BSP bir düzenleyici adımı netleştirdi, hizmetlerin kullanıma sunulması hâlâ bankalara bağlı
Bangko Sentral ng Pilipinas’a (BSP) göre Apple Pay ve Google Pay, Ödeme Sistemleri İşleticisi olarak kayıt yaptırmadan Filipinler’de hizmete başlayabilir. Ancak 4 Ağustos 2025 itibarıyla, hizmetlerin Filipinli müşterilerin kullanımına sunulması yerel bankaların ve elektronik para kuruluşlarının sistemlerini platformlara bağlamasına bağlı.
İçindekiler
- BSP bir düzenleyici adımı netleştirdi, hizmetlerin kullanıma sunulması hâlâ bankalara bağlı
- BSP platformları neden teknoloji sağlayıcısı olarak değerlendiriyor?
- Telefon veya saatle ödeme nasıl yapılacak?
- Yerel finans kuruluşları sorumluluğu taşımaya devam edecek
- Hizmetler neden ülkeden ülkeye farklı kurallara tabi olabiliyor?
- Büyüyen dijital ödeme pazarı
- Kararın ardındaki tarihler ve veriler
- Müşteriler ödeme yapabilmeden önce bankaların atması gereken adımlar
- Filipinler’in yakın bölgedeki pazarlarla karşılaştırması
- Tüketicilerin elde edebilecekleri ve erişimi sınırlayabilecek koşullar
- Öne Çıkanlar
Merkez bankasının kararı, Apple ve Google ile Filipin pazarına giriş koşulları hakkında aylar süren görüşmelerin ardından geldi. Kararın gerekçesi, şirketlerin sunmayı planladığı hizmetlere dayanıyor: İki platform da Filipinli kullanıcıların parasını tutmayacak veya fonlarını doğrudan işlemeyecek. Bunun yerine müşterileri mevcut finans kuruluşlarına bağlayan teknolojiyi sağlayacaklar.
Tüketiciler açısından önerilen düzenleme, mevcut banka kartı, kredi kartı veya desteklenen elektronik cüzdan hesabıyla akıllı telefon ya da akıllı saat üzerinden ödeme yapmak anlamına geliyor. İşlemin arkasındaki parayı banka veya elektronik para sağlayıcısı yönetmeye devam edecek.
Bu ayrım, dijital ödemelerin 2024’te aylık perakende işlemlerin hacminin yüzde 57,4’ünü, değerinin ise yüzde 59’unu oluşturduğu bir ülkede önem taşıyor. Apple Pay ve Google Pay, tüketicilere dijital ödemeleri ilk kez tanıtmak yerine GCash ve Maya gibi yerel hizmetlerin şekillendirdiği bir pazara girecek.
BSP’nin açıklaması, bu faaliyet modeli için iki teknoloji şirketinin OPS kaydını tamamlaması gerekliliğini ortadan kaldırıyor. Hizmetlerin başlangıç tarihleri, katılacak Filipin bankaları ve müşterilerin bağlayabileceği hesaplar henüz belirtilmedi. Hizmetler kullanıma sunulduğunda kimlerin gerçekten yararlanabileceğini bu ayrıntılar belirleyecek.
BSP platformları neden teknoloji sağlayıcısı olarak değerlendiriyor?
BSP Başkan Yardımcısı Mamerto Tangonan, Apple Pay ve Google Pay’in planlanan faaliyetlerinin Ödeme Sistemleri İşleticisi (OPS) olarak kayıt zorunluluğu getiren kategoriye girmediğini söyledi. Merkez bankasının değerlendirmesi, bir şirketin kullanıcılar adına para tutup tutmadığına veya işleyip işlemediğine dayanıyor.
Tangonan kararı şu sözlerle açıkladı:
Faaliyetleri OPS faaliyeti olmadığı için onları OPS olarak değerlendirmedik.
Önerilen Filipin düzenlemesine göre Apple Pay ve Google Pay, teknoloji hizmeti sağlayıcısı (TSP) olarak faaliyet gösterecek. Rolleri, ödeme bilgilerini ve talimatlarını müşterinin cihazı ile ödemeyi yöneten finans kuruluşu arasında güvenli biçimde iletmek olacak.
Platformların kendileri üzerinden para geçmeyecek ve bu model kapsamında müşteri bakiyesi tutan bir cüzdan işletmeyecekler. Bağlı bir kartla ödeme yapan kişi, yine kartı veren kuruluşun sağladığı hesaptaki veya kredi imkânındaki parayı kullanacak.
BSP’nin yaklaşımı, ödemeyi başlatmak için kullanılan teknolojiyi işlemi tamamlayan finansal hizmetten ayırıyor. Parayı aktarma ve merkez bankasının gerekliliklerini yerine getirme sorumluluğu bankada veya elektronik para kuruluşunda kalıyor.
Telefon veya saatle ödeme nasıl yapılacak?
Müşteriler uygun banka kartlarını, kredi kartlarını veya elektronik cüzdan hesaplarını akıllı telefon ya da akıllı saate ekleyebilecek. Ardından cihazlarını yakın alan iletişimi (NFC) bulunan bir ödeme terminaline dokundurarak ödeme yapabilecekler. Bu teknoloji, cihaz ile yakındaki bir ödeme okuyucusunun kısa mesafede bilgi alışverişinde bulunmasını sağlıyor.
Uygun NFC terminallerinin ve ödeme düzenlemelerinin bulunduğu mağazalar, toplu taşıma hizmetleri ve diğer satış noktaları bu ödemeleri kabul edebilecek. İşlemi müşterinin bankası veya elektronik para sağlayıcısı gerçekleştirecek; Apple Pay ya da Google Pay ise ödeme bilgilerinin güvenli biçimde iletildiği kanal olarak kullanılacak.
Kullanıcılar, yalnızca ödeme arayüzünü kullanabilmek için yeni bir hesap açmak yerine mevcut finans hesaplarını kullanmayı sürdürebilecek. Belirli bir kartın veya cüzdanın eklenip eklenemeyeceği, sağlayıcısının hizmeti desteklemesine bağlı olacak.
Temassız ödemeler, nakit kullanmadan veya terminale fiziksel temas etmeden hızlıca ödeme imkânı sunuyor. Hijyen ve birçok müşterinin zaten yanında taşıdığı bir cihazı kullanmanın kolaylığı da bu yöntemin çekiciliğini artırıyor. NFC’yi destekleyen işletme sayısının artması, bu seçeneğin günlük alışverişte ne kadar işe yarayacağını belirleyecek.
Yerel finans kuruluşları sorumluluğu taşımaya devam edecek
Filipin bankaları ve elektronik para kuruluşları, hesapları üzerinden yapılan işlemlerin güvenliğinden ve bütünlüğünden sorumlu olmaya devam edecek. Çalıştıkları teknoloji sağlayıcılarını değerlendirmeleri ve Apple Pay ya da Google Pay bağlantılarının düzenleyici ve güvenlik standartlarını karşılamasını sağlamaları gerekiyor.
Tangonan, finans kuruluşunun merkez bankasına karşı sorumluluğunu şöyle açıkladı:
Bu sağlayıcıları değerlendirmek finans kuruluşuna düşüyor, çünkü BSP’ye karşı sorumlu olan kuruluş finans kuruluşudur. Herhangi bir sorun yaşanırsa BSP’ye karşı hesap verecek taraf, ödeme hizmeti sağlayıcısıdır (PSP).
Ödeme hizmeti sağlayıcısı (PSP), temel ödeme hizmetini sunan kuruluştur. Bu düzenlemede, ödeme sırasında Apple veya Google’ın arayüzü kullanılsa bile müşterinin temel finansal ilişkisi bankasıyla veya elektronik cüzdan sağlayıcısıyla devam edecek.
Bu nedenle işlemle ilgili sorun yaşayan tüketicilerin çözüm için ilgili yerel finans kuruluşuna başvurması gerekecek. Düzenlemelere uyum konusunda BSP’ye karşı sorumluluk da bu kuruluşta kalacak.
Merkez bankasının yaklaşımı, ödemeleri yöneten kuruluşları denetleyerek tüketicinin korunmasını ve finansal istikrarı sürdürürken yenilikçiliği ve rekabeti teşvik etme yönündeki daha geniş hedefini destekliyor.
Hizmetler neden ülkeden ülkeye farklı kurallara tabi olabiliyor?
Apple Pay ve Google Pay her pazarda aynı işlevleri sunmak zorunda değil. Bazı ülkelerde bu platformlarla bağlantılı hizmetler, bakiye tutabilen, hesaba nakit yatırılmasını kabul eden ve kullanıcılar arasında para transferi sağlayan cüzdanları da kapsıyor. Paranın tutulmasını veya yönetilmesini içeren faaliyetler, kayıt yükümlülüklerini ve daha sıkı düzenleyici denetimi beraberinde getiriyor.
Filipinler için önerilen model daha sınırlı. Apple Pay ve Google Pay, fonları kendileri tutmadan kullanıcıları bankalarına veya elektronik para sağlayıcılarına bağlayacak. Bu nedenle BSP, onları müşteri parasını tutan finansal aracılar yerine ödeme teknolojisi sağlayıcıları olarak değerlendiriyor.
Düzenlemeler, ülkede yürütülen faaliyete göre şekilleniyor. BSP’nin önerilen Filipin hizmetlerine ilişkin değerlendirmesinde bakiye tutma özelliğinin bulunmaması temel önem taşıyor. Müşteriler mevcut ödeme hesaplarına farklı bir yoldan erişirken hesabın arkasındaki kuruluş finansal sorumluluklarını koruyacak.
Büyüyen dijital ödeme pazarı
BSP verilerine göre dijital ödemeler, 2024’te Filipinler’de aylık perakende işlemlerin toplam hacminin yüzde 57,4’ünü oluşturdu. İşlem değerindeki payları ise yüzde 59’a ulaştı. Başka bir deyişle, perakende ödemelerin yarısından fazlası hem işlem sayısı hem de para tutarı bakımından dijital olarak yapıldı.
Değer bazındaki pay, hacim bazındaki paydan 1,6 yüzde puan daha yüksekti. Bu ölçümler, kullanımın farklı yönlerini ortaya koyuyor: Hacim ödeme sayısını, değer ise bu ödemelerin toplam parasal tutarını ifade ediyor.
Bu oranlar Filipinler Kalkınma Planı 2023-2028’de belirlenen hedefleri aştı ve önceki on yılda ödeme alışkanlıklarında yaşanan büyük değişimi yansıttı.
BSP Başkanı Eli Remolona Jr., dijital ödemelerdeki artışın dijital finansal hizmetlerin daha fazla kullanıldığını ve bu hizmetlere duyulan güvenin yükseldiğini gösterdiğini söyledi:
dijital kanallara geçişin sürdüğünü ve Filipinlilerin dijital finansal hizmetleri kullanmaya giderek daha fazla güvendiğini gösteriyor.
Bu değişimde GCash ve Maya önemli rol oynadı. Hizmetleri arasında QR koduyla ödeme, çevrim içi para transferleri ve Android kullanıcılarına yönelik bazı NFC özellikleri bulunuyor. QR ödemelerinde telefonla taranan bir kod kullanılırken NFC ödemelerinde cihaz uyumlu bir okuyucuya yaklaştırılıyor.
Akıllı telefon kullanım oranı da pazarın görünümünü belirleyen unsurlardan biri. Bu oran 2023’te yüzde 73,7’ye ulaştı; 2029 için yüzde 97 olması öngörülüyor. Dijital işlemleri ve finansal kapsayıcılığı teşvik eden kamu çalışmaları, COVID-19 salgını sırasında temassız ödemelere yöneliş ve daha fazla işletmenin bu ödemeleri kabul etmeye başlaması da kullanımı artırdı.
Büyük perakendecilerden küçük satıcılara kadar işletmeler dijital ödemeleri kabul etmek için giderek daha fazla donanıma sahip oluyor. Bu yaygınlaşma tüketicilere dijital hizmetleri kullanabilecekleri daha fazla yer sunuyor, ancak kabul edilen cihaz ve ödeme yöntemleri işletmeye göre değişiyor.
Kararın ardındaki tarihler ve veriler
BSP’nin açıklaması, dijital ödemelerde uzun süredir devam eden büyüme sürecinin bir parçası. Tarihler, ölçülen kullanım oranlarını geleceğe yönelik tahminlerden ve politika hedeflerinden ayırıyor.
- 2023: Filipinler’de akıllı telefon kullanım oranı yüzde 73,7’ye ulaştı.
- 2023-2028: Filipinler Kalkınma Planı dijital ödeme hedefleri belirledi; 2024 verileri bu hedefleri aştı.
- 2024: Dijital ödemeler, aylık perakende işlemlerin hacminin yüzde 57,4’üne, değerinin ise yüzde 59’una ulaştı.
- 4 Ağustos 2025: Apple Pay ve Google Pay, BSP’nin tanımladığı faaliyet modeli kapsamında OPS kaydı olmadan ilerleyebilecek; hizmetlerin kullanıma sunulması ise yerel ortaklıklara bağlı olacaktı.
- 2029: Akıllı telefon kullanım oranının yüzde 97’ye ulaşması öngörülüyor.
Akıllı telefon kullanımındaki 2023 oranından 2029 tahminine geçiş, 23,3 yüzde puanlık bir artışa karşılık geliyor. Akıllı telefonlara erişimin yaygınlaşması, mobil cihazlarla yapılan ödemelerin potansiyel kullanıcı kitlesini genişletebilir. Bunun için bankaların katılımı ve işletmelerin bu ödemeleri kabul etmesi de gerekiyor.
Müşteriler ödeme yapabilmeden önce bankaların atması gereken adımlar
Yerel bankalar ve elektronik para kuruluşları, Apple Pay ve Google Pay ile ortaklık kurup hesaplarını veya kartlarını hizmete açıp açmayacaklarına karar vermeli. Merkez bankasının kayıt kararı, bu ticari ve teknik çalışmaları temel ödeme hizmetini sunacak kuruluşlara bırakıyor.
Kartı veren kuruluşların sistemlerini Apple Pay veya Google Pay altyapısına bağlaması gerekiyor. Bu süreç teknik iyileştirmeler, personel eğitimi ve ticari koşullar üzerinde müzakereler gerektirebilir. Güvenlik, mevzuata uyum ve müşteri desteği düzenlemelerinin de hazır olması gerekiyor.
Banka entegrasyonu gereklilikleri, erişimi sağlama sorumluluğunu Filipin kurumlarına yüklüyor: "Apple Pay ve Google Pay’i kullanıma açma sorumluluğu artık yerel bankalarda. BSP, yerel ödeme hizmeti sağlayıcısı olarak bankaların, kart çıkarma sistemlerini Apple Pay veya Google Pay altyapısına entegre etmek için teknoloji devleriyle ortaklık kurması gerektiğini söyledi."
Uyum ve risk yönetiminden sorumlu olmaya devam ettikleri için bazı bankalar temkinli davranabilir. Bu nedenle müşterilerin erişimi, kartlarını veren veya elektronik para hesaplarını yöneten kuruma göre farklılık gösterebilir.
Banka hazırlığı sürecin yalnızca bir parçası. İşletmelerin uygun terminallere sahip olması, mobil ödemelere aşina olmayan müşterilerin de hesap ekleme ve işlem yapma konusunda yönlendirmeye ihtiyaç duyması gerekiyor. Desteklenen bir cihaz, uygun bir hesap ve ödeme yöntemini kabul eden bir işletmenin bir araya gelmesi şart.
Filipinler’in yakın bölgedeki pazarlarla karşılaştırması
Apple Pay, büyük bankaların müşterileri için hizmeti kullanıma açtığı Malezya ve Vietnam’da zaten hizmet veriyordu. Google Pay ise Google Wallet aracılığıyla Malezya, Vietnam ve Tayland’da bulunuyordu; ancak işlevleri banka ve bölgeye göre değişiyordu.
Bir ülkede hizmetin desteklenmesi, erişimin yine de sınırlı sayıda bankayla mümkün olduğu anlamına gelebilir. Tüketicilerin yoğun ilgisine rağmen Apple Pay Tayland’da resmen kullanıma sunulmamıştı. Bölgedeki bu farklılıklar, bir hizmetin ülkede bulunmasıyla belirli bir müşterinin kartının desteklenmesinin pratikte ayrı adımlar olduğunu gösteriyor.
Filipinler’de dijital ödemeler, GCash ve Maya’nın güçlü varlığıyla şekillenen kendine özgü bir yapıya sahip. Her iki hizmet de QR ödemeleri ve özellikle Android kullanıcılarına yönelik bazı NFC özellikleri sunuyor.
Apple Pay ve Google Pay, bu seçeneklere dünya çapında tanınan alternatifler ekleyecek. Bu platformların gelişi ödeme hizmetleri arasındaki bağlantıları geliştirebilir, daha varlıklı kullanıcılara hitap edebilir ve bu platformlar üzerinden ödeme yapmaya alışkın yabancı ziyaretçilerin alışverişini kolaylaştırabilir.
Ülkelerine dönen ziyaretçiler ve yurt dışında yaşayan Filipinliler, hizmeti kabul eden işletmelerde alışık oldukları ödeme deneyiminden yararlanabilir. Kabul durumu yine her işlemde desteklenen kartlara, terminallere ve hizmetlere bağlı olacak.
Tüketicilerin elde edebilecekleri ve erişimi sınırlayabilecek koşullar
Apple Pay ve Google Pay, güvenlik yaklaşımlarının bir parçası olarak tokenleştirme ve biyometrik kimlik doğrulama özellikleri sunuyor. Tokenleştirme, hassas kart bilgilerinin yerine dijital bir belirteç kullanarak kartın asıl bilgilerinin açığa çıkma riskini azaltıyor. Biyometrik kimlik doğrulama ise ödeme yapan kişinin doğrulanmasına yardımcı olmak için parmak izi veya yüz gibi fiziksel bir özellikten yararlanıyor.
Cihaza özgü işlem kodları da bir başka güvenlik önlemi. Bu özellikler bir arada, müşterilerin mevcut finans hesaplarını cihazları üzerinden kullanmasına imkân verirken kart bilgilerinin çalınması, dolandırıcılık ve veri ihlali risklerini azaltabilir.
Tüketiciler yerel ödeme hizmetleriyle küresel platformlar arasında daha fazla seçeneğe sahip olacak. Apple Pay ve Google Pay’in uluslararası alanda geniş kabul görmesi, seyahatlerde de bu hizmetleri kullanışlı kılabilir. Artan rekabet, yerel bankaları ve elektronik cüzdan sağlayıcılarını hizmetlerini geliştirmeye ve yeni özellikler sunmaya teşvik edebilir.
Erişim, uygulamadaki koşullara bağlı olacak. Kartını hizmete açmamış bir banka, müşterilerine katılan bir kart sağlayıcısıyla aynı deneyimi sunamaz. Uygun bir NFC terminali bulunmayan işletme, bu yöntemle dokundurularak yapılan ödemeyi kabul edemez. Dijital ödemelere yeni başlayan müşterilerin de kurulum ve günlük kullanım konusunda yardıma ihtiyacı olabilir.
BSP’nin yenilikçiliği desteklemesi ve Filipin dijital ödeme pazarının büyümesi, bu zorlukların zaman içinde giderilmesi için zemin oluşturuyor. Müşteriler açısından hemen gerçekleşen değişiklik, kayıt şartının netleştirilmesi. Hizmetlere fiilî erişim için bankaların, elektronik para kuruluşlarının ve işletmelerin sonraki adımları tamamlaması gerekiyor.
Öne Çıkanlar
- BSP’ye göre Apple Pay ve Google Pay, müşterilerin fonlarını tutmayacakları veya doğrudan işlemeyecekleri için Filipinler’deki önerilen faaliyet modelleri kapsamında OPS kaydı yaptırmak zorunda değil.
- Platformlar, desteklenen kartları veya elektronik cüzdan hesaplarını akıllı telefon ve akıllı saat üzerinden yapılan ödemelere bağlayacak.
- Yerel bankalar ve elektronik para kuruluşları işlemlerin güvenliğinden, mevzuata uyumdan ve müşterilerin ödeme sorunlarını çözmekten sorumlu olmaya devam edecek.
- Dijital ödemeler 2024’te aylık perakende işlem hacminin yüzde 57,4’ünü, işlem değerinin ise yüzde 59’unu oluşturdu.
- Hizmetlerin kullanıma sunulması ortaklıklara, teknik entegrasyona, desteklenen hesaplara ve işletmelerin ödemeleri kabul etmesine bağlı.
- 4 Ağustos 2025 itibarıyla hizmetlerin başlangıç tarihleri ve katılacak Filipin kurumları belirtilmemişti.






