Çin'e giden yol boyunca askeri geri dönüş
Myanmar ordusu, kuzey Shan Eyaleti'ni Çin'e bağlayan ticaret koridorunda Kyaukme'yi yeniden ele geçirdi ve Hsipaw'a doğru ilerledi. Bunu, otoritesini sarsan kayıpların bir bölümünü telafi etmek için aralıksız hava saldırıları, topçu ateşi ve insansız hava araçları kullanarak yaptı. 23 Ekim 2025 itibarıyla elde edilen kazanımlar, direniş güçleri ülkenin geniş kesimlerini elinde tutarken ya da buralarda kontrol mücadelesi verirken cuntanın saldırı kapasitesini nasıl yeniden kurduğunu gösteriyor.
İçindekiler
- Çin'e giden yol boyunca askeri geri dönüş
- Kyaukme ve Hsipaw nasıl el değiştirdi?
- Pekin neden istikrar için baskı yapıyor?
- Lashio, Çin nüfuzunun erişimini gösteriyor
- Çin uçakları hava kuvvetlerindeki açığı kapatıyor
- Bomba üretimi dış desteğe bağlı
- İnsansız hava araçları ve zorunlu askerler saldırıları toprak kazanımına dönüştürüyor
- Siviller bombardıman, yerinden edilme ve yıkılmış evlerle karşı karşıya
- Ordu kontrolüne bağlı bir seçim
- Çin'in desteğinin sınırları var
- Özet
Asya Otoyolu 14 üzerindeki stratejik bir kasaba olan Kyaukme, isyancıların ele geçirmesinden sonraki üç hafta içinde yeniden ordunun kontrolüne geçti. Ordu daha sonra Hsipaw'da ve Çin sınırına uzanan yol boyunca da kontrolü sağladı. Her gün düzenlenen bombardımanlar, yoğun topçu ateşi ve insansız hava araçlarının yönlendirdiği saldırılar mahalleleri yerle bir etti, bölge sakinlerini evlerinden kaçmaya zorladı.
Ordunun toparlanması teçhizat, insan gücü ve dış baskının birleşimine dayanıyor. Yeni seferber edilen zorunlu askerler, bombardımanların ardından kasabaları işgal edecek birlikleri sağlıyor. Çin yapımı uçaklar ve insansız hava araçları hava saldırılarını güçlendiriyor. Pekin ayrıca etnik ordulara saldırıları durdurmaları için baskı yaptı, sınırından geçen malzemeleri kısıtladı ve generallerin 2025'te düzenlemeyi planladığı seçim için hazırlıklara destek verdi.
Çin'in öncelikleri aynı bölgeden geçiyor: sınır istikrarı, ticaret, değerli altyapı projeleri ve Bengal Körfezi'ni Yunnan'a bağlayan petrol ve doğalgaz boru hatları. Çin'in nüfuzu hem cuntaya hem de Çin sınırına erişime ihtiyaç duyan silahlı gruplara uzanıyor.
Sonuç, önemli yolların ve kasabaların kontrolünün el değiştirmesi; bunun siviller açısından doğrudan sonuçları var. Ordu stratejik koridorlarda hareket kabiliyetini ve gelir kaynaklarını yeniden kazanırken aileler bombardıman, yerinden edilme ve kıtlıkla karşı karşıya. Rakhine ve Chin eyaletleri dahil başka bölgelerdeki direniş mevzileri ise varlığını sürdürüyor.
Kyaukme ve Hsipaw nasıl el değiştirdi?
Taang savaşçılarının Kyaukme'yi ele geçirmesi, ilk bakışta 2023 sonlarında üç etnik ordunun Brotherhood Alliance adıyla başlattığı koordineli saldırı olan 1027 Harekâtı'nın psikolojik kazanımlarını genişletiyor gibi görünüyordu. Bu harekâtta yaklaşık 180 askeri karakol ele geçirilmiş, ordunun kuzeydeki mevzilerinin ne kadar savunmasız hâle geldiği ortaya çıkmıştı.
Ordunun karşı saldırısı, yöntemlerinin nasıl değiştiğini gösterdi. Artık binlercesi birliklerin kullanımına sunulan ticari dört pervaneli insansız hava araçlarını kullanan gözcüler, hedef koordinatlarını pilotlara iletti. Jetler ve taarruz uçakları, ana caddeleri ve şüpheli saklanma yerlerini bombaladı. Savunmanın sınırlı olduğu bölgelerde motorlu yamaç paraşütleri de görüldü; bu araçlardan el yapımı bombalar atıldı.
Ardından kara birlikleri havadan vurulan bölgelere ilerledi. Kyaukme birkaç hafta içinde yeniden cunta kontrolüne geçti; aynı yöntem Hsipaw'da da tekrarlandı. Ordunun toparlanması, 2024'ün sonlarındaki ağır kayıpların ardından geldi; ancak direnişin daha geniş çaplı ilerleyişi 2023'teki 1027 Harekâtı'yla başlamıştı.
Başlıca gelişmeler birkaç yıla yayılıyor:
- 2021: Darbenin ardından hem ordu hem de direniş güçleri insansız hava araçlarına giderek daha fazla yöneldi.
- 2023 sonları: 1027 Harekâtı'nda yaklaşık 180 karakol ele geçirildi. Cuntanın genişleyen zorunlu askerlik kampanyası on binlerce genç erkeği askere almaya başladı.
- 2024 başları: Direniş güçleri, kuzey Shan Eyaleti'ndeki bir saldırı sırasında FTC 2000G uçağını düşürdüklerini öne sürdü.
- 2024: Çin yapımı FTC 2000G savaş uçaklarının ikinci partisi Myanmar'a ulaştı.
- 2025 başları: Çin'in sınır kısıtlamaları ve baskısı, etnik silahlı grupların seçeneklerini daralttı.
- 23 Ekim 2025 itibarıyla: Ordu Kyaukme ve Hsipaw'ı yeniden ele geçirirken yıl içinde yapılması planlanan seçime hazırlanıyordu.
Bu kasabalar, sembolik önemlerinin ötesinde pratik değer taşıyor. Sınır yolunun kontrolünü yeniden sağlamak gümrük gelirlerini geri kazandırıyor ve askeri malzemelerin önemli bir ticaret güzergâhında taşınmasına imkân veriyor. Ayrıca sınırlarının yakınında aksama yaşanmasından endişe duyan Çinli yetkilere güvence sağlıyor.
Pekin neden istikrar için baskı yapıyor?
Çin'in petrol ve doğalgaz boru hatları Bengal Körfezi'nden Yunnan'a doğru yaklaşık 800 kilometre uzanıyor ve ülkenin deniz yoluyla yapılan sevkiyatlara bağımlılığını azaltıyor. Sınır ticareti eyalet ekonomilerini desteklerken çatışmalar altyapıyı tehdit ediyor ve kargaşanın sınırın ötesine yayılması riskini doğuruyor.
Pekin, devlete destek verirken muhaliflerine baskı uygulayarak karşılık verdi. Politika analistleri, Çin'in ulusal nüfus sayımı ve seçim için sağladığı finansmanı, teknoloji ve eğitimi, hem sivil hem askeri amaçlarla kullanılabilen mallara yönelik ihracat kontrollerini sıkılaştırmasını ve etnik silahlı grupları ateşkese ikna etme ya da zorlamaya yönelik girişimlerini aktarıyor.
Hem sivil hem askeri amaçlarla kullanılabilen mallar arasında, sıradan işletmelerde kullanılabilen ya da insansız hava araçlarına takılabilen ticari elektronik ürünler bulunuyor. Bu ürünlerin dolaşımını kısıtlamak, silahlı grupların bileşenlere erişimini ve gündelik ekonomik faaliyetleri etkileyebiliyor.
2023'ün sonlarında orduyu durma noktasına getiren etnik ordular, 2025'in başlarında giderek daha fazla kısıtlamayla karşılaştı. Sınır kapıları kapatıldı. Komşu kasabalarda elektrik ve internet bağlantıları kesildi. Komutanlar, yerel liderler ve sınır bölgesini yakından tanıyan kişiler, isyancı liderlerin Çin'e girdiğinde uyarılarla ve gözaltılarla karşılaştığını anlattı.
Çinli yetkililer, ticaretin yeniden açılması olasılığını da teşvik unsuru olarak kullandı. Sınır ötesi bağlantılara bağımlı kasabalarda ticaret kısıtlamalarıyla hizmet kesintilerinin birleşmesi, askeri operasyonların yanı sıra sivil yaşamı da baskı altına alıyor.
Pekin'in amacı, çatışmaları ticaret ve altyapıdan uzak tutmak ve Myanmar devletinin çökmesini önlemek. Bu yaklaşım cuntanın hareket alanını yeniden genişletmesine yardımcı olurken direniş gruplarını ülke dışından uygulanan kısıtlamalarla karşı karşıya bırakıyor.
Lashio, Çin nüfuzunun erişimini gösteriyor
Direniş güçleri, haftalar süren Çin baskısının ardından Lashio dahil kuzey Shan Eyaleti'nde güçlükle ele geçirdikleri mevzilerden çatışmaya girmeden çekildi. Geri çekilme, şehri ele geçirmek için savaşan güçlerin ağır kayıplar vermesinin ardından geldi.
Söz konusu çatışmada yer alan demokrasi yanlısı bir gücün sözcüsü Ni Ni Kyaw, Pekin'i sonucu doğrudan yönetmekle suçladı:
Çin, Myanmar'ın iç işlerine karışmadığını iddia ediyor, ancak Lashio'da açıkça devreye girip durumu doğrudan yönetti," dedi. "Çin'in Myanmar politikasını yalnızca kendi çıkarları belirliyor.
Geri çekilme, yakındaki ticaret yolları ve boru hatları çevresindeki acil riskleri azalttı. Şehrin ele geçirilmesine katkı sağlayan savaşçılar açısından bu durum, yürüttükleri harekâtın iki yönden baskı altında olduğu hissini pekiştirdi: cuntanın askeri saldırıları ve Çin'in kısıtlamaları.
Ni Ni Kyaw, yaşanan hayal kırıklığını şu sözlerle de dile getirdi:
Çin'in Myanmar politikasını yalnızca kendi çıkarları belirliyor," dedi Ni Ni Kyaw. "Açıkça devreye girip durumu doğrudan yönetti.
Diğer isyancı gruplara önemli miktarda silah sağlayan güçlü bir grup olan United Wa State Army de bu sevkiyatları kısıtlaması için baskıyla karşılaştı. Bazı gruplar saldırılarını duraklattı ya da daha önce kontrol ettikleri kasabalardan çekildi. Kuzey Shan Eyaleti'ndeki yamalı bohça gibi silahlı bölgeler genelinde bu değişiklikler, kimin savaşmayı sürdürebileceğini ve nerede savaşabileceğini etkiliyor.
Çin uçakları hava kuvvetlerindeki açığı kapatıyor
Myanmar Hava Kuvvetleri, Rus yapımı uçakları muharebeye hazır tutmakta zorlanıyor. Yedek parçalar pahalı, yakıt tüketimi yüksek, birçok Yak 130 eğitim uçağı hizmet dışı kaldı; daha ağır Sukhoi savaş uçaklarını kullanıma sokmak ise zaman ve kaynak gerektirdi.
Çin uçakları Myanmar'ın mevcut bakım düzenine daha kolay uyum sağlıyor. FTC 2000G savaş uçaklarının ikinci partisi 2024'te geldi; eski subayların aktardıkları ve askeri törenlerden görüntüler, pilotların bu uçakları muharebede kullanmaya başladığına işaret ediyor. Uçaklar bomba, roket ve füze taşıyor; hava ve lojistik koşullar elverdiğinde taarruz görevlerinde önemli rol oynuyor.
2021 darbesinin ardından saf değiştiren Myanmar Hava Kuvvetleri eski çavuşu Zay Ya, Çin jetlerinin önemli hava üslerinden muharebe görevlerine çoktan çıktığını söyledi:
Rus yapımı Yak 130'ların çoğu hizmet dışı; bu yüzden Çin jetleri kritik önemde," dedi Zay Ya. "Çin uçakları hemen kullanılabilirken daha ağır Sukhoi'ler, hava kuvvetlerinin sahip olmadığı zaman ve kaynakları gerektiriyor.
FTC 2000G, direnişin iddialarında ve sivillerin uğradığı yıkımla ilgili anlatımlarda da yer aldı. Direniş güçleri 2024'ün başlarında kuzey Shan Eyaleti'nde bu uçaklardan birini düşürdüklerini öne sürdü. Ayrı saldırılarda ise Çin sınırı yakınındaki yerleşim binalarının bombalanmasında bu uçağın kullanıldığı belirlendi. Bu olaylar, hak örgütlerinin Myanmar'a silah sevkiyatının durdurulması yönündeki çağrılarını güçlendirdi.
Çin'in sağladığı destek, tamamlanmış uçaklardan insansız hava araçlarına, yedek parçalara ve eğitime kadar uzanıyor. Ticari dört pervaneli insansız hava araçları keşif yapabiliyor ya da mühimmat bırakabiliyor; daha büyük sistemler ise daha uzak mesafelerden saldırabiliyor. Bu araçlar birlikte, kara birlikleri geniş alana yayılmış bir ordunun garnizonlarından çok daha uzaktaki hedefleri vurmasına yardımcı oluyor.
Bomba üretimi dış desteğe bağlı
Eski Birleşmiş Milletler yetkililerinden oluşan bağımsız bir danışma grubu, Myanmar'ın savunma fabrikalarında bomba üretim hatları kurulmasında Çin devlet sanayisinin rolünü anlattı. Grubun soruşturmasında Çinli mühendislerden, Çin'de fabrika işçilerine verilen eğitimden ve uzaktan sürdürülen yardımdan söz edildi.
Grup ayrıca hava mühimmatlarında kullanılan yabancı mikroelektronik bileşenlere ve diğer girdilere bağımlılığı da aktardı. Değerlendirmelerine göre, dışarıdan malzeme sağlanmazsa bombardıman kampanyası yavaşlayacak. Bu durum, fabrika ekipmanlarını, bileşenleri ve teknik desteği hava operasyonlarını sürdüren tedarik zincirinde uçak ve mühimmatın yanına yerleştiriyor.
Myanmar'da insan hakları konusunda eski BM özel raportörü ve danışma konseyi kurucularından Yanghee Lee, Çin'e orduya desteğini kesme çağrısı yaptı:
Çin, Myanmar cuntasına verdiği askeri desteği sona erdirmeli," dedi. "Bombardımanların hatırası Myanmar halkının zihninde kalacak.
Pekin, ihlalleri körüklediği yönündeki suçlamaları reddediyor ve savunma ihracatında ihtiyatlı davrandığını söylüyor. Çinli yetkililer amaçlarının gerilimi azaltmak ve diyaloğu teşvik etmek olduğunu belirtiyor.
Bağımsız araştırmacılar, harekâtı sürdüren jet yakıtı, mühimmat ve uçakların izini de sürdü. İnsan hakları savunucuları, mühimmat üretiminde yer alan kuruluşlara yönelik hedefli yaptırımların yanı sıra parça ve teknik yardım dahil, bu faaliyetleri mümkün kılan tüm sevkiyatlara kısıtlama getirilmesini istiyor.
Bu savunucular ayrıca Çin'in, bağlayıcı uluslararası silah ambargosunu engellemek için BM Güvenlik Konseyi'ndeki veto yetkisini kullandığını öne sürüyor. Çinli yetkililer bu iddiaları reddediyor. Bu arada Pekin'in denetimli bir seçime verdiği destek ve isyancılara ulaşan malzemelere getirdiği kısıtlamalar, ordunun çatışmanın seyrini değiştirmesine yardımcı oldu.
İnsansız hava araçları ve zorunlu askerler saldırıları toprak kazanımına dönüştürüyor
Direniş grupları başlangıçta modifiye edilmiş ticari dört pervaneli insansız hava araçlarını düşük maliyetli, hassas silahlar olarak kullandı. Ekipler küçük bombaları karakollara ve mühimmat depolarına bıraktı, konvoyları görüntüledi ve ikmal hatlarını aksattı. Topçu imkânları sınırlı savaşçılar için insansız hava araçları, başka türlü saldırılması zor mevzilere ulaşma yolu sundu.
Ordu da bu yöntemleri benimsedi, insansız hava aracı birlikleri kurdu ve gelişmiş karıştırıcılar edindi. Karıştırıcılar, insansız hava araçlarını kontrol etmek için kullanılan sinyalleri bozuyor. Direniş grupları bu ekipmanın hava araçlarının menzilini ve güvenilirliğini azalttığını söylüyor. Orduya ait insansız hava araçları ise topçu ateşinin isabetini artırmaya ve pilotları hedeflere yönlendirmeye yardımcı oluyor.
Ortaya çıkan rekabet, elektronik ekipman ve yedek malzemeye düzenli erişimi olan güçlerin lehine işliyor. Çin'in sınır kontrolleri isyancıların tedarik sorununu ağırlaştırırken cunta daha geniş tedarik ağlarından yararlanıyor.
Zorunlu askerlik, ordunun toparlanmasının bir başka unsurunu sağlıyor. 2023 sonlarından bu yana on binlerce genç erkek zorla askere alındı. Eğitimleri eşit düzeyde olmasa da yeni birlikler, komutanlara bombardımana uğramış kasabalara yeniden girecek ve otoyollarla nehir geçişlerindeki kontrol noktalarında görev yapacak askerler sağlıyor.
Uçaklar bir bölgeyi vurabilir; sonrasında orayı işgal etmek için askerlere ihtiyaç var. Cunta, bu iki unsuru Çin ve Tayland'a uzanan ticaret koridorlarında ve oy verme işlemini gerçekleştirmeyi umduğu ilçe merkezlerinde yoğunlaştırdı.
Bu odak, Rakhine ve Chin eyaletlerinin başka bölgelerinde direniş mevzileri varlığını sürdürürken Kyaukme ve Hsipaw'ın nasıl geri alındığını açıklamaya yardımcı oluyor. Ordu, varlığını sürdürmesi açısından merkezi önem taşıyan güzergâhlarda hareket kabiliyetini ve nüfuzunu kısmen yeniden kurdu; ancak Myanmar'ın tamamında kontrolü sağlamaktan hâlâ uzak.
Siviller bombardıman, yerinden edilme ve yıkılmış evlerle karşı karşıya
Hava saldırıları okulları, klinikleri, hastaneleri, pazar yerlerini, yerleşim bölgelerini ve ibadethaneleri vurdu. İzleme grupları yalnızca 2023'ün sonlarında yüzlerce hava saldırısı kaydetti. Yerel sayımlar, bu haberin hazırlandığı sırada 2025'te hava saldırılarında en az 1.000 sivilin öldüğüne işaret ediyor.
Birleşmiş Milletler, darbeden bu yana yerinden edilenlerin sayısının üç milyonu aştığını tahmin ediyor. Çatışmaları izleyen kuruluşlar, savaş boyunca on binlerce kişinin öldüğünü hesaplıyor.
2023'ün en ölümcül saldırılarından biri bir köydeki toplu etkinliği vurdu ve onlarca kişinin ölümüne yol açtı. Yerel hak örgütleri, Karenni Eyaleti'ndeki kiliselere yönelik tekrarlanan saldırıları da belgeledi. Bölge halkı, yakınlarda askeri hedef görmedikleri hâlde düzenlenen baskınları anlatıyor.
Bağımsız araştırmacılar, bu saldırı örüntüsünün sivil halkın moralini kırıp direnişi destekleyen bölgeleri boşaltmayı amaçlayan bir terör stratejisi niteliğinde olduğunu savunuyor. Araştırmacılara göre evlerin ve kamu hizmetlerinin yıkılması, ordunun daha geniş kapsamlı kontrol kampanyasının bir parçası.
Çatışmayı inceleyen araştırma görevlisi Morgan Michaels, kalıcı hasarı şöyle anlattı:
"Ordu, yalnızca kurak bölgede yüz binden fazla evi yıktı; nesiller boyu sürecek derin bir öfke bıraktı," dedi.
Direnişin kontrolündeki birçok bölgede eğitim gizlice sürdürülüyor. Çocuklar nehir yataklarında brandaların altında ya da derme çatma barınaklarda ders görüyor. Yardım kuruluşları, geri çekilen birliklerin bıraktığı kara mayınları ve bubi tuzaklarının birçok evi yaşanmaz hâle getirdiğini, bunun da geri dönmeye çalışan ailelerin önüne ek engeller çıkardığını söylüyor.
Çatışma bölgelerinde gıda, ilaç ve barınak giderek daha kıt hâle geliyor. Topluluklar okulların ve kliniklerin yakınında sığınaklar inşa ediyor, aileler uçaklardan kaçınmak için geceleri yer değiştiriyor, yerel gruplar ise gelecekte hesap sorulabilmesi amacıyla patlama parçalarını ve kraterleri kaydediyor.
Ordu kontrolüne bağlı bir seçim
Cunta, Çin'in nüfus sayımı çalışmalarına ve teknik hazırlıklara desteğiyle 2025'te seçim yapmayı planlıyor. Belirli bir oylama tarihi açıklanmadı. Önceki ulusal seçimde en çok oy alan parti yasaklandı; ordu, on yıldan uzun süre önce yazdığı anayasa uyarınca kapsamlı yetkilerini koruyor.
Ülkenin geniş kesimlerinde oy vermek güvenli değil. Analistler, seçimlerin askeri kontrolün yeniden sağlandığı bölgelerde, özellikle eyalet başkentlerinde ve ticaret koridorlarında yapılmasını bekliyor. Bu nedenle ilçe merkezlerinin ele geçirilmesi hem askeri operasyonlara hem de generallerin siyasi planlarına hizmet ediyor.
Cunta, oylamanın kendisine meşruiyet kazandırmasını ve yabancı ortaklarına sunabileceği bir çıkış yolu sağlamasını istiyor. Ancak People's Defense Force ve müttefik etnik ordular dahil muhalif güçler geniş bölgeleri ellerinde tutmayı ya da buralarda kontrol mücadelesi vermeyi sürdürüyor; devlet hizmetleri aksarken halkın güveni de aşındı.
Ordunun üstünlüğünü sürdürmesi anlaşmazlığın merkezinde yer alıyor. Çatışmaların, yerinden edilmenin ve hasarlı altyapının ortasında yapılacak bir seçimin bu sorunu çözmesi beklenmiyor.
Çin'in desteğinin sınırları var
Çin, Myanmar'ın başlıca ticaret ortağı ve yatırımcısı, uçak ve elektronik ürün tedarikçisi, sınır ötesi ticaretin de kapı bekçisi. Ayrıca stratejik projelerin yakınında özel güvenlik şirketlerinin faaliyet göstermesine izin vererek Myanmar ordusuna bağlı birliklerin başka bölgelerde savaşmasını mümkün kıldı.
Pekin'in nüfuzu belirli güzergâhların korunmasına yardımcı oldu; ancak sivillere yönelik süregelen saldırılar öfkeyi ve direnişi besliyor. Silahlı gruplar taktiklerini uyarlayıp alternatif tedarik yolları arıyor; bu da Çin'in kontrol altına almak istediği istikrarsızlığı sürdürüyor.
Tedarik, teknoloji ve dış baskılardaki değişimler savaşın her önemli dönüm noktasını şekillendirdi. 2023'ün sonlarındaki direniş ilerleyişi, yerel ivmeyle açıkta kalan karakollara yönelik insansız hava aracı saldırılarını bir araya getirdi. Cuntanın 2024 ve 2025'teki toparlanması ise hava gücü, artan insansız hava aracı kullanımı ve yeni seferber edilen birliklere dayanıyor.
Hak örgütleri ve yardım kuruluşları silah sevkiyatının durdurulması, jet yakıtının kısıtlanması ve mühimmat üretimini destekleyen şirketlere yaptırım uygulanması çağrısı yapıyor. Bazı çevreler, sivillere yönelik saldırıları caydırmak için direnişe, uçaklara saldırabilen sistemler dahil, silah sağlanmasını savunuyor. Diğerleri ise daha fazla silahın çatışmayı genişletip zararı artırabileceği uyarısında bulunuyor. Bu görüş ayrılığına rağmen hava saldırıları, yerinden edilme ve ölümlerin başlıca nedeni olarak gösteriliyor.
Birkaç cephede geçerliliğini koruyan müzakere edilmiş bir ateşkes ya da hava operasyonlarını sürdüren silah ve yakıt tedarikinin kesintiye uğraması, çatışmaları besleyen koşulları değiştirebilir. Yalnızca Çin'in desteğine bel bağlamak, orduyu bakım ihtiyaçları, sınırlı sayıda pilot ve insan gücüyle lojistikte süregelen zayıflıklarla baş başa bırakıyor. Kara birliklerinin ele geçirdikleri bölgeleri elde tutmak için hâlâ morale ve birlik bütünlüğüne ihtiyacı var.
Güneydoğu Asya savunma uzmanı Dr. Abdul Rahman Yaacob, uçak teslimatlarının sınırlarını şöyle anlattı:
Bu teslimat cuntaya taktik bir avantaj sağlayabilir," dedi, "ancak cunta insan gücü sıkıntısı çektiği için güç dengesini değiştirmeyecek.
Siviller için acil mesele, okulların faaliyet gösterip gösteremeyeceği, evlere güvenle ulaşılıp ulaşılamayacağı ve temel ihtiyaçların karşılanıp karşılanamayacağı. Ordu önemli güzergâhları yeniden ele geçirdi; ancak bu güzergâhlardaki topluluklar, giderek daha fazla havadan yürütülen bir savaşın bedelini ödemeyi sürdürüyor.
Özet
- 23 Ekim 2025 itibarıyla cunta Kyaukme ve Hsipaw'ı yeniden ele geçirerek Çin'e uzanan önemli bir ticaret güzergâhında kontrolü sağladı.
- Hava saldırıları, topçu ateşi, insansız hava araçları ve zorunlu askerler ordunun toparlanmasına katkıda bulundu.
- Çin teçhizat ve siyasi destek sağlarken etnik ordulara baskı uyguladı ve sınırdan geçen malzemeleri kısıtladı.
- Çin yapımı FTC 2000G uçakları, Rus uçaklarını etkileyen bakım sorunlarının yarattığı açığı kapattı.
- Bağımsız araştırmacılar, bomba üretimine yönelik dış desteği ve ithal parça ile jet yakıtına bağımlılığı aktarıyor.
- Yerel sayımlar, 2025'te hava saldırılarında en az 1.000 sivilin öldüğüne işaret ediyor; BM tahminlerine göre darbeden bu yana yerinden edilenlerin sayısı üç milyonu aştı.
- Cunta 2025'te seçim yapmayı planlıyor; muhalif güçler ise geniş bölgeleri hâlâ kontrol ediyor ya da bu bölgelerde mücadele veriyor.
- Çin'in desteği ordunun taktik konumunu güçlendirdi ancak insan gücü, lojistik ve toprak kontrolü sorunlarını çözmedi.






