaran bir değişiklik yapıldığını duyurdu. Şirket listede kalırken Angola, Kamboçya, Malezya ve Suriye'nin de aralarında bulunduğu 14 ülkenin adı listede yer aldı.

Mansudae, Kuzey Kore hükümetine veya iktidar partisine gelir sağlamak amacıyla heykel ve anıtlar dâhil inşaat işleri için işçi ihraç etmedeki rolü nedeniyle ilk kez 5 Ağustos 2017'de yaptırım listesine alınmıştı. Güncelleme, fabrika ve bilişim teknolojileri çalışmalarının ötesindeki başka bir yurt dışı iş gücü faaliyetini ele alıyor.

On bir hükümet yaptırımların daha güçlü uygulanmasını istiyor

MSMT; Avustralya, Kanada, Fransa, Almanya, İtalya, Japonya, Hollanda, Yeni Zelanda, Güney Kore, Birleşik Krallık ve ABD'den oluşuyor. Ekibin raporları, katılımcı hükümetlerden gelen bilgileri kamuya açık araştırmalarla bir araya getiriyor.

Bu hükümetler, eylül ayındaki ortak açıklamalarında BM uzman panelinin önceki yetki ve yapısıyla yeniden kurulması çağrısında bulundu. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

Tüm BM üyesi devletleri, iç hukukları kapsamında adım atmak da dâhil olmak üzere, BM Güvenlik Konseyi kararlarının ihlallerinden sorumlu tarafları ve aracılık edenleri kamuoyunun dikkatine sunmaya ve hesap vermelerini sağlamaya teşvik ediyoruz.

Kanada, rapor yayımlanmadan önce yetki alanlarında Kuzey Koreli işçilere ilişkin bilgileri 35 ülkeye ilettiğini söyledi. Bazı hükümetler ek bilgi sağladı ya da attıkları adımları anlattı. Raporda en az 17 ülkedeki işçilere ilişkin tahmin, işçi gönderme faaliyetlerinin sürdüğüne yönelik değerlendirmeyi yansıtıyor.

Güney Kore'nin BM Daimi Temsilci Yardımcısı Yoon Jong-kwon, BM paneli yeniden kurulana kadar izlemenin süreceğini; buna paralel olarak Kuzey Kore'nin nükleer programında ilerleme sağlanması ve Kore Yarımadası'nda kalıcı barış için diplomatik çabaların devam edeceğini söyledi.

Ekibin tavsiyeleri pratik denetimlere odaklanıyor: vizeleri dikkatle incelemek, eğitim düzenlemelerinin gerçek amacını belirlemek, bankalar ve işletmelerle bilgi paylaşmak ve aracılar hakkında soruşturma yürütmek. Yaptırımların uygulanmasından sorumlu kurumlar açısından, vizeyi sağlayandan iş yerine ve ücret ödemesine uzanan zinciri takip etmek, kimlerin çıkar sağladığını belirlemede kilit önem taşıyor.

Önemli Noktalar

  • Rusya, 2025'te Kuzey Korelilere 35.839 öğrenci vizesi verdi; bu sayı 2024'ün dört katından fazlaydı.
  • MSMT, en az 17 ülkede 35.600 ila 101.280 Kuzey Koreli işçinin çalıştığını tahmin ediyor.
  • Yurt dışındaki iş gücü, 2025'te Pyongyang'a tahminen 450 milyon ila 800 milyon dolar kazandırdı; gelirin büyük bölümü bilişim teknolojileri çalışanlarından elde edildi.
  • İzleme ekibi, Alabuga'da Rusya'nın askerî insansız hava aracı üretiminde Kuzey Koreli işçilerin çalıştırıldığını belirtiyor.
  • İşçiler genellikle kazançlarının yüzde 80 ila 90'ını ya da daha fazlasını devretmek zorunda kalıyor ve hareketleri sıkı biçimde denetleniyor.
  • On bir hükümet, yaptırımların daha güçlü uygulanması ve BM yaptırım uzmanları panelinin yeniden kurulması çağrısında bulunuyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir