İlk ticaret konseyi toplantısında gümrük vergisi indirimi ve tarımsal ürün satışları birlikte ele alındı
Çin ve ABD, 13 Kasım 2026'da düzenlenen ilk ticaret konseyi toplantısında her iki ülkeden yaklaşık 30 milyar dolar değerindeki ürünün gümrük vergilerinin düşürülmesini görüştü. Böylece, Devlet Başkanı Xi Jinping ile ABD Başkanı Donald Trump'ın Shenzhen'de yapması planlanan görüşme öncesinde toplam 60 milyar dolarlık ticaret paketi yeniden gündeme geldi.
İçindekiler
- İlk ticaret konseyi toplantısında gümrük vergisi indirimi ve tarımsal ürün satışları birlikte ele alındı
- 60 milyar dolarlık düzenleme neleri kapsayacak?
- Bir tarafta tüketim malları, diğer tarafta tarım ürünleri
- Tarım ürünleri satın alma taahhüdü neden baskı altında?
- Washington yüksek gümrük vergilerini korumayı planlıyor
- Görüşmeler bu noktaya nasıl geldi?
- Üst düzey yetkililer konsey toplanmadan önce kaygılarını dile getirdi
- Shenzhen görüşmesinde neler gündeme gelebilir?
- Öne Çıkanlar
Çin Ticaret Bakanlığı'nın 14 Kasım'da açıkladığına göre video konferans yoluyla yapılan görüşmelerde tarımsal ticaret ve daha önce varılan ekonomik anlaşmaların uygulanması ele alındı. Yeni bir anlaşma duyurulmazken, daha geniş kapsamlı gümrük vergisi düzenlemesinin tamamlanması bekleniyor.
Tarımsal ürün alımları müzakerelerin merkezinde yer alıyor. Çin, 2028'e kadar her yıl 17 milyar dolarlık Amerikan tarım ürünü satın almayı taahhüt etti. Ancak soya fasulyesi dışındaki ABD tarım ürünlerine yönelik alımlarının yedi yılın en düşük seviyesine gerilemesi bekleniyor. Pekin, karşılıklı gümrük vergisi düzenlemesinin yürürlüğe girmesini bu alımların artırılması için ön koşul olarak görüyor.
Çin hükümetinde ticaret politikasından sorumlu kurum olan Ticaret Bakanlığı, açıklamasında görüşmeyi şöyle değerlendirdi:
İki taraf, önceki Çin-ABD ekonomi ve ticaret görüşmelerinde varılan sonuçların uygulanması, gümrük vergileri, karşılıklı olarak 30'ar milyar dolarlık ürünleri kapsayan gümrük vergisi indirimi düzenlemesi, tarımsal ticaret ve karşılıklı kaygı duyulan diğer konular hakkında açık sözlü, derinlemesine ve yapıcı görüş alışverişinde bulundu.
Beyaz Saray, Trump'ın perşembe günü Shenzhen'deki Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) forumunda Xi ile görüşeceğini açıkladı. Konsey toplantısı, iki hükümete taahhütleri uygulamaya koymak için bir çalışma kanalı sağlarken liderlerin önünde, gümrük vergisi indirimleri ile tarımsal ürün siparişleri arasındaki çözüme kavuşmamış ilişki duruyor.
60 milyar dolarlık düzenleme neleri kapsayacak?
Washington ve Pekin, eylülde Washington'da düzenlenen zirvenin ardından karşılıklı paketi önerdi. Her iki taraf da yaklaşık 30 milyar dolar değerindeki seçili ürünlerin ithalat vergilerini düşürecek; böylece düzenlemenin toplam kapsamı yaklaşık 60 milyar dolara ulaşacak.
Belirtilen dolar tutarları, düzenleme kapsamındaki ürünlerin değerini ifade ediyor. İthalatçılara sağlayacağı mali yarar, ürünlere uygulanan gümrük vergisi oranlarına ve gerçekleşecek ticaret hacmine bağlı olacak.
Gümrük vergisi, ürünlerin bir ülkeye girişi sırasında alınan vergidir. Bu vergiyi ithalatçı devlete öder ve söz konusu maliyet, işletmelere veya tüketicilere yansıtılan fiyatı etkileyebilir. Vergilerin düşürülmesi, yabancı bir ürünü daha ucuza alınabilir hâle getirebilir; ancak nihai fiyatlar nakliye, döviz kurları ve ticari kararlar gibi etkenlere de bağlıdır.
20-23 Eylül'de New York ve Washington'da düzenlenen sekizinci ekonomi ve ticaret istişareleri turunda iki hükümet, düzenleme kapsamındaki ürünlerin yaklaşık yüzde 90'ına uygulanan gümrük vergilerini en çok kayrılan ülke oranlarına indirme konusunda anlaştı.
En çok kayrılan ülke oranları, bir ülkenin bu uygulamadan yararlanma hakkına sahip ticaret ortaklarına uyguladığı standart gümrük vergisi oranlarıdır. Seçili ürünlerde bu oranlara geçilmesi, geçerli olağan ithalat vergilerini korurken ek gümrük vergisi yükünü azaltacak.
Bir tarafta tüketim malları, diğer tarafta tarım ürünleri
İki hükümet, eylülde her biri 30 milyar dolara kadar ticareti kapsayan ürün listeleri hazırlamaya başladı. Girişim, diğer ticaret kısıtlamaları yürürlükte kalırken belirli ticari alışverişlerin sürmesine olanak tanıyan, hassas olmadığı belirtilen ürünlere odaklanıyor.
ABD'nin listesinde yer alan ürünler arasında mikrodalga fırınlar, elektrikli ütüler, yılbaşı süsleri ve oyuncaklar bulunuyor. Çin'in listesi ise mısır, sorgum, süt ürünleri, sığır eti ve sebzelerin de aralarında olduğu tarım ürünlerine odaklanıyor.
Bu tercihler, iki tarafın farklı ticari çıkarlarını bir araya getiriyor. ABD'li ithalatçılar, Çin'den seçili imalat ürünlerine daha düşük maliyetle erişebilir. Çinli alıcılar ise belirli ABD mahsullerini, et ve süt ürünlerini daha ucuza temin ederek Amerikan tarım ihracatçılarına yeni fırsatlar yaratabilir.
Çin'in 2024'te ithal ettiği yaklaşık 17 milyar dolarlık ABD tarım ürünü, önerilen paketin kapsamına giriyor. Bu tutar, düzenlemenin Çin tarafındaki 30 milyar dolarlık toplamın yaklaşık yüzde 57'sine karşılık geliyor ve tarımsal ticaretin müzakerelerdeki ağırlığını ortaya koyuyor.
Tarım ürünleri satın alma taahhüdü neden baskı altında?
Çin'in 2028'e kadar her yıl 17 milyar dolarlık Amerikan tarım ürünü satın alma taahhüdü, 2024'te gerçekleştirdiği alımların yaklaşık değerine denk geliyor. Bu taahhüdün yerine getirilmesi, özellikle üretim, depolama ve nakliye kararları alan ABD'li tedarikçilere kayda değer bir pazar sağlayacak.
Kasım ayının başlarında incelenen gümrük verileri, soya fasulyesi hariç Amerikan tarım ürünlerinin Çin'e satışlarının 2026'da yedi yılın en düşük seviyesine gerilemesinin beklendiğini gösteriyor. Düşüş, çiftçiler, hayvancılık üreticileri ve gıda ihracatçıları açısından önem taşıyan bir dizi tarım ürününü kapsıyor.
Bu değerlendirmeye soya fasulyesi dahil değil; dolayısıyla bildirilen eğilim, tarımsal ticaret ilişkisinin geri kalanıyla ilgili. Yıllık 17 milyar dolarlık taahhüt ise daha geniş kapsamlı tarım ürünü alımlarını içeriyor. Bu nedenle ilerleme, hem Çin'in satın aldığı ürünlerin bileşimine hem de toplam değerlerine bağlı.
Pekin, tarım ürünleri ithalatını artırmayı karşılıklı gümrük vergisi planının uygulanmasına defalarca bağladı. Çin Ticaret Bakanlığı, 5 Kasım'da, her iki taraf için 30 milyar dolarlık ürünleri kapsayan düzenlemenin hayata geçirilmesi koşuluyla ülkenin ABD'den tarım ürünü ithalatını artırmaya açık olduğunu belirtti.
Bu koşul, ihracatçılar için gümrük vergisi politikasını satış sürecinin bir parçası hâline getiriyor. Daha düşük vergiler Çinli alıcıların karşılaştığı maliyeti değiştirebilir ve Amerikan ürünlerinin sipariş almak için rekabet etmesine yardımcı olabilir. Çiftçiler ve nakliye şirketleri, üzerinde anlaşılan çerçevenin alımlara dönüşmesini bekliyor.
Washington yüksek gümrük vergilerini korumayı planlıyor
ABD Ticaret Temsilciliği, cuma günü yaptığı açıklamada, Hazine Bakanlığı ile birlikte Çinli muhataplarıyla ilk resmi ABD-Çin Ticaret Kurulu toplantısını düzenlediğini bildirdi. Kurum, sosyal medya paylaşımında şöyle dedi: "Bugün ABD Ticaret Temsilciliği, [Hazine Bakanlığı] ile birlikte Çinli muhataplarımızla ilk resmi ABD-Çin Ticaret Kurulu toplantısını gerçekleştirdi." Açıklamada, Trump yönetiminin adil ve dengeli ticaret tesis etmek için Çin'le temasları sürdürmeyi sabırsızlıkla beklediği belirtildi.
Ticaret temsilciliğinin ayrı bir açıklamasında, yönetimin hassas olmayan ürünlerin ticaretine yönelik bir ABD-Çin ticaret kurulu kurma çabalarına yer verildi. Kurum, Amerikan çiftçilerini, hayvan yetiştiricilerini, balıkçılarını, küçük işletmelerini, imalatçılarını ve çalışanlarını bu girişimin hedeflenen yararlanıcıları olarak sıraladı.
Washington ayrıca, Çin'in adil olmayan ticaret uygulamaları olarak nitelendirdiği politikalara karşı koymak ve Amerikan ekonomik çıkarlarını korumak için yüksek gümrük vergilerinin yürürlükte kalacağını söyledi. Bu yaklaşım, seçili ürünlerde vergi indirimlerini, ticari ilişkinin diğer alanlarındaki kısıtlamaların sürdürülmesiyle birleştiriyor.
Çin'in mevcut ticaret önlemleri de bu daha geniş ilişkinin bir parçası. Pekin daha önce bazı Amerikan ürünlerine yönelik optik fiber gümrük vergilerini 21 Nisan 2028'e kadar uzatmış; bu vergiler yüzde 33,3 ile yüzde 78,2 arasında değişmişti. Söz konusu önlemler belirli bir ticari korunma soruşturmasıyla ilgiliydi; yeni konsey görüşmelerinde ise seçili ürünlere yönelik müzakere edilmiş vergi indirimleri ele alınıyor.
Görüşmeler bu noktaya nasıl geldi?
Xi ve Trump, Mayıs 2026'da Pekin'de düzenlenen zirvede ticaret konseyini kurma konusunda anlaştı. Mekanizmanın geliştirilmesi, eylülde Washington'da yaptıkları görüşme ve aynı ay düzenlenen istişarelerde sürdü.
Ana aşamalar, hükümetlerin bir görüşme platformu oluşturmaktan gümrük vergisi indirimlerinin pratik koşullarını ele almaya nasıl geçtiğini gösteriyor:
- Ekim 2025: Xi ve Trump, Güney Kore'nin Busan kentinde bir ticaret anlaşmasına vardı. Washington daha sonra bu anlaşmanın uygulanmasını Pekin'le gündeme getirdi.
- Mayıs 2026: Devlet başkanları Pekin'de bir ticaret konseyi kurma konusunda anlaştı.
- 20-23 Eylül: New York ve Washington'da, karşılıklı gümrük vergisi indirimlerine yönelik çalışmaların da yapıldığı sekizinci ekonomi ve ticaret istişareleri turu düzenlendi.
- 5 Kasım: Çin Ticaret Bakanlığı, ABD'den tarım ürünleri ithalatının artırılmasını gümrük vergisi düzenlemesinin uygulanmasına bağladı.
- 6 Kasım: Üst düzey Çinli ve Amerikalı yetkililer, ticari kaygıları ve önceki taahhütleri ele almak üzere video görüşmesi yaptı.
- 13 Kasım: Ticaret konseyi ilk resmi toplantısını video konferans yoluyla düzenledi.
- 19 Kasım Perşembe: Trump ve Xi'nin Shenzhen'deki APEC toplantısı sırasında görüşmesi bekleniyor.
Kasım ayındaki konsey toplantısı, önceki müzakerelerde varılan sonuçların uygulanmasına odaklandı. Toplantının öncelikli görevi, siyasi mutabakatları ithalatçı ve ihracatçıların kullanabileceği ticaret koşullarına dönüştürmek.
Üst düzey yetkililer konsey toplanmadan önce kaygılarını dile getirdi
Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng, 6 Kasım'da ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ve ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ile video görüşmesi yaptı. He, Çin'i etkileyen son ABD ticaret kısıtlamalarından ciddi kaygı duyduğunu belirtti.
Bessent ve Greer, Çin'in iki devlet başkanının Ekim 2025'te Busan'da vardığı anlaşmayı uygulamasının önemini vurguladı. Bu mesaj, önceki taahhütleri seçili gümrük vergisi indirimlerine yönelik yeni müzakerelerle birlikte gündeme getirdi.
Pekin'in tutumu, tarım ürünü alımlarını artırmadan önce karşılıklı gümrük vergisi düzenlemesinin uygulanmasına odaklanıyor. Washington ise yüksek gümrük vergilerini yürürlükte tutarken önceki taahhütlerin uygulanması için baskı yapıyor. Konsey, yetkililere bu öncelikleri ele almaya devam edebilecekleri bir platform sağlıyor.
Shenzhen görüşmesinde neler gündeme gelebilir?
APEC kapsamında yapılması planlanan Trump-Xi görüşmesi, liderlerin tamamlanmamış paketi ele alması için belirtilen bir sonraki fırsat. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in de toplantı sırasında ilk kez üçlü bir görüşmeye katılması planlanmıştı.
Ticaret görüşmelerinin işletmeler açısından somut sonuçları var. ABD'li tarım ürünü ihracatçılarının siparişlere ve teslimat takvimlerine ihtiyacı var. Çinli tarım ürünü alıcılarının, gümrük vergileri ve navlun dahil teslimat maliyetlerini hesaplaması gerekiyor. Seçili tüketim mallarının Amerikalı ithalatçıları da hangi ürünlerin vergi indiriminden yararlanacağını bilmek istiyor.
Çin Ticaret Bakanlığı, iki ülkenin konsey aracılığıyla iletişimi sürdüreceğini, kendi ekonomik ve ticari kaygılarını ele alacağını, işbirliğini genişleteceğini ve çözülmemiş sorunları azaltacağını açıkladı. Washington da diyaloğu sürdürme taahhüdünde bulundu.
Bir sonraki pratik adımlar arasında ürün listelerinin tamamlanması, düşük gümrük vergisi oranlarının uygulanması ve tarımsal ürün alımları yer alıyor. Bu kararlar, işletmelere şimdiye kadar görüşülen çerçeveden daha kesin ticaret koşulları sağlayacak.
Öne Çıkanlar
- Çin ve ABD, 13 Kasım 2026'da ilk ticaret konseyi toplantısını video konferans yoluyla düzenledi.
- Önerilen karşılıklı düzenleme, her iki ülkeden yaklaşık 30 milyar dolarlık, toplamda 60 milyar dolarlık ürünü kapsıyor.
- Kapsamdaki ürünlerin yaklaşık yüzde 90'ına uygulanan gümrük vergilerinin en çok kayrılan ülke oranlarına indirilmesi öngörülüyor.
- Çin, 2028'e kadar her yıl 17 milyar dolarlık ABD tarım ürünü satın almayı taahhüt etti. Soya fasulyesi hariç alımların ise yedi yılın en düşük seviyesine gerilemesi bekleniyor.
- Pekin, tarımsal ürün ithalatının artırılmasını gümrük vergisi düzenlemesinin uygulanmasına bağlıyor; Washington ise diğer alanlarda yüksek gümrük vergilerinin süreceğini belirtiyor.
- Trump ile Xi'nin perşembe günü Shenzhen'deki APEC toplantısı sırasında görüşmesi bekleniyor.






