Güney Kore, Lee Harcama Tartışmalarıyla Karşı Karşıyayken 15,2 Trilyon Wonluk Evrensel Kupon Planlıyor

11 dakikalık okuma
South Korean Won Money Investment Growth Chart Graph Stock Photo ...

Evrensel Ödemeler Meclis Gündeminde

Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung yönetimi, her vatandaşa nakit karşılığı kupon verilmesini öngören 15,2 trilyon wonluk (11 milyar dolar) planı onayladı. Böylece Lee’nin on yılı aşkın süredir savunduğu bir politika, ülke çapındaki ekonomik tartışmanın odağına yerleşti.

İçindekiler
  1. Evrensel Ödemeler Meclis Gündeminde
  2. Kuponları Kimler Alacak?
  3. Lee Hane Halkı Harcamalarını Neden Artırmak İstiyor?
  4. Seongnam’daki Sosyal Yardım Programlarından Gyeonggi’ye
  5. Siyasi Mücadelelerle Yıllar İçinde Şekillenen Bir Politika
  6. Muhalefet Planı Siyasi Ödül Olarak Nitelendiriyor
  7. Harcama Artışı Fiyatları Yükseltebilir mi?
  8. Plan Temel Gelir Tartışmasıyla Nasıl Bağlantılı?
  9. 2020’deki Destek Programı Neler Sunmuştu?
  10. Gelirleri Desteklemenin Diğer Yolları
  11. Bütçe ve Pazartesi Günkü Meclis Sınavı
  12. Öne Çıkanlar

Bakanlar Kurulu, Lee’nin Kanada’dan dönüşünden saatler sonra, perşembe günü öneriyi onayladı. Ödemeler, tüketici harcamalarını canlandırmayı ve zayıf taleple mücadele eden küçük işletmelere destek olmayı amaçlayan 30,5 trilyon wonluk (22,1 milyar dolar) ek bütçenin merkezinde yer alıyor.

İkinci Maliye Bakan Yardımcısı Lim Ki-keun, kupon programının yaklaşık 13 trilyon wonluk yeni tüketim yaratabileceğini tahmin ediyor. Hükümet, hanelerin daha fazla harcama gücüne ihtiyaç duyduğunu ve satışlar artmazsa birçok küçük işletme sahibinin batma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu savunuyor.

Muhafazakâr muhalifler girişimi, Lee’nin seçim zaferinin ardından seçmenlere verilen bir ödül olarak nitelendiriyor. Eleştirmenler ayrıca harcamaların fiyatları yükseltebileceği uyarısında bulunuyor ve varlıklı vatandaşların neden kamu desteği alması gerektiğini sorguluyor.

20 Haziran 2025 itibarıyla Bakanlar Kurulu onayı alındı; ancak önerinin nihai olarak onaylanması için Ulusal Meclis’in kararı gerekiyor. Teklifin, nihai oylamanın da yapılmasının planlandığı pazartesi günü Meclis’e sunulması bekleniyor. Lee’nin parlamento kararından önce başlıca siyasi partilerin liderleriyle görüşmesi öngörülüyor.

İktidardaki Kore Demokratik Partisi, Meclis’teki 298 sandalyenin 167’sine sahip. Bu nedenle teklifin kabul edilmesi geniş ölçüde bekleniyor. Karar, Lee’nin hane halkı talebini destekleme yaklaşımını yerel ve eyalet yönetimlerinden ülke çapında bir programa taşıyacak.

Kuponları Kimler Alacak?

Yaş, cinsiyet veya gelir farkı gözetilmeksizin her Güney Kore vatandaşı en az 150.000 wonluk temel ödeme alacak. İlk aşamada mali açıdan daha zor durumda olanlara daha yüksek ödeme yapılacak; ardından vatandaşların çoğuna ek ödeme verilecek.

  • Her vatandaş en az 150.000 wonluk temel ödeme alacak.
  • Aşırı yoksulluk içinde yaşayan ve iş bulamayanlar 400.000 won almaya hak kazanacak.
  • Yoksulluğun eşiğindeki gelir grubunda bulunanlara 300.000 won verilecek.
  • Gelir dağılımının en alt yüzde 90’ındaki vatandaşlara ek 100.000 won ödenecek.

Program, herkese erişim sağlarken mali ihtiyaca göre ek destek sunuyor. Hükümet herkese başlangıç ödemesi yapacak, daha yüksek tutarları ise daha yoksul kesimlere yönlendirecek.

Reklam

Yabancı ülke vatandaşları şu aşamada programa dahil değil. Maliye Bakanlığından bir yetkili, istisnaların mümkün olabileceğini ve ayrıntılı uygunluk kurallarını bir görev gücünün belirleyeceğini söyledi.

Yabancılar şu aşamada programa dahil değil; ancak görev gücü görüşmeleri sonucunda istisnalar getirilebilir. Yararlanacak kişiler bu görüşmelerle kesinleştirilecek.

Dolayısıyla yabancı ülke vatandaşlarının uygunluğu henüz karara bağlanmış değil. Teklifin açıklanan odağında Güney Kore vatandaşları bulunuyor; olası istisnalar bu görüşmelerin sonucuna bağlı.

Lee Hane Halkı Harcamalarını Neden Artırmak İstiyor?

Lee, düşük büyüme ve derinleşen eşitsizlik karşısında hükümetin tüketicilerin harcama gücünü artırması gerektiğini savunuyor. Gerekçesi basit: Haneler daha fazla mal ve hizmet satın aldığında işletmelerin geliri artar ve ekonomik faaliyetlerin toparlanmasına katkı sağlar.

Devlet başkanı, zayıf talebi sıradan insanlar ve küçük işletmeler için acil bir sorun olarak görüyor. Bakanlar Kurulu toplantısında konuşan Lee, yaşadıkları sıkıntıların boyutunun kamu kaynaklarının kullanılmasını haklı çıkardığını söyledi.

Sıradan insanların yaşadığı acının boyutu düşünüldüğünde, devlet bütçesini kullanmanın zamanı geldi.

Lee, herkese ödeme yapılmasını aynı zamanda adalet meselesi olarak sundu. Hükümet harcamalarının faydalarının neden geniş kesimlere ulaşması gerektiğini açıklarken şöyle dedi:

Herhangi bir nedenle para harcanıyorsa, bence bu harcamanın faydalarından en azından halk adil biçimde yararlanmalı.

Bu yaklaşım, ağırlıklı olarak üretimi ve arzı artırmaya odaklanan anlayışa meydan okuyor. Tüketicilerin harcayacak parası yoksa daha fazla malın piyasada bulunması, alımların artmasını zorunlu olarak sağlamıyor.

Lee bu görüşünü 2020’de, Gyeonggi Eyaleti valisiyken katıldığı bir forumda şöyle dile getirmişti:

Arzı artırmaya odaklandık; ancak arz artışının tüketici harcamalarını da artırmayı garanti etmediği bir dönemde yaşıyoruz. Artık hükümetin rolü, tüketicilerin harcama kapasitesini artırmaya odaklanmalı.

Ulusal kupon teklifi bu düşünceyi uygulamaya geçiriyor. Hedeflenen etki zinciri, hanelere yapılan kamu ödemeleriyle başlayıp satın alımlarla devam ediyor ve satışların artması yoluyla yerel işletmelere ulaşıyor.

Seongnam’daki Sosyal Yardım Programlarından Gyeonggi’ye

Lee bu politikaları devlet başkanı olmadan çok önce geliştirmeye başladı. Yaklaşık on yıl önce, Gyeonggi Eyaleti’ndeki Seongnam’ın belediye başkanıyken ücretsiz okul üniforması, ücretsiz doğum sonrası bakım ve gençlere temel gelir gibi sosyal yardım girişimlerini hayata geçirdi.

Eyalet yönetimi o dönemde bu programlara karşı çıktı ve uzun süren hukuk mücadeleleri yaşandı. Lee’nin 2018’de Gyeonggi valisi seçilmesi, aynı fikirleri hayata geçirmek için ona daha geniş bir platform sağladı.

Reklam

Lee, 2019’da Gyeonggi’nin Gençlik Temel Geliri programını başlattı. Katılımcı sayısı bakımından dünyanın en büyük temel gelir denemesi olarak tanımlanan program kapsamında, uygun koşulları taşıyan 24 yaşındaki bölge sakinlerine her üç ayda bir 250.000 won verildi. Böylece yıllık toplam ödeme 1 milyon won oldu.

Yararlanıcıların ikamet şartlarını karşılaması gerekiyordu; ancak ödemeler istihdam durumlarına veya ebeveynlerinin gelirine bağlı değildi. Bu yönüyle program, yalnızca gelir testini geçen kişilere ayrılan yardımlardan farklıydı.

Ödemeler, yalnızca Gyeonggi Eyaleti’ndeki küçük ve bağımsız işletmelerde kullanılabilen yerel para birimi biçiminde yapıldı. Büyük süpermarketler ve zincir mağazalar kapsam dışı bırakılarak harcamaların yerel esnafa yönelmesi sağlandı.

Programın iki amacı vardı: genç yetişkinlere maddi destek sağlamak ve mahalle işletmelerine müşteri kazandırmak. Gyeonggi Araştırma Enstitüsünün anketlerinde yararlanıcıların yüzde 80’inden fazlası memnun olduğunu belirtti. Anketler ayrıca alışverişin yerel işletmelere yöneldiğini ve programa katılan dükkânların satışlarında kayda değer artış yaşandığını ortaya koydu.

Siyasi Mücadelelerle Yıllar İçinde Şekillenen Bir Politika

Lee, ulusal ölçekte temel gelir politikasını savunurken Gyeonggi’deki deneyiminden yararlandı. COVID-19 salgını, 2020’de dağıtılan destek ödemelerinin geniş halk desteği görmesiyle doğrudan ödemelere Güney Kore’nin ekonomi politikasında daha büyük bir yer kazandırdı.

Lee, Ağustos 2024’te ana muhalefet partisine liderlik ederken her vatandaşa 250.000 won verilmesini öngören 13 trilyon wonluk bir teklifi destekledi. Dönemin Devlet Başkanı Yoon Suk Yeol bu önleme karşı çıktı ve veto etti. Parlamento vetoyu aşmak için gereken oyları bulamayınca teklif başarısız oldu.

O zamandan bu yana güç dengesi değişti. Lee artık devlet başkanı, partisi ise parlamentoda çoğunluğa sahip. Böylece politika, geçen yıl sahip olmadığı bir onay yoluna kavuştu.

Politikanın gelişimindeki başlıca aşamalar şöyle:

  • Yaklaşık on yıl önce: Lee, Seongnam Belediye Başkanı olarak gençlere gelir desteği ve başka sosyal yardım programları başlattı.
  • 2018: Lee, Gyeonggi Eyaleti valisi oldu.
  • 2019: Gyeonggi, uygun koşulları taşıyan 24 yaşındaki bölge sakinlerine üç ayda bir ödeme yapmaya başladı.
  • 2020: Salgın yardımları, doğrudan ödemelerin ülke genelinde daha yaygın kullanılmasını sağladı.
  • Ağustos 2024: Lee, herkese 250.000 won ödeme yapılmasını destekledi; ancak Yoon teklifi veto etti.
  • Haziran 2025: Lee’nin Bakanlar Kurulu yeni kupon planını onayladı; teklifin pazartesi günü parlamentoda görüşülmesi planlanıyor.

Muhalefet Planı Siyasi Ödül Olarak Nitelendiriyor

Muhafazakâr Halkın Gücü Partisi, önerilen ödemelerin amacını sorguluyor. Eleştiriler, kamu parasının ekonomik durgunluğu gidermek için mi yoksa siyasi desteğin karşılığını vermek için mi kullanıldığı noktasında yoğunlaşıyor.

Parti sözcüsü Ho Jun-seok, programın:

Lee’nin seçim zaferinin ardından (seçmenleri) ödüllendirdiği yönündeki eleştirileri körüklediğini

söyledi.

Yoon daha önce benzer teklifleri "popülist" olarak nitelendirmiş ve ülke açısından doğurabilecekleri sonuçlara karşı uyarmıştı. Eski devlet başkanı, önceki tartışmalar sırasında şöyle demişti:

Düşünülmeden dağıtılan nakit yardımlar bu ülkenin geleceğini tehlikeye atabilir.

Reklam

Lee bu nitelemeyi reddetti. Bu yılın başlarında doğrudan mali müdahaleyi, popülerlik kazanma girişimi değil, ekonomik sıkıntılara verilen bir yanıt olarak savundu.

Ekonomiyi kurtarmak popülizm değildir.

Bu tartışma, harcamaların zayıf olduğu durumlarda hükümetin nasıl karşılık vermesi gerektiğine dair farklı değerlendirmeleri yansıtıyor. Lee, satın alma gücünü hızla artırmak için geniş kesimlere ödeme yapılmasını destekliyor. Muhalifleri ise maliyeti ve halihazırda maddi açıdan güvende olan vatandaşların da programa dahil edilmesini sorguluyor.

Harcama Artışı Fiyatları Yükseltebilir mi?

Enflasyon da temel kaygılardan biri. İşletmeler mal ve hizmet arzını artıramazken haneler birden daha fazla alım yapmak isterse fiyatlar yükselebilir. Bu da kuponların ve diğer hane gelirlerinin satın alabileceği miktarı azaltır.

Ekonomist ve eski milletvekili Yoo Seong-min, planlanan para aktarımının boyutunun fiyatlar üzerindeki baskıyı artırabileceği uyarısında bulundu.

Bu kadar büyük miktarda nakit aktarımı fiyatların daha da yükselmesine yol açar.

Hükümet ise özellikle küçük işletmeler için talebi yeniden canlandırma gereğini vurguluyor. Lim’in yaklaşık 13 trilyon wonluk yeni tüketim tahmini, yönetimin beklediği harcama artışının ölçeğini ortaya koyuyor.

Hükümetin açıkladığı iki rakama göre bu tahmin, 15,2 trilyon wonluk program maliyetinin yaklaşık yüzde 86’sına denk geliyor. Bu karşılaştırma, beklenen canlanmanın taahhüt edilen tutara oranını gösteriyor.

Yardımların hedeflenmesi konusundaki tartışma mevcut plandan daha eski. Harvard Üniversitesi ekonomi profesörü Robert Barro, 2020’de COVID-19 yardımları ele alınırken ödemelerin mali açıdan zarar gören kişilere yapılması gerektiğini savunmuştu.

Nakit transferlerinin işini ve gelirini kaybeden kişilere yöneltilmesi gerektiğini düşünüyorum. Herkese ödeme yapılması savurganlıktır; çünkü birçok kişi mali açıdan zarar görmedi.

Barro’nun savı, kamu parasının her bir biriminin nereye gittiğine odaklanıyor. Hedefli yardımlar, kanıtlanmış kayıplar yaşayan kişilere destek sağlarken evrensel ödemeler, mali durumu güvende olanları da kapsıyor.

Plan Temel Gelir Tartışmasıyla Nasıl Bağlantılı?

Lee’nin siyasi geçmişi, kupon teklifini evrensel temel gelir (UBI) konusundaki daha geniş tartışmayla ilişkilendiriyor. Bu tartışmanın temelinde, yararlanıcıların çalışmasını veya çalışma koşulunu karşılamasını gerektirmeden geniş kesimlere ödenen gelir fikri yer alıyor.

Mevcut teklif bir ekonomik canlandırma programı; daha geniş temel gelir tartışması ise süreklilik taşıyan bir destek sistemiyle ilgili. Maliyet, uygunluk ve kamu harcamalarının amacı hakkındaki aynı sorular her iki tartışmada da gündeme geliyor.

Reklam

Evrensel temel gelir eleştirmenleri çeşitli olası sorunlara dikkat çekiyor:

  • Maliyet: Ödemelerin sürdürülmesi, vergilerin önemli ölçüde artırılmasını veya diğer kamu hizmetlerinde kesintiye gidilmesini gerektirebilir.
  • Hedefleme: Varlıklı kişilere yapılan ödemeler, daha fazla ihtiyaç duyanları desteklemek için kullanılabilecek kaynakları tüketir.
  • Çalışma teşvikleri: Koşulsuz gelir bazı yararlanıcıların çalışma isteğini azaltabilir; bu da iş gücünü daraltıp verimliliği zayıflatabilir.
  • Yoksulluğun azaltılması: Ödenebilir düzeydeki yardımlar, yüksek kamu maliyetine rağmen herkesi yoksulluktan çıkarmaya yetmeyebilir.

Bu kaygılar, muhalefetin tutumunu açıklamaya yardımcı oluyor. Eleştirmenler, evrensel dağıtımı haneler arasında büyük farklılıklar gösteren sorunlara karşı pahalı ve ayrım gözetmeyen bir yanıt olarak görüyor.

Lee’nin tasarımı, daha yoksul vatandaşlara daha yüksek ödemeler ve gelir dağılımının en alt yüzde 90’ına ek 100.000 won sunarak ihtiyaç farklılıklarını kısmen gözetiyor. Herkese ödenen temel tutar ise programı yalnızca düşük gelirlilere yönelik yardımlardan ayırıyor.

2020’deki Destek Programı Neler Sunmuştu?

Güney Kore, ülke çapında bir ekonomik şok sırasında daha önce büyük ölçekli nakit kupon ödemeleri uyguladı. Eski Devlet Başkanı Moon Jae-in yönetimi, COVID-19’dan etkilenen ekonomiyi desteklemek üzere Mayıs 2020’de yardımları devreye soktu.

Başlangıçta devlet destekleri gelir dağılımının en alt yüzde 70’inde bulunan haneleri hedefliyordu. Ödeme tutarı hane büyüklüğüne göre belirleniyordu: Tek başına yaşayan bir kişi 400.000 won, dört veya daha fazla kişiden oluşan bir hane ise 1 milyon won alıyordu.

Moon yönetimi daha sonra serbest çalışanlar ve küçük işletme sahipleri de dahil olmak üzere belirli gruplara ek kuponlarla yardımı genişletti. Bu önlemlerde mali koşullara veya mesleğe bağlı uygunluk kuralları kullanıldı.

Lee’nin mevcut teklifi, başlangıç ödemesini her vatandaşa genişletiyor ve 2020 programındaki hane tutarları yerine kişi başına belirlenen ödemeleri esas alıyor. Ardından gelir ve kırılganlık durumuna göre ek destek sağlıyor.

Yararlanıcılar açısından bu değişiklik, hem kimlerin uygun olduğunu hem de ödeme tutarının nasıl belirlendiğini etkiliyor. Hükümet açısından ise denge, uygun haneleri seçmekten herkese ödeme yapmaya; daha zor durumda olanlara da daha yüksek tutar vermeye doğru kayıyor.

Gelirleri Desteklemenin Diğer Yolları

Britanyalı ekonomist Anthony Atkinson, toplumsal katılım geliri adı verilen başka bir model önerdi. Bu model düzenli ödeme sağlarken uygunluğu koşulsuz ödemeye değil, topluma katkıda bulunma şartına bağlıyor.

Uygun faaliyetler arasında bakım işleri, gönüllülük, eğitim veya çevrenin iyileştirilmesi yer alabilir. Destekleyenler, bu modelin toplumsal geri çekilme veya yurttaşlık faaliyetlerinin azalması kaygılarına karşılık verirken bireylerle toplulukları arasında karşılıklı bir ilişki kurduğunu savunuyor.

Reklam

Bu nedenle toplumsal katılım geliri, uygunluk konusunda farklı bir soru ortaya koyuyor. Yalnızca kazanca odaklanmak veya koşulsuz ödeme yapmak yerine, topluma katkı sunan ve onaylanmış faaliyetleri tanıyor.

Diğer bazı ekonomistler, Kazanılmış Gelir Vergi Kredisi (EITC) gibi mevcut yardımların genişletilmesinden yana. Bu yaklaşım, düşük gelirli çalışanların ücretlerini destekleyerek mali rahatlamayı istihdamda kalma teşvikiyle birleştiriyor.

Bu alternatifler, gelir desteği politikasındaki tercihleri ortaya koyuyor: geniş erişime öncelik vermek, kaynakları mali ihtiyaca göre yoğunlaştırmak, ücretli çalışmayı ödüllendirmek veya başka katkıları tanımak. Her yaklaşım kamu parasını farklı biçimde yönlendiriyor.

Bütçe ve Pazartesi Günkü Meclis Sınavı

Teklifin bir sonraki aşaması artık Ulusal Meclis’in elinde. Bütçe tasarısının kabulü için oturuma katılan milletvekillerinin salt çoğunluğu gerekiyor. Demokratik Parti’nin 298 sandalyeden 167’sine sahip olması, yönetime muhalefetin desteği olmadan önlemi geçirecek sayıyı sağlıyor.

Lee’nin pazartesi günkü resmî oylamadan önce, Halkın Gücü Partisi geçici lideri Kim Yong-tae’nin de aralarında bulunduğu muhalefet liderleriyle görüşmesi planlanıyor. Taraflar harcamalar konusunda görüş ayrılığını korusa da görüşmeler uzlaşma arayışı için fırsat sunuyor.

15,2 trilyon wonluk kupon programı, önerilen 30,5 trilyon wonluk ek bütçenin neredeyse yarısını oluşturuyor. Daha geniş paket, kısa süre önce afet yardımı sağlamak ve ekonomik belirsizliği gidermek amacıyla hazırlanan 13,8 trilyon wonluk paketin ardından geliyor.

Yeni harcamalar, Güney Kore’nin 2025 yılı için onaylanmış 673,3 trilyon wonluk yıllık bütçesine eklenecek. Bu rakamlar, hane ödemelerini tek başına bir taahhüt olarak değil, hükümetin daha geniş harcama kararları dizisinin bir parçası olarak konumlandırıyor.

Haneler için en yakın vadeli fayda, ek satın alma gücü. Küçük işletmeler için hükümetin vaadi, daha fazla müşteri ve daha yüksek satış. Siyasi ve ekonomik tartışmanın odağında ise bu kazanımların kamu maliyetini ve eleştirmenlerin dile getirdiği riskleri haklı çıkarıp çıkarmadığı yer alıyor.

Pazartesi günkü karar, Lee’nin belediye programları, eyalet düzeyindeki ödemeler ve başarısız olan ulusal yasa tasarısıyla geliştirdiği politikayı ülke çapında bir ekonomik canlandırma programına dönüştürüp dönüştüremeyeceğini belirleyecek.

Öne Çıkanlar

  • Bakanlar Kurulu, 30,5 trilyon wonluk ek bütçe içinde 15,2 trilyon wonluk (11 milyar dolar) kupon ödemesini onayladı.
  • Her vatandaşa en az 150.000 won verilecek; kırılgan gruplara başlangıçta daha yüksek ödeme yapılacak ve gelir dağılımının en alt yüzde 90’ındaki kişilere ek 100.000 won ödenecek.
  • Yabancı ülke vatandaşları şu aşamada kapsam dışında; olası istisnalar görev gücü görüşmelerine bağlı.
  • Hükümet, yaklaşık 13 trilyon wonluk yeni tüketim bekliyor.
  • Muhalifler herkesi kapsayan uygunluk koşullarını sorguluyor, enflasyon uyarısı yapıyor ve Lee’yi seçmenleri ödüllendirmekle suçluyor.
  • Teklif, Lee’nin gençlere yönelik gelir programlarının ve Yoon’un 2024’te veto ettiği herkese ödeme yapılması tasarısının ardından geldi.
  • Teklifin Meclis’e sunulması ve nihai oylamanın pazartesi günü yapılması planlanıyor. Demokratik Parti 298 sandalyenin 167’sine sahip.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir