Hedef ile planlanan teslimatlar arasında altı yıllık fark
Filipinler, 2032’de 1.200 megavat kapasiteyle nükleer elektrik üretimine başlamayı hedefliyor ancak önerilen tedarik takvimi ilk teslimatların 2038’de yapılacağını gösteriyor. OECD Nükleer Enerji Ajansı Genel Direktörü William D. Magwood IV, bir nükleer enerji projesinin hazırlanmasının altı yıldan uzun sürmesi nedeniyle daha erken tarihe yetişmenin olası olmadığını söylüyor.
İçindekiler
- Hedef ile planlanan teslimatlar arasında altı yıllık fark
- Hükümetin hedefi tam olarak ne?
- Önerilen ihale nasıl işleyecek?
- Yeni düzenleyici kurumun faaliyete geçmesi gerekiyor
- İnşaat takviminin bir parçası da elektrik şebekesi
- Masrafları kim karşılayacak, fiyatlar nasıl belirlenecek?
- Kamuoyu desteği yüksek, yerel farklılıklar belirgin
- Atıkların nihai bertarafı henüz karara bağlanmadı
- Özet
Enerji Bakanlığı ülkenin ilk nükleer üretim kapasitesinin satın alınmasına ilişkin kuralları hazırlarken aradaki fark daha da belirginleşiyor. Taslak ihale çerçevesi, 2038’den 2047’ye kadar aşamalı elektrik teslimatı öngörüyor. Bu sırada Filipinler Atom Enerjisi Düzenleme Kurumu (PhilATOM) için yöneticilerin atanması ve uygulama kurallarının tamamlanması bekleniyor.
Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr., 2032 hedefinin ulaşılabilir olduğunu söyledi. Enerji yetkilileri, önerilen ihalenin kapsadığı projelerin 2038’de elektrik sağlamaya başlayabileceğini kabul ederken bu hedefi koruyor. Başka düzenlemelerle geliştirilen projeler daha erken devreye girebilir; dolayısıyla ihale takvimi nükleer enerji projelerini geliştirmeye yönelik belirli bir yöntemi kapsıyor.
Filipinler Nükleer Düzenleme Çerçevesi Çalıştayı kapsamında konuşan Magwood, bu tarihin neden zor olduğunu şöyle açıkladı:
İlk reaktörün altı yıl içinde çalışmaya başlayacağını sanmıyorum. Bu işler daha uzun sürüyor. Altı yıl içinde bir karar alınabilir. Bu son derece karmaşık bir süreç.
Elektrik kullanıcıları açısından pratik fark, hükümetin ilk hedefi ile taslak ihale kapsamında öngörülen ilk teslimatlar arasında altı yıl olması. Ülkenin bu süre boyunca talebi karşılamak için başka elektrik kaynaklarına ihtiyacı olacak.
Hükümetin hedefi tam olarak ne?
Hükümetin başlangıç hedefi, 2032’de 1.200 MW kapasiteye ulaşmak. Megavat, üretim kapasitesini, yani bir santralin belirli bir anda ne kadar güç üretebileceğini ölçer. Yıl boyunca sağlanan elektrik miktarı, santralin ne sıklıkla çalıştığına da bağlıdır.
Enerji Bakanlığının eylül ayındaki ihale güncellemesi, 2035’e kadar 2.400 MW, 2050’ye kadar ise 4.800 MW’lık sonraki hedefleri ortaya koyuyor. Filipinler Enerji Planı’nın önceki bir açıklamasında 2.400 MW hedefi on yıl sonrası olan 2045’e konmuştu. Eylül açıklaması, bakanlığın duyurduğu daha güncel takvimi yansıtıyor.
Rakamlar hedefin ölçeğini gösteriyor: 2.400 MW, ilk kapasite hedefinin iki katı; 4.800 MW ise başlangıç seviyesinin dört katı. Bu artışları sağlamak için birbirini izleyen projelerin yanı sıra bunları destekleyecek kurumlar, iletim bağlantıları ve finansman gerekiyor.
Enerji Bakanlığı Enerji Kullanım Yönetimi Bürosu Direktörü Patrick T. Aquino, hedeflerin kurumları hazırlıkları hızlandırmaya teşvik etmek için belirlendiğini söyledi. Hükümetin hedefini resmen değiştirmediğini vurgularken fiilî elektrik tedarikinin 2038’de başlayabileceğini kabul etti.
Aquino, bakanlığın tutumunu şöyle anlattı:
Nükleer enerji projeleri uzun sürüyor ve ciddi bir çaba gerektiriyor. Resmen değişiklik yapmadık; yine de bunu başarabileceğimizi umuyoruz.
Önerilen ihale nasıl işleyecek?
Enerji Bakanlığı, nükleer üretim kapasitesini, aday geliştiricilerin hükümetin belirlediği kurallar çerçevesinde teklif sunduğu rekabetçi bir ihale yoluyla satın almayı planlıyor. Süreçte kapasite sağlayacak projeler seçilecek; hangi tekliflerin uygun bulunacağını fiyat ve teknik gereklilikler belirleyecek.
Baker McKenzie’nin temmuz ayındaki hukuk bilgilendirmesi, ihalenin haziran 2027’de yapılmasını, aralık 2027’ye kadar kazananın açıklanmasını ve ilk elektrik teslimatının 2038’de başlamasını öngören taslak takvimi aktarıyor. Sonraki teslimatlar 2047’ye kadar aşamalı olarak yapılacak.
Enerji Bakanlığı, gözden geçirilmiş taslak yönergeleri 25 Eylül 2026’da Taguig’deki Bonifacio Global City’de bulunan oditoryumunda düzenlenen ikinci kamu istişaresinde sundu. Aquino, Filipinler Ulusal Şebeke Kurumu, Meralco ve sektördeki diğer katılımcıların görüşlerini içeren değişiklikleri anlattı.
Önemli tarihler, politika, tedarik ve inşaat süreçlerinin nasıl ilerlemesinin beklendiğini gösteriyor:
- 18 Eylül 2025: Filipinler Ulusal Nükleer Enerji Güvenliği Yasası olan 12305 sayılı Cumhuriyet Yasası imzalandı.
- 6 Temmuz 2026: Baker McKenzie’nin bilgilendirmesinde taslak ihale çerçevesi ve önerilen teslimat takvimi aktarıldı.
- 25 Eylül 2026: Enerji Bakanlığı, gözden geçirilmiş ihale yönergeleri için ikinci kamu istişaresini düzenledi.
- Haziran 2027: Taslak takvimde nükleer kapasite ihalesinin yapılması hedefleniyor.
- Aralık 2027: Taslak takvimde kazananın açıklanması öngörülüyor.
- 2032: Hükümet, başlangıçta 1.200 MW nükleer kapasiteye ulaşmayı hedefliyor.
- 2038-2047: Taslak ihale kapsamında aşamalı elektrik teslimatı öngörülüyor.
Genelge taslağı istişare sürecinde olduğundan ihale ve teslimat tarihleri öneri niteliği taşıyor. Enerji Bakanlığı, yönergeleri kesinleştirmeden önce istişare sürecindeki görüşleri değerlendireceğini bildirdi.
Yeni düzenleyici kurumun faaliyete geçmesi gerekiyor
12305 sayılı Cumhuriyet Yasası, nükleer ve radyasyon faaliyetlerinden sorumlu bağımsız düzenleyici kurum olarak PhilATOM’u kurdu. 18 Eylül 2025’te imzalanan Filipinler Ulusal Nükleer Enerji Güvenliği Yasası, ülkenin nükleer planları için kurumsal bir temel oluşturuyor.
Yasa, yürürlüğe girmesinden sonraki 180 gün içinde uygulama kurallarının hazırlanmasını öngörüyordu. Ancak bu kurallar henüz tamamlanmadı ve PhilATOM Konseyine atamalar da beklemede. Aquino, Enerji Bakanı Sharon S. Garin’in yetkililerin atanması gerektiğini Cumhurbaşkanlığı Ofisine hatırlattığını söyledi.
PhilATOM; saha seçimi, inşaat, devreye alma ve işletme aşamalarındaki güvenlik kararlarını denetleyecek. Devreye alma, bir santral düzenli işletmeye geçmeden önce ekipman ve sistemlerin test edildiği aşamadır.
Rekabetçi tedarik sürecini Enerji Bakanlığı yürütecek. İhaleyi kazanan şirketin inşaata veya düzenlemeye tabi diğer faaliyetlere başlamadan önce PhilATOM’dan izin alması ve gerekli diğer ruhsat ve onayları edinmesi gerekecek.
Personel alımı da önemli bir görev. Magwood, OECD ülkelerinde bile nitelikli uzman bulmanın zor olduğunu söyledi. Filipinler’in teknik tasarımları değerlendirebilecek, tesisleri denetleyebilecek ve santralin ömrü boyunca bağımsız güvenlik gözetimi sağlayabilecek personele ihtiyacı var.
Enerji Bakanlığı, nükleer tesis işleten ülkelerle iş birliği ve iş gücü eğitimi üzerinde çalıştığını belirtiyor. Hem geliştiricilerin hem de düzenleyici kurumun nitelikli personele ihtiyacı olduğundan bu hazırlıkların projelerle eş zamanlı ilerlemesi gerekiyor.
İnşaat takviminin bir parçası da elektrik şebekesi
Eylül ayında yapılan taslak değişikliklerde iletim planlamasına merkezi bir rol veriliyor. Ön şebeke fizibilitesi, gerektiğinde, Enerji Bakanlığının her ihale turunda sunacağı kapasitenin belirlenmesine yardımcı olacak.
Bir reaktörün tüketicilere elektrik sağlayabilmesi için elektrik şebekesine güvenilir bir bağlantısı olmalı. Bu nedenle önerilen ihale koşulları trafo merkezlerini, bağlantı noktalarını, iletim ihtiyaçlarını ve şebekeyle senkronizasyonu kapsıyor. Senkronizasyon, üreticinin elektrik çıkışının bağlandığı şebekenin koşullarıyla uyumlu hâle getirilmesi anlamına geliyor.
Enerji Bakanlığı, saha geliştirme, reaktör teknolojisi, finansman, lisanslama ve şebekenin hazır olma durumunu dikkate alan teslimat takvimleriyle kapasiteyi aşamalı olarak satın almayı öneriyor. İnşaat takvimleri, seçilen teknolojiye ve ihaleyi kazananın onaylanmış teklifine göre şekillenecek.
Magwood’un uyarısı, inşaat öncesinde hükümetler, elektrik şirketleri ve tedarikçiler arasında yapılması gereken görüşmeleri de yansıtıyor. Geliştiricilerin ne inşa edileceği, nereye bağlanacağı, kimin finanse edeceği ve işletme izninin nasıl alınacağı konusunda uzlaşmaya varması gerekiyor.
Filipinler, atıl durumdaki Bataan Nükleer Santrali’ni yeniden faaliyete geçirme ve daha küçük reaktörler inşa etme seçeneklerini değerlendiriyor. Bu seçenekler farklı geliştirme kararları gerektiriyor; dolayısıyla uygulanabilir bir takvim oluşturmak için proje ve teknoloji seçimi önem taşıyor.
Masrafları kim karşılayacak, fiyatlar nasıl belirlenecek?
Taslak çerçeve, her ihale turu için uygulanacak fiyat eşiğini, rezerv fiyatını, tarife aralığını veya fiyatlandırma yöntemini belirleme sorumluluğunu Enerji Düzenleme Komisyonuna veriyor. Bunlar, geliştiricilerin sunduğu fiyatları değerlendirmek için kullanılan sınırlar veya yöntemlerdir.
İhalede geçerli fiyatı veya tavanı aşan teklifler, ihale koşulları ve ilgili düzenlemeler uyarınca geçersiz sayılacak. Geliştiriciler açısından izin verilen fiyat, projenin maliyetlerini karşılayıp karşılayamayacağını belirliyor. Tüketiciler açısından ise satın alınan elektriğin maliyetini etkiliyor.
Temmuz ayındaki taslak, ihaleyi kazanan şirketin egemen devlet desteği veya garantisi için müzakere talep etmesine de izin veriyor. Egemen devlet garantisi, üzerinde anlaşılmış koşulların gerçekleşmesi hâlinde hükümetin belirli yükümlülükleri karşılamayı taahhüt etmesidir. Bunun mali etkisi, nihai olarak müzakere edilecek koşullara bağlı.
Öneri kapsamında hükümet, proje şirketinde yüzde 10’a kadar hisse alabilir. Hisse, hükümete işletmede mali pay sağlayan bir mülkiyet oranıdır. Hukuk bilgilendirmesinde, programa ilk katılan geliştiricilere öncelik tanınması olasılığından da söz ediliyor.
Nihai finansman koşulları, hükümet taahhütleri ve elektrik fiyatları henüz belirlenmiş değil. İnşaat ve lisanslama gereklilikleriyle birlikte bu kararlar hangi projelerin ne zaman ilerleyebileceğini şekillendirecek.
Kamuoyu desteği yüksek, yerel farklılıklar belirgin
Enerji Bakanlığının anketlerine göre nükleer enerjiye ülke genelindeki destek 2019’da yüzde 79’dan 2024’te yüzde 82’ye yükseldi; bu, üç yüzde puanlık artışa karşılık geliyor. Bu oran, programı hazırlayan hükümete geniş bir kamuoyu desteği sağlıyor.
Nükleer enerji geliştirilmesi düşünülen bölgelerde destek yüzde 60 ile yüzde 90 arasında değişiyor. Değerlendirilen yerler arasında Bataan, Palawan, Masbate, Pangasinan ve Camarines Norte bulunuyor. Bu aralık, kabullenme düzeyinin bölgelere göre önemli farklılık gösterdiğini ortaya koyuyor.
Yerel kararlar, programı tesislerin yakınında yaşayacak bölge sakinleri açısından daha somut hâle getirecek. Saha seçimi, güvenlik düzenlemeleri ve atık yönetimi, bu toplulukların önüne Filipinler’in nükleer enerji kullanıp kullanmaması yönündeki ulusal sorunun ötesinde, değerlendirebilecekleri somut öneriler getirecek.
Magwood, son tarihle ilgili kaygısına rağmen ülkenin bir nükleer program geliştirme kapasitesine sahip olduğuna inandığını söyledi. Filipinler’in mevcut insan kaynağını, uzmanlığını ve liderliğini başarıya ulaşabileceğinin gerekçeleri arasında gösterdi.
Atıkların nihai bertarafı henüz karara bağlanmadı
Kullanılmış nükleer yakıt, santrallere ev sahipliği yapabilecek topluluklar açısından kaygı konusu olmaya devam ediyor. Reaktörden çıkarılan yakıt radyoaktif olmayı ve ısı üretmeyi sürdürdüğünden kontrollü biçimde taşınması ve depolanması gerekiyor.
Magwood, özel kapların kullanılmış yakıtı jeolojik depolara kaldırılmadan önce onlarca yıl güvenli biçimde saklayabileceğini söyledi. Jeolojik depo, radyoaktif atıkları çok uzun süreler boyunca yalıtmak amacıyla yerin derinliklerinde tasarlanan bir tesistir.
Filipinler nihai bertaraf yöntemine henüz karar vermedi; bu nedenle ileride ortaya çıkacak maliyeti tahmin etmek zor. Bu karar, ihtiyaç duyulacak tesisleri ve bunların konumunu, ayrıca nükleer santrallerin işletilmesine bağlı uzun vadeli sorumlulukları etkileyecek.
Magwood, atık konusunun atıklara ev sahipliği yapması beklenen topluluklar için duygusal bir mesele olduğunu da kabul etti. Bu nedenle hükümet, tedarik takviminin yanı sıra pratik bir görevle de karşı karşıya: bölge sakinlerinin değerlendirebileceği ve proje planlamacılarının maliyet hesaplarına katabileceği bir atık politikası geliştirmek.
Yakın dönemdeki önemli adımlar; ihale kurallarının tamamlanması, PhilATOM yönetiminin atanması ve düzenleyici kapasitenin geliştirilmesi. Ardından haziran 2027’de yapılması önerilen ihale ve aralık 2027’de açıklanması beklenen kazanan, ülkenin nükleer enerji hedeflerinin geliştiricileri, takvimleri ve yükümlülükleri belirlenmiş projelere dönüşüp dönüşmediğini sınayacak.
Özet
- Filipinler, 2032’de 1.200 MW nükleer kapasiteye ulaşma hedefini koruyor ancak Magwood bu tarihe yetişilmesini olası görmüyor.
- Taslak ihale, ilk elektrik teslimatlarının 2038’de başlamasını ve sonraki teslimatların 2047’ye kadar sürmesini öngörüyor.
- Enerji Bakanlığının eylül ayındaki açıklamasında 2035’e kadar 2.400 MW, 2050’ye kadar 4.800 MW hedefleniyor.
- İhalenin haziran 2027’de yapılması, kazananın ise aralık 2027’ye kadar açıklanması hedefleniyor.
- PhilATOM’a yönetici atamalarının yapılması ve uygulama kurallarının tamamlanması gerekiyor.
- İhaleyi kazanmak, ayrı nükleer güvenlik izinlerinin ve diğer ruhsatların alınması gerekliliğini ortadan kaldırmıyor.
- Kamuoyu desteği 2024’te yüzde 82’ye ulaşırken atıkların nihai bertarafına ilişkin düzenlemeler henüz karara bağlanmadı.






