Azerbaycan, Uçuş Ekiplerinin Çalışma ve Dinlenme Süreleri İçin Yeni Çerçeve Belirledi; Kabineye Kurallar İçin Altı Ay Tanıdı

8 dakikalık okuma
Azerbaijan Sets New Framework for Flight Crew Work and Rest, Gives Cabinet Six Months for Rules

Yeni havacılık kuralları, ekiplerin çalışma saatlerini farklı dönemler üzerinden takip edecek

Azerbaycan, ticari uçak ekiplerinin çalışma saatlerini art arda yedi, 14 ve 28 günlük dönemler ile bir takvim yılı boyunca düzenleyecek İş Kanunu ve Havacılık Kanunu değişikliklerini onayladı. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, değişiklikleri onaylayarak uygulama kararnamesini imzaladı. 17 Kasım 2026'da duyurulan kararnameyle Bakanlar Kuruluna ayrıntılı kuralları onaylaması için altı ay süre verildi.

İçindekiler
  1. Yeni havacılık kuralları, ekiplerin çalışma saatlerini farklı dönemler üzerinden takip edecek
  2. Mevcut sınırlar uzun uçuşlar açısından neden önemli?
  3. Uçuş görevi süresi ne anlama geliyor?
  4. Birikimli sınırlar nasıl uygulanacak?
  5. Havacılık kuralları ile İş Kanunu arasındaki ilişki
  6. Hava yolu şirketleri ve ekip üyeleri yeni düzenlemelerden ne bekliyor?
  7. Meclis onayından Bakanlar Kurulunun süresine
  8. Öne Çıkanlar

Milli Meclis, değişiklikleri 27 Ekim'de kabul etti. Değişiklikler, havacılık kuralları aracılığıyla ekiplerin çalışma ve dinlenme süreleri ile uçuş ve uçuş görevi saatlerinin yönetilmesi için yasal bir çerçeve oluşturuyor. Bu kuralların kapsamadığı konularda İş Kanunu uygulanmaya devam edecek.

Başlıca değişikliklerden biri, uçuş görevi süresinin tanımlanması: Süre, ekip üyesinin hava yolu işletmecisinin belirlediği saatte havalimanında göreve hazır bulunmasıyla başlıyor ve son uçuşun ardından uçağın yerde tamamen durmasıyla sona eriyor. Bir görev dönemi tek bir uçuşu ya da art arda yapılan birkaç uçuşu kapsayabiliyor.

Çalışma saatleri, uçuş saatleri ve asgari dinlenme sürelerine ilişkin sayısal sınırlar değişikliklerde belirtilmiyor. Uygulamaya yönelik bu ayrıntılar, Bakanlar Kurulunun onaylaması gereken düzenlemelere bırakılıyor. Hava yolu şirketleri ve ekipler açısından bir sonraki adım, bu çerçevenin uçuş programlarına ve iş dışındaki dinlenme sürelerine nasıl yansıyacağını belirleyecek.

Mevcut sınırlar uzun uçuşlar açısından neden önemli?

Azerbaycan'ın yürürlükteki çalışma mevzuatı, havacılıkla ilgili çeşitli sınırlar öngörüyor. İş Kanunu'nun 89. maddesi, günlük standart azami çalışma süresini sekiz, haftalık çalışma süresini ise 40 saat olarak belirliyor. 93. madde ve 12 Ağustos 2003 tarihli Bakanlar Kurulu kararı uyarınca uçuş ekipleri ve uçuş eğitmenleri için haftalık çalışma süresi 36 saat olarak uygulanıyor.

95 ila 97. maddeler, işverenlerin her gün aynı çalışma programını uygulamak yerine çalışma saatlerini daha uzun bir hesap dönemi üzerinden değerlendirdiği düzenlemeleri de kapsıyor. Bu düzenlemelerde belirtilen günlük sınırlar 12 saat, gece saatlerinde çalışma söz konusuysa 11 saat.

Reklam

Söz konusu günlük üst sınırlar, New York ve Seul gibi uzak noktalara yapılan seferler de dâhil olmak üzere 13 ila 14 saat süren uçuşlarda uygulamada sorun yaratıyor. Bu uzunluktaki bir uçuş, ekip üyesinin kalkıştan önce havalimanında hazır bulunması gereken süre hesaba katılmadan bile belirtilen günlük sınırları aşıyor. Mevcut düzenlemeler kapsamında bu tür seferlerin imkânsız ya da ekonomik açıdan sürdürülemez olduğu ifade ediliyor.

Değişiklikler, çalışma saatlerini art arda gelen çeşitli dönemler üzerinden ölçen havacılık kurallarına geçişle bu soruna yanıt veriyor. Açıklanan amaç, çalışma süresi düzenlemelerini ekip yorgunluğunun yönetimine ilişkin uluslararası yaklaşımlarla uyumlu hâle getirmek; örnek olarak ABD ve Avrupa Birliği gösteriliyor. Ayrıntılı Azerbaycan kuralları, bu esnekliğin dinlenme gereklilikleriyle nasıl dengeleneceğini belirleyecek.

Uçuş görevi süresi ne anlama geliyor?

Havacılık Kanunu'nun yeni 1.1.82-1 alt bendi, uçuş görevi döneminin başlangıç ve bitişini tanımlıyor. Ekip üyesinin art arda bir ya da daha fazla uçuş için havalimanında ne zaman hazır bulunacağını hava yolu işletmecisi belirliyor. Bu saat, görev süresinin başlangıcı oluyor.

Süre, son uçuşun ardından uçağın yerde tamamen durmasına kadar devam ediyor. Bu nedenle art arda birkaç uçuşta görevlendirilen ekip için tanım, her kalkışı ayrı bir görev döneminin başlangıcı saymak yerine ilk havalimanına hazır bulunma saatinden son uçuşun bitimine kadar olan dönemi kapsıyor.

Basit bir örnek bunun neden önemli olduğunu gösteriyor: Kalkıştan önce göreve hazır bulunan ekip üyesinin uçuş görevi, uçak henüz havalanmamış olsa da başlamış oluyor. Görev art arda yapılan başka bir uçuşu da kapsıyorsa uçuş görevi dönemi, bu uçuşun ardından uçağın son kez durmasına kadar devam ediyor.

Kanun; çalışma süresi, uçuş süresi ve uçuş görevi süresini birbirinden ayrı kavramlar olarak ele alıyor. Çalışma süresi, istihdamın daha geniş kapsamlı ölçütü; uçuş süresi kendi kümülatif sınırlarına göre takip ediliyor; uçuş görevi süresinde ise yeni tanımlanan hazır bulunma ve durma noktaları esas alınıyor. Bu kategorilerin ayrı tutulması, düzenlemelerin ekip üyelerinin programlarının farklı unsurlarını ele almasını sağlıyor.

Birikimli sınırlar nasıl uygulanacak?

27-1.3 maddesi, ekiplerin çalışma sürelerinin dört dönem için belirlenen azami saatler üzerinden hesaplanmasını gerektiriyor. Her dönem, düzenleyici kurumlara ve işletmecilere birikmiş çalışma süresini farklı bir açıdan değerlendirme olanağı sağlıyor:

  • Art arda gelen herhangi bir yedi gün.
  • Art arda gelen herhangi bir 14 gün.
  • Art arda gelen herhangi bir 28 gün.
  • Herhangi bir takvim yılı.
Reklam

“Herhangi bir” ifadesi önem taşıyor. Örneğin art arda gelen yedi günlük dönem, sabit bir pazartesi-pazar haftasıyla sınırlı olmayıp çarşambadan salıya kadar sürebilir. Ekip üyesinin iş yükü haftalık sınırların ötesinde devam edeceğinden, işletmecilerin nihai sınırları uygularken birbiriyle örtüşen dönemleri hesaba katması gerekecek.

27-1.4 maddesi, azami uçuş saatleri için ayrı dönemler belirliyor: art arda gelen herhangi bir 28 gün, bir takvim yılı ve art arda gelen herhangi bir 12 takvim ayı. Dolayısıyla çalışma süresi için dört, uçuş süresi içinse üç ölçüm dönemi öngörülüyor.

Takvim yılı ocak ayında başlar ve aralık ayında sona erer. Art arda gelen 12 takvim aylık dönem ise bir takvim yılının sınırını aşabilir; örneğin bir yılın temmuz ayından sonraki yılın haziran ayına kadar uzanabilir. Her iki dönemin de dâhil edilmesi, uçuş saatlerinin hem takvim yılı içinde hem de hareketli bir yıllık dönem boyunca değerlendirilmesini sağlayacak. Yedi ve 14 günlük dönemler çalışma süresi hükmünde yer alırken uçuş süresi hükmü 28 günlük dönemle başlıyor.

Havacılık kuralları ile İş Kanunu arasındaki ilişki

Havacılık Kanunu'nun yeni 27-1.1 maddesi, ekiplerin çalışma ve dinlenme sürelerini bu kanun, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütünün uluslararası standartları ve tavsiye edilen uygulamaları ile ilgili yürütme makamının belirleyeceği kurallara tabi kılıyor. ICAO olarak bilinen Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü, sivil havacılık için ortak standart ve rehber ilkeler geliştiren uluslararası kuruluştur.

ICAO'ya yapılan atıf, ulusal çerçeveyi uluslararası havacılık uygulamalarına bağlıyor. Ekip yorgunluğu, kişinin uyanık kalma ve görevlerini yerine getirme becerisini azaltabilen bitkinliği ifade ediyor. Hem görev hem dinlenme sürelerinin düzenlenmesi, programların çalışma süresinin yanı sıra dinlenme olanaklarını da hesaba katmasını sağlıyor.

27-1.2 maddesi, olağan istihdam mevzuatıyla ilişkiyi açıklığa kavuşturuyor: Havacılık Kanunu ve bu kanun uyarınca kabul edilen düzenlemeler, çalışma ya da dinlenme sürelerine ilişkin bir konuyu düzenlemiyorsa İş Kanunu'nun ilgili hükümleri uygulanıyor. Havacılık kuralları ele aldıkları konularda öncelikli oluyor, İş Kanunu ise tamamlayıcı mevzuat olarak geçerliliğini koruyor.

İş Kanunu'na da buna karşılık gelen iki ekleme yapılıyor. 94-1. madde, 13 ve 14. bölümlerin ticari uçak ekipleri için çalışma sürelerini düzenleyen kurallar dikkate alınarak uygulanacağını belirtiyor. 103-1. madde de dinlenme sürelerini düzenleyen bölüm için aynı yaklaşımı getiriyor. Değişiklikler, ekip programlarının istihdam mevzuatında boşluk bırakmadan havacılık hükümlerine göre düzenlenebilmesi için iki kanunu birbiriyle uyumlu hâle getiriyor.

Reklam

Hava yolu şirketleri ve ekip üyeleri yeni düzenlemelerden ne bekliyor?

Bakanlar Kurulunun düzenlemeleri, yasal çerçeveyi işletmecilerin uçuş görevlendirmeleri ve dinlenme planlamasında kullanabileceği gerekliliklere dönüştürecek. Hava yolu şirketlerinin, işletmecinin belirlediği hazır bulunma saatini, son uçuşun bitişini ve kanunda belirtilen dönemler boyunca biriken saatleri hesaba katması gerekecek.

Ekip üyeleri de bir görevin izin verilen çalışma süresi sınırlarına ve dinlenme haklarına nasıl uyduğunu anlayabilmek için aynı kurallara ihtiyaç duyacak. Bir uçuş ya da tek bir hafta üzerinden bakıldığında yönetilebilir görünen bir programda, kanun gereğince 14 ve 28 günlük dönemler ile bir yıl boyunca biriken çalışma sürelerinin de dikkate alınması gerekiyor.

Ticari kaygılar ile ekipleri koruma ihtiyacı birbiriyle yakından bağlantılı. Uzun rotalar, uzun uçuşlara olanak tanıyan programlar gerektiriyor. Ekip üyelerinin de bu görevlerin koşullarına uygun dinlenme düzenlemelerine ihtiyacı var. Değişiklikler, her iki konuyu da aynı düzenleyici çerçeveye alırken uygulanacak gereklilikleri belirleme görevini Bakanlar Kuruluna bırakıyor.

Yolcular açısından uygulamadaki etki, hava yolu şirketlerinin nihai kurallar uyarınca programlarını nasıl oluşturacağına bağlı olacak. Yasal değişiklik, uzak noktalara yapılan seferleri etkileyen bir kısıtlamayı ele alırken düzenlemeler, ekiplerin bu seferlerde görevlendirilebileceği koşulları belirleyecek.

Meclis onayından Bakanlar Kurulunun süresine

Değişiklikler, Meclis onayının ardından cumhurbaşkanının işlemlerini ve hükümetin düzenleme hazırlıklarının bir sonraki aşamasını kapsıyor. Süreç şöyle ilerliyor:

  • 27 Ekim 2026: Milli Meclis, İş Kanunu ve Havacılık Kanunu değişikliklerini kabul etti.
  • 17 Kasım 2026: Cumhurbaşkanının onayı ve uygulama kararnamesi duyuruldu.
  • Kararname uyarınca altı ay içinde: Bakanlar Kurulunun, uçuş ve uçuş görevi süreleri dâhil ekiplerin çalışma ve dinlenme sürelerine ilişkin düzenlemeleri onaylaması ve alınan tedbirler hakkında Cumhurbaşkanına bilgi vermesi gerekiyor.

Bakanlar Kuruluna verilen görev, yalnızca uçuş görevi döneminin tanımını değil, çerçevenin birbiriyle bağlantılı unsurlarını da kapsıyor. Düzenlemelerin, hava yolu şirketlerinin günlük programlamada kullanacağı uçuşla ilgili ölçütlerin yanı sıra çalışma ve dinlenme sürelerini de ele alması gerekiyor.

Bir sonraki somut aşama, düzenlemelerin onaylanması ve Cumhurbaşkanına gerekli raporun sunulması. Bu aşama, değişikliklerin ekip üyelerinin bireysel programlarına uygulanabilmesi için gereken saat sınırlarını ve dinlenme koşullarını belirleyecek.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Azerbaycan, ticari uçak ekiplerinin çalışma ve dinlenme sürelerine ilişkin bir çerçeve oluşturmak üzere İş Kanunu ve Havacılık Kanunu'nda değişiklik yaptı.
  • Uçuş görevi, işletmecinin belirlediği havalimanında hazır bulunma saatiyle başlıyor ve son uçuşun ardından uçağın yerde tamamen durmasıyla sona eriyor.
  • Çalışma süresi, art arda gelen yedi, 14 ve 28 günlük dönemler ile bir takvim yılı boyunca sınırlandırılacak.
  • Uçuş saatleri, art arda gelen 28 günlük dönem, bir takvim yılı ve art arda gelen herhangi bir 12 takvim ayı boyunca sınırlandırılacak.
  • Havacılık kanunu ve düzenlemelerinin kapsamadığı konularda İş Kanunu uygulanmaya devam edecek.
  • Bakanlar Kurulunun ayrıntılı kuralları onaylamak ve aldığı tedbirleri Cumhurbaşkanına bildirmek için altı ayı var.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir