Eski Bakü yöneticisi cezaevindeyken Fransa, Thales'in Azerbaycan'daki sözleşmelerini soruşturuyor

7 dakikalık okuma
France investigates Thales contracts in Azerbaijan as former Baku executive remains imprisoned

Fransız soruşturması Azerbaycan sözleşmelerini mercek altına aldı

Fransa Ulusal Mali Savcılığı, Thales'in de yer aldığı yurt dışı sözleşmelerde yolsuzluk şüphesiyle Haziran 2023'ten bu yana soruşturma yürütüyor. Soruşturma, savunma ve teknoloji grubunun Azerbaycan'daki faaliyetlerini de kapsıyor. Soruşturma kapsamında, yurt dışında askeri ve sivil ekipman satışlarında usulsüzlük yapıldığı şüphesiyle Haziran 2024'te şirket tesislerinde arama yapıldı.

İçindekiler
  1. Fransız soruşturması Azerbaycan sözleşmelerini mercek altına aldı
  2. Fransız savcılar neyi soruşturuyor?
  3. Bölgesel sorumluluklardan cezaevine
  4. Sahan'ın iddialarındaki yerel ortaklar
  5. Ceza davasına ilişkin birbirinden keskin biçimde farklı iki anlatım
  6. Sağlık kaygıları ve Fransa'ya çağrılar
  7. Diplomatik bir emsal var, ancak açıklanmış bir çözüm yok
  8. Öne Çıkanlar

Soruşturma, şirketin Bakü temsilciliğini Mayıs 2014'ten Nisan 2021'e kadar yöneten, 48 yaşındaki Fransa ve Türkiye vatandaşı Mehmet Sahan'ı yeniden gündeme taşıdı. Eski işvereninin şikâyeti üzerine 17 Şubat 2022'de Azerbaycan'da gözaltına alınan Sahan, şirketin işletme fonlarından yaklaşık 5 milyon avroyu zimmetine geçirdiği suçlamasını reddediyor.

Azerbaycan'daki bir mahkeme, zimmete para geçirme ve belgede sahtecilik suçlarından verilen 10 yıllık hapis cezasını Nisan 2026'da onadı. Sahan, hakkında yürütülen kovuşturmanın Thales'in yerel iş ilişkilerindeki yolsuzluk şüphelerini araştırmasına misilleme olduğunu söylüyor. Thales, kendisini yolsuzlukla ilişkilendiren iddiaları reddediyor ve Azerbaycan'daki mahkeme kararlarının, usulsüz davranışları nedeniyle mağdur tarafın kendisi olduğunu ortaya koyduğunu belirtiyor.

Bunlar birbirinden ayrı hukuki süreçler: Eski bir çalışana karşı Azerbaycan'da yürütülen dava ve uluslararası ticari ilişkiler hakkında Fransa'da yürütülen soruşturma. Fransız soruşturması, Sahan'ın iddialarını tek başına kanıtlamıyor; Sahan'ın mahkûmiyeti de Fransız savcıların incelediği konuları açıklığa kavuşturmuyor.

Fransız savcılar neyi soruşturuyor?

Fransa'daki soruşturma, ülke dışına yapılan askeri ve sivil ekipman satışlarında usulsüzlük şüphelerine odaklanıyor. Thales'in sözleşmelerinin mercek altına alındığı ülkeler arasında Azerbaycan da bulunuyor ancak soruşturmanın kapsamı Sahan'la yaşanan anlaşmazlıktan daha geniş.

Soruşturmanın başlamasından bir yıl sonra, Haziran 2024'te aramalar yapıldı. Haberlerde, birkaç ülkedeki şirket tesislerinin arandığı belirtiliyor. Soruşturmaya ilişkin haberlerde incelenen belirli sözleşmeler, müşteriler, ödeme düzenlemeleri ve aramalarda elde edilen deliller açıklanmadı.

Reklam

Arama, suç işlenip işlenmediğini ortaya koymaya yardımcı olabilecek materyallerin soruşturmacılarca toplanmasını sağlar. Suçluluk tespiti değildir. Fransız soruşturmasının sonucu veya ne zaman tamamlanacağı hakkında bir açıklama yapılmadı.

Thales, devam eden soruşturma hakkında yorum yapmayı reddetti. Şirket ayrıca kendisini yolsuzlukla ilişkilendiren iddiaları temelsiz ve yanıltıcı olarak niteleyerek reddetti ve yasa dışı davranışlara karşı sıfır tolerans politikasını yineledi. Bu ayrım önemli: Savcılık soruşturması hakkında konuşmamak, suçu kabul etmek değildir; şirketin iddiaları reddetmesi de incelenen suçlamaları açıklığa kavuşturmaz.

Bölgesel sorumluluklardan cezaevine

Sahan, Thales'in Bakü temsilciliğini yaklaşık yedi yıl yönetti. Sorumlulukları Ocak 2020'de Ukrayna ve Gürcistan'ı da kapsayacak şekilde genişledi; böylece Nisan 2021'de işinden ayrılmadan önce rolü Azerbaycan sınırlarını aşmış oldu.

Dört çocuk babası Sahan, bir yıldan kısa süre sonra gözaltına alındı. Şimdi hem hakkındaki mali suçlamalara hem de hapis cezasıyla sonuçlanan yargılamanın adilliğine itiraz ediyor.

Kronoloji, kariyerini, gözaltına alınmasını ve Fransız soruşturmasını birbirinden ayrı, ancak kısmen örtüşen zaman çizgilerine yerleştiriyor:

  • Mayıs 2014: Sahan, Thales'in Bakü temsilciliğini yönetmeye başladı.
  • Ocak 2020: Sorumlulukları Ukrayna ve Gürcistan'ı da kapsayacak şekilde genişledi.
  • Nisan 2021: Bakü temsilciliğindeki görevi sona erdi.
  • 17 Şubat 2022: Azerbaycan makamları Sahan'ı gözaltına aldı.
  • Haziran 2023: Fransa Ulusal Mali Savcılığı, Thales'in yurt dışı sözleşmeleri hakkında soruşturma başlattı.
  • Haziran 2024: Soruşturmacılar Thales tesislerinde arama yaptı.
  • Nisan 2026: Azerbaycan'daki bir mahkeme Sahan'a verilen 10 yıllık hapis cezasını onadı.

Tarihlere dayalı kronoloji, gözaltına alınmasıyla Nisan 2026'daki karar arasında dört yıldan fazla süre bulunduğunu gösteriyor. Cezaevinde geçirdiği sürenin beş yıla yaklaştığı yönündeki ifadeler, ne zaman yazıldıklarına bağlı; sabit başlangıç tarihi 17 Şubat 2022.

Sahan'ın iddialarındaki yerel ortaklar

Sahan, hakkında yürütülen kovuşturmayı Thales'in Azerbaycan'da iş yaptığı aracı ve ortaklara odaklanarak açıklıyor. Sahan'a göre şirket, merkezi Bakü'de bulunan danışmanlık şirketi VES Consultancy'ye ve merkezi Lüksemburg'da bulunan sanayi ortağı Concept.com'a dayanıyordu.

Reklam

Her iki şirketin de 1961 doğumlu, Azerbaycan vatandaşı olan ve 2008'de Fransa vatandaşlığına geçen Khagani Bashirov ile bağlantısı vardı. Bashirov, bu şirketlerle hissedar veya yönetici olarak ilişkiliydi. Bu ortak bağlantı Sahan'ın anlatımında belirli bir yer tutuyor ancak tek başına iki şirketten herhangi birinin usulsüzlük yaptığını ortaya koymuyor.

Bashirov, 2020'de verdiği bir röportajda savunma grubuyla ilişkisini şöyle tanımlamıştı:

2002 ile 2017 yılları arasında Azerbaycan'da Thales için danışman.

Belirttiği dönem, Sahan'ın Bakü'deki yöneticiliğinin ilk üç yılıyla örtüşüyor. Ayrıca danışmanlık ilişkisinin Sahan'ın göreve atanmasından çok daha önce başladığını gösteriyor. Soruşturmaya ilişkin haberlerde iki şirketin yaptığı iş, aldığı ödemeler ve sözleşmeden doğan sorumlulukları açıklığa kavuşturulmuş değil.

Thales, kendi uzmanlığının yetersiz kaldığı yabancı ülkelerde yerel ortaklarla çalıştığını açıkladı. Şirket, bu tür ortaklarla çalışmanın sektörde yaygın bir uygulama olduğunu belirtirken, ortakların uyum risklerine açık olduğunu da kabul etti:

yolsuzluk veya nüfuz ticareti riskine en fazla maruz kalan üçüncü taraflar arasında sayılıyor.

Yolsuzluk, bir kararı usulsüz biçimde etkilemek amacıyla çıkar sağlamayı içerebilir. Nüfuz ticareti ise karar vericilere erişim veya karar vericiler üzerindeki etkinin alınıp satılmasını ifade eder. Bir aracının bu risklere açık olması, suç işlendiğini kanıtlamaz; ancak yurt dışı sözleşmelere yönelik bir soruşturmada sunulan hizmetlerin ve ödemelerin nedenlerinin önem taşıyabileceğini açıklar.

Ceza davasına ilişkin birbirinden keskin biçimde farklı iki anlatım

Azerbaycan mahkemeleri Sahan'ı zimmete para geçirme ve belgede sahtecilik suçlarından mahkûm etti. Mali suçlama, Sahan'ın almadığını söylediği yaklaşık 5 milyon avroluk işletme fonuyla ilgili. Thales, kararların Sahan'ın belgeleri sahte biçimde düzenleyip şirket parasını zimmetine geçirdiğini kesin olarak ortaya koyduğunu savunuyor.

Sahan ise farklı bir anlatım sunuyor. Azerbaycan'da Thales'in faaliyetleriyle bağlantılı olası yolsuzluk ağlarını araştırma çabalarının kendisini çöküşe sürüklediğine inanıyor. Hakkındaki yargılamayı "yargı komedisi" olarak nitelendiriyor. Bu, onun iddiası; şirketin sözleşmelerini soruşturan Fransız savcıların vardığı bir sonuç değil.

Reklam

Haberlerde, cezasına ek olarak verilen 4 milyon avroluk mali kararın niteliği de farklı aktarılıyor. Bir haberde bu tutar para cezası olarak anılırken, bir diğerinde mahkemenin 4 milyon avro tazminata hükmettiği belirtiliyor. Para cezası cezalandırma amaçlı bir mali yaptırımdır; tazminat ise genellikle uğranılan zararı karşılar. Kararın tam ifadesi bilinmeden bu tanımlar birbirinin yerine kullanılmamalı.

Zimmetine geçirildiği öne sürülen yaklaşık 5 milyon avro ile mahkemenin hükmettiği 4 milyon avro ayrı tutarlar. Haberlerde mahkemenin ikinci tutarı nasıl hesapladığı veya bu tutarın iddia edilen zarardan neden farklı olduğu açıklanmıyor.

Thales, itibarına zarar verebilecek, gerçeklerin kasıtlı biçimde çarpıtıldığını söylediği durumu da kınadı. Şirketin tutumu, Sahan'ın misilleme iddiasıyla doğrudan çelişiyor. Fransız soruşturmasında, Sahan'ın yerel ortakları incelemesiyle Azerbaycan'da yargılanması arasında nedensel bağ bulunduğunu ortaya koyan bir bulgu bildirilmedi.

Sağlık kaygıları ve Fransa'ya çağrılar

Sahan'ın hukuki mücadelesine, cezaevinde sağlığının giderek kötüleştiğine ilişkin kaygılar da eşlik ediyor. Avukatları ülkesine gönderilmesi çağrısı yaptı; Sahan da Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'e ve Fransa devletine başvurdu.

Sahan, durumunu anlattığı yazılı mesajlarda gözaltında hayatta kalamayacağından korktuğunu ifade etti:

Hayatımı riske atıyorum.

Belirli bir teşhis, bağımsız bir tıbbi değerlendirme veya ayrıntılı bir tedavi kaydı bildirilmedi. Sahan'ın açıklamaları başvurusunun aciliyetini ortaya koyuyor ancak sağlık durumunun veya aldığı tıbbi bakımın bağımsız biçimde değerlendirilmesine olanak tanımıyor.

Fransa Dışişleri Bakanlığı, Sahan'ın durumunu yakından izlediğini belirtti. Bakanlık, davanın içeriği hakkında konuşmayı ve sağlığına ilişkin kaygıları ele almayı reddetti. Bu yanıt, konsolosluk veya tıbbi yardım kapsamında neler sağlandığı ve ülkesine gönderilmesi talebinin takip edilip edilmediği sorularını yanıtsız bırakıyor.

Fransa devleti Thales'in yüzde 27'sine sahip; bu durum, büyük bir savunma şirketi ile yurt dışında cezaevinde bulunan bir Fransız vatandaşının dahil olduğu anlaşmazlığa kamusal bir boyut kazandırıyor. Bu ortaklık, iddia edilen davranışlardan hükümetin sorumlu olduğunu göstermez ve iki hukuki süreçten herhangi birinin sonucunu da belirlemez.

Diplomatik bir emsal var, ancak açıklanmış bir çözüm yok

Azerbaycan'da gözaltına alınan bir başka Fransız vatandaşı Martin Ryan, 23 Eylül'de affedildi. Fransa, iki Rus oligark üzerindeki yaptırımların kaldırılmasını içeren bir takasla Ryan'ın serbest bırakılmasını sağladı; bu düzenleme Avrupa'daki ortaklarını rahatsız etti. Bu emsal anlatılırken kullanılan haberlerde, 23 Eylül tarihli anlaşmanın yılı belirtilmiyor.

Reklam

Ryan'ın serbest bırakılması, Azerbaycan'da gözaltına alınan başka bir Fransız vatandaşı için müzakereyle çözüme ulaşıldığını gösteriyor. Ancak koşulları ve mahkûmiyetleri farklı olan Sahan için benzer bir düzenlemenin değerlendirildiğini ortaya koymuyor.

Sahan için af, serbest bırakılma anlaşması veya ülkesine gönderilme tarihi açıklanmadı. Cezasını onayan Nisan 2026 tarihli karardan sonra yapılacak bir duruşma veya karar için son tarih de belirtilmedi.

Yanıt bekleyen temel meseleler birbirinden ayrı: Fransız soruşturmacıların Thales'in yurt dışındaki iş ilişkileri hakkında neyi ortaya koyacağı, Sahan'ın daha ileri hukuki yollarla sonuç alıp alamayacağı ve sağlığına ilişkin kaygıların nasıl ele alınacağı. Kapsamlı bir değerlendirme, bu soruları ayrı tutarken aynı eski yöneticide ve şirketin Azerbaycan'daki faaliyetlerinde kesiştiklerini de göz önünde bulundurmalı.

Öne Çıkanlar

  • Fransız mali savcılar, Azerbaycan'daki işleri de kapsayan Thales'in yurt dışı sözleşmeleri hakkında Haziran 2023'te soruşturma başlattı.
  • Soruşturmacılar Haziran 2024'te şirket tesislerinde arama yaptı; Fransız soruşturmasının sonucu açıklanmadı.
  • Mehmet Sahan 17 Şubat 2022'den bu yana gözaltında. Azerbaycan'daki bir mahkeme Nisan 2026'da 10 yıllık hapis cezasını onadı.
  • Sahan, yaklaşık 5 milyon avroyu zimmetine geçirdiği iddiasını reddediyor ve yolsuzluk şüphelerini araştırdığı için misillemeyle karşılaştığını öne sürüyor. Thales bu anlatımı reddediyor.
  • Haberlere göre, cezaya ek olarak verilen 4 milyon avroluk karar para cezası veya tazminat olarak nitelendiriliyor.
  • Sahan'ın avukatları, sağlık kaygıları nedeniyle ülkesine gönderilmesini talep ediyor. Fransa durumunu izlediğini söylüyor ancak serbest bırakılma tarihi açıklanmadı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir