Liderler Gyeongju'da bir araya gelmeden önce füzeler 350 kilometre yol aldı
Kuzey Kore, Güney Kore'nin Gyeongju'da önemli diplomatik toplantılara ev sahipliği yapmasından bir hafta önce, 22 Ekim Çarşamba sabahı birkaç kısa menzilli balistik füze fırlattı. Güney Kore ordusu, füzelerin Pyongyang'ın güneyindeki bir bölgeden fırlatıldığını, kuzeydoğu yönünde yaklaşık 350 kilometre, yani yaklaşık 220 mil yol aldığını ve denize değil, Kuzey Kore topraklarına düşmüş göründüğünü bildirdi.
İçindekiler
- Liderler Gyeongju'da bir araya gelmeden önce füzeler 350 kilometre yol aldı
- Güney Kore'nin tespit ettikleri
- Hipersonik iddiası ne anlama geliyor?
- Müttefikler hazırlık düzeyini artırıp takip verilerini paylaşıyor
- Fırlatma APEC öncesinde neden önemli?
- Son denemenin ardındaki daha geniş füze cephaneliği
- Füzeler neden Kuzey Kore topraklarına düştü?
- Lee, diyalog ve savunma arasında denge kurma baskısıyla karşı karşıya
- Sonraki kararları şekillendiren tarihler
- Bilinmesi gerekenler
Kuzey Kore devlet medyası daha sonra iki mühimmatın ülkenin kuzeyindeki önceden belirlenmiş bir kara hedefini vurduğunu ve fırlatmanın yeni bir hipersonik füze sisteminin gösterimi olduğunu duyurdu. Pyongyang'ın nükleer savaş başlığı taşıyabilen silahlar için kullandığı bir terimle sistemi stratejik olarak nitelendirdi, ancak füzenin adını açıklamadı. Hipersonik olduğu iddiası bağımsız olarak doğrulanmadı.
Bu salvo, Kuzey Kore'nin mayıs ayından bu yana beş ay içindeki ilk balistik füze denemesi ve Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung dönemindeki ilk denemeydi. Seul olağanüstü bir Ulusal Güvenlik Konseyi toplantısı düzenledi; yetkililer yeni fırlatmaları izlerken gözetimi ve askeri hazırlık düzeyini artırdı.
Diplomatik takvim, denemenin önemini artırıyor. Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) toplantılarının 30 Ekim-1 Kasım tarihlerinde Gyeongju'da yapılması planlanıyor. ABD Başkanı Donald Trump, Asya turu kapsamında Malezya, Japonya ve Güney Kore'yi ziyaret etmeyi planlıyor. Güney Koreli yetkililer, Trump'ın ana APEC konferansına katılmasının düşük ihtimal olduğunu, ancak Gyeongju'da Lee ile görüşmeyi ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'le de bir araya gelmeyi planlayabileceğini belirtiyor.
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, fırlatmaların Japonya'yı etkilemediğini söyledi. Tokyo, füze uyarı bilgilerini Seul ve Washington'la gerçek zamanlı paylaştı. Güney Kore'deki ABD Kuvvetleri ile Pentagon ise fırlatmaların ABD personeli için acil bir tehlike oluşturmadığı değerlendirmesini yaptı.
Güney Kore'nin tespit ettikleri
Güney Kore Genelkurmay Başkanlığı, kısa menzilli balistik füze olduğuna inanılan birkaç mühimmatın art arda fırlatıldığını bildirdi. Açıklanan uçuş mesafesi, Kuzey Kore'nin katı yakıtla çalışan sistem ailesiyle örtüşüyor. Bu sistemler alçak irtifada ilerleyecek ve füze savunmasını zorlayacak şekilde manevra yapacak biçimde tasarlanıyor.
Katı yakıt, füzenin hızla hazırlanıp fırlatılmasını sağlıyor. Bu silahlar ülke geneline dağıtılabiliyor ve fırlatılmadan önce tespit edilmeleri zor oluyor; bu da savunma güçlerine karşılık vermek için daha az zaman bırakıyor. Kuzey Kore'nin kısa menzilli sistemleri konvansiyonel patlayıcılar ya da nükleer yükler taşıyabiliyor.
Balistik füze önce motor gücüyle yükseliyor, ardından yüksek hızlı bir yörünge izleyerek hedefine ilerliyor. Kuzey Kore, resmî olmayan KN-23, KN-24 ve KN-25 adlarıyla bilinen birkaç kısa menzilli füze tasarımını geliştirdi. KN-23, uçuş davranışı bakımından Rusya'nın İskender füzesine benziyor; alçaltılmış bir yay çizerek ilerliyor ve yolculuğunun son bölümünde manevra yapıyor. Bu hareketler, uyarı süresini kısaltıp Güney Kore ve Japonya'nın önleme çabalarını zorlaştırabiliyor.
Askeri gözlemler ve Kuzey Kore'nin daha sonra yaptığı açıklama, mühimmatın Kuzey Kore topraklarındaki bir kara hedefine isabet ettiğine işaret etti. Seul birkaç fırlatma yapıldığını bildirirken Pyongyang, iki mühimmatın belirlediği hedefi vurduğunu söyledi. Tarafların hiçbiri silahın adını açıklamadı.
Hipersonik iddiası ne anlama geliyor?
Kuzey Kore'nin hipersonik sözcüğünü kullanması, füzenin hızı kadar olası hareket biçimine de dikkat çekiyor. Hipersonik, ses hızının beş katından daha hızlı hareket etmek anlamına geliyor. Birçok balistik füze zaten bu hıza ulaştığından, teknik açıdan önemli olan silahın nasıl ilerlediği ve yönünü nasıl değiştirdiği.
Hipersonik süzülme aracı bir roketle yukarı taşınıyor, üst atmosferde roketten ayrılıyor ve ardından yüksek hızda uzun mesafeler boyunca süzülüyor. Geniş dönüşler yapıp irtifa değiştirebiliyor; bu da izlediği rotanın takip edilmesini ve tahmin edilmesini zorlaştırıyor. Füze savunma sistemlerinin, yaklaşan silahı önleyebilmesi için nereye gideceğini hesaplaması gerekiyor.
Manevra kabiliyetine sahip yeniden giriş aracı ise farklı biçimde hareket ediyor. Daha kısa bir balistik yörünge izliyor ve savunma sistemlerini atlatmak için uçuşunun sonuna doğru daha küçük hareketler yapıyor. Yaklaşık 350 kilometrelik kısa bir uçuşta bu iki tür, temel takip bilgileri bakımından birbirine benzeyebilir. Bağımsız analistler, yeni bir hipersonik sisteme ilişkin iddiaları değerlendirmeden önce genellikle daha fazla teknik ayrıntı bekliyor.
Güney Kore ve Japonya açısından pratik sorular, silahın uçuşun son bölümünde manevra yapıp yapamayacağı, bir hedefi ne kadar isabetle vurabileceği ve Kuzey Kore'nin bu silahı çok sayıda üretip üretemeyeceği. Kısa menzilli, nükleer görevli ve manevra kabiliyetli bir savaş başlığı taşıyan füze, daha öngörülebilir balistik yörüngeler temel alınarak tasarlanan bölgesel savunma sistemlerine ek yük getirebilir.
Müttefikler hazırlık düzeyini artırıp takip verilerini paylaşıyor
Güney Kore ordusu, ABD ile işbirliği içinde olası yeni provokasyonlara karşı hazırlıklı olduğunu bildirdi. Washington, Seul ve Tokyo takip verilerini gerçek zamanlı paylaştı ve hava ile füze savunma kuvvetlerini alarmda tuttu. Japonya, topraklarında ya da sularında herhangi bir etki görülmediğini bildirdi; yeni hükümeti ise üç ülke arasındaki güvenlik işbirliğinin derinleştirilmesini vurguladı.
Güney Kore'deki ABD Kuvvetleri, kamuoyuna yaptığı açıklamada Seul ile ittifaka bağlılığını yineledi ve Kuzey Kore'ye Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi yaptırımlarını ihlal eden eylemlerini durdurma çağrısı yaptı. Açıklamada şu ifadeler yer aldı:
Güney Kore'deki ABD Kuvvetleri, ABD'nin Seul ile ittifaka bağlılığının sarsılmaz olduğunu belirterek Kuzey Kore'ye, BM Güvenlik Konseyi yaptırımlarını ihlal eden yasa dışı ve istikrarı bozucu eylemlerden kaçınma çağrısında bulundu.
Yetkililer zirve döneminde hazırlık düzeyini güçlendirmek ve gerilimin tırmanmasını önlemek için çalışırken Güney Kore Devlet Başkanlığı olağanüstü Ulusal Güvenlik Konseyi toplantısı düzenledi. Gerilimin sınır yakınlarında yükseldiği dönemlerde rutin bir önlem olarak, Panmunjom'daki Ortak Güvenlik Bölgesi'ne sivil ziyaretler kasım ayının başına kadar askıya alındı.
Acil müdahale; gözetim, askeri eşgüdüm ve kamuoyuna güvence verilmesini bir araya getirdi. Müttefiklerin ABD personeli için acil bir tehlike olmadığı yönündeki değerlendirmesi, olası yeni füze faaliyetlerine karşı hazırlıkların sürmesiyle birlikte yapıldı.
Fırlatma APEC öncesinde neden önemli?
Gyeongju, Pyongyang'ın olası yeni görüşmelerin şartlarına ilişkin taleplerini öne çıkardığı bir dönemde yabancı liderleri Güney Kore'de buluşturacak. Büyük diplomatik toplantılar, geçmişte sık sık Kuzey Kore'nin güç gösterileriyle aynı döneme denk geldi. Kuzey Kore toplantılara ev sahipliği yapmıyor olsa da bu fırlatma, silah programını gündeme taşıyor.
Kim Jong Un, diyaloğun yeniden başlaması için Washington'ın Kuzey Kore'nin nükleer silahlardan arındırılmasını talep etmekten vazgeçmesi gerektiğinde ısrar etti. Nükleer silahlardan arındırma, nükleer silahlardan ve bunları destekleyen programlardan vazgeçmek anlamına geliyor. Kim ile Trump arasındaki görüşmeler 2019'da Hanoi'de sonuçsuz kaldı ve bu anlaşmazlık temasları yeniden başlatma çabalarının merkezinde yer almaya devam ediyor.
Trump, Asya turu sırasında olası yeni bir görüşme de dahil olmak üzere Kim'le yeniden konuşmaya açık olduğunu söyledi. ABD ve Güney Koreli yetkililer, askerden arındırılmış bölgede olası bir başkanlık ziyaretini değerlendirdi, ardından bu ihtimali önemsizleştirdi. Orada plansız bir karşılaşma çarpıcı bir diplomatik gelişme olurdu, ancak Pyongyang bir görüşme planını kamuoyuna açıklamadı.
Kore Yarımadası diplomasisinde deneyimli isimler, özenle zamanlanmış silah denemelerini Kuzey Kore'nin müzakereler öncesinde konumunu güçlendirme yöntemi olarak görüyor. APEC öncesindeki bir fırlatma, Seul açısından önemli bir etkinlikte gerilim yaratabilir ve aynı zamanda Washington'a baskının Pyongyang'ın silah programlarını durdurmadığını hatırlatabilir.
Çin ve Rusya da diplomatik ortamı etkiliyor. Her iki ülkeden üst düzey yetkililer bu ayın başlarında Pyongyang'daki bir geçit törenine katılarak üç başkent arasındaki yakınlaşmayı kamuoyu önünde sergiledi. Bu yakınlaşma, mevcut kararlar Kuzey Kore'nin balistik füze fırlatmalarını yasaklasa da BM Güvenlik Konseyi'nde yeni yaptırımlar üzerinde anlaşmayı zorlaştırıyor.
Son denemenin ardındaki daha geniş füze cephaneliği
Kuzey Kore, 10 Ekim'deki askeri geçit töreninde ülke içinde Hwasong 20 olarak adlandırılan yeni bir kıtalararası balistik füze sergiledi. Çin ve Rusya'dan üst düzey konuklar da törene katıldı. Kuzey Kore devlet medyası füzeyi ülkenin en güçlü nükleer stratejik silahı olarak nitelendirdi.
Dış gözlemciler, tasarımın ABD'nin füze savunmasını zorlaştırmak amacıyla birden fazla savaş başlığı ya da aldatıcı hedef taşımasını amaçladığına inanıyor. Birden fazla savaş başlığı savunma sistemlerinin önlemesi gereken hedef sayısını artırırken, aldatıcı hedefler savaş başlıklarından ayırt edilmesi gereken nesneler ekliyor. Geçit töreninde füze, uçuş denemesi yapılmadan sergilendi. Pyongyang'dan gelen işaretler, önümüzdeki aylarda uzun menzilli silahlara ilişkin başka gösterimlerin de yapılabileceğine işaret ediyor.
Kuzey Kore, eylülde uzun menzilli füzeler için katı yakıtla çalışan büyük bir motorun dokuzuncu ve son yer testini yaptığını duyurdu. Bu tür yakıt, füzenin önceden çok az hazırlık yapılarak konumlandırılıp ateşlenebilmesi sayesinde fırlatma hazırlıklarını kısaltıyor. Bu gelişme, yeni bir kıtalararası füzeyle bir araya geldiğinde savunma güçlerinin kullanabileceği uyarı süresini azaltabilir.
Kısa menzilli fırlatmalar da aynı programın başka unsurlarına hizmet ediyor. Kuzey Kore'nin üretim hatlarını doğrulamasına, operatörleri eğitmesine ve lojistiği sınamasına olanak tanırken ülkenin kapasitesine yönelik uluslararası ilgiyi canlı tutuyor. Kim, 2019'da Hanoi görüşmelerinin çökmesinden bu yana füze faaliyetlerini artırdı.
Kim'in yaklaşımı; cephaneliği genişletmeyi, yeni sistemleri sergilemeyi, daha yüksek performans iddialarında bulunmayı ve yaptırımların hafifletilmesini ya da güvenlik tavizleri koparmayı amaçlayan siyasi açıdan elverişli anları seçmeyi bir araya getirdi. Son fırlatmalar ve hipersonik iddiası da bu örüntüyü izliyor.
Füzeler neden Kuzey Kore topraklarına düştü?
Kuzey Kore, son dönemdeki bazı füze fırlatmalarında ülke içindeki kara hedeflerini kullandı. Bu tür atış alanları; isabet oranını, savaş başlığı tapalarının çalışmasını ve çarpma sonrasında kalan enkazı ölçen cihazlarla donatılabiliyor. Tapalar, savaş başlığının ne zaman patlayacağını kontrol ettiğinden, işleyişleri silahın etkinliğinin bir parçası.
Ülke içindeki denemeler, komşu ülkelerin üzerinden uçma riskini de ortadan kaldırıyor. Japonya üzerinden geçiş, alarm verilmesine ve diplomatik protestolara yol açabilir. Etki alanını Kuzey Kore içinde tutmak bu riski azaltıyor ve yabancı donanmaların füze enkazını ele geçirmesi ihtimalini düşürüyor; aynı zamanda Pyongyang'ın yönlendirme ve isabet verileri toplamasına olanak tanıyor.
Çarşamba günü bildirilen ülke içindeki isabet, Güney Kore'deki askeri havaalanlarına, limanlara ve komuta merkezlerine hassas saldırılar için tasarlanan kısa menzilli sistemlerin önceki denemeleriyle örtüşüyor. Pyongyang'ın silahlarına ilişkin iddialarında isabet yeteneği merkezi bir yer tutuyor. Belirli tesisleri tehdit edebilme kapasitesi, Seul'ün üsleri güçlendirme ve kuvvetleri dağıtma planlarını etkiliyor.
Lee, diyalog ve savunma arasında denge kurma baskısıyla karşı karşıya
Cumhurbaşkanı Lee, sınır ötesinde diyalog ve işbirliğini desteklerken askeri caydırıcılık ve hazırlık düzeyini koruma vaadiyle kampanya yürüttü. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'ndaki ilk konuşmasında nükleer silahlardan arındırma çabalarının yeniden başlatılması ve yarımadadaki askeri riskleri azaltacak pratik adımlar atılması çağrısında bulundu.
Çarşamba günkü fırlatma bu dengeyi gündeme taşıdı. Hükümeti hızla bir güvenlik konseyi toplantısı düzenleyerek ve Güney Kore kuvvetlerinin alarmda olduğunu kamuoyuna bildirerek karşılık verdi. Bu, Lee'nin cumhurbaşkanı olmasından bu yana yapılan ilk balistik füze fırlatmasıydı ve Güney Kore'nin diplomatik toplantıları öncesinde doğrudan bir güvenlik sınaması oluşturdu.
Lee'nin seçenekleri kısmen Seul dışındaki kararlara bağlı. Trump yönetiminin ABD politikası, Pyongyang'ın ön koşulsuz görüşmeleri kabul etmeye ne kadar istekli olduğu ve Pekin'in tutumu, müzakere olanaklarını şekillendiriyor. Güney Kore, Kuzey Kore'ye yönelik kendi yaklaşımını sürdürürken Washington ve Tokyo'yla yakın eşgüdümü de korumak zorunda.
İç siyaset de başka bir kısıt oluşturuyor. Diyalog siyasi destek gerektiriyor; tekrarlanan füze fırlatmaları ise kamuoyundaki tutumu sertleştirebiliyor. Kuzey Kore baskıyı artırırken Lee'nin caydırıcılığın işe yaradığını göstermesi, müttefiklerle iletişim kurması ve diyalog fırsatlarını açık tutması gerekiyor.
Sonraki kararları şekillendiren tarihler
Kuzey Kore'nin son dönemdeki silah faaliyetleri ve yaklaşan diplomatik takvim, birkaç gelişmeyi peş peşe getiriyor. Süreç; motor denemesinden askeri geçit törenine, ardından son füze fırlatmalarına ve Güney Kore'de yaklaşan toplantılara uzanıyor:
- Mayıs 2025: Kuzey Kore, beş aylık aradan önceki son balistik füze denemesini yaptı.
- Eylül 2025: Pyongyang, uzun menzilli füzeler için katı yakıtla çalışan büyük bir motorun dokuzuncu ve son yer testini yaptığını duyurdu.
- 10 Ekim: Kuzey Kore, Çin ve Rusya'dan üst düzey konukların katıldığı askeri geçit töreninde Hwasong 20'yi sergiledi.
- 22 Ekim: Pyongyang'ın güneyinden birkaç kısa menzilli balistik füze fırlatıldı ve füzeler kuzeydoğu yönünde yaklaşık 350 kilometre yol aldı.
- 30 Ekim-1 Kasım: APEC toplantılarının Gyeongju'da yapılması planlanıyor; Trump da Güney Kore'de ikili görüşmeler yapmayı planlıyor.
- Kasım başı: Ortak Güvenlik Bölgesi'ne sivil ziyaretlerin askıya alınması bu döneme kadar sürecek.
Kuzey Kore, APEC öncesinde başka kısa menzilli füzeler fırlatıp liderler bir araya gelirken denemelere ara verebilir. Hwasong 20'ye dikkat çekmek için daha uzun menzilli bir silahın gösterimini yapabilir ya da deneme faaliyetlerini çeşitlendirmek amacıyla seyir füzesi ve hava savunma sistemi denemelerine yönelebilir. Bunlar, Pyongyang'ın gerilimi kontrol altında tutarken gücünü göstermeye çalışması çerçevesinde atabileceği olası adımlar.
ABD ve Güney Koreli yetkililer, kıtalararası füze uçuşu hazırlıklarına ilişkin işaretleri izleyecek. Bu işaretler; deneme sahalarındaki olağandışı faaliyetleri, füzeleri taşıyıp fırlatma için dik konuma getiren büyük araçların hareketlerini ya da uydu görüntülerinde görülebilecek hazırlıkları içerebilir.
Uzun mesafeli bir uçuş ya da füzeyi yüksek irtifaya çıkaran dik bir yörüngedeki deneme, son dönemdeki kısa menzilli fırlatma ve ülke içindeki isabet örüntüsünden farklı olur. Böyle bir deneme müttefiklerin daha sert karşılık vermesine de yol açar.
Diplomatik ilgi, Kim'in kendi şartlarıyla diyaloğu değerlendirmeye istekli olmasının Trump'ın yeni bir görüşmeye yönelik ilgisiyle örtüşüp örtüşmeyeceği üzerinde kalacak. Lojistik ve siyasi anlaşmazlıklar olası bir buluşmayı zorlaştırıyor. Seul için acil görev, hem askeri tehdidi yönetmek hem de yeniden temas olasılığını göz önünde bulundururken zirve dönemini güvenli biçimde geçirmek.
Bilinmesi gerekenler
- Kuzey Kore, 22 Ekim'de Pyongyang'ın güneyinden birkaç kısa menzilli balistik füze fırlattı. Füzeler kuzeydoğu yönünde yaklaşık 350 kilometre yol aldı ve ülke topraklarına düşmüş göründü.
- Pyongyang, iki mühimmatın önceden belirlenmiş bir kara hedefini vurduğunu söyledi ve stratejik rolü bulunan yeni bir hipersonik sistem geliştirdiğini iddia etti. Füzenin adını açıklamadı.
- Bu fırlatma, mayıs ayından bu yana yapılan ilk balistik füze denemesi ve Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung dönemindeki ilk denemeydi.
- Güney Kore olağanüstü bir Ulusal Güvenlik Konseyi toplantısı düzenleyerek gözetimi ve hazırlık düzeyini artırdı. Japonya, topraklarında ya da sularında herhangi bir etki olmadığını bildirdi.
- ABD, Güney Kore ve Japonya takip verilerini paylaştı. ABD'li askeri yetkililer, ABD personeli için acil bir tehlike olmadığı değerlendirmesini yaptı.
- APEC toplantılarının 30 Ekim-1 Kasım tarihlerinde Gyeongju'da yapılması planlanıyor. Yetkililer ana konferansa katılmasının düşük ihtimal olduğunu söylese de Trump, Güney Kore'de görüşmeler yapmayı planlıyor.
- Kuzey Kore, eylülde katı yakıtla çalışan büyük bir motorun son yer testini yaptığını duyurduktan sonra 10 Ekim'de Hwasong 20'yi sergiledi.
- Müttefik ülkelerin yetkilileri, kıtalararası füze denemesi hazırlıkları da dahil olmak üzere yeni füze faaliyetlerini izliyor.






