Nepal, Malezya’nın İşe Alım Kriterlerini Reddetti, İkili Anlaşma İstiyor

11 dakikalık okuma
Understanding Manpower Recruitment Costs In Nepal When Hiring Skilled La…

Katmandu, kasım ortasındaki son tarih öncesinde yeni kurallara itiraz etti

Nepal, Malezya’ya işe alım şirketlerinin seçilmesine yönelik önerilen 10 maddelik standartları uygulamayacağını resmen bildirdi; böylece kasım 2025 ortasındaki son tarihe günler kala müzakerelerin önü açıldı. Nepal Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla iletilen diplomatik notta Katmandu, kriterlerin mevcut yasal ve düzenleyici çerçevenin dışında kaldığını belirterek iş gücü göçünü etkileyen değişikliklerin ikili görüşmeler yoluyla karara bağlanmasını istedi.

İçindekiler
  1. Katmandu, kasım ortasındaki son tarih öncesinde yeni kurallara itiraz etti
  2. Malezya, işe alım şirketlerinin hangi koşulları karşılamasını istiyor?
  3. Nepal, öneri için neden ikili anlaşma gerektiğini söylüyor?
  4. Küçük ajanslar neden erişimlerini kaybetmekten endişeli?
  5. Mevcut anlaşmazlığın arka planındaki reformlar
  6. Bir sonraki adımı şekillendiren tarihler ve görüşmeler
  7. Belirsizliğin uzaması işçiler ve işverenler için ne anlama gelebilir?
  8. Uzlaşma nasıl sağlanabilir?
  9. Bilinmesi Gerekenler

Malezya, göçmen işçi gönderen beş büyük ülkeye, Nepal’in de aralarında bulunduğu ülkelere, ortak standartları iletti. Bu ülkelerin; iş deneyimi, işe yerleştirilen işçi sayısı, ofis olanakları ve usulsüzlük kayıtlarına ilişkin koşulları karşılayan kuruluşları önermesini istiyor. Nepal Çalışma, İstihdam ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, iç hukukta değişiklik yapılmadan bu koşullara göre şirket öneremeyeceğini söylüyor.

11 Kasım itibarıyla anlaşmazlık, işe alım ajanslarının nasıl seçileceği ve bu süreci kimin yöneteceği konusunda yoğunlaşıyor. Malezya, işçi temin edebilecek, incelenip onaylanmış şirketlerin listesini istiyor. Nepal ise yeni bir seçim sisteminin kendi yasalarına, mevcut anlaşmalara ve uluslararası normlara uygun olmasını, işçilerin yüksek ücretlerden ve işe alım suistimallerinden korunmasını talep ediyor.

Şu anda hem çalışma hem de dışişleri portföylerini yürüten Başbakan Sushila Karki, yetkililere Nepal’in yanıtını hazırlama talimatı verdi. Katmandu, Malezya’nın geçici büyükelçisiyle görüşmelere ve ortak bir teknik çalışma toplantısına hazırlanıyor. İşe alım dernekleri de standartların az sayıda büyük işletmeye avantaj sağlayabileceği, rekabeti azaltabileceği ve sonuçta işçilere yansıyacak maliyetleri artırabileceği yönünde kaygılarını dile getirdi.

Anlaşmazlık, Asya’nın en büyük göçmen işçi koridorlarından birini etkiliyor. Malezya imalat, plantasyon, hizmet ve inşaat sektörlerinde yabancı işçilere bel bağlarken Nepalli işçilerin ülkelerine gönderdiği kazançlar aileleri ve Nepal ekonomisini destekliyor. Her iki hükümetin de işe alım süreçlerinin öngörülebilir ve erişilebilir kalmasını sağlamak için gerekçeleri var.

Reklam

Malezya, işe alım şirketlerinin hangi koşulları karşılamasını istiyor?

Malezya’nın önerisi, şirketlerin istismar veya mali usulsüzlüklerle bağlantılı olmasını önlemeyi amaçlayan incelemelerle asgari işletme koşullarını bir araya getiriyor. Ajansların en az beş yıldır geçerli bir lisansa sahip olması ve birkaç yıla yayılan yakın tarihli bir dönemde en az 3.000 işçiyi işe yerleştirmiş olması gerekecek.

Şirketlerin tek bir varış ülkesiyle sınırlı olmayan bir deneyime sahip olması da gerekecek. Öneri, beş yıl içinde en az üç ülkede işe yerleştirme yapılmasını ve yaklaşık 10.000 fit karelik bir fiziksel ofis bulunmasını şart koşuyor. İlgili durumlarda eğitim ve değerlendirme yetkileri de aranacak.

Şirket yöneticilerinin iyi hal belgesi alması gerekecek. Şirketler ayrıca zorla çalıştırma, insan ticareti, iş yasalarının ihlali, döviz kaçakçılığı veya başka ekonomik suçlara karışmadıklarını göstermek zorunda olacak. Bu incelemeler işletmelerin ve yöneticilerinin faaliyetlerini değerlendirirken işe yerleştirme ve ofis koşulları şirketlerin büyüklüğünü ve operasyonel kapasitesini ölçüyor.

Malezya, beş hükümetten standartları karşılayan ajansları önermelerini istedi. Malezyalı işverenler göçmen işçi ararken, işe alım şirketlerini sınırsızca seçmek yerine önceden incelenmiş bir listeye başvurabilecek.

Malezya’nın açıkladığı hedef, işe alım zincirinin tamamında denetimi güçlendirmek ve istismar riskini azaltmak. Öneri, kötüye kullanıma açık uygulamaları sınırlamaya ve çalışma haklarına ilişkin küresel beklentileri karşılamaya yönelik daha geniş bir çabanın parçası. Uygulamada bu yaklaşım, inceleme sürecini kayda değer deneyime, geniş bir işletme ağına ve temiz sicile sahip daha küçük bir ajans grubuna yöneltecek.

Nepal, öneri için neden ikili anlaşma gerektiğini söylüyor?

Nepal, işe alım ajanslarını Yabancı İstihdam Yasası, ilgili düzenlemeler, ikili iş gücü anlaşmaları ve anayasal hükümler aracılığıyla denetliyor. Çalışma yetkilileri, hangi Nepalli şirketlerin Malezya’ya işçi gönderebileceğini belirleyecek yeni bir eleme sisteminin, bu iç hukuk düzeniyle uyumlu bir ikili mutabakata dayanması gerektiğini söylüyor.

Katmandu, Malezya’nın şablonunu uygulamanın mevcut yasa ve prosedürlerde değişiklik gerektireceğini savunuyor. Tek taraflı bir değişiklik Nepal’in lisans kuralları, uyuşmazlık çözüm mekanizmaları ve yerleşik denetim yapılarıyla çelişebilir. Bu nedenle yetkililer, iki hükümetin hem standartlar hem de bunların nasıl uygulanacağı konusunda anlaşmasını istiyor.

Reklam

Nepal hükümeti, hukuki itirazını şeffaf ve adil işe alım talebiyle de ilişkilendiriyor. Yetkililer yıllardır işçilerin maliyetlerini düşürmeye, etik standartları güçlendirmeye ve göçü daha güvenli hale getirmeye çalışıyor. Başka bir hükümetin özel ajansları seçme kriterlerini uygulamanın, ortak yönetişim güvenceleri olmadan Nepal’in işe alım pazarını yeniden şekillendirebileceği uyarısında bulunuyorlar.

Önerilen teknik görüşmeler ve üst düzey temaslar; işçilerin refahını, Malezyalı işverenlerin ihtiyaçlarını ve Nepal’in hukuki gerekliliklerini aynı çerçevede buluşturmayı amaçlıyor. Katmandu, Malezya’ya giden Nepalli işçilerin karşılaştığı aşırı ücretler ve diğer suistimallerle mücadeleyi yeniden hızlandırma sinyali de verdi.

Küçük ajanslar neden erişimlerini kaybetmekten endişeli?

Nepalli işe alım şirketleri, Malezya’nın koşullarının hâlihazırda çok sayıda işçiyi işe yerleştiren ve birkaç varış ülkesinde faaliyet gösteren ajanslara avantaj sağladığını söylüyor. Mevzuata uyum sicili sağlam olan bir şirket bile gerekli işe yerleştirme hacmine, ofis alanına veya beş yıllık lisans geçmişine sahip değilse koşulları karşılamakta zorlanabilir.

Yabancı istihdam ajanslarını temsil eden dernekler, bunun az sayıda şirketin kontrolündeki dar bir işe alım koridoru yaratabileceği uyarısında bulunuyor. Etik uygulamalara yatırım yapan küçük şirketler, usulsüzlük yaptıkları için değil, ölçekleri yeterli olmadığı için erişimlerini kaybedebilir.

Sektör temsilcileri maliyetlerin dolaylı olarak artmasından da endişe ediyor. Uygun nitelikteki işe alım şirketlerinin sayısı azalırsa büyük aracılar daha fazla pazarlık gücü kazanabilir. Malezyalı işverenlerin değerlendirebileceği teklif sayısı düşerken küçük Nepalli şirketler onaylı ajanslar üzerinden taşeron olarak çalışmak zorunda kalabilir. Böylece işçi ile iş arasındaki zincire bir işletme daha eklenir.

Ek katmanlar, ek hizmet bedelleri ve ücretler getirebilir. Kurallar işe alım masraflarını işverenlerin karşılamasını şart koşsa bile her iki ülkedeki yetkililer ödemeleri yakından denetlemezse işçiler gizli ücretlerle karşılaşabilir. Yurt dışında iş arayan bir kişi daha büyük bir krediye ihtiyaç duyabilir ve bu da gelecekte kazanacağı ücretlerin sağlayacağı faydayı azaltır.

Bu kaygılar, Malezya koridorunda yeni aracılar ve ücret toplama modelleri konusunda yaşanan önceki anlaşmazlıkların ardından geliyor. Nepal’deki sektör grupları, özel şirketlere işçi işlemleri ve işveren talepleri üzerinde ayrıcalık tanıdığını düşündükleri düzenlemelere karşı çıktı. Hükümet, yeniden yapılanmanın rekabeti ve şeffaflığı zayıflatan darboğazlar veya tekelleşmiş kontrol noktaları yaratmaması gerektiğini söylüyor.

Reklam

Mevcut anlaşmazlığın arka planındaki reformlar

Nepal ve Malezya, işe alımı daha güvenli ve daha ucuz hale getirmek için on yılı aşkın süredir çalışıyor. İki ülke 2018’de, işçilerin ödediği işe alım ücretlerini azaltmayı veya ortadan kaldırmayı ve Uluslararası Çalışma Örgütü’nün rehberliği doğrultusunda daha güvenli işe alımı teşvik etmeyi amaçlayan bir anlaşma imzaladı.

Masrafları işverenin üstlenmesi ilkesi, işçinin işe erişim için ödeme yapmasını gerektirmek yerine işe alım maliyetini işverenin karşılaması anlamına geliyor. Düşük ücretlerle çalışan göçmenler daha işe başlamadan borç ve aldatılma riskiyle karşılaşabildiği için bu ilke uluslararası görüşmelerde giderek daha fazla destek buluyor.

Her iki ülke de uluslararası normlara uygun adımlar attı ancak uygulama eşitsiz kaldı ve açıklar sürdü. Nepal-Malezya güzergâhına ilişkin akademik ve politika araştırmaları, işçileri işverenlere bağlayan, evrak işlerini yürüten ve eğitim sağlayan yoğun bir aracı ve taşeron ağını tanımlıyor. Bazı aracılar, işe alım maliyetlerini artıran kayıt dışı ödemelere de aracılık ediyor.

Uygulamanın zayıf olduğu yerlerde lisans koşulları ve ücret sınırlamaları, adaletsiz ücretlerin alınmasını veya yanıltıcı iş koşullarını önleyemedi. Pandemi dönemindeki tıbbi eldiven üretimi de dahil olmak üzere Malezya’daki sektörlere yönelik soruşturmalar, maliyetleri düşürme baskısının ve yetersiz denetimin işçileri borç içinde bırakabildiğini, iş değiştirme veya istismarı bildirme imkânlarını kısıtlayabildiğini ortaya koydu.

Uluslararası çalışma sözleşmeleri reformlar için çerçevenin bir bölümünü oluşturuyor. Malezya, İstihdam Hizmetleri Sözleşmesi C88’i kabul etti. Nepal ve Malezya, Özel İstihdam Büroları Sözleşmesi C181’in bazı unsurlarını onaylamadan iç hukuklarına dahil etti; dolayısıyla bu sözleşmeyi antlaşma yükümlülüğü olarak resmen kabul etmiş değiller.

Bu sözleşmeler; istihdam hizmetlerinde kamu denetimini, özel ajansların lisanslandırılıp izlenmesini ve işe alım ücretlerinin işçilere yüklenmesine karşı korumaları teşvik ediyor. Uygulamadaki zorluk, bu korumaları sınır ötesinde ve karmaşık tedarik zincirlerinde her gün hayata geçirmek.

Malezya’da Endonezya, Bangladeş, Myanmar, Nepal ve diğer ülkelerden milyonlarca göçmen işçi çalışıyor. Nepalli işçiler fabrikalarda, hizmet sektöründe ve plantasyonlarda görev alıyor. Aileleri açısından işe alım kuralları yalnızca seyahat için gereken evrakları değil, borçları, güvenliği, kazancı ve iş değiştirebilme imkânını da etkiliyor.

Reklam

Bir sonraki adımı şekillendiren tarihler ve görüşmeler

Katmandu, ortak bir teknik çalışma komitesi kurulması ve Malezya’nın Nepal’deki temsilcileriyle üst düzey görüşmeler yapılması çağrısında bulundu. İlk olarak iki ülkenin hukuk sistemleri karşılaştırılacak, önerilen kriterlerin Nepal kurallarıyla çeliştiği noktalar belirlenecek ve iki hükümetin de uygulayabileceği bir seçim süreci tasarlanacak.

Nepal Çalışma Bakanlığı, Malezya’nın önerisi konusunda işe alım ajanslarının görüşlerini topladı. Bu istişare, Katmandu’nun müzakere pozisyonunu şekillendirebilir ve şirketlerin incelenmesi ile mevzuata uyumun denetlenmesi konularında olası uzlaşma noktalarını belirleyebilir. Malezya’nın geçici büyükelçisiyle yapılacak görüşmeler için de hazırlıklar sürüyor.

Mevcut anlaşmazlığa yol açan süreçte önceki bir anlaşma ve yaklaşan başvuru son tarihi öne çıkıyor:

  • 2018: Nepal ve Malezya, işçilerin ödediği işe alım ücretlerini azaltmayı veya ortadan kaldırmayı ve daha güvenli işe alımı teşvik etmeyi amaçlayan bir anlaşma imzaladı.
  • 11 Kasım 2025’e kadar: Nepal, önerilen seçim standartlarını reddeden ve ikili çözüm isteyen bir diplomatik not gönderdi.
  • Kasım 2025 ortası: Ajansların yeni standartlar kapsamında bilgilerini sunması için Malezya’nın belirlediği son tarih yaklaşıyordu.

Önerilen ikili görüşmeler için kesin bir başvuru günü veya tarih açıklanmadı. Nepal’in Malezya’nın formatına göre şirket önerme talebini reddetmesi, acil anlaşmazlığın çözümünü diplomasiye bırakıyor.

Malezya’nın istikrarlı bir iş gücü arzına ihtiyacı var. Nepal ise ağır borçlara ve uzun gecikmelere yol açmayan güvenilir göç kanalları istiyor. Katmandu, görüşmelerde işçi refahı ve güvenliğinin yol gösterici olacağını, kararların Nepal yasalarına ve mevcut ikili anlaşmalara dayanması gerektiği yönündeki tutumunu da koruyacağını söylüyor.

Belirsizliğin uzaması işçiler ve işverenler için ne anlama gelebilir?

İki hükümet süreç konusunda anlaşamazsa işe alım yavaşlayabilir. Nepalli işçilere ihtiyaç duyan sektörlerdeki Malezyalı işverenler iş gücü sıkıntısıyla karşılaşabilir; yurt dışında çalışmayı planlayanlar ise iş bulma ve görevlendirme işlemlerini tamamlama konusunda gecikmeler yaşayabilir.

Gecikmeler, kayıt dışı güzergâhları daha cazip hale getirebilir. Bu yolları kullanan işçiler, vaat edilen koşulların farklı koşullarla değiştirilmesi gibi sözleşme değişiklikleriyle ya da pasaport ve ücretlerine el konulmasıyla karşılaşabilir. Sistemler açık bir devir süreci olmadan değiştiğinde veya işe erişimi daha az sayıda ajans kontrol ettiğinde işçiler ek masrafları da üstlenebilir.

Reklam

Nepalli iş arayanlar, bölgede zaten değişen bir ortamla karşı karşıya. Körfez ülkeleri ve Asya’nın bazı bölgelerinde vize prosedürleri 2025’in farklı dönemlerinde sıkılaştırılarak seyahat ve hareketlilik zorlaştırıldı. Malezya da son yıllarda göç denetimlerinde değişiklikler yaptı.

Birden fazla varış ülkesindeki kısıtlamalar, işçileri bazen daha yüksek maliyetle, açık kalan güzergâhlara yöneltebilir. Bu koşullarda net kurallar, etik işe alım şirketleri arasındaki rekabet ve iki hükümetin ortak denetimi istismarı sınırlamaya yardımcı olur.

Malezyalı işverenler de planlama zorluklarıyla karşı karşıya. Belirsizlik, idari maliyetleri ve gecikme olasılığını artırıyor. Sorumlu işe alım standartlarını izleyen şirketler, belgeleri doğrulamak, sağlık kontrollerini yapmak ve yeni işçileri iş yerlerine getirmek için öngörülebilir takvimlere ihtiyaç duyuyor.

Şeffaf seçim kriterleri ve ortak denetim içeren ikili bir düzenleme, işverenlerin personel planlamasına yardımcı olur ve geçici çözümlere başvurma baskısını azaltır. İşçilere işe alım ve işlem süreçlerinde daha net bir yol da sunar.

Uzlaşma nasıl sağlanabilir?

İşleyebilir bir anlaşmanın, Malezya’nın istismarcı veya yeterli kapasitesi olmayan ajansları eleme hedefini, seçimin iç hukuka ve ikili anlaşmaya dayanması gerektiğine ilişkin Nepal koşuluyla bağdaştırması gerekir. Mesele, iki hükümetin de uygulayabileceği ortak bir sistem kurmaktır.

Olası yaklaşımlardan biri, Nepal’deki yasal kriterlere dayanan ve Malezya’nın kabul edeceği ek şeffaflık ve doğrulama adımları içeren ortaklaşa belirlenmiş bir liste hazırlamak. İki hükümet asgari performans koşullarını, dürüstlük kontrollerini ve ofis standartlarını müzakere edebilir. Nepal’in düzenleyici kurumu, Nepal yasaları uyarınca ajanslara lisans vermeyi ve denetlemeyi sürdürürken Malezya bu listeyi işe alımda tanıyabilir.

Bir pilot uygulama da başka bir yol sunabilir. Hükümetler, daha sınırlı sayıda kriteri belirli bir süre için deneyebilir, sonuçları izleyebilir ve kanıtlara dayanarak düzenlemeler yapabilir. Ortak denetimler, bilgi paylaşımı ve işçi şikâyet hattı uygulamayı destekleyebilir.

Uluslararası Göç Örgütü’nün Uluslararası İşe Alım Dürüstlüğü Sistemi, ajanslar ve değerlendiriciler için etik işe alım ölçütleri ve araçları sunuyor. Bağımsız sertifikasyon, ikili denetimleri tamamlayabilir ve işverenlerin işçilerden işe alım ücreti alınmamasını öngören politikaların uygulamada hayata geçirilip geçirilmediğini değerlendirmesine yardımcı olabilir. Devlet denetimi de bu düzenlemenin parçası olmayı sürdürür.

Güvenli dijital portallar da kullanılabilecek araçlardan biri. İş taleplerinin, sözleşmelerin, ücret bildirimlerinin, sağlık sertifikalarının ve işçi onayının kaydedilmesi, yetkisiz ücret alma ve sözleşme değiştirme fırsatlarını azaltabilir. Ortak panolar, her iki hükümetin de bir aracıya yönelik tekrarlanan şikâyetleri veya olağandışı derecede yüksek ücretleri belirlemesine yardımcı olabilir.

Reklam

Ortak bir dijital sistemde işçilerin kişisel bilgileri sıkı gizlilik ve veri koruma kurallarına tabi olmalı. Portalda kimlik, sağlık ve istihdama ilişkin hassas bilgiler yer alacağından koruma önlemleri sistemin tasarımının bir parçası olmalı.

Düzenleyici kurumların ve bağımsız gözlemcilerin yer aldığı daimi bir değerlendirme grubu da işe alım sistemini izleyebilir. Ücretler, şikâyetlerin çözüme kavuşturulması ve ajans performansı hakkında düzenli kamu raporları, sonuçların değerlendirilmesini kolaylaştırır. Bunlar, üzerinde anlaşmaya varılmış önlemler olarak açıklanan uygulamalar değil, görüşmelerde ele alınabilecek olası yaklaşımlardır.

Nepal’in temel talebi, yeni işe alım çerçevesinin açık kuralları, nitelikli ajanslar arasındaki rekabeti ve ihlal durumunda yaptırımı bir araya getirmesi. Malezya’nın eleme hedefleri ile Nepal’in hukuki gerekliliklerinin bu çerçevede uzlaştırılması gerekecek.

Bilinmesi Gerekenler

  • Nepal, işe alım ajanslarının seçimine yönelik Malezya’nın önerdiği 10 maddelik standartları resmen reddederek ikili çözüm talep etti.
  • Malezya, standartları işçi gönderen beş büyük ülkeye iletti; başvurular için son tarih kasım 2025 ortasıydı.
  • Önerilen koşullar arasında en az beş yıllık lisans, birkaç yıla yayılan yakın tarihli bir dönemde 3.000 işçinin işe yerleştirilmesi, beş yıl içinde üç ülkede işe yerleştirme ve yaklaşık 10.000 fit karelik bir ofis bulunuyor.
  • Malezya ayrıca iyi hal belgesi ve zorla çalıştırma, insan ticareti, iş ihlalleri ile ekonomik suçlardan arınmış bir sicil arıyor.
  • Nepal, iç hukukta değişiklik yapılmadan ve iki hükümet arasında anlaşmaya varılmadan öneri kapsamındaki şirketleri tavsiye edemeyeceğini söylüyor.
  • Başbakan Sushila Karki çalışma ve dışişleri portföylerini yürütüyor; yetkililer diplomatik ve teknik görüşmelere hazırlanıyor.
  • Nepalli işe alım dernekleri, erişimin az sayıda büyük şirkete kısıtlanmasının rekabeti zayıflatabileceği ve işçi maliyetlerini artırabileceği uyarısında bulunuyor.
  • 2018’deki ikili anlaşma, işçilerin ödediği işe alım ücretlerini azaltmayı veya ortadan kaldırmayı hedefledi ancak uygulamadaki açıklar ve kayıt dışı ödemeler sürdü.
  • Anlaşmazlığın uzaması işe alımı geciktirebilir ve işçiler ile Malezyalı işverenler üzerindeki baskıyı artırabilir.
  • Ortaklaşa tanınan bir ajans listesi, pilot uygulama, ortak denetim ve daha güçlü şikâyet süreçleri müzakerelerde ele alınabilecek başlıklar arasında.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir