Endonezya’nın İklim Cephesindeki Toplulukları Hakları ve Geçim Kaynaklarını Korumak İçin İklim Adaleti Yasası Talep Ediyor

13 dakikalık okuma
Endonezya’nın İklim Cephesindeki Toplulukları Hakları ve Geçim Kaynaklarını Korumak İçin İklim Adaleti Yasası Talep Ediyor

Ulusal kampanya, iklimin yol açtığı zorlukları parlamentonun gündemine taşıyor

Hukuk ve sivil toplum kuruluşlarının atıfta bulunduğu araştırmaya göre Endonezya’da 2013-2022 yılları arasında iklim kaynaklı 28.471 afet kaydedildi; bu afetler 38 milyon kişiyi etkiledi ve 3,5 milyon kişiyi yerinden etti. 2020-2024 dönemindeki tahmini kayıplar yüzlerce trilyon rupiye ulaştı. İklim Adaleti Yasası için mücadele eden topluluklar açısından bu rakamlar, insanların evlerini, gelirlerini ve güvenliğini şimdiden ellerinden alan bir krizi anlatıyor.

İçindekiler
  1. Ulusal kampanya, iklimin yol açtığı zorlukları parlamentonun gündemine taşıyor
  2. İklim adaleti gündelik yaşamda ne anlama geliyor?
  3. Mevsimlerin değişmesi tarımı, balıkçılığı ve kıyıdaki evleri aksatıyor
  4. İnsanlar geçim kaynaklarını kaybetmenin bedelini anlatıyor
  5. Önerilen yasa neleri zorunlu kılacak?
  6. Yerli hakları, madencilik ve enerji projelerinin baskısıyla karşı karşıya
  7. Erişilebilir afet koruması ve daha güvenli çalışma
  8. Kampanya yasama tartışmasına nasıl taşındı?
  9. Mevcut iklim planlarında adalet yeterince ele alınmıyor
  10. Uluslararası yükümlülükler ve yeni yasa için pratik sınav
  11. Öne Çıkanlar

Çiftçiler, balıkçılar, Yerli topluluklar, işçiler, kent yoksulları, gençler, yaşlılar ve engelliler kampanyaya katıldı. İklim adaletinin anayasal bir hak olarak tanınmasını ve en fazla risk altındaki kişileri koruyan, hükümetin eylemlerini koordine eden, kamu kurumlarıyla şirketleri hesap verebilir kılan bir yasal çerçeveyle güvence altına alınmasını istiyorlar.

İklim Adaleti için Halk İttifakı (ARUKI), yasa çalışmalarına yön vermek amacıyla 300 sayfalık akademik bir çalışma hazırladı. Kampanya, topluluk istişarelerinden ve Cakarta’da düzenlenen Endonezya İklim Adaleti Zirvesi’nden gelen tanıklıkları bir araya getiriyor. Savunucular, parlamentonun yasa taslağını mümkün olan en kısa sürede Ulusal Yasama Programı’na almasını istiyor.

Bazı milletvekilleri hakları merkeze alan bir yasayı desteklerken bazıları daha teknik bir başlık olan İklim Değişikliği Yönetimi Yasası’nı tercih ediyor. Görüş ayrılığı, yasanın görevini nasıl tanımlayacağıyla ilgili: Emisyonları ve iklim etkilerini yönetmekle mi yetinecek, yoksa adalet, katılım ve telafi yollarını da açık yasal yükümlülükler hâline mi getirecek?

Endonezya’da henüz iklim konusuna özgü bir yasa bulunmuyor. Savunucular, mevcut düzenlemelerin sel, kuraklık, yangın, deniz seviyesinin yükselmesi ve sıcak hava dalgalarıyla karşı karşıya kalan kişilerin ihtiyaçlarını ele alan ortak bir çerçeve sunmadığını belirtiyor. İklim adaletini açıkça yasaya dahil ederek kabul edilmesi hâlinde öneri, Güneydoğu Asya’da türünün ilk örneği olacak.

İklim adaleti gündelik yaşamda ne anlama geliyor?

İklim adaleti, iklim değişikliğiyle mücadeleyi haklar ve adaletle ilişkilendiriyor. Bir politikadan kimin yararlandığını, bedelini kimin ödediğini ve kararlara kimin katılabildiğini sorguluyor. Bir balıkçı ailesi ya da çiftçi için bu; emisyonları azaltıp kötüleşen hava koşullarına hazırlanırken geçim kaynaklarını, sağlığı ve kültürü korumak anlamına geliyor.

Kampanya, zarar meydana geldiğinde telafi yolları da oluşturulmasını istiyor. İlkeleri, iklim değişikliğindeki sorumluluğun ve bu sorunla mücadele için mevcut kaynakların topluluklar arasında ve kuşaklar boyunca farklılık gösterdiğini kabul ediyor. Soruna en az katkıda bulunanlar, sorun evlerine ve işlerine zarar verdiğinde çoğu zaman en az birikime, hizmete ya da alternatife sahip oluyor.

Uluslararası yerinden edilme izleme kuruluşları, 2022’de iklim kaynaklı afetler nedeniyle dünya genelinde 32,6 milyon kişinin yerinden edildiğini kaydetti. Bu sayının yüzyılın ortalarına doğru artmayı sürdürmesi bekleniyor. Endonezya’da düzensiz mevsimler, değişen rüzgârlar, şiddetlenen sıcaklar, seller ve kıyı erozyonu hasatlara ve av miktarına zarar verdi; borçları artırdı ve insanları riskli göçlere zorladı.

Reklam

İklim baskıları mevcut eşitsizliklerle de kesişiyor. Toplulukların rızasının zayıf olduğu ve temel hizmetlerin ihmal edildiği yerlerde maden çıkarma ve kıyı geliştirme projeleri riskleri artırabiliyor. Kadınlar su toplama ve yakınlarına bakma işlerini daha fazla üstlenirken gençler yaşadıkları yerlerin yakınında daha az iş olanağı buluyor.

ARUKI, iklim politikalarının çevresel hedeflerin yanı sıra bu sonuçları da hesaba katması gerektiğini savunuyor. Emisyonları azaltan projelerde bile arazi, katılım, istihdam ve yardıma erişimi düzenleyen kurallar bulunmalı; böylece etkilenen kişiler hem proje faydalarından pay almalı hem de zarara karşı korunmalı.

Mevsimlerin değişmesi tarımı, balıkçılığı ve kıyıdaki evleri aksatıyor

Batı Kalimantan’daki Dayak toplulukları, mevsimlerin beklenen takvimin dışında başladığını anlatıyor. Ekim dönemlerini takip etmek zorlaşıyor, verim düşüyor ve gıda güvencesi baskı altında kalıyor. Geleneksel topraklara ve topluluk ormanlarına bağlı aileler için öngörülemeyen hava koşulları, insanları ve ekosistemleri uzun süredir destekleyen kültürel uygulamaları da aksatıyor.

Kuzey Sulawesi’deki Sangihe sakinleri sık sık sert deniz ve yükselen gelgitlerle karşılaşıyor. Balıkçılar daha seyrek denize açılıyor, av miktarı azalıyor ve masraflar artıyor. Haneler zeminleri yükselterek, kurutma raflarını taşıyarak ya da derme çatma setler kurarak önlem almaya çalışıyor; ancak bu tedbirler geçici koruma sağlıyor.

Java’nın kuzeyinde Demak, Pekalongan, Semarang’ın bazı kesimleri ve Cakarta’daki topluluklar sürekli gelgit taşkınları, zeminin çökmesi ve kirlilikle yaşıyor. Zeminin çökmesi, toprağın alçalması demek; bu da deniz suyunun evlere ve mahallelere girmesini önlemeyi zorlaştırıyor.

Deniz duvarları ve kıyı doldurma projeleri bazı yerlerde geçici rahatlama sağlarken su ve tortu sorunlarını başka yerlere taşıyor. Temiz suya erişmek zorlaşıyor. Sürekli onarım ve yenileme masrafları haneleri borca sokabiliyor; sonunda varlıklarını satmak ya da taşınmak zorunda kalabiliyorlar.

Önerilen yasa, bu baskıları aynı politika gündeminde ele alacak. Afet sonrası toparlanma, su kaynakları, konut, arazi hakları ve istihdam, bir ailenin yaşadığı toplulukta güvenle kalıp kalamayacağını etkiliyor. Savunucular, hanelerin her yeni kaybın bedelini tek başına ödememesi için toparlanma planlarının uzun vadeli korumayla ilişkilendirilmesini istiyor.

İnsanlar geçim kaynaklarını kaybetmenin bedelini anlatıyor

Java’nın kuzeyinden eski balık çiftçisi Muninggar, değişken hava koşullarının havuzlarını mahvettiğini ve kendisini borç içinde bıraktığını söyledi. Eski balık çiftçileri, havuzlardaki tuzluluk ve sıcaklık düzeylerinin normal aralıkların dışına çıktığını, ardından birikimlerini kaybettiklerini anlattı. Bazıları pazarlarda ya da ev işlerinde çalışmak için yurt dışına gitti ve istismara uğradı.

Reklam

Muninggar, Körfez’e çalışmaya gitti ve yurt dışında yaşadığı travmatik deneyimin ardından ülkesine döndü. Şimdi, insanları göçe mecbur bırakmadan geçim kaynaklarını yeniden kurmalarına yardımcı olacak bir yasa istiyor. Bu kararı almasına yol açan baskıyı anlatırken şöyle dedi:

Dubai’ye gitmek çaresizlikten alınmış bir karardı.

Endonezya İklim Adaleti Zirvesi’nde konuşan geleneksel bir balıkçı, avların azalmasıyla sert deniz koşullarını kimlik, hayatta kalma ve onurla ilişkilendirdi. Balıkçı topluluklarının rolünün tanınmasını istedi:

Balıkçılar iklim krizinin nedeni değil, denizi koruyoruz. Talebimiz acınmak değil, adalet. Biz olmazsak bu ülkeyi kim doyuracak?

Nusa Tenggara Timur’dan bir topluluk temsilcisi, yerel halkın rızası olmadan ilerleyen bir jeotermal projeyi anlattı. Projeye karşı çıkanların suçlamalara ve kriminalizasyona maruz kaldığını söyledi:

Yüreğimiz kırık. Jeotermal proje rızamız olmadan hayata geçirildi, sesimiz duyulmadı. Karşı çıktığımızda kalkınma karşıtı diye damgalandık, hatta bazılarımız suçlu ilan edildi. Acınmak istemiyoruz, bize saygı gösterilmesini istiyoruz.

Diğer tanıklıklarda, Yerli toplulukların ekim takvimlerinin güvenilmez hâle gelmesi ve tahliye planlarının engellilerin hareketlilik ya da duyusal ihtiyaçlarını hesaba katmaması anlatıldı. Kıyı köylerinde, çiftçi topluluklarında ve kalabalık kent mahallelerinde iklimin yol açtığı zararlar arazi anlaşmazlıklarına, yetersiz su ve sanitasyon hizmetlerine ve sınırlı hizmet olanaklarına ekleniyor.

Önerilen yasa neleri zorunlu kılacak?

Endonezya’nın mevcut düzenlemeleri karbon fiyatlandırmasını ve münferit projelere yönelik tedbirleri kapsıyor. Önerilen İklim Adaleti Yasası ise daha geniş bir çerçeve oluşturmayı, uyum ve azaltım çalışmalarının merkezine kırılgan grupların korunmasını yerleştirmeyi amaçlıyor. Uyum, iklim etkilerine hazırlanmak; azaltım ise küresel ısınmaya yol açan emisyonları düşürmek anlamına geliyor.

Sivil toplumun önerileri; dağıtım, usul, telafi, toplumsal cinsiyet, tanınma, kapsayıcılık ve kuşaklar arası adaleti yol gösterici değerler olarak sıralıyor. Uygulamada bunlar; fayda ve yüklerin adil paylaşımını, kararlara anlamlı katılımı, zarar meydana geldiğinde telafiyi, farklı kimlik ve ihtiyaçların tanınmasını ve gelecek kuşakların korunmasını kapsıyor.

Savunucuların öne çıkardığı taslak ilkeler ve hükümler şunları içeriyor:

  • Yerli halkların, balıkçıların, çiftçilerin, kadınların, işçilerin, kent yoksullarının, gençlerin, yaşlıların ve engellilerin tanınması.
  • Afet yönetimi, sosyal koruma, sağlık, çalışma, eğitim, arazi ve çevre kurumları arasında açık koordinasyon yükümlülükleri.
  • Engellilik, yaş, toplumsal cinsiyet ve konumu hesaba katan; değişen risklere uyum sağlayabilen kapsayıcı veri sistemleri ve sosyal koruma.
  • İklim afetleri sırasında ve daha temiz enerjiye geçiş sürecinde işçi güvenliği ve adil tazminat.
  • Çiftçilerin ve kırsal toplulukların toprak gasbına karşı korunması; kent köyleriyle kıyı balıkçılık alanlarının tanınması.
  • Bilgiye erişim, planlamaya katılım ve uygulanabilir telafi sağlayabilen şikâyet mekanizmaları.

Savunucular ayrıca toplulukların iklim projelerine en başından itibaren katılmasını, afet sonrası toparlanmanın uzun vadeli planlamayla uyumlu olmasını ve iklim finansmanının doğrudan insanlara ulaşmasını istiyor. Önerileri, katılımı kararın ayrılmaz bir parçası olarak ele alıyor; etkilenen sakinlerin toprakları ve geçim kaynaklarıyla ilgili gelişmeleri etkileyebilmesini öngörüyor.

Reklam

Yerli hakları, madencilik ve enerji projelerinin baskısıyla karşı karşıya

Endonezya’da nüfuslarının on milyonlarla ifade edildiği binlerce Yerli topluluk bulunuyor. Birçoğu yangın, sel ve yükselen deniz seviyelerine maruz kalan ormanların ve kıyıların yakınında yaşıyor. Pek çok bölgede topluluk hakları ile planlama ve izin süreçlerine katılım hâlâ zayıf; çelişkili politikalar ve projelere verilen onaylar ailelerin yerinden edilmesine ve arazi anlaşmazlıklarına yol açtı.

Sivil toplum kuruluşları, son on yılda Yerli halkları içeren ve milyonlarca hektarlık geleneksel araziyi etkileyen yüzlerce tarım arazisi anlaşmazlığı kaydetti. Geleneksel orman statüsünün tanınması, Yerli halkların hak iddia ettiği arazilerin hâlâ yalnızca küçük bir bölümünü kapsıyor.

Yakın tarihli bir mahkeme kararı, Yerli toplulukların ormanlık alanları izinsiz işleyebilmesinin önünü genişletti; birçok kişi bu değişikliği memnuniyetle karşıladı. Ancak koruma mekanizmaları her yerde aynı düzeyde değil. Savunucular, önerilen iklim yasasını özgür ve önceden bilgilendirilmiş rızayı güçlendirmenin, etkin katılımı zorunlu kılmanın ve arazi, madencilik ve enerji kurallarını topluluk haklarıyla ilişkilendirmenin bir yolu olarak görüyor.

Orta Sulawesi, Güneydoğu Sulawesi ve Kuzey Maluku’daki nikel madenciliği ve işleme faaliyetleri kırsal bölgeleri sanayi alanlarına dönüştürdü. Topluluklar kirlenmiş su yollarını, zarar gören balıkçılık alanlarını, tozu, hava kirliliğini ve artan solunum yolu hastalıklarını anlattı.

Bu faaliyetler, bataryalar için malzeme sağlıyor; iş ve gelir de getiriyor. Ancak çevresel ve toplumsal maliyetler, geçim kaynakları ve kültürleri kara ve denize bağlı olan bölge sakinlerinin üzerine ağır biçimde biniyor. Kömürle çalışan işleme tesisleri, batarya üretiminin büyümesini artan emisyonlarla da ilişkilendiriyor.

Araştırmalar, Endonezya’nın sera gazı emisyonlarının 2022 ile 2023 arasında beşte bir arttığını; bunun kısmen nikel işlemenin kömür enerjisine dayanmasından kaynaklandığını ortaya koydu. Bu, bir yılda yüzde 20 artış demek. Kampanya, enerji ve sanayi politikalarının üretim ve emisyon hedeflerinin yanı sıra yerel sağlığı, geleneksel hakları ve istihdamı da ele alması gerektiğini savunuyor.

Erişilebilir afet koruması ve daha güvenli çalışma

Engelliler, afet hazırlığı, tahliye ve toparlanmanın her aşamasında engellerle karşılaşıyor. Tahliye güzergâhlarında, barınaklarda ve yardım dağıtımında çoğu zaman rampalar, erişilebilir bilgilendirme, işaret dili desteği ve engellilerin ihtiyaçlarına aşina personel bulunmuyor. Sıcak hava dalgaları ve duman mevcut sağlık sorunlarını ağırlaştırabiliyor.

Aileler, veri sistemlerinin engelliliği doğru biçimde kaydetmediğini, bu nedenle kişilerin yardım programlarının dışında kaldığını da bildiriyor. Önerilen yasa; kapsayıcı tasarım ve veri sistemlerini, erişilebilir erken uyarıları ve farklı ihtiyaçlara göre düzenlenmiş sosyal korumayı zorunlu kılacak. Merdivenleri kullanamayan ya da uyarı sesini duyamayan bir kişi için bu ayrıntılar, yardıma ulaşıp ulaşamayacağını belirliyor.

Reklam

İklim kayıplarıyla karşı karşıya kalan çiftçiler ve balıkçılar iş bulmak için hızla evlerinden ayrılabiliyor. Bu baskı altında göç etmek; kişileri borç esaretine, insan kaçakçılığına ve yurt dışında güvensiz işlere maruz bırakabiliyor. Kendi topluluklarını afet vurduğunda göçmenler ve aileleri yardımlara ya da hukuki desteğe erişmekte zorlanabiliyor.

Öneri, afetler sırasında ve daha temiz enerjiye geçişte güvenlik standartları, ücretlerin korunması ve adil şikâyet süreçleri öngörüyor. Savunucular ayrıca sektörler değişirken işçilerin tek başına geçişin maliyetini üstlenmemesi için mesleki eğitim ve adil tazminat istiyor.

Erişilebilir tahliye, barınak ve toparlanma hizmetleri acil tehlikelere çözüm sunacak. Ücretlerin ve işlerin korunması ile geri dönen göçmenlere destek, ailelerin sonrasında toparlanmasına yardımcı olacak. Yasa destekçileri, yaş, toplumsal cinsiyet, engellilik ve konumun tanınmasının yanı sıra bu iki sorumluluğun da iklim politikasına dahil edilmesini istiyor.

Kampanya yasama tartışmasına nasıl taşındı?

ARUKI 2023’te kuruldu ve onlarca sivil toplum kuruluşunu bir araya getiriyor. İttifak, yasa taslağı ve akademik çalışma için bir düzineden fazla bölgede tanıklık topladı. İklim adaletinin toplumsal adaletten ve insan haklarından ayrı düşünülemeyeceğini savunuyor.

Kampanya, Cakarta’daki ulusal tartışmayı iklim zararları yaşayan topluluklardaki istişarelerle birleştiriyor. Öneri; arazi, su, sağlık, çalışma, eğitim ve afet yönetimi alanlarını kapsıyor. Çünkü bir hasadın ya da evin kaybı, bir ailenin yaşamının birçok yönünü aynı anda etkileyebiliyor.

Kampanyada belirtilen başlıca dönüm noktaları ve dönemler şöyle:

  • 2013-2022: Hukuk ve sivil toplum kuruluşlarının atıfta bulunduğu araştırma, Endonezya’da 28.471 iklim kaynaklı afet yaşandığını; bu afetlerin 38 milyon kişiyi etkilediğini ve 3,5 milyon kişiyi yerinden ettiğini kaydetti.
  • 2020-2024: İklim kaynaklı tahmini kayıplar yüzlerce trilyon rupiye ulaştı.
  • 2022: Uluslararası yerinden edilme izleme kuruluşları, iklim kaynaklı afetler nedeniyle dünya genelinde 32,6 milyon kişinin yerinden edildiğini kaydetti.
  • 2023: Düzinelerce sivil toplum kuruluşunu bir araya getiren ARUKI kuruldu.
  • 24 Ekim 2025 itibarıyla: İttifak, bölgesel istişareler ve Cakarta zirvesinin ardından yasa taslağının Ulusal Yasama Programı’na alınması için çağrıda bulunuyordu.

Parlamento ilk adımları attı ve bazı milletvekilleri hakları merkeze alan bir yaklaşıma destek verdi. Önerinin anayasal dayanağı hakkında konuşan bir milletvekili şöyle dedi:

Sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı temel bir haktır ve yasa derhâl hayata geçirilmelidir.

Diğer milletvekilleri İklim Değişikliği Yönetimi Yasası başlığını tercih ediyor. Sivil toplum savunucuları; katılım, koruma ve telafi konularındaki açıkları gidermek için adalet hükümlerinin yasada açıkça yer alması gerektiğini belirtiyor. 24 Ekim 2025 itibarıyla yasanın programa alınması ya da görüşülmesi için bir tarih açıklanmamıştı.

Reklam

Halk yürüyüşleri ve istişarelerde iklim adaletinin yasal bir yükümlülüğe dönüşmesi istendi. Savunucular, öneri parlamentoda ilerlerken etkilenen topluluklara açık oturum ve diyalog kanallarının açık tutulmasını talep ediyor.

Mevcut iklim planlarında adalet yeterince ele alınmıyor

Endonezya’da emisyon azaltımı ve uyum çalışmalarına yön veren iklim stratejileri, güncellenmiş ulusal hedefler ve uzun vadeli planlama belgeleri zaten bulunuyor. Bu belgeleri inceleyen bağımsız analizler, adalet konusuna teknik sonuçlar ve toplam rakamlara kıyasla daha az yer verildiğini ortaya koyuyor.

Eksiklikler; politikaların bedelini kimin ödediği, toplulukların kararlara nasıl katıldığı ve projeler zarar verdiğinde hangi telafi yollarının bulunduğuyla ilgili. Orman ve arazi politikaları bu zorluğu gösteriyor. Sürdürülebilir ağaç kesimi ve topluluk ormancılığı programları emisyonları azaltmayı amaçlıyor; ancak toplulukların uygulanabilir alternatifleri yoksa kontrollü yakma gibi geleneksel uygulamalara getirilen kısıtlamalar gıda güvencesine ve kültürel sürekliliğe zarar verebiliyor.

Yenilenebilir enerjiyi hızlandırmaya yönelik uluslararası bir finansman planı, adil geçiş fikrinin kamuoyunda tartışılmasına katkıda bulundu. Ancak ilgi hâlâ elektrik sektörüne ilişkin ölçümlerde yoğunlaşıyor. Nikel sektöründeki faydaların eşit dağılmaması ve sektörün kömüre bağımlılığı, kampanyanın madencilik, sanayi kalkınması, çalışma ve yerel sağlığı da neden ele aldığını gösteriyor.

Önerilen yasa, bu sorumlulukları sosyal korumayla ilişkilendirecek. Yasa destekçileri, toplulukların evlerini, işlerini ve kültürlerini etkileyen kararlarda söz sahibi olmaya devam etmesini sağlarken iklim eyleminin yoksulluğu azaltmasını ve doğayı korumasını istiyor.

Uluslararası yükümlülükler ve yeni yasa için pratik sınav

Uluslararası Adalet Divanı, yakın tarihli bir danışma görüşünde devletlerin sınır ötesi iklim zararlarından bağımsız olarak ciddi çevresel zararları önleme, iş birliği yapma ve şirketleri düzenleme yükümlülükleri bulunduğunu açıkladı. Divan ayrıca temiz, sağlıklı ve sürdürülebilir bir çevre hakkının diğer insan haklarının temelini oluşturduğunu teyit etti.

Divan, iklim yükümlülüklerine bugünün insanları ile gelecek kuşaklar arasında adalet anlamına gelen kuşaklar arası eşitliğin yön vermesi gerektiğini belirtti. Bu ilkeler, önerilen yasanın haklara, telafi yollarına ve kırılgan toplulukların kararlara katılımına odaklanmasıyla örtüşüyor.

İklim Adaleti Yasası, topluluklara daha açık korumalar sağlarken kamu kurumları ve şirketler için de sorumluluklar belirleyecek. Sivil toplum kuruluşları ve uzmanlar birkaç pratik önlem öneriyor: sağlıklı çevreyle bağlantılı yasal bir hak, her aşamada anlamlı katılım ve arazi, su, enerji, ulaşım, sağlık, eğitim, çalışma ve sosyal korumayı kapsayan tek bir koordinasyon noktası.

Ayrıca geleneksel arazilerin tanınmasını, projelerin özgür ve önceden bilgilendirilmiş rızaya dayanmasını, iklim finansmanının şeffaf biçimde izlenmesini, toplulukların fonlara doğrudan erişmesini ve şikâyet kanallarının oluşturulmasını istiyorlar. İzleme çalışmaları, çevresel sonuçların yanı sıra adaleti, katılımı ve zararların telafisini de ölçmeli.

Reklam

Etkilenen haneler için istenen sonuçlar somut: erişilebilir uyarılar ve barınaklar, işyerinde koruma, yeni işlere destek, güvenli geçim kaynakları ve projelerde söz hakkı. Kampanyanın temel talebi; iklim eyleminin en fazla risk altındaki topluluklara maliyetini yüklemek yerine insana yakışır işler yaratırken gıda güvencesini, kültürü ve doğayı koruması.

Öne Çıkanlar

  • ARUKI, Endonezya parlamentosuna hakları, adaleti ve katılımı merkeze alan bir İklim Adaleti Yasası’nı ilerletmesi için çağrıda bulunuyor.
  • Hukuk ve sivil toplum kuruluşlarının atıfta bulunduğu araştırmada, 2013-2022 yılları arasında 28.471 iklim kaynaklı afet kaydedildi; bu afetler 38 milyon kişiyi etkiledi ve 3,5 milyon kişiyi yerinden etti.
  • İttifak 2023’te kuruldu, bir düzineden fazla bölgede topluluklara danıştı ve 300 sayfalık akademik bir çalışma hazırladı.
  • Öneri; kırılgan grupları, kamu kurumları arasındaki koordinasyonu, erişilebilir afet hizmetlerini, işçi korumasını ve uygulanabilir telafi yollarını kapsıyor.
  • Yerli topluluklar arazi anlaşmazlıkları ve madencilik baskısıyla karşı karşıya; geleneksel orman statüsünün tanınması, hak iddia edilen arazilerin küçük bir bölümünü kapsıyor.
  • Ulusal sera gazı emisyonları 2022’den 2023’e beşte bir arttı; bunun bir nedeni nikel işlemede kömür enerjisinin kullanılması.
  • Bazı milletvekilleri hakları merkeze alan bir yasayı desteklerken bazıları İklim Değişikliği Yönetimi Yasası başlığını tercih ediyor.
  • 24 Ekim 2025 itibarıyla yasanın programa alınması ya da görüşülmesi için bir tarih açıklanmamıştı.
  • Uluslararası Adalet Divanı’nın yakın tarihli bir danışma görüşü; çevrenin korunması, şirketlerin düzenlenmesi ve kuşaklar arası adalet konularında yükümlülükleri destekliyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir