Binlerce Kişi Kayıpken Nepal, Selin Ardından 4,78 Milyar ABD Dolarlık İyileştirme Faturasıyla Karşı Karşıya

14 dakikalık okuma
Nepal Faces US$4.78 Billion Flood Recovery Bill as Thousands Remain Missing

Yeniden inşa maliyetleri ilk hasarın çok ötesine uzanıyor

Nepal, 26 Ağustos 2026'da Himalayalar'da meydana gelen sellerin ardından toparlanmak için 4,78 milyar ABD dolarına ihtiyaç duyduğunu tahmin ediyor. Bu paranın neredeyse tamamı ilk altı ayın ötesine uzanan yeniden inşa çalışmaları için gerekli. Hükümet, 5 Ekim'de ana arama kurtarma operasyonunu sona erdirdiğinde 1.455 kişinin öldüğü doğrulanmış, 5.285 kişi hâlâ kayıp, 13.795 kişi ise kurtarılmıştı. Gerekli durumlarda acil kurtarma çalışmaları sürecek.

İçindekiler
  1. Yeniden inşa maliyetleri ilk hasarın çok ötesine uzanıyor
  2. Ne oldu, müdahale süreci ne zaman değişti?
  3. Mali tahminler neden farklılık gösteriyor?
  4. Resmî değerlendirme daha geniş bir etki alanına işaret ediyor
  5. Kayıp kişiler, aileleri yasal belirsizlik içinde bırakıyor
  6. Yeniden inşa çalışmalarında enerji ve ulaşım öne çıkıyor
  7. Tarım, okullar ve dükkânlardaki kayıplar yerinden edilmeyi uzatıyor
  8. Ekonomik kesintiler sel vadilerinin ötesine uzanıyor
  9. İklim finansmanı faturanın yalnızca küçük bir kısmını karşılıyor
  10. Bilimsel belirsizlik ve süren sel riskleri
  11. Öne Çıkanlar

Mali güçlük, yıkılan binaları yenilemekten daha büyük. Yollar, köprüler, elektrik şebekeleri, tarım arazileri ve ticaret güzergâhları aynı anda hasar gördü veya kullanılamaz hâle geldi. Bu durum, evleri ayakta kalan yerlerde bile toplulukların normal yaşama dönmesini engelliyor. Yeniden inşa tahminleri, Nepal'in gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık onda birine denk geliyor.

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lok Bahadur Chhetri, başlangıçta ilk altı ay için 57,67 milyon ABD doları, daha uzun vadeli yeniden inşa çalışmaları içinse yaklaşık 4,71 milyar ABD doları gerektiğini açıkladı. Toplam 4,78 milyar ABD doları, yaklaşık 6,67 milyar Avustralya doları olarak da ifade edildi. Bunlar ayrı tahminler değil, aynı tutarın farklı para birimlerindeki karşılıkları.

Hükümet daha sonra 504 yeniden inşa ve rehabilitasyon planı için 559,17 milyar Nepal rupisi ayrılmasını önerdi. Bu öneri, toparlanma maliyetinin tamamının karşılandığı anlamına gelmiyor. Maliyetleri veya öncelikleri henüz belirlenmemiş projeler için ek ödeneklerin ayrılması bekleniyor.

Bu sırada aileler daha acil bir engelle karşı karşıya: Binlerce kayıp kişi yasal olarak ölü ilan edilmedi. Ölüm belgesi olmadan yakınları tazminat almakta, sigorta talebinde bulunmakta veya mülk devretmekte güçlük çekebiliyor. Dolayısıyla afet, birbirine bağlı iki toparlanma ihtiyacı doğurdu: yeniden inşayı finanse etmek ve yardımları hak sahiplerinin erişimine açmak.

Ne oldu, müdahale süreci ne zaman değişti?

Sel, 26 Ağustos sabahı, buz ve kaya kütlesinin çökmesiyle başladı. Su, tortu ve enkaz, Nepal-Tibet sınırı yakınlarındaki Himalaya nehir vadilerinden aşağı aktı. Bhote Koshi, Upper Trishuli ve Narayani-Gandak havzaları etkilendi. Nehirlerin aşağı kesimlerindeki yerleşimler, sınır tesisleri ve altyapı büyük zarar gördü.

Afetin doğrudan tetikleyicisine ilişkin anlatımlar farklılık gösteriyor. Bazı kaynaklar Langtang Lirung'dan kopan kaya ve buz çığının bir nehri kısa süreliğine tıkadığını, ardından bu engelin yıkıldığını belirtiyor. Diğerleri ise çığın doğrudan yıkıcı bir sel dalgasına dönüştüğünü aktarıyor. Olayların kesin sıralaması ve ısınmanın etkisi bilimsel değerlendirme gerektiriyor.

Reklam

Müdahale süreci birkaç ayrı aşamada ilerledi:

  • 26 Ağustos: Ana sel, sınır yakınındaki toplulukları ve nehir koridorlarının aşağı kesimlerindeki yerleşimleri vurdu.
  • 28 Ağustos: Geçici bir enkaz setinin yarıldığı bildirildi ve kurtarma çalışmaları kesintiye uğradı.
  • 13 Eylül: Nepal, hasar, kayıplar ve toparlanmaya ilişkin ilk rakamları içeren Hızlı Hasar ve İhtiyaç Değerlendirmesi'ni yayımladı.
  • 17 Eylül: Krishnabhir'de yenilenen bir güzergâhta trafik iki yönde yeniden başladı. Böylece önemli bir bağlantı yeniden kuruldu, ancak güzergâhın kapanma riski sürdü.
  • 5 Ekim: Hükümet, yaklaşık 40 günün ardından ana arama kurtarma operasyonunu tamamladı ve rehabilitasyon aşamasına geçti.
  • 9 Ekim: UNICEF, afetten altı hafta sonra da süren tecrit, travma ve acil ihtiyaçlara dikkat çekti.

Ulusal Acil Durum Operasyon Merkezi Başkanı Phanindra Paudel, operasyonlardaki değişimi şöyle açıkladı:

Arama kurtarma aşamasından arama ve rehabilitasyon aşamasına geçiyoruz.

Ulusal Afet Riskini Azaltma ve Yönetim Kurumu Başkanı Dharam Raj Uprety, kayıp bedenleri aramaya yönelik aktif çalışmaların duracağını, ancak rehabilitasyon sırasında bulunan cenazelerin ve eşyaların kurtarılmaya devam edeceğini söyledi. Bu karar, tüm kayıp kişilerin kimliklerinin belirlendiği veya yasal olarak ölü kaydedildiği anlamına gelmiyor.

Mali tahminler neden farklılık gösteriyor?

Hükümetin hızlı değerlendirmesi, afetin toplam etkisini yaklaşık 2,70 milyar ABD doları olan 408,29 milyar Nepal rupisi olarak hesaplıyor. Bu tutar, 274,48 milyar Nepal rupisi fiziksel hasar ile iş faaliyetlerinin ve gelirlerin kesintiye uğraması gibi 133,81 milyar Nepal rupisi tutarındaki kayıplardan oluşuyor. Toparlanma ihtiyacı daha yüksek: Yaklaşık 4,775 milyar ABD dolarına karşılık gelen 723,32 milyar Nepal rupisi.

ABD doları dönüşümlerinde 9 Eylül'de Nepal Rastra Bank'ın açıkladığı, 1 ABD dolarının 151,48 Nepal rupisine eşit olduğu kur kullanıldı. Değerlendirmede erken toparlanma için 8,73 milyar Nepal rupisi, daha uzun vadeli yeniden inşa içinse 714,58 milyar Nepal rupisi ayrılıyor. Rakamların yuvarlanması, kalemler toplandığında küçük farklara yol açabiliyor.

Dünya Bankası'nın Nepal Kalkınma Güncellemesi'nde yer alan Küresel Hızlı Afet Sonrası Hasar Tahmini, doğrudan fiziksel hasarı 1,66 milyar ABD doları olarak hesaplıyor. Nepal'in ilk değerlendirmesinde karşılaştırılabilir rakam 1,81 milyar ABD doları. Bu rakamların hiçbiri, gelecekteki tehlikelere karşı daha dayanıklı hizmetleri yeniden kurmanın tüm maliyetini içermiyor.

Toparlanma ihtiyacı, hükümetin 2,70 milyar ABD dolarlık hasar ve kayıp tahmininin yaklaşık 1,8 katı. Bu, yıkılan tüm varlıkların yenilenmesinin yüzde 80 daha pahalı olduğu anlamına gelmiyor. Toparlanma hesabı; hizmetlerin yeniden kurulmasını, korumanın iyileştirilmesini ve kaybedilen varlıkların değerini aşan ihtiyaçların karşılanmasını da içeriyor.

Reklam

Ulusal Planlama Komisyonu Başkan Yardımcısı Gunakhar Bhatta'nın başkanlık ettiği komiteye daha kapsamlı bir Afet Sonrası İhtiyaç Değerlendirmesi hazırlaması için altı hafta süre verildi. Bu çalışmanın ardından bir bağış konferansı düzenlenmesi planlanıyor. İlk hızlı değerlendirmede hane anketleri veya ayrıntılı mühendislik incelemeleri yerine mevcut kayıtlar, uzaktan haritalama ve uydu görüntüleri kullanıldı. Rakamlar nihai yeniden inşa bütçesi değil, üzerinde çalışılan tahminler.

Resmî değerlendirme daha geniş bir etki alanına işaret ediyor

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın Nepal sel değerlendirmesinde, altı ilçede 17 belediyede etkilenen 84.270 kişiye ilişkin hükümet onaylı bir tahmine yer veriliyor. İlçeler Rasuwa, Nuwakot, Dhading, Chitawan, Gorkha ve Tanahu.

Bu sayı, hasarlı konutlarla ilişkilendirilen yaklaşık 33.000 kişilik ilk tahminlerden daha yüksek. Haberlerde bu daha küçük grup, etkilenen, yerinden edilen veya evini kaybeden kişiler olarak farklı biçimlerde tanımlanıyor. Bu kategoriler birbirinin yerine kullanılmamalı. Hızlı değerlendirme, UNDP'nin nüfus tahmininden daha az sayıda belediye ve ilçeyi de kapsadı.

UNDP, binalarda oluşabilecek hasarı 158,6 milyon ABD doları olarak tahmin ediyor; hata payı artı veya eksi yüzde 30. Bu, yaklaşık 111 milyon ila 206 milyon ABD doları aralığına karşılık geliyor. Tahmin; altyapı, tarım arazileri, ekonomik faaliyetler ve insani ihtiyaçlardaki hasarın tamamını kapsamıyor.

Kurum, rakamların ön değerlendirme niteliğinde modelleme sonuçları olduğunu ve sahada doğrulanmaları gerektiğini vurguluyor. Bu rakamlar doğrulanmış hasarı, yerinden edilmeyi veya hizmet kesintilerini ortaya koymuyor. Rasuwa ve Nuwakot vadileri boyunca konut ve ticari binalar için verilen yaklaşık 170 milyon ABD dolarlık ayrı tahmin de ülke genelindeki toplam kayıpla karıştırılmamalı.

UNDP, değerlendirilen binalarla bağlantılı enkaz miktarını 556.200 ton, eşya, bitki örtüsü, kaya ve tortu dâhil daha geniş toplamı ise gösterge niteliğinde 2,2 milyon ton olarak tahmin ediyor. Bu enkazın kaldırılması, arazilerin, yolların ve mahallelerin yeniden kullanılabilir hâle getirilmesinin bir parçası.

2021 Nepal nüfus sayımına dayanan bir endekse göre, etkilenen belediyelerde yaşayanların yaklaşık yüzde 76'sı sel öncesinde ulusal ortalamanın üzerinde kırılganlığa sahip belediyelerde yaşıyordu. Dolayısıyla afet, hâlihazırda dezavantajlarla karşı karşıya olan birçok topluluğu vurdu.

Kayıp kişiler, aileleri yasal belirsizlik içinde bırakıyor

Müdahale sürecinde açıklanan sayılar değişti. İlk kayıtlarda Nepal'de 1.385 kişinin cenazesinin bulunduğu ve yaklaşık 5.130 kişinin kayıp olduğu belirtilmişti. 23 Eylül'deki güncellemede bulunan cenaze sayısı 1.451, kayıp sayısı ise 6.000'in üzerindeydi. 5 Ekim'de açıklanan rakamlara göre 1.455 kişi ölmüş, 5.285 kişi kayıptı. Bu geçici kayıtların toplanması değil, birbiriyle mutabakatının sağlanması gerekiyor.

Reklam

UNICEF'in 9 Ekim tarihli güncellemesinde en az 1.400 kişinin öldüğü, bunların 84'ünün çocuk olduğu ve yaklaşık 5.300 kişinin kayıp olduğu, yuvarlatılmış rakamlarla aktarılıyor. Tibet'te bildirilen can kaybı ise ayrı olarak 43 ölü ve 519 kayıp. Önceki haberlerde afet bölgesinde yaklaşık 800 yabancının kayıp olduğu belirtilirken, başka bir ilk sayımda 35 ülkeden yaklaşık 600 kişi kayıtlara geçmişti. Daha sonraki uyruk verileri arasında 33 Britanyalı, 80 Amerikalı ve 50'den fazla Ukraynalı yer aldı. Daha önce açıklanan Avustralya verilerine göre sekiz kişinin bulunmasının ardından 35 kişi hâlâ kayıptı.

Kimlik tespit süreci yavaş ilerledi. Bir haberde, bulunan 1.445 cenazeden DNA testiyle ailelerine teslim edilenlerin sayısı 112 olarak kaydedildi; kimlik tespiti bekleyen 1.333 cenaze ise geçici olarak gömüldü. Bu rakam, daha sonra doğrulanan ölüm sayısından farklı ve müdahalenin başka bir aşamasını yansıtıyor.

Nepal Medeni Kanunu'nun 40. maddesi, genel olarak kayıp bir kişinin 12 yıl sonra ölmüş olduğunu varsayıyor. İstisnalar bulunsa da hükme ilişkin haberlerde bu tür bir afet için özel bir kuraldan söz edilmiyor. Aileler, bu belirsizlik nedeniyle ölüm belgelerine ve mali desteğe erişemediklerini söylüyor.

Mevcut yardımlar arasında cenaze masrafları için en fazla 25.000 Nepal rupisi, ailedeki ilk ölüm için yaklaşık 200.000 Nepal rupisi ve sonraki her ölüm için 100.000 Nepal rupisi bulunuyor. Ödeme, gerekli belgelerin sunulmasına bağlı. Başbakanlık, istisnai durumlarda yaşanan güçlükleri kabul etti; İçişleri Bakanlığı da gerekirse yasayı değiştirmeye hazır olduğunu açıkladı. Ancak henüz tamamlanmış bir değişiklik veya kesin bir çözüm tarihi duyurulmadı.

Yeniden inşa çalışmalarında enerji ve ulaşım öne çıkıyor

Altyapı, Dünya Bankası'nın fiziksel hasar tahminindeki 1,38 milyar ABD dolarıyla toplamın yüzde 83'ünü oluşturuyor. Konut binalarındaki hasar 185 milyon ABD doları, diğer binalardaki hasar ise 101 milyon ABD doları olarak hesaplanıyor. Yaklaşık 1,07 milyar ABD dolarlık hasarla Rasuwa ilk sırada; Nuwakot'ta hasar 551 milyon, Dhading'de ise yaklaşık 39 milyon ABD doları.

Enerjiye ilişkin rakamlar, sayılan projelere ve kapasite kategorilerine göre değişiyor. İlk haberlerde 12 hidroelektrik santralinin yıkıldığı veya zarar gördüğü belirtilmişti. Hızlı değerlendirmede 13 projenin etkilendiği ve kapasitenin 759 megavat olduğu kaydedilirken, hükümetin başka bir ilk tahmininde 783 megavata yer verildi.

Dünya Bankası'nın dökümünde, işletmedeki yedi hidroelektrik projesinin kapasitesi 256 megavat; inşaat hâlindeki beş projenin kapasitesi yaklaşık 395 megavat; güneş enerjisi tesisinin kapasitesi ise 25 megavat olarak belirtiliyor. İletim altyapısındaki hasar ayrıca 149,6 megavatlık kapasiteyi etkiledi. Yaklaşık 430,7 megavatlık toplam, hâlen inşaatı süren tüm kapasiteyi içeren bir toplam değil; işletmedeki üretim ve iletimden etkilenen kapasiteyi ifade ediyor.

Reklam

Enerji Bakanı Biraj Bhakta Shrestha, 23 Eylül'de parlamentoya yaptığı açıklamada hidroelektrik santrallerinde çalışan 800'den fazla işçiden haber alınamadığını söyledi. Hızlı değerlendirmede enerji alanındaki toparlanma ihtiyacı 390,62 milyar Nepal rupisi, yani ülke genelindeki toparlanma ihtiyacının yaklaşık yüzde 54'ü olarak hesaplanıyor.

82 kilometrelik Galchhi-Rasuwagadhi ticaret koridorunun 55 kilometreden fazlası hasar gördü; 40 kilometrelik bölüm sulara kapıldı. Böylece güzergâhın üçte ikisinden fazlası etkilendi, neredeyse yarısı ise yıkıldı. Etkilenen bölgede 37 araç köprüsü ve 68 asma köprü hasar gördü. Bu bağlantıların yeniden kurulması, hem yardım ulaştırılması hem de ekonomik toparlanma açısından gerekli.

Tarım, okullar ve dükkânlardaki kayıplar yerinden edilmeyi uzatıyor

Hızlı değerlendirmede, etkilenen özel mülk kapsamındaki bina sayısı 7.570, etkilenen hane sayısı ise tahminen 8.317 olarak kaydediliyor. Diğer haberlerde, yıkılan yaklaşık 7.500 konuttan 20.000'inin hasar gördüğüne kadar önemli ölçüde farklı konut rakamları veriliyor. Her sayıyı aynı binaların sayımı olarak kabul ederek bu verileri uzlaştırmak mümkün değil.

Değerlendirmede 48 kamu tesisi, 18 okul ve yedi sağlık tesisinin hasar gördüğü belirtiliyor. Okullarda 308 oda etkilendi; bunlardan 156'sı tamamen hasar gördü. Toparlanma finansmanı, kalıcı yeniden inşanın yanı sıra geçici eğitim alanlarını, eğitim malzemelerini ve danışmanlık hizmetlerini de kapsıyor.

Tarım alanındaki hasar, 1.669 hektar çeltik tarlası ve 137 hektar sebze alanı olmak üzere toplam 1.806 hektarı kapsıyor. Çiftçi Nanimaya Senchuri, iki tarlasını, pirinç ürününü ve hasat zamanı yaklaşan muz bahçesini kaybetti. Çiftliği hem gıda hem de gelir kaynağıydı. Selin büyüklüğünü şöyle anlattı:

"Hayatım boyunca böyle bir sel görmemiştim," dedi.

UNICEF'in ekim ayı insani yardım güncellemesi, Rasuwa'da süren travmaya ve erişim güçlüklerine dikkat çekiyor. İzole topluluklar hâlâ hava yoluyla ulaştırılan yardımlara bağımlı. Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Federasyonu'nun afetler, iklim ve krizlerden sorumlu direktörü Caroline Holt, toparlanmanın acil hayatta kalma ihtiyacının ötesine geçtiğini söyledi:

"İnsanların hayatta kalmak için yardımdan fazlasına ihtiyacı var. Geleceklerine güven duymaları, nerede yaşayacaklarını, nasıl gelir elde edeceklerini ve çocuklarının ne zaman okula dönebileceğini bilmeleri gerekiyor," dedi.

Araştırmacılar Sara Shneiderman ve Amy Leigh Johnson, yeniden inşa çalışmalarında geçim kaynaklarının, yerel kararların ve yerli halkların haklarının gözetilmesi gerektiğini savunuyor. Hızlı değerlendirmeye alınan 15 belediyenin dokuzunda yaşayanların yaklaşık yüzde 38 ila 90'ını yerli halklar oluşturuyor. Yeniden yerleştirme, sel riskini azaltabilir; ancak aileleri tarım arazilerinden, işlerinden ve atalarından kalan topraklardan da koparabilir.

Ekonomik kesintiler sel vadilerinin ötesine uzanıyor

Dünya Bankası, Temmuz 2027 ortasında sona erecek mali yılda büyümenin yüzde 3,7 olmasını, bir sonraki yıl ise yüzde 5,2'ye çıkmasını bekliyor. Asya Kalkınma Bankası'nın tahmini, 0,4 puanlık düşüşün ardından yüzde 4,1. Her iki tahmin de hükümetin yüzde 6'lık hedefinin altında.

Reklam

Kesintilerin başlıca kanalları enerji, ulaşım, ticaret ve turizm. Rasuwagadhi sınır kapısı, Nepal'in Çin'den yaptığı mal ithalatının yüzde 10,8'ini ve Çin'e yaptığı mal ihracatının yüzde 47,3'ünü oluşturuyor. Dolayısıyla hasar, sel bölgesinin dışındaki işletmeleri de etkiliyor.

200'den fazla otel ve restoran hasar gördü. Langtang, Gosaikunda ve Kailash Mansarovar güzergâhlarına erişim, eylül-kasım turizm sezonu öncesinde kesintiye uğradı. İhracata yönelik hidroelektrik kapasitesinde yaklaşık 60 megavatlık kayıp da elektrik ihracatını baskılıyor.

Yeniden inşa, ithal makine, ekipman ve malzemelere olan talebi artıracak. Dünya Bankası, işçi dövizlerinin döviz rezervlerini desteklemesini bekliyor. Ancak yerel pazarların kesintiye uğraması, ürün kayıpları ve pahalı ulaşım, ülke genelinde enflasyon kontrol altında kalsa bile hane halkının maliyetlerini artırabilir.

İklim finansmanı faturanın yalnızca küçük bir kısmını karşılıyor

Nepal, küresel sera gazı salımlarının yaklaşık yüzde 0,1'inden sorumlu. Hükümet, çok daha fazla salımdan sorumlu ülkelerin toparlanma maliyetlerini paylaşması gerektiğini savunuyor. UNICEF'e göre Himalayalar, küresel ortalamanın yaklaşık iki katı hızla ısınıyor.

Başbakan Balendra Shah, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda ek borç yerine hibe talep etti. Dünya liderlerine şöyle seslendi:

"İklim kaynaklı bir afet yoksul bir ülkenin altyapısını yıktığında, yanıtımız yalnızca bir başka büyük kredi veya parça parça verilen küçük hibeler olamaz," dedi.

Chatham House'un iklim finansmanı analizinde, Nepal'in BM Kayıp ve Zarar Fonu'ndan talep ettiği 20 milyon ABD dolarına, proje başına izin verilen azami tutara yer veriliyor. Bu miktar, 4,78 milyar ABD dolarlık toparlanma tahmininin yalnızca yaklaşık yüzde 0,42'sini karşılıyor.

Analize göre 27 ülke, Mart 2026'ya kadar fona 822,06 milyon ABD doları taahhüt etmiş, bunun yaklaşık yarısı ödenmişti. Fonun ilk finansman turunda, yaklaşık 2,8 milyar ABD doları tutarındaki taleplere karşılık 342 milyon ABD doları sağlandı. Bunlar küresel fonun rakamları; Nepal'e ayrılmış tutarlar değil. 7 Eylül'e kadar özellikle selin ardından toparlanma için 820 milyon ABD dolarından fazla taahhüt edildiğine ilişkin ayrı bir haber bu küresel toplamla karıştırılmamalı. Mevcut açıklamalar, ortak bir finansman kaydını veya ödemelerin kesinleştiğini göstermiyor.

Çin, kapasitesi dâhilinde Nepal'e yardım etmeye hazır olduğunu açıkladı. Shah ayrıca buzul göllerine ilişkin bilgi paylaşmak ve uyarı sistemlerini güçlendirmek amacıyla Nepal, Hindistan ve Çin'in katılacağı bir Himalaya İklim Dayanıklılığı Mekanizması önerdi.

Bilimsel belirsizlik ve süren sel riskleri

Isınma ile Himalaya buzullarının geri çekilmesi arasındaki bağlantıya ilişkin bulgular, tek başına bu çöküşün kesin nedenini ortaya koymuyor. Önceki haberlerde araştırmacıların kaynak yetersizliği nedeniyle bölgeye ulaşamadığı belirtilmişti. Daha sonraki iklim finansmanı analizinde ise afeti birden fazla iklim etkeninin zincirleme etkisine bağlayan bir çalışmaya atıfta bulunuluyor. Bu gelişim, üzerinde uzlaşılmış nihai bir açıklamanın bulunduğunu göstermiyor.

Reklam

Sel dalgasının hızına ilişkin tahminler de farklı: Bir kaynak bazı bölgelerde saatte yaklaşık 150 kilometre hızdan söz ederken, Chatham House saatte yaklaşık 188 kilometre olduğunu belirtiyor. Bu iki rakamdan hiçbiri kesinleşmiş tek bir ölçüm olarak sunulmamalı.

Chatham House, Uluslararası Adalet Divanı'nın Temmuz 2025 tarihli iklim danışma görüşünü ve bu görüşte yer alan, nedensellik bağının "yeterince doğrudan ve kesin" olması koşulunu ele alıyor. Görüş hukuki bir çerçeve sunuyor; ancak Nepal'e tazminat verilmesine ilişkin bir karar veya bu selde kimin sorumlu olduğuna dair bir hüküm değil.

Nepal, kontrollü drenaj için kanallar ve kapaklı yapılar inşa etmeden önce Thulagi, Lower Barun, Lumding Tsho ve Hongu II adlı dört buzul gölünde ayrıntılı incelemeler yapmayı planlıyor. Sensörleri, tahmin ve uyarı sistemlerini ve toplulukların hazırlık çalışmalarını içeren program altı yıla kadar sürebilir. Bunlar önleyici projeler; söz konusu göllerden birinin ağustos ayındaki afete yol açtığının kanıtı değil.

C. Scott Watson ve çalışma arkadaşlarının araştırması, sel riski taşıyan yerleşim alanlarının 2016-2023 döneminde yüzde 46 büyüdüğünü ortaya koydu. Nepal Himalayaları'nda riskli bölgelerde yaklaşık 300.000 kişinin yaşadığı, bunların 100.000'den fazlasının buzul göllerinin aşağı kesimlerindeki yerleşimlerde bulunduğu tahmin edildi. En yakın drenaj noktasına göre yükseklik yöntemi, binaları nehirlere göre konumlandıkları yüksekliğe bakarak tarıyor; ayrıntılı tehlike haritalarının yerini tutmuyor.

Budhi Gandaki'de, Gorkha bölgesinde daha sonra meydana gelen başka bir selde dört kişi kayboldu. Selin 35 evi ve üç köprüyü sürüklediği bildirildi. Hidroelektrik santrali kampında çalışan en az 18 kişi kurtuldu; ordu, Jagat'tan altı kişiyi hava yoluyla tahliye etti. Yetkililer, heyelan nedeniyle oluşan bir tıkanmadan şüphelendi ancak kesin nedeni doğrulayamadı.

Belirtilen bir sonraki uluslararası dönüm noktası, 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya'da düzenlenmesi planlanan COP31. Nepal'in henüz tamamlanmamış acil işleri arasında ayrıntılı ihtiyaç değerlendirmesi, finansman kararları, kayıpların yasal olarak tanınması ve daha güvenli yeniden inşa tercihleri bulunuyor. Açıklamalarda bunların hiçbiri için kesin bir tamamlanma tarihi verilmedi.

Öne Çıkanlar

  • Nepal, selin ardından toparlanma ve yeniden inşa için 4,78 milyar ABD dolarına ihtiyaç olduğunu tahmin ediyor. Bu tutarın büyük kısmı ilk altı ayın ötesindeki çalışmalar için gerekli.
  • 5 Ekim'de açıklanan rakamlara göre 1.455 kişi öldü, 5.285 kişi kayıp ve 13.795 kişi kurtarıldı.
  • UNDP, altı ilçedeki 17 belediyede 84.270 kişinin etkilendiğini tahmin ediyor.
  • Dünya Bankası, fiziksel hasarı 1,66 milyar ABD doları olarak hesaplıyor. Hasarın yüzde 83'ünü altyapı oluşturuyor.
  • Kayıplara ilişkin ölüm belgelerinin bulunmaması, ailelerin tazminat, sigorta ve miras işlemlerini geciktiriyor.
  • Nepal'in iklim fonundan talep ettiği 20 milyon ABD doları, tahmini toparlanma ihtiyacının yaklaşık yüzde 0,42'sini karşılayabilir.
  • Ayrıntılı değerlendirmeler, finansman ve gelecekte sel riskini azaltmaya yönelik planlar henüz tamamlanmadı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir