Kongre Kalıcı Oturum Önerirken ICE, Sınır Dışı Edilmeye Karşı Korunan Hong Kongluları Gözaltına Alıyor

11 dakikalık okuma
ICE Detains Hong Kong Residents Protected From Deportation as Congress Proposes Permanent Residency

Şubat 2027’ye Kadar Süren Koruma Gözaltıları Önleyemedi

Göçmenlik avukatlarına göre, başkanlık direktifi kapsamında sınır dışı edilmeye karşı korunan en az 12 Hong Kong sakini, Haziran 2026’dan bu yana ABD havaalanlarında gözaltına alındı. Hâkimler, 10 gün ile iki ay arasında değişen gözaltı sürelerinin ardından serbest bırakılmalarına karar verdi; ancak bu kişiler elektronik kelepçe takma ve hareket kısıtlamalarına tabi tutulmaya devam etti.

İçindekiler
  1. Şubat 2027’ye Kadar Süren Koruma Gözaltıları Önleyemedi
  2. Federal Direktif Gerçekte Ne Sağlıyor?
  3. DHS, Sınır Dışı İşlemlerinin Neden Sürebileceğini Söylüyor
  4. Mo Serbest Bırakıldı, Ancak Göçmenlik Davası Sürüyor
  5. Gözaltı Sayıları Ne Gösteriyor, Ne Göstermiyor?
  6. Ülkeden Ayrılma Baskısı ve Ülke İçi Seyahat Kaygısı
  7. Tasarı Kalıcı Oturum Yolunu Açabilir
  8. Koruma Kararına Yol Açan Riskler Ortadan Kalkmadı
  9. Sıradaki Önemli Tarihler
  10. Öne Çıkanlar

Gözaltılar, Deferred Enforced Departure (DED) güvencesi ile göçmenlik makamlarının bu kapsamdaki kişilere yönelik uygulamaları arasındaki boşluğu ortaya çıkardı. Mevcut direktif, uygun Hong Kong sakinlerinin sınır dışı işlemlerini 5 Şubat 2027’ye kadar erteliyor ve çalışma iznine erişim sağlıyor. Ancak göçmenlik statüsü ya da kalıcı oturum hakkı vermiyor.

Bu ayrım, Kaliforniya Eyalet Meclisi Üyesi Catherine Stefani’nin çalışanı Ho Yin Mo’nun davasında belirleyici. Göçmenlik görevlileri Mo’yu 17 Eylül’de Las Vegas’taki Harry Reid Uluslararası Havalimanı’nda gözaltına aldı. Bir göçmenlik hâkimi 30 Eylül’de kefaletle serbest bırakılmasına karar verdi ve Mo 2 Ekim’de gözaltından çıktı. Sınır dışı işlemleri sürüyor.

Kongredeki Demokratlar daha kalıcı bir çözüm öneriyor. Oregon Senatörü Jeff Merkley ile Massachusetts Temsilcisi Jim McGovern, 6 Ekim’de Hong Konglulara Sığınma Sözü Yasası’nı sundu. Tasarı, uygun DED kapsamındakilerin ve ailelerinin kalıcı oturum başvurusu yapmasına olanak tanıyacak. Öneri henüz yasalaşmadı ve mevcut korumanın uzatılacağına ilişkin bir açıklama yapılmadı.

Federal Direktif Gerçekte Ne Sağlıyor?

ABD Vatandaşlık ve Göçmenlik Hizmetleri (USCIS), mevcut kuralları 4 Nisan 2025 tarihli Federal Register bildiriminde açıkladı. Bildirim, eski Başkan Joe Biden’ın 15 Ocak 2025 tarihli muhtırasıyla korumanın 5 Şubat 2027’ye kadar uzatılıp kapsamının genişletilmesini uygulamaya koyuyor.

Bildirimde DED, bir göçmenlik statüsünden ziyade başkanın idari kararıyla sınır dışı işlemlerinin ertelenmesi olarak tanımlanıyor. Ayrıca direktif kapsamındaki kişilerin belirlenen süre boyunca sınır dışı edilmeyeceği belirtiliyor. Kapsama girmek için USCIS’ye başvuru gerekmiyor; ancak çalışma izni belgesi almak için genellikle ayrı bir başvuru yapılması gerekiyor.

Reklam

Uygun sakinler genel olarak önceki DED dönemi kapsamındaki kişileri ve 15 Ocak 2025’ten bu yana ABD’de bulunan Hong Kong sakinlerini içeriyor. Kesintisiz ikamet şartı ve belirtilen istisnalar önem taşıyor. Hong Kong’dan gelmiş olmak veya son tarihten önce ülkeye varmış olmak, tek başına her durumda uygunluğu sağlamıyor.

Tanım yalnızca vatandaşlarla sınırlı değil. Herhangi bir ülkenin vatandaşı olan ya da vatandaşlığı bulunmayan ve Hong Kong Özel İdari Bölgesi pasaportu, Britanya Ulusal (Denizaşırı) pasaportu, Britanya Denizaşırı Topraklar Vatandaşı pasaportu, Hong Kong Daimi Kimlik Kartı veya vize amaçlı Hong Kong kimlik belgesi gibi nitelikli belgeleri taşıyan kişileri de kapsıyor.

İstisnalar arasında belirli güvenlik gerekçeleri, iade işlemleri, ağır suç mahkûmiyeti veya ABD’de iki ya da daha fazla kabahat mahkûmiyeti ile kamu güvenliği ya da dış politikaya ilişkin belirli hükümet kararları bulunuyor. 15 Ocak 2025’ten sonra Hong Kong’a veya Çin ana karasına gönüllü dönüş de kişiyi koruma kapsamı dışında bırakıyor. Demokrasi aktivizmine daha önce katılmış olmak genel bir uygunluk şartı değil.

DHS, Sınır Dışı İşlemlerinin Neden Sürebileceğini Söylüyor

İç Güvenlik Bakanlığı (DHS), bir kişiyi sınır dışı işlemlerine tabi tutmakla o kişiyi fiilen ülkeden çıkarmak arasında ayrım yapıyor. Bakanlık sözcüsü, geçici idari koruma statüsündeki kişilere yönelik uygulamaları savunurken hükümetin şu anda bu kişileri sınır dışı etmediğini söyledi.

İç Güvenlik Bakanlığı (DHS), bu tür geçici idari statüye sahip yabancılar hakkında sınır dışı işlemlerinin başlatılmasını engellenmiş saymıyor; ancak şu anda bu kişileri sınır dışı etmiyor. Çalışma izni veya bekleyen bir başvuru, ABD’de yasal statü sağlamaz.

Göçmenlik avukatı Willis Fu Yiu-wai’nin açıklamasına göre, bazı Hong Kong sakinleri öğrenci veya ziyaretçi vizeleriyle ülkeye girdi ve ülkede kalmalarına izin veren ilk süre dolduktan sonra DED korumasından yararlanmaya devam etti. Direktif, önceki vizelerini kalıcı oturuma dönüştürmeden bu kişileri sınır dışı edilmeye karşı koruyabiliyor. Fu, başka bir yoldan kalıcı oturum elde etmenin yıllar sürebileceği uyarısında bulundu.

Bu durum, geçerli bir çalışma izni ile süresi dolmuş bir kabul süresinin nasıl bir arada bulunabildiğini açıklıyor. Ancak belirli bir davada gözaltının yasal olup olmadığı sorusunu yanıtlamıyor. Hong Kong davalarında uzmanlaşan Washingtonlı göçmenlik avukatı Samuel Bickett, şimdiye dek ele aldığı bu tür her davada mahkemelerin kefaletle serbest bırakma yönünde karar verdiğini veya gözaltını hukuka aykırı bulduğunu söyledi.

Bu ayrım, serbest bırakma kararının neyi kanıtladığını da sınırlandırıyor. Kefaletle serbest bırakılmak, DED uygunluğunu kesin olarak çözmüyor veya sınır dışı işlemlerini sona erdirmiyor. Her bir kişinin neden serbest bırakıldığına ilişkin hukuki gerekçe, kişiye özel mahkeme kararları olmadan belirlenemiyor.

Reklam

Mo Serbest Bırakıldı, Ancak Göçmenlik Davası Sürüyor

Mo, Nevada’nın Pahrump kentindeki Nevada Southern Gözaltı Merkezi’nde yaklaşık iki hafta tutuldu. DHS, Mo’nun 13 Ocak 2020’de geçici olarak ABD’ye girdiğini ve 15 Mayıs 2020’ye kadar ülkeden ayrılmadığını söyledi. Beyaz Saray onu "kaçak göçmen" olarak nitelendirirken Stefani, Kaliforniya Eyalet Meclisi tarafından yasal olarak istihdam edildiğini savundu.

Hong Kong’a yönelik göçmenlik korumalarını bilen arkadaşları ve avukatları, Mo’nun muhtemelen DED kapsamında olduğunu söyledi. Programdan yararlanan bir arkadaşı, Mo’nun gerekli şartları karşıladığını bildiğini belirtti. Mo serbest bırakılmadan önce haber hazırlanırken DHS, onun DED uygunluğuna ilişkin özel bir soruya yanıt vermemişti. Bu nedenle Mo’nun koruma kapsamında olduğu, kurum tarafından kamuoyuna doğrulanmış bir karar gibi sunulmamalı.

San Francisco’yu temsil eden Demokrat Stefani, Mo’nun serbest bırakılmasını memnuniyetle karşıladı ve kamu çalışanı olarak yaptığı işi savundu.

Mo’nun serbest bırakılması, başından beri bildiğimiz şeyi doğruluyor: Kendisi kamu hizmetini yasal olarak yürüten, Körfez Bölgemiz ailesinin çok değerli bir parçası ve asla gözaltına alınmamalıydı.

Mo, Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley’de eğitim gördü, San Francisco’daki Çince yayın yapan bir televizyon kanalında muhabir olarak çalıştı ve 2025’te Stefani’nin ekibine katıldı. Görevleri arasında seçmenlerin eyalet kurumlarıyla işlerini yürütmelerine yardımcı olmak ve Çince konuşan sakinler için tercümanlık yapmak vardı. San Francisco Belediye Başkanı Daniel Lurie hâkime yazı yazarak Mo’nun serbest bırakılmasını destekledi; Temsilci Kevin Mullin de kamuoyu önünde Mo’ya destek verdi.

ICE, serbest bırakılmasının ardından Mo’nun sınır dışı işlemleri sürerken kefaletle dışarıda olduğunu söyledi ve yasal göçmenlik statüsüne sahip olmadığı yönündeki tutumunu yineledi. Bir sonraki duruşma tarihi açıklanmadı. Mesleki geçmişi ve kamuoyunun desteği, göçmenlik durumuna ilişkin ayrı hukuki soruları kendi başına çözmüyor.

Gözaltı Sayıları Ne Gösteriyor, Ne Göstermiyor?

En az 12 sayısı, avukatların DED kapsamında korunduğunu belirttiği ve Haziran’dan bu yana havaalanlarında gözaltına alınan Hong Kong sakinlerini ifade ediyor. Haberlerde belediyelere ait ulaşım merkezlerinde yapılan gözaltılar da aktarılıyor. Bu 12 kişi, hâkimler serbest bırakılmalarına karar vermeden önce 10 gün ile iki ay arasında gözaltında kaldı; sonrasında elektronik izleme ve hareket kısıtlamaları devam etti.

Daha geniş kapsamlı bir veri kümesi farklı bir sayı ortaya koyuyor. Sınır Dışı Verileri Projesi’nin Bilgi Edinme Özgürlüğü Yasası başvurusu yoluyla edindiği kayıtlara göre ICE, 1 Ocak ile 6 Ağustos 2026 arasında 38 Hong Kong vatandaşını gözaltına aldı. Bu kayıtlar, her bir kişinin neden gözaltına alındığını veya DED şartlarını karşılayıp karşılamadığını göstermiyor.

Reklam

Akademik araştırmacılar, yıl içinde gözaltına alınan en az iki düzine başka Hong Kong sakini daha belirledi; ancak bu kişilerin koruma şartlarını karşılayıp karşılamadığı ve hâlen gözaltında olup olmadığı net değildi. Bu sayılar toplanmamalı: Zaman aralıkları ve tanımları farklı; sayılan kişiler de örtüşebilir.

Bickett, ABD’de en az 3 bin kişinin Hong Kong DED kapsamına girdiğini, gerçek sayının ise muhtemelen 7 bine daha yakın olduğunu tahmin etti. Bu, bir avukatın tahmini; USCIS’nin resmî toplamı değil. Hem nüfus hem de gözaltı sayılarındaki belirsizlik, korunan sakinlerin ne kadarının gözaltına alındığının güvenilir biçimde hesaplanmasını engelliyor.

Bununla birlikte, bildirilen örüntü çeşitli anlatımlarda tutarlı. Avukatlar havaalanı gözaltılarının Haziran’da başladığını belirtiyor; Bickett ise haftada en az birkaç gözaltıdan haberdar olmaya başladığını söyledi. Bulgular, korunduğu belirtilen kişilerin tekrar tekrar gözaltına alındığını gösteriyor; ülke genelinde etkilenen herkesin doğrulanmış sayısını değil.

Ülkeden Ayrılma Baskısı ve Ülke İçi Seyahat Kaygısı

Avukatlara göre müvekkilleri, gönüllü olarak ayrılmayı kabul etmedikleri takdirde uzun süreli veya süresiz gözaltıyla tehdit edildi. Temmuz’da Chicago O’Hare Uluslararası Havalimanı’nda uçağa binmeye hazırlanırken gözaltına alınan bir Hong Kong sakini, gönüllü ayrılış belgesi imzalamaya zorlandığını ve reddederse aylarca hapis yatacağı konusunda uyarıldığını anlattı.

Bunlar, her gözaltı için doğrulanmış bulgular değil; gözaltına alınan kişilerin ve temsilcilerinin iddiaları. Anlatılanlar, derhâl sınır dışı edilmekten ayrı bir pratik kaygıya işaret ediyor: Zorla sınır dışı edilmeye karşı korunan bir kişi bile gözaltında kalma ihtimali nedeniyle ülkeden ayrılmayı kabul etmek zorunda hissedebilir.

Gözaltılar, Hong Kong topluluğunun seyahat kararlarını da değiştirdi. Mo’nun arkadaşları, iptal edilen uçuşlardan ve özel mesajlarla yayılan uyarılardan söz etti. Asya Hukuk Grubu’nda program direktörü olan Evelyn Wiese, DED’nin kendi başına ülke içi seyahat kısıtlaması getirmediğini söyledi.

Yurt dışı seyahat farklı. USCIS, ülkeden ayrılıp yeniden giriş talep etmek isteyen koruma kapsamındaki sakinlerin I-131 Formu’nu kullanarak önceden seyahat izni başvurusunda bulunmasını şart koşuyor. Bu izin alınmadan ayrılmak, uygunluk hakkını sona erdirebilir veya ülkeye yeniden girişi engelleyebilir. Önceden seyahat izni alınmış olsa bile Hong Kong’a veya Çin ana karasına gönüllü dönüş, kişiyi koruma kapsamı dışında bırakabilir. Bu kurallar, gözaltından serbest bırakıldıktan sonra getirilen seyahat kısıtlamalarıyla karıştırılmamalı.

Reklam

Tasarı Kalıcı Oturum Yolunu Açabilir

Bir savunuculuk kuruluşu olan Hong Kong Watch, önerilen Hong Konglulara Sığınma Sözü Yasası’nı 6 Ekim tarihli tasarı açıklamasında ele aldı. Kuruluş, tasarının Temsilciler Meclisi’ndeki numarasının H.R.10685, Senato’daki numarasının ise S.5606 olduğunu; tasarıların sırasıyla McGovern ve Merkley tarafından sunulduğunu belirtiyor.

Kuruluşun açıklamasına göre DED kapsamındakiler, yasanın yürürlüğe girmesinden sonra bir yıl içinde USCIS’ye kalıcı oturum başvurusu yapabilecek. Uygun eşler ve çocuklar da başvurabilecek. Başvuru sahiplerinin ABD’de kesintisiz ikamet etmiş olması, Hong Kong’a veya Çin ana karasına dönmemiş olması ve ağır suç ya da birden fazla kabahat mahkûmiyetinin bulunmaması gerekecek. Başvuruları sonuçlanana kadar sınır dışı edilmeye karşı korunacak ve çalışma izni alabilecekler.

Öneri, yeni gelenler için sürekli bir programdan ziyade hâlihazırda ABD’de bulunan belirli bir grubu kapsıyor. Hong Kong Watch, tasarının tasarımını, Tiananmen Meydanı katliamının ardından ABD’deki uygun Çin vatandaşlarına kalıcı oturum sağlayan 1992 tarihli Çinli Öğrencileri Koruma Yasası’yla karşılaştırıyor.

Hong Kong Watch’ın politika ve strateji danışmanı Ray Wong, yasanın süresi dolacak bir idari vaadi, ülkeye zaten kabul edilmiş ve incelemeden geçmiş kişiler için kalıcı korumaya dönüştüreceğini savundu.

Bu yasa tasarısı, zaten burada bulunan ve incelemeden geçmiş küçük bir grup insan için işi tamamlıyor. Onları geri göndermek, kendileri gibi insanların başına ödül koymuş bir hükümetin insafına bırakmak olur.

12 Ekim tarihli habere göre tasarının o sırada hiçbir Cumhuriyetçi eş sponsoru yoktu. Komite oturumu veya oylama tarihi açıklanmadı. Önerilen başvuru süresi, tasarının sunulduğu tarihte değil, ancak yasalaşmasından sonra başlayacak.

Koruma Kararına Yol Açan Riskler Ortadan Kalkmadı

Biden yönetimi, Hong Kong’un Haziran 2020’de ulusal güvenlik yasasını yürürlüğe koymasının ardından Ağustos 2021’de ilk kez Hong Kong DED’yi uygulamaya aldı. USCIS bildiriminde yer verilen Ocak 2025 tarihli muhtıra, demokrasi ve insan haklarının korunması yoluyla güvenli sığınak sağlamanın ABD’nin dış politika çıkarlarına hizmet ettiğini belirtiyor.

Hong Kong Watch, ulusal güvenlik yasasının dünyanın herhangi bir yerinde işlenen eylemler üzerinde yargı yetkisi iddiasında bulunduğunu söylüyor. Kuruluş, yurt dışındaki demokrasi aktivistleri için 1 milyon Hong Kong dolarına (açıklamasında 127.400 ABD dolarına denk gösteriliyor) kadar polis ödüllerine dikkat çekiyor; son örnek olarak Temmuz 2025’te açıklanan ödülleri gösteriyor.

Hong Kong içindeki baskılar da sürdü. Temmuz ayında kitapçılara düzenlenen baskınlar, iki bağımsız dükkânda isyana teşvik ettiği öne sürülen yayınlar nedeniyle beş kişinin gözaltına alınmasına yol açtı. Bu dava farklı kişileri ilgilendiriyor ve herhangi bir DED kapsamındaki kişinin karşılaşacağı riski ortaya koymuyor; ancak geri dönüş kaygılarının ardındaki süregelen uygulama ortamını gösteriyor.

ABD’nin Hong Kong’daki eski Başkonsolosu Hanscom Smith, Hong Kong sakinlerinin koruma altında olmalarına rağmen gözaltına alınmasının politikanın amacıyla çeliştiğini söyledi. Hong Kong’da Özgürlük Vakfı Komitesi’nin politika yöneticisi Frances Hui ise topluluğa, hükümetin korumayı yenilemeyi düşünmediğine dair açık bir mesaj verildiğini belirtti. DHS, DED’yi uzatıp uzatmayacağı sorusuna resmî yanıt vermedi; dolayısıyla bu değerlendirme, hükümetin doğrulanmış bir kararı değil.

Reklam

Sıradaki Önemli Tarihler

Olaylar geçici korumanın oluşturulmasını, yeni bir gözaltı dalgasını ve yasama girişimini kapsıyor. Önemli tarihler şöyle:

  • Ağustos 2021: Biden yönetimi, uygun Hong Kong sakinleri için DED’yi uygulamaya alıyor.
  • 15 Ocak 2025: Biden, korumayı 5 Şubat 2027’ye kadar uzatıp genişleten muhtırayı yayımlıyor.
  • 4 Nisan 2025: USCIS, çalışma izni ve seyahat için uygulama kurallarını yayımlıyor.
  • Haziran 2026: Avukatlara göre korunan Hong Kong sakinlerinin havaalanlarında gözaltına alınması başlıyor.
  • 17 Eylül 2026: ICE, Ho Yin Mo’yu Harry Reid Uluslararası Havalimanı’nda gözaltına alıyor.
  • 30 Eylül ve 2 Ekim 2026: Hâkim Mo’nun kefaletle serbest bırakılmasına karar veriyor ve Mo daha sonra gözaltından çıkıyor.
  • 6 Ekim 2026: Merkley ile McGovern kalıcı oturum tasarısını sunuyor.
  • 5 Şubat 2027: Mevcut DED ve buna bağlı çalışma izni döneminin sona ermesi planlanıyor.

Çalışma izni için son tarih kesin. USCIS, A11 kategorisini taşıyan ve üzerinde 5 Şubat 2023 ya da 5 Şubat 2025 son kullanma tarihi bulunan uygun DED çalışma kartlarını otomatik olarak 5 Şubat 2027’ye kadar uzattı. Dolayısıyla kartta yazan tarih geçmiş olsa bile uzatma kapsamında belge geçerliliğini koruyabilir.

Mevcut bildirim uyarınca işverenler, 5 Şubat 2027’den sonra belirtilen A11 kartlarını kabul etmeye devam edemez. Çalışanların 6 Şubat’a kadar çalışma izinlerinin sürdüğünü gösteren başka bir belge sunması gerekecek. İşverenler ayrıca I-9 İstihdam Doğrulama Formu’nu doldururken Hong Kong’da ikamet edildiğine dair kanıt isteyemez.

DED’nin yenilenip yenilenmeyeceği, Kongrenin kalıcı oturum önerisini yasalaştırıp yasalaştırmayacağı ve bireysel sınır dışı davalarının nasıl sonuçlanacağı henüz belli değil. Şubat’taki son tarih, korunan herkesin hemen sınır dışı edileceği anlamına gelmiyor; ancak başka bir yasal dayanak uygulanmadığı sürece hem sınır dışı edilmeye karşı korumayı hem de çalışma izninin sürmesini riske atıyor.

Öne Çıkanlar

  • Avukatlar, Haziran 2026’dan bu yana havaalanlarında gözaltına alınan ve sonrasında izleme ve hareket kısıtlamaları altında serbest bırakılan, koruma kapsamındaki en az 12 Hong Kong sakini belirledi.
  • DED, sınır dışı işlemlerini 5 Şubat 2027’ye kadar erteliyor; ancak göçmenlik statüsü veya kalıcı oturum yolu sağlamıyor.
  • Ho Yin Mo, kefalet kararının ardından 2 Ekim’de gözaltından çıktı. Sınır dışı işlemleri sürüyor.
  • 6 Ağustos’a kadar gözaltına alınan 38 Hong Kong vatandaşını içeren ayrı bir sayı, bu kişilerin DED uygunluğunu ortaya koymuyor.
  • Hong Konglulara Sığınma Sözü Yasası, yasalaşması hâlinde kalıcı oturum başvuru yolu oluşturacak.
  • Korumanın yenilenmesine ilişkin karar, tasarının oylama tarihi veya Mo’nun davasının nihai sonucu açıklanmadı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir