Sind’in Mango Krizi: Küçülen Bahçeler, Su Kıtlığı ve İhracatı Koruma Mücadelesi

10 dakikalık okuma
The curious case of mango production in Sindh - Pakistan - DAWN.COM

Sind’in Meyveler Kralına Daha Az Toprak

Resmî verilere göre Sind’deki mango bahçeleri 2023-24’te 58.900 hektarı kapladı; bu, on yıl önceki 63.144 hektara kıyasla daha düşük bir alan. Bu, 4.244 hektar ya da önceki alanın yaklaşık yüzde 6,7’si kadar bir kayıp demek. Yemyeşil bahçeleri ve ikonik Sindhri mangosuyla tanınan Pakistan’ın güney eyaletinde, bahçelerin daralması geçim kaynaklarını ve değerli bir tarımsal ticareti baskı altına alıyor.

İçindekiler
  1. Sind’in Meyveler Kralına Daha Az Toprak
  2. Hava Koşulları Çiçeklenmeyi ve Meyve Oluşumunu Aksatıyor
  3. Su Kıtlığı Hasadın Değerini Düşürüyor
  4. Zararlılar Hasarı Artırıyor
  5. Mevsimlik İşçilerin Becerileriyle Şekillenen Hasat
  6. İhracat Standartları Maliyetleri Artırıyor
  7. Pakistan’ın Mango Ticareti Sıkışıyor
  8. Son Veriler Ne Gösteriyor?
  9. Koşullara Dayanabilecek Çeşitler Deneniyor
  10. Üreticiler Araştırma, Su ve Pratik Destek İstiyor
  11. Güney Asya Genelinde Benzer Kayıplar
  12. Öne Çıkanlar

Üretim verileri daha değişken bir tablo ortaya koyuyor. Sind, 2023-24’te 387.200 ton hasat etti; 2019-20’de bu miktar 329.300 tondu. İki yıl arasındaki artış 57.900 ton oldu. Buna karşın üreticiler, bazı sezonlarda verimin keskin biçimde düşmesiyle birlikte hasadın güvenilirliğinde, meyve kalitesinde ve bahçelerin bakım ekonomisinde genel bir kötüleşme yaşandığını anlatıyor.

Son on yılda iklim değişikliği, su kıtlığı, zararlı istilaları ve tarımsal destek sistemindeki aksaklıklar sektörü sarstı. Binlerce çiftçi bu ürüne bağımlı; Pakistan’ın uluslararası mango pazarındaki konumu ise alıcıların beklediği büyüklük ve kalitede yeterli meyve üretmesine dayanıyor.

Baskılar neredeyse her aşamada birbirine bağlanıyor. Olağan dışı sıcaklıklar, meyve oluşmadan önce çiçeklere zarar verebiliyor. Yetersiz sulama, hayatta kalan mangoların büyüklüğünü ve tatlılığını sınırlıyor. Zararlılar ve mantar hastalıkları kayıpları artırırken elektrik, yakıt ve diğer üretim maliyetleri üreticileri ve hasadı işleyen işletmeleri sıkıştırmayı sürdürüyor.

Tüketiciler açısından arzın daralması, yurt içi fiyatların yükselmesi ve meyvenin giderek daha az karşılanabilir hâle gelmesi anlamına geliyor. Çiftçiler içinse hesap farklı: Satılabilir mango sayısı azalıyor, üretim pahalılaşıyor ve bazı durumlarda ürün düşük fiyattan satılıyor ya da bahçeden vazgeçiliyor. Meyvelerin kralı olarak anılan bu meyveyi kârlı biçimde yetiştirmek giderek zorlaşıyor.

Reklam

Hava Koşulları Çiçeklenmeyi ve Meyve Oluşumunu Aksatıyor

Mango ağaçları hava koşullarının şiddetinden olduğu kadar zamanlamasından da etkileniyor. Sind’deki üreticiler erken başlayan sıcak hava dalgaları, ani soğuk dönemler, şiddetli fırtınalar ve uzun süreli kuraklıklarla karşı karşıya kaldı. Bu aksamalar, ağacın çiçeklenmeden meyve oluşumuna uzanan gelişimini etkileyerek kimi zaman geniş çaplı ürün kayıplarına yol açıyor.

Yaz erken geldiğinde sıcaklık birkaç gün içinde 28°C’den 42°C’nin üzerine çıkabiliyor. Bu ani sıcaklık artışı, çiçeklerin meyveye dönüşmeden solmasına neden olabiliyor. Meyve oluşumunu sağlayan polen aktarımı ve çiçeklerin mangoya dönüşmeye başladığı meyve tutumu özellikle hassas aşamalar.

Uzun süren serin hava koşulları da başka bir sorun yaratıyor. Sind’in Umerkot bölgesinde üretici ve araştırmacı olan Dr. Mir Amanullah Talpur, uzayan kışların ve yazın gecikmesinin bahçeleri nasıl etkilediğini şöyle anlatıyor:

Uzun süren kışlar ve yazın gecikmesi verimin düşmesine yol açtı. Mayıs başına kadar devam eden ılıman hava mango gelişimini olumsuz etkiliyor; soğuğun uzaması da bahçeleri mantar saldırılarına karşı daha savunmasız hâle getiriyor.

Sind’de mango verimi bazı yıllarda yüzde 50’ye varan oranda düştü. Fırtınalar, kuraklık ya da ani sıcaklık değişimleri kimi zaman hasadın tamamını yok etti. Dolayısıyla üreticiler hem alışılmadık derecede sıcak koşullardan hem de fazla uzun süre serin kalan bir yetişme döneminden kaynaklanan tehditlerle karşı karşıya.

Su Kıtlığı Hasadın Değerini Düşürüyor

Sind’deki bahçeler sulama için nehir ve kanallara dayanıyor; ancak süreğen su kıtlığı birçok üreticinin yeterli nem sağlayamamasına neden oluyor. Şubat ve mart ayları özellikle önemli; çünkü çiçeklenme ve meyve verme aşamalarında suya ihtiyaç duyuluyor.

Haydarabad yakınlarında 450 dönümlük bir bahçeyi yöneten Mir Shah Mohammad Talpur, yetersiz sulamanın tek bir mangonun ağırlığı üzerindeki etkisini şöyle anlatıyor:

Mangonun büyüklüğüne bakın; 970 gram. Hasattan önce bahçeyi sulasaydık 1.000 gramı, hatta 1.100 grama yakın bir ağırlığı bulabilirdi.

Yetersiz su, mangoların daha küçük ve daha az tatlı olmasına, dolayısıyla piyasa değerinin düşmesine yol açabiliyor. Ayrıca ağaçları zararlılara ve hastalıklara karşı daha savunmasız hâle getiriyor. Bu nedenle sulama sıkıntısı, üretici için hem daha az değerli bir ürün hem de ürünü veren ağaçları korumaya yönelik ek sorunlar anlamına gelebiliyor.

Reklam

Zararlılar Hasarı Artırıyor

Ağaçların özsuyunu emen küçük bir böcek olan mango yaprak pireleri Pakistan genelinde endişe kaynağı hâline geldi. Çiçeklenme ve meyvenin gelişiminin erken aşamalarında saldırıyorlar; yani zararın, sonunda ürünün ne kadarının hayatta kalacağını belirleyebileceği bir dönemde.

Yaprak piresi istilaları verimi yüzde 40’a kadar düşürebiliyor. Böcekler ayrıca kurumlu küf oluşumunu teşvik eden yapışkan salgılar bırakıyor ve meyveye bir kat daha zarar veriyor. Hava ve su sorunlarıyla mücadele eden çiftçiler, tek başına önemli kayıplara yol açabilen bu böceğe karşı da ürünü korumak zorunda.

Sind Abadgar Kurulu Başkanı Mahmood Nawaz Shah, üreticilerin etkili biçimde mücadele edebilmek için ihtiyaç duydukları kamu desteğinden yoksun olduğunu söylüyor:

Son birkaç yıldır yaprak piresi saldırıları oldukça yaygınlaştı. Bununla nasıl mücadele edeceğimize ilişkin Tarım Bakanlığından araştırmaya dayalı ve kanıta dayalı tavsiyeler alamıyoruz.

Çiçek ve sürgünlerin anormal biçimde büyümesine yol açan şekil bozukluğu hastalığı da daha yaygın hâle geldi ve çoğu zaman değişen hava koşullarıyla ilişkilendiriliyor. Antraknoz ve külleme de diğer tehditler arasında. Bu mantar hastalıkları, Sind’de yaygınlaşan nemli ve değişken koşullarda gelişiyor.

Çiftçiler, devlet desteğinin eşgüdümünden yoksun olduğunu anlatıyor. Birçoğu tavsiye almak için özel işletmelere başvuruyor; ancak bu tavsiyeler her zaman üreticilerin çıkarlarına hizmet etmeyebiliyor. Küçük çiftçiler özellikle zorlanıyor; çünkü etkili zararlı yönetimini uygulamaya koyacak paraya ya da bilgiye çoğu zaman sahip değiller.

Mevsimlik İşçilerin Becerileriyle Şekillenen Hasat

Sind’deki yıllık mango hasadı yoğun ölçüde el emeğine dayanıyor. Çoğu Güney Pencap’tan gelen işçiler, meyveleri toplamak, ayıklamak ve paketlemek için her sezon eyalete göç ediyor. Becerileri, hasadın ne kadarının alıcılara iyi durumda ulaşacağını belirlemeye yardımcı oluyor.

Pattaee olarak bilinen geleneksel yöntem hâlâ yaygın. İşçiler ağaçlara tırmanıp mangoları ezilmemeleri için torbalarda yakalıyor. Bazı yenilikçi üreticiler hasarı azaltmak ve verimliliği artırmak amacıyla özel araçlar kullanmaya başladı; böylece yeni ekipmanları mevsimlik işçilerin pratik bilgisiyle bir araya getiriyorlar.

Toplandıktan sonra mangolar sınıflandırılıp paketleniyor ve en iyi meyveler ihracat için ayrılıyor. Bu aşamalarda kaliteyi korumak önemli; çünkü ezilme veya başka hasarlar, zorlu yetişme koşullarından aylarca sağ çıkmış meyvelerin değerini düşürebiliyor.

Reklam

İhracat Standartları Maliyetleri Artırıyor

Sıcak su uygulaması, mangoları uluslararası satışa hazırlamanın bir parçası hâline geldi. Bu işlem zararlıların yok edilmesine yardımcı oluyor ve raf ömrünü uzatıyor. Ticaret yoluyla zararlıların yayılmasını sınırlamayı amaçlayan bitki sağlığı standartlarını karşılamak için uygulamaya kondu.

Avrupa Birliği’ne ve daha yüksek fiyat ödeyen diğer pazarlara ihraç edilen mangolarda bu işlem zorunlu. İhracatçıların alıcıların taleplerini karşılamasına yardımcı oluyor; ancak meyveyi bahçeden yurt dışındaki müşteriye ulaştırmanın maliyetini ve karmaşıklığını da artırıyor.

Üreticiler ve ihracatçılar için bu pazarlara erişimi sürdürmek, iyi mango yetiştirmekten fazlasını gerektiriyor. Meyvenin dikkatlice hasat edilmesi, sınıflandırılması, paketlenmesi ve işleme tabi tutulması gerekiyor. Üretimin azalması ve işletme maliyetlerinin yükselmesi zaten işletmeleri zorlarken her aşama işçilere, tesislere ve harcamalara dayanıyor.

Pakistan’ın Mango Ticareti Sıkışıyor

Pakistan, yıllık yaklaşık 1,8 milyon ton üretimle dünyanın dördüncü ya da beşinci büyük mango üreticisi. Üretimin yüzde 70’i Pencap’tan, yüzde 29’u Sind’den, yüzde 1’i ise Hayber Pahtunhva’dan geliyor. Dolayısıyla Sind’deki sorunlar, ülke genelinde üretilen her on mangonun yaklaşık üçünü sağlayan bir eyaleti etkiliyor.

Mango ihracatı her yıl 100 milyon dolara kadar döviz kazandırıyor. Başlıca alıcılar arasında İran, Körfez ülkeleri, Orta Asya ve Birleşik Krallık ile diğer yurt dışı pazarları bulunuyor. Döviz, yurt dışındaki satışlardan elde edilen gelirdir; bu da mangoyu tek tek çiftliklere sağladığı gelirin ötesinde Pakistan için değerli kılıyor.

Verim ve kalite baskı altına girdikçe ihracatçılar hedeflerini düşürdü. 2023’te ihracat hedefi 125.000 tondan 100.000 tona indirildi; 25.000 tonluk bu kesinti yüzde 20’ye denk geliyor. Gerçekleşen sevkiyatlar, düşürülen hedefin de altında kaldı.

Tüm Pakistan Meyve ve Sebze İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Waheed Ahmed, iklim değişikliğini sektörün üretimini tehdit eden başlıca unsur olarak nitelendiriyor:

İklim değişikliğinin etkileri mango üretimi için en büyük tehdit olarak ortaya çıktı. Bunun göstergelerinden biri de mango üretiminin üst üste üçüncü yıldır düşmesi.

İşleme, paketleme ve depolama işletmeleri de zarar görüyor. Bu faaliyetler hasattan sonra mangoya değer katıyor; ancak üretim düşerken elektrik, yakıt ve girdi maliyetleri yükseliyor. Dolayısıyla bahçelerdeki baskı, çiftliklerin çok ötesindeki işçilere ve işletmelere de ulaşıyor.

Reklam

Son Veriler Ne Gösteriyor?

Sind’de bahçe alanının daralması, eyaletin değişken hasat miktarları ve ülke genelinde ihracat hedefinin düşürülmesi krizin farklı yönlerini ortaya koyuyor. Eyaletin üretim verileri 2019-20 ile 2023-24 arasında artış gösterirken üreticiler, hasara yol açan sezonlardan, düşen kaliteden ve bir sonraki ürünün belirsizliğinden söz ediyor.

Başlıca tarihler ve veriler, bu baskıların nasıl geliştiğini gösteriyor:

  • 2023-24’ten on yıl önce: Sind’de mango yetiştirilen alan 63.144 hektardı.
  • 2019-20: Sind 329.300 ton mango üretti.
  • 2023: Pakistan’ın mango ihracat hedefi 125.000 tondan 100.000 tona düşürüldü; gerçekleşen sevkiyatlar güncellenen hedefin altında kaldı.
  • 2023-24: Sind’de mango yetiştirilen alan 58.900 hektar, üretim ise 387.200 ton oldu.

Haneler ve üreticiler bu baskıları farklı biçimlerde yaşıyor. Arz daraldığında yurt içindeki tüketiciler daha fazla para ödüyor; çiftçilerse hâlâ düşük satış fiyatları, azalan verim ve yükselen giderlerle mücadele edebiliyor. Ürününün büyük bölümünü kaybeden ya da üretim maliyetleri artan bir çiftçi için perakende fiyatın yükselmesi pek teselli sağlamıyor.

Koşullara Dayanabilecek Çeşitler Deneniyor

Pencap ve Sind’deki araştırma enstitüleri, değişen iklim koşullarına daha uygun mango çeşitleri ve gelişmiş zararlı yönetimi üzerinde çalışıyor. Önerilen yaklaşımlardan biri, farklı mango çeşitlerinin uyum ve dayanıklılık açısından sınanabildiği bir bahçe olan genom bahçesi.

Sürdürülebilir Kalkınma Politikası Enstitüsü Başkanı Dr. Abid Sulehri, bu çeşitliliği denemenin amacını şöyle açıklıyor:

Farklı çeşitler dikerek Pakistan’ın toprağına ve iklimine hangilerinin uygun olduğunu belirleyebiliriz. Belirli bir çeşidin elverişli olduğu görülürse bunu yeni çeşitler geliştirmek için temel alabiliriz. Genom bahçesi fikrini ortaya atmamızın ardındaki amaç bu.

Bu tür projeler önemli yatırımlar gerektiriyor. Çeşitleri denemek, gelecekte mango geliştirme çalışmalarında işe yarayacak özellikleri belirlemenin bir yolu. Öte yandan çiftçilerin, ailelerini geçindiren mevcut bahçeleri yönetmek için de pratik desteğe ihtiyacı var.

Bazı yenilikçi üreticiler kimyasallara bağımlılığı azaltmak ve iklim şoklarına dayanıklılıklarını artırmak için organik tarım ve rejeneratif tarımı benimsiyor. Ancak birçok küçük çiftçi bu değişiklikleri yapacak maddi kaynaklardan ya da teknik destekten yoksun.

Reklam

Üreticiler Araştırma, Su ve Pratik Destek İstiyor

Çiftçiler ve sektör temsilcileri, devletin etkili müdahalede bulunmamasını eleştiriyor. Kaygıları; yetersiz araştırma ve yayım hizmetlerine, yani çiftçilerin tarımsal bilgiyi kendi bahçelerinde uygulamasına yardımcı olan pratik tavsiyelere odaklanıyor. Bu destek olmayınca birçok üretici sorunları kendi başına yönetmek ya da tarafsız olmayabilecek özel kaynaklardan tavsiye almak zorunda kalıyor.

Üreticilerin talepleri, ağaç yetiştirmekten meyveyi satmaya kadar tüm süreci kapsıyor:

  • Özellikle değişen iklime uygun mango çeşitleri için tarımsal araştırma ve geliştirmeye daha fazla yatırım yapılması.
  • Zararlı yönetimi, sulama ve sürdürülebilir tarım konularında eğitim ve pratik destek sağlanması.
  • Güvenilir sulama sağlayacak daha iyi su yönetimi ve altyapı.
  • İhracat için gereken sıcak su uygulama kapasitesinin ve diğer tesislerin artırılması.
  • İşleme, paketleme ve depolama işletmelerini destekleyecek, girdi maliyetlerini düşürecek politika değişiklikleri.

Bu önlemlerin ne zaman hayata geçirileceğine ilişkin bir takvim açıklanmadı. Üreticilerin acil ihtiyacı, su, zararlılar ve maliyetler konusunda güvenilir yardımın yanı sıra gelecekteki bahçelerin zorlu koşullara daha iyi dayanmasını sağlayabilecek araştırmalar.

Güney Asya Genelinde Benzer Kayıplar

Sind’in yaşadıkları, Güney Asya genelindeki mango üreticilerinin daha geniş kapsamlı mücadelesinin bir parçası. Hindistan’daki Gucerat’tan Pakistan’ın başlıca mango yetiştirme bölgelerine kadar çiftçiler, olağan dışı hava koşullarıyla bağlantılı kayıplarla karşı karşıya.

Hindistan’ın Gucerat ve Saurashtra bölgelerinde mevsim dışı fırtınalar ve kuraklık mango verimini yüzde 35’e kadar düşürdü. Sind’de bazı yıllarda kayıplar yüzde 50’ye ulaştı. Bu üretim bölgelerinin tümünde hava koşullarının yol açtığı hasar, yerel alıcılara ve uluslararası ticarete sunulabilecek meyve miktarını azaltıyor.

İhracat hacminin düşmesi ve fiyatların yükselmesi, kayıpların başladığı bahçelerin çok ötesinde etkiler yaratıyor. Yurt dışındaki tüketiciler arz değişiklikleriyle karşılaşırken kırsal topluluklar; çiftçiliği, mevsimlik hasadı, taşımacılığı, işlemeyi ve paketlemeyi destekleyen bir ürüne bağımlı.

Sind’in mango sektörü, tarımın iklim değişikliği karşısında yaşadığı pek çok sorunu bir araya getiriyor: Hasadı aşırı hava koşullarından korumak, sulama suyu sağlamak, hastalıkları kontrol altına almak ve üretimin mali açıdan sürdürülebilirliğini sağlamak. Kırsal geçim kaynaklarını ve gıda güvenliğini korumak için araştırma, koşullara uyum sağlayan pratikler ve eşgüdümlü kamu desteği büyük önem taşıyor.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Sind’de mango yetiştirilen alan, on yıl önceki 63.144 hektardan 2023-24’te 58.900 hektara gerileyerek yaklaşık yüzde 6,7 azaldı.
  • Hasar veren sezonlara ve meyve kalitesine yönelik baskılara rağmen eyaletin üretimi 2019-20’deki 329.300 tondan 2023-24’te 387.200 tona çıktı.
  • Sıcak hava, uzun süren serin dönemler, fırtınalar, kuraklık ve su kıtlığı çiçeklenmeyi, meyve gelişimini ve hasadı aksatıyor.
  • Mango yaprak pireleri verimi yüzde 40’a kadar düşürebiliyor; mantar hastalıkları ve şekil bozukluğu da kayıpları artırıyor.
  • Pakistan’ın 2023 ihracat hedefi 125.000 tondan 100.000 tona düşürüldü; sevkiyatlar güncellenen hedefin altında kaldı.
  • Üreticiler güvenilir sulama, zararlı yönetimi konusunda daha iyi tavsiyeler, araştırma yatırımları ve ihracat gerekliliklerini karşılayacak daha fazla tesis istiyor.
  • Mango çeşitleri üzerine araştırmalar ve tarım uygulamalarındaki değişiklikler, birçok küçük çiftçinin parası ve teknik desteği olmaması nedeniyle sınırlı kalıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir