Pyongyang’daki İki Duvarda Binlerce İsim
Pyongyang’daki, her biri 30 metre uzunluğundaki iki anıt duvarı, Rusya’nın yanında savaşırken hayatını kaybeden Kuzey Koreli askerlerin sayısına ilişkin şu ana kadarki en güçlü işareti sunuyor. Uydu görüntüleri ve resmî fotoğrafların analizi, duvarlara yaklaşık 2.304 ismin kazındığını ve ölü sayısının yaklaşık 2.300 olduğunu gösteriyor.
İçindekiler
- Pyongyang’daki İki Duvarda Binlerce İsim
- Anıttaki İsimler Nasıl Sayıldı?
- Kuzey Kore Birlikleri Neden Kursk’a Gönderildi?
- Mezarlar ve Küller İçin Kaplar Farklı Anma Biçimlerini Gösteriyor
- Ölümler ve Yaralanmalar Kayıpların Farklı Boyutlarını Gösteriyor
- Toplumsal Statü, Kimlerin Anılacağını Belirleyebilir
- Moskova ve Pyongyang Kanla Yazılmış İttifakı Kutluyor
- Kuzey Kore Karşılığında Ne Almış Olabilir?
- Askerî İş Birliğinin Savaşın Ötesine Uzaması Planlanıyor
- Öne Çıkanlar
Kuzey Kore lideri Kim Jong Un, 26 Nisan 2026’da başkentteki Hwasong bölgesinde Yurt Dışı Askerî Operasyonlarda Savaş Kahramanlıkları Anıt Müzesi’ni açtı. 52.000 metrekarelik, yoğun ormanlık bir alanda altı ayda inşa edilen kompleks, Ukrayna güçlerinden Rusya’nın Kursk bölgesini geri alma operasyonlarında ölen askerleri anıyor.
Anıt, Kim’in Moskova’yla kurduğu askerî ittifakın insan hayatına mal olan sonuçlarına ilişkin ilk somut kanıtı sunuyor. Duvarları, mezarları ve binaları ayrıca Pyongyang’ın, 1953’te Kore Savaşı’nın sona ermesinden bu yana ülkenin en büyük yurt dışı askerî konuşlandırmasında gönderilen askerleri nasıl anmayı seçtiğini ortaya koyuyor.
Güney Kore Ulusal İstihbarat Servisi, Eylül 2025’te yaklaşık 2.000 Kuzey Koreli askerin öldüğünü, 2.700’ünün de yaralandığını tahmin etti. Anıtta görülen isimlerin sayısı, daha önce açıklanan bu ölüm tahminine yakın. Kurum, Şubat 2026’da ölen ya da yaralananların toplam sayısını yaklaşık 6.000 olarak açıklarken iki grubun ayrı sayılarını vermedi.
Açılış töreni, üst düzey Rus yetkilileri Pyongyang’a getirdi ve 2027’den 2031’e uzanan askerî iş birliği planlarına eşlik etti. 8 Mayıs 2026 itibarıyla anıt, ağır kayıpların kamuoyu önünde kabul edildiğini ve askerî konuşlandırmanın sorumlusu olan ortaklığın süreceği mesajını birlikte veriyor.
Anıttaki İsimler Nasıl Sayıldı?
İki duvarın her biri yaklaşık 14 bölüme ayrılmış. Her duvarda dokuz bölümde, 16 sütun hâlinde sıralanmış isimler olduğu görülüyor; daha yakından çekilen fotoğraflarda ise her sütunda sekiz isim yer alıyor.
Dokuz bölümün 16 sütun ve sekiz isimle çarpılması, duvar başına 1.152 isim tahmini veriyor. İki duvarın toplamı yaklaşık 2.304 isme ulaşıyor. Bu hesaplama, Kuzey Kore’nin büyük ölçüde gizli tuttuğu ölüm sayısını tahmin etmek için anıtın kendisini bir araç hâline getiriyor.
Kore Güvenlik Stratejisi Enstitüsü kıdemli araştırmacısı Songhak Chung da bu değerlendirmeyi doğruladı. Duvarların son derece küçük karakterlerle yazılmış isimlerle dolu olduğunu ve bu nedenle yazıtları tek tek incelemenin zorlaştığını belirtti.
Görüntü çözünürlüğü, sayımın kesinliğini sınırlıyor. Güney Kore Birleşme Bakanlığı da hayatını kaybeden herkesin adının yazıta kazınıp kazınmadığını doğrulamanın zor olduğuna dikkat çekti. Dolayısıyla isim sayısı bir tahminden ibaret; anıtın eksiksiz olup olmadığı da belirsizliğini koruyor.
Kuzey Kore Birlikleri Neden Kursk’a Gönderildi?
Ukrayna güçleri, Ağustos 2024’te Rusya’nın Kursk bölgesine sürpriz bir harekât başlattı. Ukrayna askerlerinin Rusya topraklarına girmesinin ardından Moskova, kontrolü yeniden ele geçirme çabasında Pyongyang’dan askerî destek istedi.
Kuzey Kore, Ekim 2024 ile 2025 ortası arasında batıdaki Kursk bölgesine tahminen 11.000 ila 15.000 asker gönderdi. Güney Kore istihbarat kurumları bu hareketliliği yakından izledi ve Pyongyang’ın piyade birliklerinin yanı sıra konvansiyonel silahlar da sağladığını değerlendirdi.
Kuzey Koreli askerler başlangıçta modern savaş koşullarına uyum sağlamakta zorlandı. Askerî değerlendirmelerde, savaş deneyimi az ve araziye aşinalığı sınırlı birliklerin, Ukrayna’nın insansız hava aracı saldırılarına ve topçu ateşine özellikle açık olduğu belirtildi. İHA’lar askerlerin yerini tespit edip yukarıdan saldırabiliyor; topçu birlikleri ise uzaktaki mevzileri vurabiliyor.
Ukrayna’nın askerî değerlendirmelerine göre Kuzey Kore güçleri zamanla kritik bir savaş deneyimi kazandı. Çok sayıda askerin saldırıları yoğunlaştırmak için kullanıldığı kitlesel piyade taktikleriyle Ukrayna mevzilerini aşma çabalarında Rusya’nın başlıca güçlerinden biri hâline geldiler.
Askerî konuşlandırma ve bunun bedelinin kamuoyuna açıklanması birkaç aşamada gerçekleşti:
- Ağustos 2024: Ukrayna güçleri, Rusya’nın Kursk bölgesine sürpriz harekât başlattı.
- Ekim 2024-2025 ortası: Kuzey Kore, batıdaki Kursk’a tahminen 11.000 ila 15.000 asker gönderdi.
- Eylül 2025: Güney Kore istihbaratı, yaklaşık 2.000 Kuzey Koreli askerin öldüğünü, 2.700’ünün yaralandığını tahmin etti.
- Şubat 2026: Güney Kore istihbaratı, ölen ya da yaralanan personel sayısının yaklaşık 6.000 olduğunu değerlendirdi.
- 26 Nisan 2026: Kim Jong Un, Pyongyang’daki anıt kompleksini açtı.
Mezarlar ve Küller İçin Kaplar Farklı Anma Biçimlerini Gösteriyor
Mezarlıkta, batı ve doğu taraflarına eşit dağılmış yaklaşık 280 işaretli mezar bulunuyor. Bu sayı, duvarlarda yer aldığı tahmin edilen yaklaşık 2.300 isimden çok daha az.
Koreli araştırma şirketi SI Analytics, kompleksi kademeli bir anma sistemi olarak tanımlıyor. Bazı askerler açık havadaki mezarlarla anılırken hayatını kaybedenlerin çoğunluğunun mezarlığın ortasındaki bir binada anıldığı anlaşılıyor.
Kore Savunma Analizleri Enstitüsü’nün eski kıdemli araştırmacısı Kim Jin-mu, mezarlığa gömülenlerin arasında naaşı bulunan askerlerin, üst düzey subayların veya kendini feda etme eylemleri nedeniyle özel takdir gören kişilerin olabileceğini söyledi.
Merkez binası üç katlı bir kolumbaryum. Kolumbaryum, yakılmış cenazelerin küllerini içeren kapların saklandığı yapıya deniyor. Songhak Chung, duvarlarında ızgara düzeninde bölmeler bulunduğunu ve ofislerle sergi alanları çıkarıldığında bile binanın en az 1.000 kişiye ait kalıntıyı barındırabileceğini belirtti.
Düzen, bir onur hiyerarşisine işaret ediyor. Açık havada defin, devlet medyasının olağanüstü cesaret gösterdiğini belirttiği kişilere ayrılmış görünürken diğer askerler anıt binasındaki kaplarla anılıyor. Tahminî kapasite binanın ne kadar kalıntı alabileceğini gösteriyor; kompleksle ilgili açıklamada hâlihazırda buraya yerleştirilmiş kapların kesin sayısı verilmiyor.
Ölümler ve Yaralanmalar Kayıpların Farklı Boyutlarını Gösteriyor
Güney Kore’nin istihbarat değerlendirmeleri kayıpların daha geniş bir tablosunu ortaya koyuyor. Eylül 2025’te açıklanan yaklaşık 2.000 ölü ve 2.700 yaralı tahmini, toplamda yaklaşık 4.700 kayba karşılık geliyordu. Askerî terminolojide kayıp kavramı hem ölümleri hem de yaralanmaları kapsayabiliyor.
Ulusal İstihbarat Servisi, Şubat 2026’da toplam tahminini yaklaşık 6.000’e yükseltti. Bu, önceki toplamdan yaklaşık 1.300 daha fazlaydı. Değerlendirmede konuşlandırılan kuvvetin 11.000 personel olduğu varsayıldı; buna göre ölen ya da yaralananların sayısı bu rakamın yarısını aşıyordu.
Şubat ayındaki değerlendirmede 6.000 kişinin kaçının öldüğü, kaçının yaralandığı belirtilmedi. Anıt duvarları ise hayatını kaybedenleri anıyor. Her iki rakam da konuşlandırmanın bedelini ortaya koyuyor, ancak askerlerin farklı gruplarını ölçüyor.
Kim Jin-mu, Pyongyang’ın yaslı ailelerin desteğini korumak için hayatını kaybeden askerlerin tamamının adını yazmış olabileceğini savundu. Ona göre anıt, ölümlerin eksiksiz kaydını sunuyor olabilir; istihbaratın daha yüksek tahminleri ise yaralı askerleri veya öldüğü doğrulanmamış kayıp personeli içerebilir.
Diğer açıklamalar, kimlerin kamuoyu önünde anıldığıyla ilgili. Naaşları hiç bulunmadığı ya da yetkililer ülke içinde huzursuzluk çıkmasını önlemek istediği için bazı askerlerin listeden çıkarılmış olabileceği ihtimali, toplam can kaybını ortaya koymayı daha da güçleştiriyor.
Toplumsal Statü, Kimlerin Anılacağını Belirleyebilir
RAND düşünce kuruluşunda siyaset bilimci olan Naoko Aoki, Kuzey Kore’nin songbun sisteminin hangi askerlerin kamuya açık biçimde anılacağını etkileyebileceğini öne sürdü. Songbun, insanları ailelerinin rejime bağlılığına göre sınıflandırıyor ve gıdaya, eğitime ve istihdama erişimlerini etkiliyor.
Aoki, mezarlarla ve duvar yazıtlarıyla anılan askerlerin muhtemelen yetkililerin güvenilir gördüğü toplumsal gruplardan geldiğini söyledi. Değerlendirmesini şu sözlerle açıkladı:
Kuzey Kore’de songbun adı verilen bir toplumsal sınıflandırma sistemi var. Bu sistem, insanları atalarının rejime bağlılığına göre gruplara ayırıyor. Gıdaya, eğitime ve işe erişim dâhil pek çok şeyi belirliyor. Anılan kişilerin, rejimin güvenilir gördüğü bir sınıftan geldiğini varsayabiliriz.
Aoki’nin yorumu, anıtı Kuzey Kore’nin iç siyasi sistemi çerçevesinde ele alıyor. Kamuya açık bir anma töreni ailelere teselli verebilir ve askerlik hizmetini yüceltebilir; aynı zamanda devletin bağlılık ve statü konusundaki yargılarını da yansıtabilir.
Moskova ve Pyongyang Kanla Yazılmış İttifakı Kutluyor
Rusya Devlet Duması Başkanı Vyacheslav Volodin ve Rusya Savunma Bakanı Andrei Belousov açılış törenine katıldı. Varlıkları, Moskova’nın Kuzey Kore’nin askerî desteğine verdiği önemin altını çizdi.
Volodin, Kursk’u kurtarmak için asker gönderdiği gerekçesiyle Kim’e kamuoyu önünde teşekkür etti. Rus hükümetinin karşı tarafı tanımlarken kullandığı ifadelerle Koreli askerlerin, Ukraynalı Nazilerden Rus topraklarını kurtarmak için Rus güçleriyle omuz omuza savaştığını söyledi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Kim’e gönderdiği mektupta anıtı iki ülke halkları arasındaki dostluk ve birliğin özgün bir simgesi olarak nitelendirdi. Törende konuşan Kim, askerlerin fedakârlığını Rusya’yla daha yakın bir ilişkinin temeli olarak sundu:
Kanla yazılmış Kore ile Rusya arasındaki yeni dostluk tarihi.
Kim, hayatını kaybeden askerleri Kore kahramanlığının simgeleri olarak övdü. Konuşlandırmayı, Batı’nın başka ülkelere hükmetme çabalarına karşı bir direniş olarak sunarak askerlerin ABD ve Batı’nın hegemonya emellerini ve askerî maceracılığını boşa çıkardığını söyledi.
Gösterişli anma töreni Pyongyang için birkaç amaca hizmet ediyor. Ölenleri anıyor, fedakârlıklarına ilişkin kamuoyuna açık bir anlatı sunuyor ve bu fedakârlığı hükümetin Moskova’yla diplomatik ortaklığına bağlıyor.
Kuzey Kore Karşılığında Ne Almış Olabilir?
Kuzey Kore’nin Rusya’ya verdiği destek askerleri ve konvansiyonel silahları kapsadı. Analistler, Pyongyang’ın gıda sevkiyatları, döviz ve uydu ile füze programlarına yönelik teknik yardım dâhil önemli karşılıklar aldığına inanıyor.
Döviz, uluslararası işlemlerde kullanılabilen ve kabul gören paradır. Kuzey Kore için bu kaynaklar ve gıda yardımı, ülke tarihinin en ağır uluslararası yaptırımlarıyla karşı karşıyayken hayati bir ekonomik can simidi oluşturuyor. Düzenleme, asker karşılığında geçim kaynakları sağlanması olarak tanımlandı.
Rusya ve Kuzey Kore ilişkilerini 2024’te resmileştirdi; Putin ve Kim, Kapsamlı Stratejik Ortaklık Anlaşması’nı imzaladı. Anlaşma, iki ülkeyi belirlenen koşullar altında birbirini desteklemekle yükümlü kılan karşılıklı savunma hükmü içeriyor.
Seul, Washington ve Tokyo’daki yetkililer, Rusya’nın Kuzey Kore’ye gelişmiş askerî teknoloji aktarabileceğinden endişe ediyor. Bu tür bir desteğin Pyongyang’ın nükleer ve füze programlarını hızlandırabileceği ve askerî ilişkilerin sonuçlarını Kursk’taki çatışmaların çok ötesine taşıyabileceği düşünülüyor.
Bildirilmiş ekonomik kazanımlar ve olası teknik destek, Pyongyang’ın kayıplara rağmen askerî konuşlandırmayı neden sürdürebileceğini açıklamaya yardımcı oluyor. Bunlar Avrupa’daki savaşı Asya’daki güvenlik kaygılarına da bağlıyor.
Askerî İş Birliğinin Savaşın Ötesine Uzaması Planlanıyor
Belousov, nisan ayındaki törenlerde Rusya ile Kuzey Kore’nin 2027-2031 dönemini kapsayan bir askerî iş birliği anlaşması imzalamayı planladığını açıkladı. Önerilen beş yıllık iş birliği, ilişkinin Ukrayna’daki mevcut çatışmanın ötesine uzanacağına işaret ediyor.
Kyungnam Üniversitesi Uzak Doğu Araştırmaları Enstitüsü’nde profesör olan Lim Eul-chul, planı savaş sonrası döneme yönelik bir hazırlık olarak yorumladı. İlişkinin tek seferlik bir konuşlandırmadan ibaret olmaktan çıkıp süregelen anlaşma ve düzenlemelerle desteklenen kurumsal bir ittifaka dönüştüğünü öne sürdü.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy, 2026’nın başı itibarıyla Rusya’da yaklaşık 11.000 Kuzey Koreli askerin bulunduğunu söyledi. Bu tahmin, kaydedilen ölümlere ve yaralanmalara rağmen Kuzey Kore’nin sahadaki varlığının önemli ölçüde sürdüğünü gösteriyor.
Ukrayna güçleri yalnızca iki Kuzey Koreli askeri sağ yakaladı. İkisinin de Güney Kore’ye iltica etmek istediği bildirildi. Kuzey Kore askerî doktrininin, askerlerin esir düşmektense intihar etmesini öngördüğü iddia ediliyor; bu, rejimin yurt dışındaki savaş alanlarında bile askerler üzerindeki sıkı denetimini yansıtıyor.
Pyongyang’daki anıt, bu kayıplara başkentte kalıcı bir yer veriyor. Moskova’nın önerdiği iş birliği anlaşması ise ittifak için 2031’e uzanan bir takvim ortaya koyuyor. Tören ve askerî planlar birlikte, hükümetin verdiği desteğin bedelini kamuoyu önünde onurlandırırken bu desteği sürdürmeye hazırlandığını gösteriyor.
Öne Çıkanlar
- Kim Jong Un, anıtı 26 Nisan 2026’da Pyongyang’ın Hwasong bölgesinde açtı.
- İki duvarın analizi, yaklaşık 2.304 ismin kazındığını ve yaklaşık 2.300 Kuzey Korelinin öldüğünü gösteriyor.
- Kuzey Kore, Ekim 2024 ile 2025 ortası arasında batıdaki Kursk’a tahminen 11.000 ila 15.000 asker gönderdi.
- Komplekste yaklaşık 280 işaretli mezar ve en az 1.000 kişiye ait kalıntıyı barındırabilecek bir kolumbaryum bulunuyor.
- Güney Kore istihbaratı, Şubat 2026’da ölen ya da yaralananların sayısını yaklaşık 6.000 olarak tahmin etti; ölümler ile yaralanmaları ayrı ayrı belirtmedi.
- Analistler, Kuzey Kore’nin desteği karşılığında gıda, döviz ve uydu ile füze programlarına yönelik yardım aldığına inanıyor.
- Rusya, 2027-2031 dönemini kapsayan bir askerî iş birliği anlaşması planladığını duyurdu.
- Volodymyr Zelenskyy’ye göre 2026’nın başında Rusya’da yaklaşık 11.000 Kuzey Koreli asker bulunuyordu.






