Hindistan’da Doğurganlık Yenilenme Düzeyinin Altına İnerken Eyaletler Yaşlanan Nüfusa Hazırlanıyor

11 dakikalık okuma
Hindistan’da Doğurganlık Yenilenme Düzeyinin Altına İnerken Eyaletler Yaşlanan Nüfusa Hazırlanıyor

Daha Az Çocuk, Daha Uzun Yaşam ve Yeni Bir Nüfus Sorunu

Beşinci Ulusal Aile Sağlığı Araştırması’na (NFHS-5) göre Hindistan’da toplam doğurganlık hızı, 2019-21 döneminde kadın başına 2,0 çocuğa gerileyerek nüfusun kendini yenileme düzeyi olan 2,1’in altına indi. 1990’larda kadın başına yaklaşık dört çocuk düşüyordu. Ülke, beş araştırma turu boyunca yaklaşık 25 yılda insanlık tarihindeki en hızlı doğurganlık geçişlerinden birini yaşadı.

İçindekiler
  1. Daha Az Çocuk, Daha Uzun Yaşam ve Yeni Bir Nüfus Sorunu
  2. Geçiş Nasıl Gerçekleşti?
  3. Eğitim ve Çocukların Hayatta Kalma Oranı Aile Kararlarını Değiştiriyor
  4. Çocuk Yetiştirmenin Artan Maliyeti
  5. Güney Eyaletlerinde Doğurganlık Yenilenme Düzeyinin Daha da Altına İniyor
  6. Kuzeydeki Doğum Oranı ve İşçi Göçü
  7. Dinî ve Kast Temelli Farklılıklar Azalıyor
  8. Küçülen Aileler ve Erkek Çocuk Baskısı
  9. Andhra Pradesh Nüfus Mesajını Tersine Çeviriyor
  10. İşler, Emeklilik Sistemleri ve Sağlık Hizmetleri Uyum Sağlamalı
  11. Kısırlık, Beslenme ve Ölçüm Açıkları
  12. Öne Çıkanlar

Güney eyaletleri bu geçişte daha ileri bir noktada. 2021 Örnek Kayıt Sistemi (SRS), doğurganlık hızını Tamil Nadu, Kerala ve Andhra Pradesh’te 1,5; Telangana ve Karnataka’da ise 1,6 olarak belirledi. Bihar’da bu oran 3,0, Uttar Pradesh’te 2,7 oldu. Hindistan şimdi, çocuk sayısının azaldığı ve yaşlı nüfusun arttığı toplumlara hazırlanırken büyük ve görece genç nüfusunun ihtiyaçlarını da karşılamak zorunda.

Paul ve Anne Ehrlich’in nüfus bombası tezi bir dönem Hindistan’a ilişkin tartışmaları şekillendirmiş, nüfus artışının kaynakları tüketeceği ve alt kıtayı istikrarsızlaştıracağı yönündeki korkuları beslemişti. Son doğurganlık verileri farklı bir soruna işaret ediyor: Bugünün çalışma çağındaki nüfusunu ekonomik büyümeye nasıl dönüştürürken sağlık hizmetlerini, emeklilik sistemlerini ve aileleri yaşlanan nüfusa nasıl hazırlamak?

Toplam Doğurganlık Hızı (TFR), farklı yaş gruplarında ölçülen doğurganlık oranlarının bir kadının üreme yaşamı boyunca devam etmesi hâlinde kaç çocuk sahibi olacağını ifade eder. Yenilenme düzeyindeki doğurganlık, bir kuşağın kendini kabaca yenilediği seviyedir. Hindistan’ın bu eşiğin altına inmesi, uzun süre yüksek doğurganlıkla anılan ülkeyi düşük doğurganlığa sahip toplumlar arasına yerleştiriyor.

Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu, Hindistan nüfusunun 2025’te 1,46 milyara ulaşacağını, kademeli düşüş başlamadan önce yaklaşık 1,7 milyarla zirve yapacağını öngördü. Nüfusun ikiye katlanma süresi 79 yıla çıktı. Doğurganlığın düşmesiyle nüfusun artmayı sürdürmesi aynı anda görülebilir; çünkü ülkenin mevcut yaş yapısında hâlâ çocuk sahibi olunan yaşlara giren ya da bu yaşlardan geçen büyük kuşaklar bulunuyor.

Reklam

Geçiş Nasıl Gerçekleşti?

Ulusal Aile Sağlığı Araştırması’nın beş turu, ülke genelinde belirgin bir düşüşü ortaya koyuyor. Eyaletlerin çoğunda doğurganlık artık yenilenme düzeyinde ya da bunun altında. Son veriler kuzey ve güney eyaletleri arasında belirgin bir fark olduğunu gösterse de araştırma serisi boyunca bölgeler arasındaki farklılıklar önemli ölçüde azaldı.

Tripura hariç kuzeydoğu eyaletlerinde Uttar Pradesh, Jammu ve Kashmir, Haryana, Punjab ve Rajasthan’la birlikte en keskin düşüşlerden bazıları kaydedildi. Karnataka, West Bengal, Gujarat, Maharashtra ve Odisha’da ise zaten orta düzeyde olan doğurganlık gerilemeye devam etti.

Önemli tarihler, tartışmanın hızlı nüfus artışına ilişkin kaygılardan farklı bir nüfus yapısına hazırlanmaya nasıl evrildiğini gösteriyor:

  • 1990’ların başında kadın başına çocuk sayısı yaklaşık dörttü; beş yaşından küçük çocuk ölümleri her 1.000 canlı doğumda 109’du.
  • 1991’de kadın okuryazarlığı yüzde 39’du. Bu oran o tarihten bu yana yaklaşık yüzde 70’e yükseldi.
  • 1992’de Hindu ve Müslüman kadınlar arasındaki doğurganlık farkı kadın başına 1,1 çocuktu.
  • 2019-21’de NFHS-5, ülke genelindeki doğurganlık hızını 2,0; Hindu ve Müslüman kadınlar arasındaki farkı ise 0,42 olarak ölçtü.
  • 2021’de SRS verileri Tamil Nadu, Kerala ve Andhra Pradesh’te doğurganlık hızını 1,5 olarak belirledi.
  • Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu, 2025 için 1,46 milyarlık nüfus öngördü.
  • Andhra Pradesh, 2047’ye kadar nüfusunun yüzde 23’ünün 60 yaşın üzerinde olabileceğini öngörüyor.

Ülke ortalaması, bu geçişin farklı aşamalarındaki bölgeleri bir araya getiriyor. Doğurganlığın görece yüksek olduğu bir eyalet, okullar ve çocuklara yönelik hizmetler için hâlâ büyük bir talebi karşılamak zorunda. Doğurganlığın çok daha düşük olduğu bir eyaletin ise yaşlı nüfusun payındaki artışa hazırlanması gerekiyor.

Eğitim ve Çocukların Hayatta Kalma Oranı Aile Kararlarını Değiştiriyor

Kadınların eğitimi, düşüşün başlıca etkenlerinden biri. Kadın okuryazarlığı 1991’de yüzde 39’dan yaklaşık yüzde 70’e çıkarken kadınların ortanca evlilik yaşı 17,2’den 19,7’ye yükseldi. Evliliğin ertelenmesi, çocuk sahibi olunan dönemi kısaltıyor.

Eğitim, erken yaşta doğumun çevresindeki tercihleri de değiştiriyor. Çocuk yetiştirmek için harcanan zaman, ileri eğitim ya da ücretli işle rekabet edebiliyor. İş gücüne katılım, kadınların gelir ve çalışma fırsatlarını ebeveynlikle birlikte değerlendirmesiyle daha küçük aileler kurmak için ekonomik nedenler yaratıyor.

Çocukların hayatta kalma oranı da aynı ölçüde keskin bir değişim gösterdi. Beş yaşından küçük çocuk ölümleri 1990’ların başında her 1.000 canlı doğumda 109 iken NFHS-5’te 42’ye düştü. Aşılama programları, anne sağlığı hizmetleri ve beslenme müdahaleleri, ailelerin çocuklarının yetişkinliğe ulaşacağına duyduğu güveni artırdı.

Çocuğunu kaybetmekten korkan ebeveynler, önlem olarak daha fazla çocuk sahibi olabilir. Hayatta kalma oranı yükseldikçe daha kalabalık aile kurmanın bu gerekçesi zayıflıyor. Dolayısıyla sağlık hizmetlerinin iyileşmesi, aile beklentileri üzerinden olduğu kadar üreme sağlığı hizmetlerine erişim yoluyla da doğurganlığı etkiliyor.

Reklam

Çocuk Yetiştirmenin Artan Maliyeti

Eğitim, sağlık hizmetleri ve barınma, hanelerin doğrudan harcamalarını giderek artırıyor. Bir zamanlar hane üretimine katkıda bulunan çocukların, daha iyi ekonomik koşullara ulaşabilmesi için artık eğitim ve becerilere önemli yatırımlar yapılması gerekiyor.

Daha önce kayıt dışı düzenlemelere bel bağlayan ailelerin ekonomik açıdan yükselme yolu daha pahalı hâle geliyor. Daha küçük bir aile, ebeveynlerin kısıtlı para ve zamanlarını her çocuğun eğitimine, sağlığına ve iş yaşamına hazırlanmasına ayırmasına imkân tanıyabiliyor.

Kentlerde yaşayan hanelerin karşısında bir kısıt daha var: Alan. Konut maliyetleri ve sınırlı yaşam alanı, kalabalık aileleri barındırmayı zorlaştırıyor. Bu baskılar, çocuk sayısına ilişkin kararları şekillendirirken eğitim ve sağlık hizmetlerinin artan maliyetlerine ekleniyor.

Göç, kentleşme ve medyaya erişim de küçük aile normlarının yayılmasına katkıda bulundu. On yıllardır sürdürülen aile planlaması mesajları, aile büyüklüğüne ilişkin beklentileri değiştirdi. Eğitim, sağlık, hane giderleri ve toplumsal beklentiler birlikte dönüşerek düşüşün tek bir programdan ya da bireysel karardan daha kapsamlı olmasını sağladı.

Güney Eyaletlerinde Doğurganlık Yenilenme Düzeyinin Daha da Altına İniyor

2021 SRS verilerinde Tamil Nadu, Kerala ve Andhra Pradesh’in TFR’si 1,5; Telangana ve Karnataka’nınki ise 1,6 olarak kaydedildi. Bu tahminler güney eyaletleri için NFHS-5’te açıklanan oranların altında ve demografik profillerini Japonya ile Güney Kore gibi ülkelerin profillerine yaklaştırıyor.

Tamil Nadu’da kırsal kesimde doğurganlık hızı 1,4 ile kentsel kesimdeki 1,5’in altındaydı. Kerala’da da kentlerdeki doğurganlık 1,6 ile kırsal kesimdeki 1,5’in biraz üzerindeydi. Her iki eyalette de kırsal ailelerin kentli ailelerden daha fazla çocuk sahibi olduğu yönündeki yaygın beklentinin tersi bir tablo görülüyor.

Andhra Pradesh, 2047’ye kadar nüfusunun yüzde 23’ünün 60 yaşını aşabileceğini öngörüyor. Bu olasılık, bugünkü düşük doğurganlığı gelecekteki bakım, gelir desteği ve iş gücü ihtiyacına bağlıyor. Daha az doğum, bugün çalışanların ardından gelen kuşakların küçülmesi anlamına geliyor.

Güney eyaletlerine ait veriler, bazı eyaletlerde nüfus politikasının neden yön değiştirdiğini açıklıyor. On yıllar boyunca daha küçük aileleri teşvik eden hükümetler, artan yaşlı nüfusu desteklerken gelecekteki iş gücünü nasıl koruyabileceklerini artık değerlendiriyor.

Reklam

Kuzeydeki Doğum Oranı ve İşçi Göçü

SRS verilerinde Bihar’ın TFR’si 3,0, Uttar Pradesh’inki 2,7, Meghalaya’nınki ise 2,9. Bu eyaletlerde de doğurganlık düşüyor ancak oranlar güney eyaletlerinin büyük bölümündekinden hâlâ yüksek.

Bihar’da her 1.000 kişide 25,6 doğum kaydedilirken Kerala’da bu sayı 12,9. Dolayısıyla Bihar’ın kaba doğum hızı Kerala’nınkinin neredeyse iki katı. Kaba doğum hızı, doğum sayısını toplam nüfusa göre hesaplıyor; TFR ise farklı üreme yaşlarındaki kadınların doğurganlığına odaklanıyor.

Doğurganlığın yüksek olduğu bölgelerden genç işçiler, yaşlanan ekonomilerdeki iş gücü açıklarını kapatmak için şimdiden güneye göç ediyor. Ülke içindeki göç, daha fazla gence sahip eyaletlerin ihtiyaçlarını, düşük doğurganlık nedeniyle iş gücü baskısıyla karşılaşan eyaletlerin ihtiyaçlarına bağlıyor.

Jammu ve Kashmir de düşük doğurganlık grubuna iyice yaklaştı. Resmî istatistiklere göre TFR’si 1,4 ile Delhi ve Punjab’ınkiyle karşılaştırılabilir düzeyde. Bu, Bihar ile Kerala arasındaki fark hâlâ önemli olsa da geçişin güney eyaletlerinin ötesine yayıldığını gösteriyor.

Dinî ve Kast Temelli Farklılıklar Azalıyor

Hindu ve Müslüman kadınlar arasındaki doğurganlık farkı, 1992’de kadın başına 1,1 çocukken 2019-21’de 0,42’ye geriledi. Yirmi yıllık dönemde Müslüman kadınlarda doğurganlık yüzde 35, Hindularda ise yüzde 30 azaldı. Yakın tarihli demografik analizler, oranların 2030’a kadar eşitlenmeye yaklaştığını belirtiyor.

Ulusal Aile Sağlığı Araştırması verilerini inceleyen demografi araştırmacıları, dinî gruplar arasındaki farkın daralmasını şöyle değerlendirdi:

NFHS-5 verileri, Hindu ve Müslümanların doğurganlık oranları arasındaki farkla ilgili uzun süredir tartışılan konuya son vermeli. Veriler, Hindu ve Müslümanlar arasındaki doğurganlık farkının 1992’deki 1,1’den 2019-21’de kadın başına yalnızca 0,42 çocuğa indiğini gösteriyor.

Farklı etkenlerin katkısını ayrıştıran bir yöntem olan ayrıştırma analizi, doğurganlıktaki değişimin yüzde 15’ini dinî ya da kast temelli normlara, yüzde 85’ini ise eğitim, ekonomik durum ve aile planlamasına erişime bağlıyor. Bu bulgular, hane koşullarını ve hizmetlere erişimi geçişin merkezine yerleştiriyor.

Jammu ve Kashmir’de Müslüman kadınların doğurganlığı yenilenme düzeyinin altında. Kerala’daki Dalit kadınlar, kuzey eyaletlerinin birçoğundaki genel kastlardan kadınlara kıyasla daha az çocuk sahibi oluyor. Hristiyanlar, Sihler, Jainler ve Budistler arasında doğurganlık zaten yenilenme düzeyinin oldukça altında; böylece bu eğilim farklı toplumsal ve dinî gruplara yayılıyor.

Reklam

Küçülen Aileler ve Erkek Çocuk Baskısı

Daha küçük ailelere geçişte erkek çocuk tercihinin sürmesi kaygı verici bir unsur. Demografik modellemeler, cinsiyet seçiminin giderek daha düşük doğum sıralarında, yani birkaç çocuk sahibi olduktan sonra değil daha erken doğumlarda yapıldığını gösteriyor.

Erkek çocuk sahibi olmak isteyen çiftler, büyütmeyi planladıkları daha az sayıdaki çocuk arasında erkek çocuk bulunmasını sağlamaya çalışabilir. Bu nedenle istenen aile büyüklüğünün küçülmesi, her doğumun cinsiyeti üzerindeki baskıyı artırabilir.

NFHS-5, nüfusta her 1.000 erkeğe karşılık 1.020 kadın bulunduğunu kaydetti; bu, genel cinsiyet oranında iyileşmeye işaret ediyor. Doğumdaki cinsiyet oranı ise her 1.000 erkek bebeğe karşılık 929 kız bebekti; bu oran doğal kabul edilen 950-970 aralığının altında.

İki ölçüm farklı grupları tanımlıyor: Biri nüfusun tamamını, diğeri yeni doğanları kapsıyor. Veriler, nüfus genelinde iyileşen cinsiyet oranıyla yeni doğanlar arasındaki süregelen dengesizliği bir arada gösteriyor.

Andhra Pradesh Nüfus Mesajını Tersine Çeviriyor

Andhra Pradesh Başbakanı N. Chandrababu Naidu, eyaletin 1,5’lik TFR ile karşı karşıya olması nedeniyle daha kalabalık ailelere destek verilmesini önerdi. Öneriler arasında ikinci ya da üçüncü çocuğun doğumunda 25.000 rupi, aylık beslenme desteği, 18 yaşına kadar ücretsiz eğitim ve uzatılmış doğum izni bulunuyor. Uygulama tarihi açıklanmadı.

Naidu, yakın tarihli meclis konuşmalarında yaklaşım değişikliğini şöyle açıkladı:

Önceleri aile planlamasını teşvik ediyordum, ancak şimdi nüfus yönetiminin gerekliliğini vurguluyorum. Gelecekte bir insan kaynağı krizini önlemek için eyaletteki doğurganlık oranının yükselmesi gerekiyor.

Hindistan’ın nüfus kampanyalarında onlarca yıl boyunca Hum Do, Hamare Do, yani “Biz İki, Bizimki İki” gibi mesajlar kullanıldı. Andhra Pradesh’in önerileri, odağı doğumları sınırlamaktan aileleri desteklemeye ve nüfusun yaş yapısını yönetmeye kaydırıyor.

Güneydeki kaygılar arasında, seçim bölgelerinin yeniden çizilmesi ve temsilin belirlenmesi süreci olan bir sonraki sınır belirleme çalışmasının ardından parlamentodaki temsilin azalması olasılığı da bulunuyor. Nüfusu daha yavaş artan eyaletler, konumlarının nasıl değişebileceğinden endişe ediyor.

Andhra Pradesh, kadınların iş gücüne katılımını yüzde 31’den yüzde 59’a çıkarmanın eyaletin gayrisafi yurt içi hasılasını (GSDP) yüzde 15 artırabileceğini hesaplıyor. Daha fazla kadının ücretli işlerde çalışmasını sağlamak, eyaletin doğurganlığı istikrara kavuşturma çabasının yanında ekonomik bir fırsat sunuyor. Eyalet, düşük doğurganlığın sürmesinin uzun vadede büyüme üzerinde baskı yaratabileceğini de kabul ediyor.

Reklam

İşler, Emeklilik Sistemleri ve Sağlık Hizmetleri Uyum Sağlamalı

Hindistan nüfusunun yüzde 68’i 15-64 yaş aralığında. Çalışma çağındaki nüfusun bu büyüklüğü, çok sayıda kişinin bakmakla yükümlü olduğu kişilere kıyasla çalışabildiği durumlarda elde edilen ekonomik kazanımları, yani demografik fırsatı mümkün kılıyor.

Bu fırsatın daha yüksek gelirlere dönüşüp dönüşmeyeceğini işler, beceriler ve sağlık belirliyor. Hindistan’ın mevcut nüfus yapısından yararlanabilmesi için sağlık altyapısında değişikliklerin yanı sıra geniş kapsamlı istihdam yaratması ve beceri geliştirmesi gerekiyor.

Yaşlanan nüfus, diyabet ve hipertansiyon dâhil bulaşıcı olmayan hastalıkların tedavisine yönelik sürekli talebi artırıyor. NFHS-5’e göre bu tür rahatsızlıklar erkeklerin yüzde 24’ünü, kadınların yüzde 21’ini etkiliyor. Sağlık sistemi, uzun süredir akut bulaşıcı hastalıklara odaklanan yaklaşımının ötesine geçerek daha fazla kronik hastalık bakım hizmeti sunmalı.

Emeklilik sistemlerinin de güçlendirilmesi gerekiyor. Geleneksel olarak ortak aileler yaşlı akrabalara destek sağlıyordu; ancak hanelerin küçülmesi ve coğrafi hareketlilik bu düzenlemeleri zayıflatıyor. Eyaletler arasında göç eden işçiler, iş gücü açıklarını kapatmaya yardımcı olsa da bakıma ihtiyaç duyan yaşlı aile üyelerinden uzakta yaşayabiliyor.

Kısırlık, Beslenme ve Ölçüm Açıkları

Kırsal ve kentsel bölgelerde hem erkeklerde hem kadınlarda kısırlığın artması, doğurganlık geçişine tıbbi bir boyut ekliyor. Thoothukudi sanayi merkezinde yapılan araştırmalar, kimyasal kirliliği endokrin sistemin bozulması ve meni kalitesinin düşmesiyle ilişkilendiriyor. Endokrin sistemin bozulması, üreme dâhil vücut işlevlerini düzenlemeye yardımcı olan hormonların etkilenmesi anlamına geliyor.

Punjab ve batı Uttar Pradesh’te tarım ilaçları, sperm ölçümlerindeki değişim ve yumurtalık işlevlerinin bozulmasıyla ilişkilendirildi. Tıbbi araştırmalar; çevresel toksinleri, polikistik over sendromu (PCOS) gibi yaşam koşullarını ve işlenmiş gıda tüketimiyle bağlantılı obezite artışını kapsayan, ortaya çıkmakta olan bir halk sağlığı krizine işaret ediyor.

Kansızlık da kaygı verici bir başka konu. NFHS-5, beş yaşından küçük çocukların yüzde 67’sinde ve kadınların yüzde 57’sinde kansızlık saptadı. Beslenme durumunun kötüleşmesi, çocuk sahibi olmak isteyen kişilerde bile biyolojik üreme kapasitesinin zayıflıyor olabileceğini düşündürüyor.

Büyük ölçekli araştırmalar, gözetim ve görüşmelerde mahremiyetin sağlanması açısından da ciddi gereklilikler doğuruyor. Görüşmecilerin etkisi ve özel alan eksikliği yanıtları etkileyebiliyor. Katılımcılar toplumsal açıdan kabul gören yanıtlar vermek için doğum kontrolü kullanımını olduğundan az bildirebilir. Bu durum, doğum kontrolü kullanımının bildirilen düzeyi düşerken doğurganlığın da gerilediği aykırı bulguların açıklanmasına yardımcı oluyor.

Topluluk araştırmaları, azınlık gruplarındaki doğurganlık düşüşünün belirsizlik ve dışlanmışlık algısını da yansıtabileceğini düşündürüyor. Müslüman kadınlarda doğurganlık, ekonomik ilerlemenin sınırlı olmasına rağmen keskin biçimde geriledi. Bazı aileler için daha küçük aile büyüklüğü, eğitim, sağlık ve değişen beklentilerin daha genel etkilerinin yanı sıra, dışlayıcı olarak algıladıkları koşullara karşı temkinli bir uyum anlamına gelebilir.

Öne Çıkanlar

  • Hindistan’da doğurganlık, 1990’lardaki kadın başına yaklaşık dört çocuktan NFHS-5’te 2,0’ye gerileyerek yenilenme düzeyinin altına indi.
  • 2021 SRS verileri Tamil Nadu, Kerala ve Andhra Pradesh’te doğurganlığı 1,5; Bihar’da ise 3,0 olarak kaydetti.
  • Hindu ve Müslüman kadınlar arasındaki doğurganlık farkı, 1992’de kadın başına 1,1 çocukken 2019-21’de 0,42’ye indi.
  • Andhra Pradesh, yaşlanan nüfusa hazırlanırken daha kalabalık ailelere yönelik nakit ve başka destekler önerdi.
  • Hindistan’ın çalışma çağındaki nüfusu, işler, beceriler ve sağlık hizmetlerine bağlı bir ekonomik fırsat sunuyor.
  • Cinsiyet seçimi, kısırlık, kansızlık ve araştırmalarda mahremiyetin sağlanması, doğurganlık geçişi sırasında kaygı konusu olmaya devam ediyor.
  • Düşük doğurganlık; emeklilik sistemlerine, kronik hastalıkların tedavisine ve yaşlılara yönelik desteğe hazırlanma ihtiyacını artırıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir