Haziran 2025'ten Bu Yana İsabet Oranındaki Değişim
İran'ın İsrail'e ve Körfez genelindeki ABD askeri tesislerine yönelik füze saldırıları, Çin'in BeiDou Navigasyon Uydu Sistemi'ne yeniden dikkatleri çevirdi. 11 Mart 2026 itibarıyla temel soru, Haziran 2025'teki 12 Gün Savaşı'ndan bu yana gözlemlenen isabet oranı artışını Çin navigasyon teknolojisine erişimin açıklayıp açıklamadığı.
İçindekiler
- Haziran 2025'ten Bu Yana İsabet Oranındaki Değişim
- BeiDou Ne Sağlıyor?
- Navigasyon İddiasının Ardındaki İşbirliği
- Uydu Sinyalleri Füzenin Rotasını Nasıl Düzeltiyor?
- Haziran 2025'teki Çatışma Neden Önemli?
- Tekrarlanan Saldırılara Karşı Savunmanın Maliyeti
- ABD Stokları Körfez'in Ötesinde Neden Önemli?
- Hedef Belirleme Verilerinin Olası Kaynağı Olarak Mobil Ağlar
- Çin Çatışmadan Ne Kazanabilir?
- Öne Çıkanlar
2000'lerin başındaki kritik bir dönemde Fransa'nın dış istihbarat servisine başkanlık yapan eski Dış Güvenlik Genel Müdürlüğü Direktörü Alain Juillet, France'ın Tocsin podcast'ine konuk olduğu sırada bu değişime dikkat çekti. İran silahlarının artık hedeflerine yönelmek için farklı bir sistem kullanıyor olabileceğini öne sürdü.
Juillet, önceki çatışmayla karşılaştırmayı şöyle anlattı:
Bu savaştaki sürprizlerden biri, İran füzelerinin sekiz ay önce yaşanan savaşa kıyasla daha isabetli olması. Bu durum, füzelerin güdüm sistemleri hakkında birçok soru doğuruyor,
Juillet daha sonra olası açıklamalardan biri olarak Çin'in uydu navigasyon sistemini gösterdi:
GPS sisteminin yerine Çin sisteminin kullanıldığı konuşuluyor; bu da İran füzelerinin isabet oranını açıklıyor. Önemli hedefler vuruldu.
Çözüme kavuşmamış temel mesele, İran'ın son saldırılarında BeiDou'yu kullanıp kullanmadığı, silahlarının hangi sinyalleri aldığı ve bu sinyallerin isabet oranına ne ölçüde katkıda bulunduğu. Öne sürülen açıklama, İran ile Çin arasındaki işbirliğinin çeşitli unsurlarını bir araya getiriyor: 2015 tarihli navigasyon anlaşması, kısıtlı sinyallere erişim iddiaları, elektronik bileşenler ve telekomünikasyon ağları üzerinden elde edilmiş olabilecek istihbarat.
Washington'ın kaygısı tek tek saldırıların ötesine uzanıyor. ABD'nin GPS üzerindeki kontrolü, erişimin engellenebilmesi veya zayıflatılabilmesi nedeniyle uzun süredir önemli bir savaş alanı avantajı olarak tanımlanıyor. İran'ın Çin kaynaklı bir alternatife dayanması, ABD ve İsrail güçleri silahlarını engellemeye çalışırken Tahran'a başka bir navigasyon verisi kaynağı sağlayabilir.
BeiDou Ne Sağlıyor?
Çin, BeiDou'nun üçüncü neslini 2020'de devreye aldı. Devlet Başkanı Xi Jinping, on yıllara yayılan ve Amerikan Küresel Konumlandırma Sistemi'ne alternatif oluşturmayı amaçlayan yatırımların tamamlanmasını simgeleyen törenle, aynı yılın temmuz ayında Pekin'deki Büyük Halk Salonu'nda sistemi hizmete açtı.
Pekin'in GPS'e bağımlılıkla ilgili kaygıları 1996'daki Tayvan Boğazı krizine uzanıyor. Çinli yetkililerin, askeri kabiliyetlerini zayıflatan parazitlenme yaşadığı bildirildi. Bunun üzerine Çin kendi navigasyon sistemi üzerinde çalışmaya başladı ve Amerikan uydularına bağımlılığı stratejik bir zafiyet olarak gördü.
Sisteme ilişkin değerlendirmelerde aktarılan uydu izleme verileri, GPS'in temelini oluşturan 24 uyduya karşılık 45 faal BeiDou uydusu bulunduğunu belirtiyor. BeiDou'nun daha geniş uydu ağını savunan görüşe göre ek uydular, daha fazla örtüşen kapsama alanı ve alıcının konumunu hesaplayabilmesi için daha elverişli açılar sağlıyor.
BeiDou'nun üç ana bileşeni var. Uzay segmenti yörüngedeki uydulardan, yer segmenti kontrol ve izleme istasyonlarından, kullanıcı segmenti ise sivil ekipmanlara ve askeri sistemlere takılanlar dahil alıcılardan oluşuyor. Bu bileşenler birlikte dünya genelinde konum belirleme, navigasyon ve zamanlama hizmetleri sağlıyor.
Brüksel merkezli askeri analist Elijah Magnier, isabet oranının alıcının erişebildiği sinyal türüne bağlı olduğunu şöyle anlattı:
Açık sivil sinyal genellikle yaklaşık beş ila 10 metre konum doğruluğu sağlarken yetkili kullanıcıların erişebildiği kısıtlı hizmetler çok daha yüksek hassasiyet sunabiliyor,
Bazı değerlendirmelerde askeri BeiDou sinyallerinin doğruluğunun bir metre içinde olduğu belirtiliyor. Bu hassasiyet, belirli bir binayı veya altyapı unsurunu vurması amaçlanan balistik füze için büyük fark yaratabilir. Ancak bu kısıtlı sinyalleri alabilmek, açık sivil hizmeti almaktan ayrı bir konu.
Navigasyon İddiasının Ardındaki İşbirliği
İran'ın olası BeiDou kullanımı, Çin'le neredeyse on yıla yayılan işbirliğinin ardından geldi. İranlı elektronik şirketi Salran, diğer adıyla Iran Electronics Industries, Ekim 2015'te BeiDou'nun konum belirleme, navigasyon ve zamanlama teknolojisini İran füzelerine ve insansız hava araçlarına entegre etmek üzere Çinli savunma şirketleriyle bir mutabakat zaptı imzaladı.
Anlaşma, İran'da BeiDou yer istasyonları kurulmasını ve uzay verilerini toplamak üzere merkezler oluşturulmasını da kapsıyordu. Bu tesislerin uydu bilgileri, İranlı alıcılar ve ülkenin silah sanayisi arasındaki daha geniş ilişkiyi desteklemesi öngörülüyordu.
Pekin'deki kaynaklar, Ocak 2021'de İran'ın BeiDou'nun askeri sinyallerine tam erişim sağladığını bildirdi. Bu erişimin, sabit ve hareketli askeri unsurları hedeflemek için gereken hassasiyeti sunan şifreli veriler sağladığı belirtildi. İran ile Çin, aynı yıl işbirliklerinin genişlemesi için daha kapsamlı bir çerçeve sunan 25 yıllık bir stratejik ortaklık da imzaladı.
Çinli şirketler, sivil ve askeri amaçlarla kullanılabilen teknolojileri de İran'a sağladı. ABD Hazine Bakanlığının 2014, 2017 ve 2020'deki yaptırımları, İran'ın savunma programlarında navigasyon, güdüm sistemleri ve elektronik bileşenlerde kullanılabilecek teknoloji sağlamakla suçlanan Çinli kuruluşları hedef aldı.
Pekin bu işlemlerle arasına resmi olarak mesafe koydu. Buna rağmen tekrarlanan yaptırımlar, İran'daki iyileşmelerin uydu erişiminde yakın zamanda yaşanan tek bir değişiklikten değil, süregelen Çin teknik desteğinden kaynaklandığı iddiasının bir parçası.
Başlıca dönüm noktaları birkaç on yıla yayılıyor:
- 1996: Tayvan Boğazı krizi sırasında GPS sinyallerine müdahale edildiği bildirimleri, Çin'in bağımsız bir navigasyon sistemi arayışını hızlandırdı.
- 2014, 2017 ve 2020: ABD Hazine Bakanlığı, İran'ın savunma programlarına teknoloji sağlayan Çinli kuruluşları hedef alan yaptırımlar uyguladı.
- Ekim 2015: Salran, BeiDou entegrasyonu ve İran'daki destek tesislerini kapsayan bir anlaşmayı Çinli savunma şirketleriyle imzaladı.
- Temmuz 2020: Xi Jinping, BeiDou'nun üçüncü neslini Pekin'de hizmete açtı.
- Ocak 2021: Pekin'deki kaynaklar, İran'ın BeiDou'nun askeri sinyallerine eriştiğini bildirdi.
- 2021: Çin ve İran, 25 yıllık stratejik ortaklık imzaladı.
- Haziran 2025: İsrail ve ABD'nin elektronik harp sistemleri, 12 Gün Savaşı sırasında GPS'e bağımlı İran silahlarını etkisizleştirdi.
- Ocak 2026: MTN Irancell'in yönetimine, İslam Devrim Muhafızları Ordusu'nun üst düzey bir mensubu getirildi.
- Şubat 2026: Mevcut çatışmanın ilk aşamalarındaki İran saldırıları, füze isabet oranlarına yeniden dikkat çekti.
Uydu Sinyalleri Füzenin Rotasını Nasıl Düzeltiyor?
İran balistik füzeleri ve insansız hava araçları geleneksel olarak çoğunlukla ataletsel navigasyona dayanıyordu. Bu yöntem, jiroskop ve ivmeölçerleri kullanarak dönüşü ve ivmeyi ölçüyor; böylece silahın dışarıdan yön tarifi almadan katettiği mesafeyi hesaplamasını sağlıyor.
Ataletsel navigasyon kendi içinde çalışıyor ve dış sinyal karıştırmalarından etkilenmiyor. Zayıf yanı, uçuş sırasında küçük ölçüm hatalarının birikmesi. Silah ne kadar uzağa ve ne kadar uzun süre uçarsa hesaplanan konumu gerçek konumundan o kadar sapabiliyor.
Magnier, sorunu ve uydu desteğinin rolünü şöyle anlattı:
Küçük ölçüm hataları zamanla ve mesafeyle birikerek isabet oranını giderek düşürüyor,
Uydu navigasyon sinyalleri bu sorunu gideriyor.
Birleşik bir güdüm sistemi, genel rotayı korumak için ataletsel navigasyondan yararlanırken uydu sinyalleri konum tahminini tekrar tekrar düzeltiyor. Bu birleşim, hataların kat kat küçülmesi anlamına gelen, isabet oranında mertebeler düzeyinde iyileşme sağlayabiliyor.
BeiDou'nun öne sürülen bir başka avantajı da elektronik saldırılara karşı dayanıklılığı. Karıştırma, alıcının navigasyon sinyalini almasını engelliyor. Aldatma ise yanlış navigasyon bilgisi göndererek silaha başka bir yerde olduğunu düşündürebiliyor ve onu hedefinden saptırabiliyor.
Askeri analist Patricia Marins, BeiDou'nun askeri B3A sinyalinin karmaşık frekans atlama ve Navigasyon Mesajı Kimlik Doğrulaması kullandığını belirtti. Frekans atlama, sinyalin kullandığı frekansları değiştirirken kimlik doğrulama, alıcının navigasyon bilgilerinin gerçek olup olmadığını kontrol etmesine yardımcı oluyor.
Marins, bu sinyali 2025'teki çatışma sırasında İsrail'in elektronik harp sistemlerinin kesintiye uğrattığı sivil GPS sinyalleriyle karşılaştırdı:
BeiDou-3'ün askeri sınıf B3A sinyalini karıştırmak neredeyse imkânsız.
BeiDou'nun ayrıca füzeler ve insansız hava araçlarıyla 2.000 kilometreye kadar mesafelerde iletişim kurulmasını sağladığı belirtilen kısa mesaj iletişimi özelliği bulunuyor. Uygun ekipmanla bu özellik, operatörlerin fırlatıldıktan sonra silahın rotasını değiştirmesine, yeni istihbarata göre hedefini güncellemesine veya savunma sistemleri tespit edildiğinde kaçınma manevrası emri vermesine olanak tanıyabilir.
Haziran 2025'teki Çatışma Neden Önemli?
İsrail ve ABD'nin elektronik harp unsurları, Haziran 2025'teki 12 Gün Savaşı sırasında GPS sinyallerine müdahale ederek İran saldırılarını başarıyla etkisizleştirdi. Aldatma teknikleri, yaklaşan insansız hava araçlarına ve füzelere sahte koordinatlar göndererek bazılarının düşmesine veya planlanan rotalarından sapmasına yol açtı.
Bu operasyonlarla yapılan karşılaştırma, İran'ın güdüm ekipmanını değiştirdiği iddiasının temelini oluşturuyor. İstihbarat değerlendirmelerinde Tahran'ın GPS'e bağımlı sistemleri sistematik biçimde BeiDou'yla uyumlu alternatiflerle değiştirdiği belirtiliyor.
İran Bilgi ve İletişim Teknolojileri Bakanlığı, 2025'teki çatışmanın ardından birden fazla teknolojiden yararlanma politikası benimsediğini açıkladı. Bakanlık, ülkenin şu yaklaşımı izlediğini belirtti:
Dünyadaki mevcut tüm imkânlardan yararlanıyor, tek bir teknoloji kaynağına bağlı kalmıyoruz.
İran füzeleri, Şubat 2026'da mevcut çatışmanın ilk aşamalarında hava savunma ağlarını aşarak İsrail'de ve Körfez ülkelerinde askeri altyapıya ve sivil tesislere zarar verdi. Bu ağlar daha önce aşılamaz olarak tanımlanmıştı.
Silahların belirli binalara ve altyapı noktalarına ulaşabilmesi, mevcut kaygının odağında yer alıyor. Daha isabetli güdüm, İran güçlerine füzenin nereye düşeceği üzerinde daha fazla kontrol sağlarken sistem çeşitliliği, karşı tarafın nasıl etkisizleştireceğini zaten bildiği tek bir navigasyon hizmetine bağımlılığı azaltabilir.
Tekrarlanan Saldırılara Karşı Savunmanın Maliyeti
ABD güçleri ve müttefikleri, yaklaşan tehditleri önlemek için Terminal Yüksek İrtifa Alan Savunması (THAAD) ve Patriot füzeleri gibi sistemlere güveniyor. İran'ın isabet oranındaki artış, bu savunmalar üzerindeki baskıyı artırıyor; çünkü savunmayı aşan bir füze belirli bir askeri tesisi veya altyapı unsurunu tehdit edebilir.
Bir THAAD önleme füzesi 12 milyon dolardan fazlaya mal oluyor. İran balistik füzelerinin maliyetinin ise 1 milyon ila 2 milyon dolar kadar düşük olduğu tahmin ediliyor. Bu rakamlara göre bir THAAD önleme füzesi, 2 milyon dolarlık bir füzeden altı kat; 1 milyon dolarlık bir füzeden ise 12 kat daha pahalı.
Shahed-136 dolanan mühimmatları maliyet farkını daha da büyütüyor. İran ve Rusya bu silahları yaklaşık 50.000 dolara üretiyor. Bunlara karşı savunma içinse milyonlarca dolara mal olan önleme füzeleri gerekebiliyor. Dolanan mühimmat, hedefe saldırmadan önce havada kalabilen bir insansız hava aracı silahıdır.
ABD güçleri, 2025'teki 12 gün süren çatışmalar sırasında THAAD füze stoklarının yaklaşık yüzde 25'ini kullandı. Mevcut operasyonlara ilişkin değerlendirmeler, harcamalar yüksek tempoda sürerse kalan stokların birkaç hafta içinde tükenebileceği uyarısında bulunuyor.
Trump yönetiminin, Ukrayna'dan Rusya'yla savaşında geliştirdiği önleme amaçlı insansız hava aracı teknolojisini paylaşmasını istediği bildiriliyor. Bu talep, hizmetteki daha büyük füze savunma sistemlerinin yanı sıra yaklaşan insansız hava araçlarına daha düşük maliyetli bir karşılık arayışını yansıtıyor.
ABD Stokları Körfez'in Ötesinde Neden Önemli?
Heritage Foundation'ın Ocak 2026 tarihli bir raporunda, denk bir rakiple sürdürülen çatışmalarda gelişmiş önleme füzelerinin muhtemelen birkaç gün içinde tükeneceği uyarısı yapıldı. Denk rakip, askeri kabiliyetleri ABD'ninkilerle karşılaştırılabilir düzeyde olan bir hasım demek.
Kaygı, İran saldırılarına karşı kullanılan silahların Washington'ın başka bir büyük çatışmada ihtiyaç duyacağı kaynakların da parçası olması. Orta Doğu'da yoğun tüketim, Çin'le Pasifik'te yaşanabilecek bir çatışmaya veya Rusya'nın NATO'ya yönelik saldırganlığına karşı ABD'nin hazırlığını zayıflatabilir.
Stratejik değerlendirmeler bu baskıyı Tayvan'la ilişkilendiriyor. Pekin, ABD güçlerinin savunma füzelerini ne hızla kullandığını izleyebilir ve daha sonraki bir kriz sırasında yeterli stok kalıp kalmayacağını değerlendirebilir.
Acil sorun, maliyet ve tedarikin birleşiminden kaynaklanıyor. Tehdit geldiğinde pahalı bir önleme füzesinin hazır bulunması gerekiyor. Tekrarlanan saldırılar, savunma güçleri yaklaşan füze ve insansız hava araçlarının çoğunu başarıyla durdursa bile mevcut silahları tüketebilir.
Hedef Belirleme Verilerinin Olası Kaynağı Olarak Mobil Ağlar
İran'ın en büyük mobil operatörü MTN Irancell, hedef belirleme bilgisi toplamanın başka bir olası yolunun merkezinde yer alıyor. Şirketin, Iran Electronics Industries aracılığıyla İran Savunma Bakanlığına ait olduğu ve ABD askeri üslerine ev sahipliği yapan ülkelerdeki tüm büyük Körfez telekomünikasyon operatörleriyle aktif dolaşım anlaşmaları bulunduğu belirtiliyor.
Dolaşım anlaşmaları, müşterilerin telefonlarını başka bir operatörün ağında kullanmasına olanak tanıyor. Teknik analizler, bu ilişkilerin mobil ağların sınır ötesi hizmet sağlamak için gereken bilgileri paylaşırken kullandığı SS7 ve Diameter sinyalleşme protokollerine erişim de sağlayabileceğini öne sürüyor.
Bu protokollerin güçlü kimlik doğrulama mekanizmalarından yoksun olduğu belirtiliyor. Geçerli ağ kimlik bilgilerine sahip bir operatör, kendi ülkesi dışındaki konum verilerini talep edebilir, mesajları ele geçirebilir ve hareket örüntülerini izleyebilir.
İran istihbaratı bu erişimi, Körfez ağlarına kayıtlı telefon taşıyan askeri personelin yerini belirlemek için kullanabilir. Hareketlerini izlemek, üsler çevresindeki faaliyetlerin haritalandırılmasına, operasyon temposundaki değişikliklerin saptanmasına ve füze hedeflemede yararlı bilgilerin toplanmasına yardımcı olabilir.
Iran Electronics Industries, telekomünikasyona ilişkin bu kaygıyı füze üretimine bağlıyor. Şirket, MTN Irancell'in ortaklarından ve füze güdüm sistemleri üretiyor. Öne sürülen düzenleme, potansiyel hedef belirleme bilgilerine erişimle güdüm ekipmanı üretimini aynı askeri sanayi yapısında bir araya getiriyor.
Ocak 2026'dan bu yana MTN Irancell'in başında İslam Devrim Muhafızları Ordusu'nun üst düzey bir mensubu bulunuyor. Bu yönetim değişikliği, sivil telekomünikasyon altyapısı işleten şirkete bir askeri bağlantı daha ekliyor.
Çin Çatışmadan Ne Kazanabilir?
Bazı askeri değerlendirmeler, İran'ı Çin teknolojisi için bir "vekil laboratuvar" olarak tanımlıyor. Bu yoruma göre Tahran'a sağlanan ekipman, Çin ve ABD güçleri doğrudan çatışmaya girmeden Batı savunma sistemleri karşısında savaşta sınanabiliyor.
Çin'in sağladığı radarlar, navigasyon sistemleri ve elektronik harp ekipmanları; hayalet uçaklara, seyir füzelerine ve elektronik karşı tedbirlere karşı performansları hakkında bilgi sağlayabilir. Bu karşılaşmaları izlemek, Çin Halk Kurtuluş Ordusunun Tayvan veya Güney Çin Denizi'ni kapsayabilecek olası çatışmalara yönelik kendi kabiliyetlerini geliştirmesine yardımcı olabilir.
İran, karıştırmaya dayanıklı navigasyon ve Çin'in yörüngedeki 500'den fazla unsurdan oluşan filosundan gelebilecek olası uydu istihbaratı desteğinden yararlanabilir. Çin ise savaş performansı ve Amerikan, İsrail ve diğer Batı silah sistemlerinin davranışları hakkında bilgi edinebilir.
Bir analist, Pekin'in elde edebileceği olası kazanımı, çatışmayı şu amaçla kullanmak diye tanımladı:
ABD'nin askeri ve savunma kaynaklarını tüketmek,
Bu yorum, teknik işbirliğini ABD stokları üzerindeki baskıyla ilişkilendiriyor. İran odaklı bir çatışma, Washington'ın dikkatini ve mühimmatını Pasifik'ten uzaklaştırırken Pekin'e Batı savunmasının nasıl karşılık verdiğini gözlemleme fırsatı sunabilir.
Dolayısıyla BeiDou, askeri bağımlılıkların değişmesine ilişkin daha geniş bir tartışmanın parçası. İran'ın Çin navigasyonuna erişimi, Washington'ın Orta Doğu'daki savaş alanlarında uydu navigasyonu üzerindeki uzun süredir devam eden kontrolünü zayıflatabilir. Telekomünikasyon erişimi, uydu istihbaratı ve güdüm bileşenleri de hedef belirleme sürecinin diğer aşamalarını destekleyebilir.
Öne Çıkanlar
- İran'ın Haziran 2025'ten bu yana artan füze isabet oranı, silahlarının Çin'in BeiDou navigasyon sistemini kullandığı yönünde değerlendirmelere yol açtı.
- Alain Juillet, GPS'ten Çin navigasyonuna olası bir geçişe dikkat çekti; ancak bunun son saldırılara tam katkısı henüz netleşmedi.
- Değerlendirmelerde 45 faal BeiDou uydusu, sivil kullanımda beş ila 10 metre doğruluk ve kısıtlı sinyallerle daha yüksek hassasiyet bildiriliyor.
- 2015 tarihli anlaşma, BeiDou'nun İran füzelerine ve insansız hava araçlarına entegre edilmesini, yer istasyonlarını ve uzay verisi toplama merkezlerini kapsıyordu.
- Uydu desteği, ataletsel navigasyonda biriken hataları düzeltebilir. Kısıtlı BeiDou sinyallerinin ise elektronik saldırılara dayanıklı olduğu belirtiliyor.
- THAAD önleme füzelerinin her biri 12 milyon dolardan fazlaya mal oluyor. İran füzelerinin maliyeti 1 milyon ila 2 milyon dolar, Shahed-136'larınki ise yaklaşık 50.000 dolar olarak tahmin ediliyor.
- ABD güçleri, 2025'teki 12 Gün Savaşı sırasında THAAD stoklarının yaklaşık dörtte birini kullandı.
- MTN Irancell'in dolaşım ilişkileri, hedef belirlemede kullanılabilecek konum bilgilerini toplamak için başka bir yol sunabilir.
- İran saldırıları ABD'nin başka olası çatışmalarda ihtiyaç duyacağı kaynakları tüketirken Çin, silahların savaş performansı hakkında bilgi edinebilir.






