Lee, Shenzhen'deki Üçüncü Zirvede Xi'den Kore Yarımadası'nda Barış İçin Çalışmasını İstedi

8 dakikalık okuma
Lee Urges Xi to Work for Korean Peninsula Peace at Third Summit in Shenzhen

Daha geniş güvenlik görüşmeleri öncesinde 34 dakikalık toplantı

Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, 18 Kasım 2026'da Shenzhen'de düzenlenen üçüncü zirveleri sırasında Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'den Kore Yarımadası'nda barış içinde bir arada yaşamak için Seul ile birlikte çalışmasını istedi. Görüşme, ABD, Çin ve Rusya'nın planlanan buluşmasından bir gün önce gerçekleşti ve Lee'ye üç güç arasındaki görüşmeler öncesinde Güney Kore'nin çıkarlarını dile getirme fırsatı verdi.

İçindekiler
  1. Daha geniş güvenlik görüşmeleri öncesinde 34 dakikalık toplantı
  2. Lee, ilişkilerin merkezine barışı koyuyor
  3. Ertesi günkü toplantı Seul için neden önemli?
  4. Yaklaşık bir yılda üç zirve
  5. Ticaret artışı ve STA'nın bir sonraki aşaması
  6. Xi, ortaklığı tedarik zinciri istikrarına bağlıyor
  7. Seyahat, kültür ve önerilen panda ödüncü
  8. Hassas meseleler ilişkileri yeniden tesis etme gündeminin yanında
  9. Öne çıkanlar

Güney Kore Devlet Başkanlığı Ofisi'ne göre liderler, Çin'in Guangdong eyaletindeki Shenzhen'de bulunan Qilin Villa'da yerel saatle 11.03 ile 11.37 arasında bir araya geldi. Lee, 18 ve 19 Kasım'da düzenlenmesi planlanan 33. Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Ekonomi Liderleri Toplantısı'na katılıyordu.

Kamuoyuna açık açıklamalarda güvenlik ve ekonomik işbirliği öne çıktı. Lee, yılın ilk yarısında ikili ticaretin yaklaşık yüzde 50 artış gösterdiğine dikkat çekerken, yarımadada barışın ortak çıkar olduğunu söyledi. Xi ise uluslararası ticaret ve tedarik zincirlerini korumak için daha yakın eşgüdüm çağrısında bulundu.

Devlet Başkanlığı Sözcüsü Kim Sung-wan, toplantı öncesinde liderlerin ilişkilerdeki ilerlemeyi gözden geçireceğini ve ticaret, yatırım, seyahat ve kültürel alışverişi ele alacağını söyledi. Kamuoyuna yönelik açıklamaları, 2027'de diplomatik ilişkilerin 35. yıl dönümü öncesinde bağları güçlendirmeye yönelik kapsamlı bir çaba ortaya koydu.

Lee, ilişkilerin merkezine barışı koyuyor

Lee, ilişkinin geleceğini doğrudan güvenliğe bağladı. Güney Kore ve Çin, ilişkilerini stratejik işbirliği ortaklığı olarak tanımlıyor; bu, ekonomik ve siyasi konularda düzenli eşgüdümü de kapsaması amaçlanan bir ilişki anlamına geliyor. Lee, bu ortaklığın gelişebilmesi için Kore Yarımadası'nda barışçıl ve istikrarlı bir ortam gerektiğini söyledi.

Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, açılış konuşmasında hedefi şöyle ifade etti:

Kore Yarımadası'nda barış ve istikrar her iki ülkenin de ortak çıkarınadır. Bu nedenle Kore Yarımadası'nda barış içinde bir arada yaşama dönemini başlatmak için birlikte çalışabileceğimizi umuyorum.

Lee, ocak ayında Pekin'de gerçekleştirdikleri görüşmede de Xi'den, Kuzey Kore'nin nükleer programı da dahil olmak üzere yarımadayla ilgili konularda arabulucu rolü üstlenmesini istemişti. Shenzhen'de ise iki Kore arasında ve Washington ile Pyongyang arasında diyaloğun yeniden başlatılmasında Çin'den yapıcı bir rol oynamasının istendiği bildirildi.

Reklam

Ulusal Güvenlik Danışmanı Wi Sung-lac, bu diplomatik hedefi 12 Kasım'da açıklamıştı. Wi, Seul'ün bölge ülkelerinden bu görüşmeleri yeniden başlatma ve kalıcı barış tesis etme çabalarına sürekli destek vermelerini ve yapıcı katkıda bulunmalarını isteyeceğini söyledi.

Seul açısından acil hedef, hükümetlerin güvenliği doğrudan ele alabileceği kanalları yeniden işler hâle getirmek. Kuzey ve Güney Kore arasındaki görüşmeler yarımada genelindeki ilişkileri ele alırken, ABD ile Kuzey Kore arasındaki görüşmeler Washington ve Pyongyang'ı yeniden doğrudan müzakere masasına taşıyacak.

Ertesi günkü toplantı Seul için neden önemli?

Donald Trump, Xi ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in 19 Kasım'da ilk üçlü zirvelerini gerçekleştirmesi planlanıyordu. Güney Kore'nin kaygısı somut: Bu liderler arasındaki görüşmeler, Seul'ün katılımı olmadan, Kuzey Kore'nin nükleer silahlarını ve Güney Korelileri doğrudan etkileyen diğer güvenlik meselelerini gündeme getirebilir.

Lee'nin Xi ile görüşmesi, bu buluşma öncesinde Güney Kore'nin önceliklerini iletmesine olanak sağladı. Lee, Güneydoğu Asya Uluslar Birliği ile bağlantılı toplantılar için Manila'ya yaptığı ziyaret sırasında liderlerin katıldığı bir akşam yemeğinde Trump'la da bir araya gelmişti.

Trump, Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile görüşme olasılığını defalarca gündeme getirdi ve Xi'nin olası rolünden söz etti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Trump'ın Kim'le diyaloğa hazır olduğunu söyledi. Trump ile Kim arasında bir görüşme yapılacağı henüz doğrulanmadı. Lee-Xi zirvesinde kamuoyuna yapılan açıklamalarda da üzerinde uzlaşılmış bir Çin arabuluculuk planının ayrıntıları verilmedi ve liderlerin deniz anlaşmazlıkları ya da kültürel kısıtlamalar konusunda karara varıp varmadığı açıklanmadı.

Lee'nin 18 Kasım akşamı Xi'nin ev sahipliğinde verilecek yemeğe de katılması bekleniyordu. Putin'in de yemeğe katılması öngörülüyordu. Lee ile Putin'in görüşmesi, Lee'nin Haziran 2025'te göreve başlamasından bu yana ilk yüz yüze buluşmaları olacaktı.

Yaklaşık bir yılda üç zirve

Shenzhen, Lee'nin cumhurbaşkanı olmasından bu yana liderlerin gerçekleştirdiği üçüncü zirve oldu. Görüşmeler Güney Kore'den Çin'in başkentine, ardından bu yılki APEC toplantısına ev sahipliği yapan kente taşındı.

  • Kasım 2025: Lee ile Xi, Güney Kore'nin Gyeongju kentindeki APEC toplantısı sırasında ilk zirvelerini gerçekleştirdi.
  • 5 Ocak 2026: Lee'nin Çin'e yaptığı resmî ziyaret sırasında Pekin'de yeniden bir araya geldiler.
  • 12 Kasım 2026: Ulusal Güvenlik Danışmanı Wi Sung-lac, Seul'ün Kuzey Kore ile diyaloğu yeniden başlatmak için bölgesel destek arama planını açıkladı.
  • 18 Kasım 2026: Lee ile Xi, Shenzhen'de üçüncü zirvelerini gerçekleştirdi.
  • 19 Kasım 2026: Trump, Xi ve Putin'in bir araya gelmesi planlandı.

Lee, Gyeongju'da Shenzhen'e uçan ve orada şarkı söyleyen bir kelebek hakkında yaptıkları konuşmayı hatırlattı. Bu imgeyle iki APEC toplantısı arasında bağ kuran Lee, ikili ilişkilerin yeniden tesisinin sağlam temeller üzerine oturduğunu söyledi.

Reklam

Devlet Başkanlığı Sözcüsü Kim Sung-wan, zirve öncesinde toplantının liderler arasındaki güveni yeniden teyit etmesinin ve daha olgun bir ortaklığın yönünü belirlemeye yardımcı olmasının beklendiğini söyledi. Yaklaşan yıl dönümü, her iki hükümete de yeni işbirliği adımlarını planlayabilecekleri bir tarih sunuyor.

Ticaret artışı ve STA'nın bir sonraki aşaması

Lee, Güney Kore ile Çin arasındaki ticaretin 2026'nın ilk yarısında, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yaklaşık yüzde 50 arttığını söyledi. Basitçe ifade etmek gerekirse, önceki dönemde 100 birim değerindeki ticaret, bu artış oranıyla 150 birime yaklaşmış olur.

Lee, Güney Kore-Çin Serbest Ticaret Anlaşması kapsamında hizmetler ve yatırımlara ilişkin müzakerelerin tamamlanmasını, daha derin işbirliğinin temeli olarak gösterdi. Daha eşit ve karşılıklı yarar sağlayan bir ekonomik ilişki çağrısında bulundu.

Serbest ticaret anlaşması, sınır ötesi ticareti kolaylaştırmayı amaçlayan kuralları belirler. Mal ticareti fiziksel ürünleri kapsarken hizmetler finans, taşımacılık ve mesleki faaliyetler gibi alanları içerir. Yatırım kuralları ise işletmelerin diğer ülkedeki faaliyetlerine hangi koşullarda kaynak aktaracağını düzenler.

Hizmetler ve yatırıma yapılan vurgu, işbirliğinin bir sonraki aşamasını mamul ürün alışverişinin ötesine taşıyor. İşletmeler açısından bunun somut faydası, malların dolaşımının sürmesinin yanı sıra pazara erişim ve yatırımları düzenleyen kurallara bağlı olacak.

Xi, ortaklığı tedarik zinciri istikrarına bağlıyor

Xi, Güney Kore ile Çin'in çok taraflılıktan ve serbest ticaretten yarar sağladığını söyledi. Çok taraflılık, ülkelerin her meseleyi iki ülke arasındaki ayrı anlaşmalarla çözmek yerine, birden fazla hükümetin dahil olduğu ortak düzenlemeler çerçevesinde çalışması anlamına geliyor.

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, ulusal koşulları farklı olsa da iki komşunun temel bir amacı paylaştığını söyledi:

Ülkelerimizin koşulları farklı, ancak halklarımızın mutluluğunu sağlama hedefimiz aynı.

Xi, küresel ticaret ağlarını ve tedarik zincirlerini korumak için Güney Kore ile iletişim ve eşgüdümün güçlendirilmesi çağrısında da bulundu. Tedarik zinciri, malzeme, parça ve nihai ürünlerin tedarikçiler, fabrikalar ve müşteriler arasında hareket ettiği aşamalar dizisidir. Zincirin bir aşamasındaki aksama, başka yerlerdeki üretimi geciktirebilir.

Ekonomik görüşmeler, Shenzhen'de Trump-Xi görüşmesiyle bağlantılı ABD-Çin yapay zekâ güvenliği görüşmeleri de dahil olmak üzere diğer önemli müzakerelere yönelik hazırlıklarla eş zamanlı yapıldı. Bu görüşmeler, gelişmiş yapay zekâ sistemlerinin test edilmesini ve olaylarla ilgili iletişim yolları oluşturulmasını kapsıyor.

Reklam

Xi, Çin'in Asya-Pasifik serbest ticaret alanı ve daha yakın bölgesel işbirliği hedefleri doğrultusunda Gyeongju'daki önceki APEC toplantısının sonuçlarından yararlanacağını söyledi. Bu açıklamalar, ikili ilişkiyi ticaret ve bölgesel kalkınmaya yönelik daha geniş bir gündemle ilişkilendirdi.

Seyahat, kültür ve önerilen panda ödüncü

Lee, Güney Kore ile Çin arasındaki insan hareketliliğinin 2026'da 10 milyonu aşmasının beklendiğini ve bunun 2019'dan bu yana ilk kez gerçekleşeceğini söyledi. Böylece yedi yıl sonra bu eşiğin yeniden aşılması ve diplomatik ilişkinin gezginlerin ve onlara hizmet veren işletmelerin gündelik yaşamına yansıması bekleniyor.

Güney Kore'deki genel turizm artışı bu tabloya bağlam sunuyor. Ülkenin turizm büyüme verilerinde ayrıntılandırıldığı üzere Çin, 2026'nın ilk dokuz ayında yaklaşık 5,47 milyon yabancı turistin ülkeye gelmesini sağladı; bu, bir önceki yıla göre yüzde 29,2'lik artış anlamına geliyor. Bu ziyaretçiler konaklama, alışveriş ve ulaşıma yönelik talebin artmasına katkıda bulundu.

Lee, iki halkı birbirine yakınlaştırabilecek daha fazla kültürel alışveriş ve işbirliği çağrısında da bulundu. Ocak ayındaki zirvede bir çift panda ödünç alınmasını önermişti; iki taraf arasındaki görüşmeler sürüyor.

Panda önerisi, Çin'deki Kore kültürel içeriklerine yönelik kısıtlamalar ya da diğer adıyla Kore Dalgası kısıtlamaları gibi ticari açıdan daha önemli meselelerin yanında yer alıyor. Bu kısıtlamaların olası şekilde hafifletilmesi, toplantı öncesinde gündeme gelebilecek konulardan biri olarak belirtilmişti. Eğlence sektöründeki şirketler ve izleyiciler açısından erişimin artması, Kore kültür ürünlerini dağıtma ve izleme fırsatlarının çoğalması anlamına gelecek.

Hassas meseleler ilişkileri yeniden tesis etme gündeminin yanında

Güney Kore'de Batı Denizi olarak adlandırılan Sarı Deniz'deki yapılar, zirve öncesinde gündeme gelebilecek hassas konulardan biri olarak gösterilmişti. Bu yapıların varlığı iki komşu arasında endişe kaynağı hâline geldi ve ekonomik ve kültürel işbirliğini genişletme çabalarının yanına bir deniz anlaşmazlığını da ekledi.

Lee'nin kamuoyuna verdiği mesaj, bu çabaları daha geniş bir gerekliliğe bağladı: istikrarlı bir güvenlik ortamı. Xi'nin açıklamaları ise eşgüdüm, ticaret ve işbirliğinin ortak yararlarına odaklandı. Her iki lider de yaklaşan diplomatik yıl dönümünü, diyaloğun sürdürülmesini pratik bir hedef olarak çerçevelemek için kullandı.

Yakın dönemin diplomatik takvimi Shenzhen'de yoğunlaşıyor. APEC toplantısı 19 Kasım'a kadar sürerken, planlanan ABD-Çin-Rusya zirvesi Seul'de özellikle dikkat çekiyor. Lee'nin öncelikleri arasında Kuzey Kore'nin de dahil olduğu diyaloğun yeniden başlatılması, bölgesel güvenlik görüşmelerinde söz sahibi olmak ve işletmelerle gezginlere ulaşan ekonomik işbirliği bulunuyor.

Reklam

Öne çıkanlar

  • Lee Jae Myung ile Xi Jinping, 18 Kasım'da Shenzhen'de üçüncü zirvelerini gerçekleştirdi; görüşme 34 dakika sürdü.
  • Lee, Kore Yarımadası'nda barış ve istikrarın ortak çıkar olduğunu söyledi ve diyaloğun yeniden başlatılması için Çin'in desteğini istedi.
  • ABD-Çin-Rusya zirvesinin 19 Kasım'da yapılması planlandı; Trump ile Kim arasında olası bir görüşme henüz doğrulanmadı.
  • Lee, 2026'nın ilk yarısında ikili ticaretin bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 50 arttığını söyledi.
  • İnsan hareketliliğinin 2019'dan bu yana ilk kez 10 milyonu aşması bekleniyor.
  • Xi, 2027'de diplomatik ilişkilerin 35. yıl dönümü öncesinde ticaret ve tedarik zincirleri konusunda daha yakın eşgüdüm çağrısı yaptı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir