Ağır silahlarla açılan ateş sınır krizini büyütüyor
Pakistan, Afgan güçlerinin Kurram ilçesindeki sınır mevzilerine havan, topçu ve diğer ağır silahlarla ateş açmasının ardından güvenlik güçlerinin Afgan Talibanı'na ait karakolları, ateş noktalarını ve savunma kontrol noktalarını vurduğunu açıkladı. Çatışmaların sınır hattındaki birçok sektöre yayılmasıyla siviller yerinden edilme, ticaretin aksaması ve yardıma erişimin kısıtlanması riskiyle karşı karşıya.
İçindekiler
- Ağır silahlarla açılan ateş sınır krizini büyütüyor
- Ölümcül saldırılar Pakistan'ın hava saldırılarından önce geldi
- Ghazab lil Haq Operasyonu beş sektöre yayıldı
- Kabil egemenlik ihlaline ve sivil ölümlerine dikkat çekiyor
- Kurram'daki topluluklar ateş altında, güzergâhlar kapalı
- TTP anlaşmazlığı güven bunalımını derinleştiriyor
- Çatışma nasıl gelişti?
- Yerinden edilme, mevcut insani krizi ağırlaştırıyor
- Diplomasi ateşkesler sağladı, ancak uzlaşma getirmedi
- Özetle
Pakistanlı güvenlik kaynakları, birliklerinin mevzilerini koruduğunu, Taliban'a ait çeşitli noktaları imha ettiğini ve militanları bazı karakolları terk etmeye zorladığını söyledi. Yetkililer, sınırın Pakistan kontrolünde kaldığını ve birliklerin yeni saldırılara karşı bölgeyi gözetlediğini belirtti. Çitral, Hayber, Mohmand ve Bajaur'da da çatışmalar yaşandığı bildirildi.
Kurram, Pakistan'ın Hayber Pahtunhva eyaletinde bulunuyor. Sarpa sarp vadileri ve dağ geçitleri Afganistan'ın Host ve Paktiya bölgelerine bağlanıyor. Askerî mevzilerin, köylerin ve yerel halkın kullandığı güzergâhların şiddetin yaşandığı noktalara yakın olduğu sınır hattının bu bölümü hassas bir konumda.
Kabil, daha geniş çaplı tırmanışı Pakistan'ın Afganistan içinde düzenlediği saldırılara misilleme olarak nitelendiriyor. İslamabad ise operasyonlarının sınırın öte tarafında bulunduğunu öne sürdüğü militan liderlere atfedilen, Pakistanlı askerlere ve sivillere yönelik saldırılara yanıt olduğunu söylüyor. İki hükümet, çatışmaların neden büyüdüğüne ilişkin birbirine zıt açıklamalar yapıyor.
İmha edilen mevziler, geri çekilmeler ve can kayıplarına ilişkin açıklamalar da dahil olmak üzere askerî iddialar bağımsız olarak doğrulanmadı. Sınırdaki birçok noktaya erişimin kısıtlı olması kayıpların boyutunu belirlemeyi güçleştirirken sivillerin vurulduğu yönündeki suçlamalar da bağımsız soruşturmalarla tam olarak açıklığa kavuşturulmadı.
21 Temmuz 2026 itibarıyla bu çatışma, Taliban'ın 2021'de Kabil'de iktidara dönmesinden bu yana ilişkileri zedeleyen topçu ateşi, hava saldırıları ve militan saldırılarından oluşan bir döngünün parçası. Kurram'daki son çatışmalar; militan faaliyetleri, egemenlik ve sınır hattının kontrolüne ilişkin çok daha geniş bir anlaşmazlığın içinde yer alıyor.
Ölümcül saldırılar Pakistan'ın hava saldırılarından önce geldi
6 Şubat'ta İslamabad'daki Hediye-tül Kübra Camisi'nde düzenlenen intihar saldırısında en az 31 kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 170 kişi yaralandı. Saldırıyı IŞİD-Horasan üstlendi.
16 Şubat'ta patlayıcı yüklü bir araç, Bajaur'daki ortak güvenlik noktasına çarptı. Saldırıda 11 asker ve bir çocuk öldü. Pakistanlı soruşturmacılar, saldırganın Afganistan'daki Taliban güvenlik teşkilatıyla bağlantılı olduğunu belirtti. Yaygın olarak TTP adıyla bilinen Tehrik-i Taliban Pakistan saldırının sorumluluğunu üstlendi.
21 Şubat'ta Bannu'da düzenlenen bir başka intihar saldırısında, aralarında bir yarbayın da bulunduğu iki asker öldü. İslamabad, saldırıların Afganistan'da bulunan militan liderler tarafından yönetildiğini söyledi. Kabil ise Afgan topraklarının Pakistan'a yönelik saldırılarda kullanılmasına izin verdiği iddialarını defalarca reddetti.
Pakistan, 22 Şubat'ta Nangarhar, Paktika ve Host'taki yedi kamp ve sığınağa hava saldırıları düzenlediğini açıkladı. Yetkililer hedeflerin Pakistan Talibanı'na, onunla ittifak hâlindeki gruplara ve IŞİD-Horasan'a ait olduğunu söyledi.
Pakistan hükümetinin ilk açıklamalarında militanların ölü sayısı 70'in üzerinde verildi. Daha sonraki açıklamalarda sayı 80'i aştı; parlamentoya sunulan bir açıklamada ise 100'ün üzerinde olduğu belirtildi. Bu rakamlar, saldırıların sonuçlarına ilişkin Pakistanlı yetkililerin iddialarıydı.
Afgan yetkililer ise saldırılarda evlerin, bir medresenin ve başka sivil yerlerin vurulduğunu söyledi. Afganistan Birleşmiş Milletler Yardım Misyonu, Nangarhar'da kadın ve çocukların da aralarında bulunduğu sivillerin öldüğünü ve yaralandığını bildirdi. Afgan yetkililer misilleme sözü vererek ardından gelen sınır saldırılarının önünü açtı.
Ghazab lil Haq Operasyonu beş sektöre yayıldı
Pakistan, Ghazab lil Haq Operasyonu'nu 26 Şubat gecesi resmen duyurdu. Operasyonun adı “Hakikatin Gazabı” anlamına geliyor. İlk aşamada Hayber Pahtunhva'daki beş sektörü kapsıyordu: Çitral, Hayber, Mohmand, Kurram ve Bajaur.
Enformasyon Bakanı Attaullah Tarar, Taliban güçlerinin sınır boyunca çeşitli noktalara ateş açmasının ardından operasyonun başlatıldığını söyledi. Pakistan güçlerinin ülkenin topraklarını ve vatandaşlarını korumak için harekete geçtiğini belirtti. İslamabad, operasyonu Taliban mevzileri ile militan sığınaklarına yönelik hava ve kara saldırılarının birleşimi olarak tanımladı.
Tarar, 6 Mart'a kadar 527 Afgan Taliban mensubunun öldürüldüğünü, 755'ten fazlasının yaralandığını öne sürdü. Ayrıca 237 kontrol noktasının imha edildiğini, 38 noktanın daha ele geçirilerek yıkıldığını ve 205 tank, zırhlı araç ve topun vurulduğunu söyledi. Pakistanlı yetkililer, Afganistan içinde 62 noktanın hedef alındığını belirtti.
Afganistan farklı can kaybı rakamları açıkladı ve Pakistan'ı sivil bölgeleri vurmakla suçladı. Birbiriyle çelişen açıklamalar iki temel iddiayı öne çıkarıyor: Pakistan askerî mevzileri ve militan kamplarını hedef aldığını söylerken Afgan yetkililer yerleşim yerlerinde büyük çaplı zarara yol açıldığını savunuyor.
Çatışmalar birkaç sektöre yayılırken Pakistan Enformasyon Bakanlığı, hükümetin ülke topraklarını ve nüfusunu korumaya ilişkin tutumunu ortaya koyan bir açıklama yayımladı:
Pakistan, toprak bütünlüğünü ve vatandaşlarının emniyetini ve güvenliğini sağlamak için gerekli tüm tedbirleri alacaktır.
Pakistanlı yetkililer, yeni bir ateş açılması durumunda güçlerinin derhâl karşılık vermeye hazır olduğunu da söyledi. Bu tutum ve Kabil'in misilleme sözü, çatışmayı sınır hattında yaşanabilecek bir sonraki olaya bağlı hâle getirdi.
Kabil egemenlik ihlaline ve sivil ölümlerine dikkat çekiyor
Taliban yönetimi, krizin son aşamasını Pakistan'ın Afganistan topraklarını ve hava sahasını ihlal ederek başlattığını söylüyor. Afganistan Sözcüsü Zabihullah Mücahid, Kabil'in askerî eylemini Pakistan'ın hava saldırılarına misilleme olarak nitelendirdi. Afgan güçlerinin Durand Hattı boyunca Pakistan askerî mevzilerine yönelik geniş çaplı operasyonlar başlattığını söyledi.
Durand Hattı, 1893'te Britanya'nın sömürge yönetimi altında belirlenen fiilî sınırdır. Pakistan hattı uluslararası sınır olarak kabul ederken Afganistan tarihsel olarak resmen tanınmasını reddetti. Peştun toplulukları hattın iki tarafında yaşıyor; sınır ötesinde aile, aşiret ve ticaret bağlarını sürdürüyor. Bu nedenle anlaşmazlık, siyasetin yanı sıra günlük yaşam açısından da hassasiyet taşıyor.
Afgan yetkililer, Pakistan uçaklarının Nangarhar ve Paktika'da yerleşim yerleri de dahil çeşitli noktaları vurduğunu söyledi. Birleşmiş Milletler, şubat sonunda çatışmaların yoğunlaşmasının ardından aralarında 24 çocuk ve altı kadının da bulunduğu en az 56 Afgan sivilin öldürüldüğünü bildirdi. Yaralananların sayısı 129 olarak kaydedildi; bunların 41'i çocuk, 31'i kadındı.
Birleşmiş Milletlerin bu sayımına göre 65'i çocuk olmak üzere en az 185 sivil öldürüldü ya da yaralandı. Birleşmiş Milletler yetkilileri ve insan hakları gruplarının daha sonraki açıklamalarında, Pakistan'ın saldırılarıyla bağlantılı ek sivil ölümleri de yer aldı.
Pakistan sivilleri kasten hedef aldığı suçlamalarını reddediyor ve saldırıların militan kamplarına ilişkin istihbarata dayandığını söylüyor. Afgan yetkililer ise saldırıların sivillere geniş çaplı zarar verdiğini savunuyor. Bu tutumlar, saldırıların amacı ve hedef alınan yerlerin yakınındaki topluluklar üzerindeki sonuçlarına ilişkin anlaşmazlığın temelini oluşturuyor.
Kurram'daki topluluklar ateş altında, güzergâhlar kapalı
Kurram; Pakistan güçlerinin, Afgan Taliban birliklerinin ve sınır hattı yakınında faaliyet gösteren silahlı grupların karıştığı çatışmalara sık sık sahne oldu. Zorlu arazi, dar güzergâhlar ve sınırın iki tarafına yayılmış topluluklar çatışmaları özellikle yıkıcı hâle getiriyor. Havan mermileri hattı hızla aşarak yakınlardaki köyleri ve askerî mevzileri tehdit edebiliyor.
Son çatışmalarda Pakistan kaynakları, Afgan güçlerinin sınır mevzilerine ağır silahlarla ateş açtığını söyledi. Pakistan da Afgan karakollarını ve havan mevzilerini hedef alan topçu ateşi ve başka silahlarla karşılık verdi. Yakın bölgelerde yaşayanlar, geçmişte akşam saatlerindeki çatışmalar sırasında sığınaklara girdiklerini bildirmişti.
Bölgeden daha önce gelen haberlerde, can kaybına yol açmadan yerleşim yerlerinin yakınına top mermilerinin düştüğü belirtilmişti. Güney Veziristan'da sınırın öte tarafından açılan havan ateşinde Angoor Adda köyünde dört çocuk ve bir kadın olmak üzere beş kişi yaralandı. Pakistan güçleri daha sonra ateşte kullanılan silah mevzilerini imha ettiklerini açıkladı.
Yoğun çatışma dönemlerinde sınır geçişleri ve ulaşım güzergâhları kapatıldı. Şiddet, Pakistan'daki Afgan vatandaşlarının geri dönüş planlarını da aksattı. Güvenlik koşulları kötüleştiğinde sınır kapılarının yakınında bekleyen aileler geçici barınma alanlarına taşındı.
İki ana ticaret kapısı olan Torkham ve Çaman defalarca kapatıldı. Kamyonlar yollarda mahsur kaldı; kısıtlamalar ulaşımı, ticareti ve sağlık hizmetlerine erişimi etkiledi. Sınırı geçmeye çalışan aileler için sonuçlar, yolculuğun gecikmesinin ötesine geçiyor; nerede kalabilecekleri ve ne zaman yola çıkabilecekleri belirsizleşiyor.
TTP anlaşmazlığı güven bunalımını derinleştiriyor
Pakistan'ın temel suçlaması, Afgan Taliban yönetiminden ayrı ancak onunla ideolojik ve tarihsel bağları bulunan TTP'ye yönelik. İslamabad, TTP liderlerinin ve militanlarının Afganistan'daki güvenli noktalarda faaliyet gösterdiğini ve buradan Pakistan'ı hedef alan saldırılar planladığını söylüyor.
Taliban yönetimi, TTP'ye Pakistan'a saldırma izni verdiğini reddediyor. Kabil, İslamabad'ı asılsız iddialar yaymakla ve Afganistan'ın egemenliğini ihlal eden hava saldırıları düzenlemekle suçluyor. Tekrarlanan diplomatik görüşmeler bu anlaşmazlığı çözüme kavuşturamadı.
Taliban'ın Ağustos 2021'de iktidarı ele geçirmesinin ardından ilişkiler kötüleşti. 2022'de Afganistan topraklarından düzenlenen saldırılarda Pakistanlı askerler öldürüldü; bunu Weş Çaman sınır kapısı yakınındaki çatışmalar izledi. 2023'te Torkham'da yaşanan çatışmalar sınırın geçici olarak kapatılmasına yol açtı.
Pakistan'ın 2023'ün sonlarında belgesiz Afgan vatandaşlarını sınır dışı etmeye yönelik kampanyası, gerginliği artıran bir başka unsur oldu. Güvenlik anlaşmazlığı; insan hareketliliği, sınır kısıtlamaları ve Pakistan'da yaşayan Afgan ailelerin karşı karşıya olduğu baskılarla iç içe geçti.
Pakistan, güvenlik güçlerine yönelik saldırıların ardından Mart ve Aralık 2024'te Afganistan içinde hava saldırıları düzenledi. Kabil her iki operasyonu da kınadı. Ekim 2025'te, Taliban'ın iktidarı ele geçirmesinden bu yana yaşanan en ölümcül çatışmalardan bazılarında her iki taraftan onlarca kişi öldü.
Katar ve Türkiye, ekim ayındaki çatışmaların ardından ateşkes sağlanmasına yardımcı oldu. Daha sonra İstanbul, Doha ve Riyad'da düzenlenen görüşmeler kalıcı bir anlaşma sağlayamadı. Böylece iki hükümet, Şubat 2026'daki saldırılar ve askerî operasyonlar başladığında sürdürülebilir bir uzlaşmaya varamamıştı.
Çatışma nasıl gelişti?
Son tırmanış, şubat ve mart başında peş peşe gelen saldırılar ve karşılıklarla yaşandı. Tarihler, Pakistan içindeki şiddetin Afganistan'daki hava saldırılarını, onların da sınır hattı boyunca daha geniş çaplı bir operasyonu izlediğini gösteriyor.
- 6 Şubat: İslamabad'daki Hediye-tül Kübra Camisi'nde düzenlenen intihar saldırısında en az 31 kişi öldü, yaklaşık 170 kişi yaralandı.
- 16 Şubat: Bajaur'daki ortak güvenlik noktasına patlayıcı yüklü araçla düzenlenen saldırıda 11 asker ve bir çocuk öldü.
- 21 Şubat: Bannu'daki intihar saldırısında, aralarında bir yarbayın da bulunduğu iki asker öldü.
- 22 Şubat: Pakistan, Nangarhar, Paktika ve Host'taki yedi kamp ve sığınağa hava saldırıları düzenlediğini açıkladı.
- 26 Şubat: Pakistan, başlangıçta beş sınır sektörünü kapsayan Ghazab lil Haq Operasyonu'nu gece saatlerinde resmen duyurdu.
- 6 Mart: Enformasyon Bakanı Attaullah Tarar, Taliban kayıplarına, imha edilen mevzilere ve vurulan hedeflere ilişkin Pakistan'ın rakamlarını açıkladı.
Pakistan, bu olayları militan saldırılarına ve sonrasında Taliban'ın açtığı ateşe karşılık olarak sunuyor. Kabil ise sınırdaki operasyonlarını Pakistan'ın hava saldırılarına misilleme olarak tanımlıyor. Sorumluluğun kime ait olduğu konusundaki anlaşmazlık çatışmalarla birlikte sürüyor.
Yerinden edilme, mevcut insani krizi ağırlaştırıyor
Birleşmiş Milletler, mart başında bir hafta süren çatışmalarda yaklaşık 115 bin Afgan'ın ve Pakistan'da yaşayan 3 bin kişinin yerinden edildiğini söyledi. Aileler topçu ateşi, havan saldırıları ve hava saldırılarından kaçtı. Yolların ve sağlık tesislerinin güvenli olmadığı yerlerde yardım ulaştırılması kısıtlandı.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, taraflara çatışmaları durdurma ve sivilleri koruma çağrısında bulundu. Son şiddet olaylarının onlarca yıldır çatışmalara maruz kalan insanların acılarını artırdığını söyledi.
İnsan hakları örgütleri; sivillerin evlerine, sağlık tesislerine ve koruma altındaki diğer yerlere yönelik saldırı iddialarının tarafsız biçimde soruşturulmasını istedi. Soruşturmalarda seçilen hedefler, alınan önlemler ve çatışmaların dışındaki kişilere verilen zarar incelenecek.
Human Rights Watch daha sonra, 2026'nın ilk aylarında sınır ötesi saldırılarda yüzlerce Afgan sivilin öldüğünü veya yaralandığını gösteren Birleşmiş Milletler verilerine dikkat çekti. Örgüt, saldırı düzenleyen güçlerin askerî hedeflerle sivil nesneleri birbirinden ayırıp ayırmadığının soruşturulması çağrısı yaptı. Bu ayrım, savaş hukukunun temel gereklerinden biri: güçler, çatışmalara katılan kişi ve yerleri sivillerden ve sivillerin kullandığı binalardan ayırmalı.
Pakistan'ın geri gönderme kampanyası baskıyı bir kat daha artırdı. Kampanyanın Eylül 2023'te başlamasından bu yana iki milyondan fazla Afganistan vatandaşı ülkesine döndü. Diğer pek çok kişi ise hukuki durumu belirsiz ve tutuklanma ya da sınır dışı edilme endişesiyle Pakistan'da kalmaya devam ediyor.
Çatışmaların sürmesi bu ailelerin durumunu daha da zorlaştırıyor ve yardım kuruluşlarının ihtiyaç sahibi kişilere ulaşmasını kısıtlıyor. Sınır kapatmaları, yerinden edilme ve güvensiz yollar; hem şiddetten kaçanları hem de zaten ağır bir ekonomik ve insani krizle karşı karşıya olan ülkesine dönenleri etkiliyor.
Diplomasi ateşkesler sağladı, ancak uzlaşma getirmedi
Katar, Türkiye ve Suudi Arabistan, Ekim 2025'teki çatışmaların ardından yapılan görüşmeler de dahil olmak üzere İslamabad ile Kabil arasındaki müzakerelere destek verdi. Bölgedeki çeşitli hükümetler itidal ve diyalog çağrısında bulundu. Bu girişimler geçici duraklamalar sağlasa da militan faaliyetleri, sınırın tanınması ve insan ve mal hareketliliğine ilişkin anlaşmazlıkları çözemedi.
Pakistan, asker ve sivillerin ölümüne yol açan saldırılara karşılık vermesi yönünde kamuoyu baskısıyla karşı karşıya. Taliban hükümeti ise Afganistan'ın egemenliğini savunma ve yabancı taleplerin kontrolünde olmadığını gösterme baskısı altında. Her iki tarafın askerî açıklamaları karşı tarafı saldırgan olarak gösteriyor ve olaylara ilişkin ortak bir anlatı geliştirilmesine pek alan bırakmıyor.
Her yeni saldırı uzlaşmayı zorlaştırıyor. Olası bir anlaşmanın, Pakistan'ın militan ağlara karşı harekete geçilmesi talebini ele alırken Kabil'in Afganistan toprakları içindeki saldırılara yönelik itirazlarını da dikkate alması gerekiyor. Gelecekteki çatışmaların doğrudan ele alınabilmesi için sınır olaylarını soruşturacak işlevsel bir mekanizma da gerekli.
Riskler mevcut çatışmaların ötesine uzanıyor. Pakistan nükleer silahlara sahip bir devlet; Afganistan ise şimdiden ağır bir ekonomik ve insani kriz içinde. Uzayan çatışmalar ticaret yollarını kapatabilir, daha fazla insanı yerinden edebilir ve silahlı gruplara faaliyetlerini genişletmek için daha fazla alan açabilir.
Şiddetin kalıcı biçimde azaltılması için doğrudan güvenlik güvenceleri, militan ağlara karşı adımlar ve yeni olayları inceleyecek uygulanabilir bir sistem gerekiyor. Kurram ve diğer sınır topluluklarında yaşayanlar için acil öncelikler ise ateşten korunmak, sağlık hizmetlerine erişmek ve yolların aniden kapanması endişesi olmadan seyahat edebilmek.
Özetle
- Pakistan, Afgan Taliban güçlerinin Kurram ve diğer sınır sektörlerindeki mevzilere havan, topçu ve diğer ağır silahlarla ateş açtığını söylüyor.
- Pakistan güçleri, mevzilerini koruduklarını ve Afgan karakollarını, ateş noktalarını ve savunma kontrol noktalarını vurduklarını belirtiyor.
- Ghazab lil Haq Operasyonu, Pakistan'daki ölümcül saldırıların ve Pakistan'ın Afganistan içindeki hava saldırılarının ardından 26 Şubat'ta başladı.
- İslamabad, militan ağları ve Taliban mevzilerini hedef aldığını söylüyor. Kabil ise Pakistan'ın Afganistan'ın egemenliğini ihlal ettiğini ve sivillerin ölümüne yol açtığını savunuyor.
- Askerî can kaybı rakamları ve imha edilen mevzilere ilişkin iddialar bağımsız olarak doğrulanmış değil.
- Birleşmiş Milletler sivil kayıpları kayda geçirdi ve mart başında bir hafta içinde yaklaşık 115 bin Afgan'ın ve Pakistan'da yaşayan 3 bin kişinin yerinden edildiğini bildirdi.
- Torkham ve Çaman'daki kapatmalar ticareti, seyahati, Afganistan'a dönüşleri ve sağlık hizmetlerine erişimi aksattı.
- Diplomatik girişimler geçici duraklamalar sağladı; ancak TTP, Durand Hattı ve sınır güvenliğine ilişkin anlaşmazlıkları çözüme kavuşturamadı.






