Çip üretiminde patlama, ücretlerde dört yıllık durgunluk
Kore Kalkınma Enstitüsü'nün (KDI) 16 Kasım 2026'da yayımladığı analize göre, Güney Kore'deki yarı iletken üreticileri 2021-2025 döneminde üretkenliklerini yılda ortalama %8,5 artırırken diğer sektörlerde üretkenlik yıllık %0,4 geriledi. Bu fark, tek bir sektördeki güçlü kazanımların ekonomi genelindeki çalışanların satın alma gücünü neden pek artırmadığını açıklamaya yardımcı oluyor.
İçindekiler
- Çip üretiminde patlama, ücretlerde dört yıllık durgunluk
- Maaş artarken satın alma gücü neden düşebilir?
- Ücret artışı 2021'den sonra nasıl ivme kaybetti?
- KDI şirketlerde neyi ölçtü?
- Ücret farkının ne kadarı üretkenlikle açıklanıyor?
- Çip üretimi dışındaki öncü şirketler bile sınırlı ilerledi
- Yarı iletkenler dışındaki şirketlerde mali sıkıntı neredeyse ikiye katlandı
- Petrokimya, inşaat ve video sektörleri farklı baskılarla karşı karşıya
- Yeniden yapılandırma desteği çalışanlara da ulaşmalı
- Öne Çıkanlar
Enflasyon dikkate alınarak hesaplanan ortalama reel ücretler, bu dört yılda yalnızca %0,2 arttı. 2026'nın ilk yarısında bir önceki yılın aynı dönemine göre %0,3 yükseldi. İkramiye ve diğer özel ödemeler hariç düzenli ücretler ise enflasyonun ardından %0,3 geriledi.
Enstitünün ekonomik görünüm biriminde çalışan KDI araştırmacıları Song Ho-gyu ve Jeong Su-hwan, sorunu, başlığı Türkçeye “Firma Üretkenliği Analizi Yoluyla Reel Ücretlerdeki Durgunluğun Arka Planı ve Politika Çıkarımları” olarak çevrilebilecek bir raporda inceledi. Bulgular, zayıf ücret artışlarını düşen üretkenlik, şirketlerin mali sıkıntıları ve petrokimya ile inşaat gibi sektörlere özgü baskılarla ilişkilendiriyor.
Sonuçlar, hayal kırıklığı yaratan ulusal ortalamanın ötesine uzanıyor. 2026'nın ilk yarısında ortalama reel ücretlerin düştüğü sektörlerde çalışanlar, tüm çalışanların %53,2'sini oluşturdu. Düzenli çalışanlar arasındaki pay ise %44,4'tü. Song, bu oranların 2024 ve 2025'tekinden yüksek olduğunu söyledi.
Maaş artarken satın alma gücü neden düşebilir?
Reel ücretler, kazançlarla nelerin satın alınabileceğini gösterir. Fiyatlar daha hızlı yükselirse, bir çalışanın won cinsinden maaşı artsa bile satın alma gücü düşebilir. KDI, 2021'den bu yana enflasyonun ve düzenli ücretlerdeki daha yavaş artışın farklı dönemlerde ücret artışını sınırladığını saptadı.
2021 ve 2022'de enflasyon başlıca engeldi. 2022'den itibaren fiyatlara göre düzeltilmemiş ücretleri ifade eden nominal düzenli ücretlerdeki yavaş artış da iyileşmeyi sınırladı. Sonuç, tek bir zayıf yıl değil, uzun süreli bir sıkışma oldu.
2026'nın ilk yarısında ikramiyeler ortalamayı yükseltmeye yardımcı olurken, daha öngörülebilir kazançların satın alma gücü geriledi. Düzenli ücretler, temel maaş ile rutin olarak ödenen ek ödemeleri kapsıyor. Bu nedenle düzenli giderlerini planlayan haneler açısından özel önem taşıyor.
Yarı iletkenleri de kapsayan elektronik bileşen imalatında nominal ücretler %21,6, finans ve sigortayla ilgili hizmetlerde ise %12,3 arttı. Birkaç sektördeki bu büyük artışlara karşın, çalışanların yarısından fazlasını istihdam eden sektörlerde reel ücretler düştü. İstihdam edilen kişilerin sektörleri ve ücret düzeyleri dâhil olmak üzere çalışan bileşimindeki değişiklikler de ulusal ortalamaları etkiliyor.
Ücret artışı 2021'den sonra nasıl ivme kaybetti?
Güney Kore'nin önceki ücret artışı çok daha güçlüydü. Ortalama reel ücretler 2011-2021 arasında %24,0 arttı; bu, yılda ortalama %2,2'lik artışa karşılık geliyor. 2021-2025 dönemindeki toplam artış ise yalnızca %0,2, yani yılda yaklaşık %0,05 oldu.
Saatlik kazançlardaki artış da yavaşladı. Bu, zayıflığın yalnızca insanların çalıştığı saat sayısındaki değişimden kaynaklanmadığını gösteriyor. Reel saatlik ücretlerde yıllık ortalama artış 2011-2021 dönemindeki %3,1'den 2021-2025 döneminde %1,2'ye düştü. KDI, önceki dönemde çalışma saatlerinin de benzer oranda azaldığını belirtti.
Yavaşlamanın başlıca aşamaları şöyleydi:
- 2011-2021: Ortalama reel ücretler %24,0 arttı; yıllık ortalama artış %2,2 oldu.
- 2021-2025: Ortalama reel ücretlerdeki toplam artış yalnızca %0,2 oldu.
- 2024: Ortalama reel ücretler %0,5 arttı.
- 2025: Ortalama reel ücretler %0,9 arttı.
- 2026'nın ilk yarısı: Ortalama reel ücretler bir önceki yılın aynı dönemine göre %0,3 artarken düzenli reel ücretler %0,3 geriledi.
- 16 Kasım 2026: KDI, uzun süren zayıflığı üretkenlik farklarıyla ilişkilendiren analizini yayımladı.
Düzenli çalışanların ücret artışında daha güçlü sonuç veren sektörlerin sayısı keskin biçimde azaldı. Bu çalışanların düzenli reel ücretleri 2011-2021 döneminde yılda ortalama %2,3 artmıştı. 2021-2025 döneminde en az 100 bin düzenli çalışanı olan sektörler arasında yalnızca elektronik bileşen imalatı bu ölçütü aşarak yıllık %2,5 artış kaydetti.
KDI şirketlerde neyi ölçtü?
KDI, üretkenliği dış denetime tabi şirketlerin mali tablolarını kullanarak tahmin etti. Gelir üretkenliği olarak adlandırdığı ölçüt, bir şirketin kullandığı emek ve sermayeden ne kadar değer ürettiğini inceliyor. Sermaye; makine ve ekipman gibi kaynakları kapsıyor.
Bir şirket, girdilerini satın aldığı malzeme ve hizmetlerden daha değerli mal veya hizmetlere dönüştürerek değer yaratır. Üretkenliğin artması şirkete çalışanlara ödeme yapma, yatırım yapma ve finansman maliyetlerini karşılama konusunda daha fazla alan sağlayabilir.
Gelir üretkenliği; teknoloji ve verimliliğin yanı sıra satış fiyatlarını, talebi ve rekabeti de yansıtır. Bir üretici ekipmanını iyileştirse bile arz fazlası ürün fiyatlarını düşürürse gelir üretkenliği gerileyebilir. Bu durum, KDI'nin önerilerinin hem üretim yöntemlerine hem de şirketlerin faaliyet gösterdiği pazarlara odaklanmasını açıklamaya yardımcı oluyor.
Uzun vadede de yarı iletkenler öne çıktı. Üretkenlikleri 2011-2025 döneminde yılda ortalama %11,3 artarken diğer sektörlerde bu oran %1,0 oldu. Sektörün 2023'teki daralmasına rağmen 2021-2025 döneminde çip üretkenliği yılda %8,5 artmayı sürdürdü; ekonominin ölçüme dâhil edilen geri kalan iş sektörlerinde ise üretkenlik geriledi.
Ücret farkının ne kadarı üretkenlikle açıklanıyor?
KDI'nin 44 sektörü kapsayan analizine göre, toplam üretkenlik artışı 10 yüzde puan daha yüksek olan bir sektörde, 2021-2025 döneminde düzenli çalışanların reel sabit ücretlerindeki toplam artış ortalama yaklaşık 0,9 yüzde puan daha yüksekti.
Bu ilişkiye göre üretkenlik farkları, elektronik bileşen imalatı ile diğer sektörler arasındaki reel düzenli ücret artışı farkının yaklaşık üçte birini, yani yaklaşık 3 yüzde puanını açıklıyordu. Söz konusu fark yaklaşık 9 yüzde puandı.
Enstitü, üretkenlik beklenmedik biçimde arttığında şirketlerin nasıl tepki verdiğini de inceledi. Üretkenliğin beklentilerin %10 üzerine çıkması, bir yıl sonra çalışan başına iş gücü maliyetlerinin %1,1 daha yüksek olmasıyla ilişkiliydi. Tahmin edilen etki dört yıl sonra %0,3'e geriledi. İş gücü maliyetleri şirketin çalışanlara yaptığı harcamaları ölçerken reel düzenli ücretler, enflasyon sonrası çalışan kazançlarının belirli bir bölümünü ifade ediyor.
Ücret yapıları, ilişkinin sektörlere göre neden değiştiğini açıklamaya yardımcı oluyor. Otomobil ve römork imalatında, artan üretkenliğin sağladığı kazançların büyük bölümü ikramiyeler yoluyla çalışanlara yansırken reel düzenli ücretlerdeki artış daha sınırlı kaldı.
Araştırmacılar, üretkenlik tahmininde kullanılan şirket hesaplarıyla daha küçük iş yerlerini de kapsayan ücret istatistikleri arasındaki farklılıklara dikkat çekti. Yaşlanma ve kadın istihdamındaki artış dâhil olmak üzere iş gücündeki değişimler de kalan farkın oluşmasına katkıda bulunmuş olabilir. Jeong, daha düşük üretkenliğe sahip çalışanlar işten ayrıldığında istihdamdaki değişimlerin ölçülen üretkenliği ve ortalama ücretleri birlikte artırabileceğini kabul etti.
Çip üretimi dışındaki öncü şirketler bile sınırlı ilerledi
KDI, yarı iletken imalatı dışındaki şirketlerin üretkenlik sıralamasının tamamında zayıflık saptadı. İlk üçte birlik dilimde yer alan şirketlerin üretkenlik endeksi 2021-2025 döneminde toplamda yalnızca %0,8 arttı. Ortadaki üçte birlik dilimde %2,5, en alttaki üçte birlik dilimde ise %9,7 geriledi.
Öncü gruptaki %0,8'lik artış dört yılın toplamını kapsıyor. Yarı iletken imalatındaki %8,5'lik artış ise yıllık ortalamayı ifade ediyor. Rakamlar, çip sektörü dışındaki daha güçlü şirketlerin bile bu dönemde ne kadar sınırlı ilerleme kaydettiğini gösteriyor.
Bu nedenle KDI, yalnızca mevcut öncü şirketlere dayanarak üretkenlikte geniş çaplı artış sağlamanın zor olacağını savundu. Enstitü, yerleşik sektörlerin daha yüksek değer taşıyan, farklılaşmış ürünler geliştirmesinin yanı sıra üretken yeni işletmelerin pazara girmesine ve büyümesine imkân tanıyacak değişiklikler yapılması çağrısında bulundu.
KDI araştırmacısı Jeong Su-hwan, yarı iletken sektörünün toplam istihdam içindeki payının küçük olduğuna da dikkat çekti. Çip sektöründeki ücret artışlarının diğer sektörlere yayılıp yayılmayacağına ilişkin olarak, sözleri Türkçeye şöyle çevrilebilir:
Yarı iletken sektöründeki ücret artışlarının diğer sektörlere doğrudan yansıyıp yansımayacağı belirsiz.
Jeong, çip sektöründeki ücretlerin 2027'de ulusal ortalamayı yükseltebileceğini söyledi. Diğer sektörlerde çalışanlar açısından asıl mesele, kendi işverenlerinin ve sektörlerinin kalıcı ücret artışlarını destekleyecek kadar ek değer üretip üretemeyeceği.
Yarı iletkenler dışındaki şirketlerde mali sıkıntı neredeyse ikiye katlandı
Faiz ödemelerini karşılamakta zorlanan şirketler çip sektörü dışında daha yaygın hâle geldi. KDI, faaliyet kârı üç yıl üst üste faiz giderlerini karşılamaya yetmeyen şirketleri “marjinal firma” olarak tanımlıyor.
Bu şirketlerin yarı iletken imalatı dışındaki katma değer içindeki payı, 2021'deki %3,2'den 2025'te %6,2'ye yükseldi. Bu, 3 yüzde puanlık artış anlamına geliyor ve payı önceki seviyesinin yaklaşık iki katına çıkarıyor. Yarı iletken imalatında ise karşılık gelen pay %0,1'den %0,3'e yükseldi.
Yüzdeler, mali sıkıntı yaşayan şirketlerle bağlantılı katma değer payını ölçüyor. Tek tek sayılan işletmelerin oranını değil, bu grupta ne kadar ekonomik faaliyet bulunduğunu gösteriyor.
Üretkenlik artışına göre sıralanan sektörlerin en alt üçte birlik diliminde, marjinal firmalarla bağlantılı pay ortalama 7,0 yüzde puan arttı. KDI, bu artışın 6,6 yüzde puanını üretkenlik etkenlerine bağladı. Analiz, yüksek faiz oranlarından çok zayıf üretkenliğe daha büyük rol atfetti.
Bu bulgunun politika açısından önemi şu: kredi vadesini uzatmak veya faiz sübvansiyonu sağlamak finansman baskısını hafifletirken, şirketin faaliyetlerinden yeterli kâr elde edememe sorunu sürebilir. KDI, işletmelerin çalışma biçimini ve çalışanlarla yatırımların nasıl yönlendirildiğini de değiştirecek destek çağrısı yaptı.
Petrokimya, inşaat ve video sektörleri farklı baskılarla karşı karşıya
Petrokimya sektörü, yerleşik sektörlerin karşılaştığı sorunları gözler önüne seriyor. Song, iç piyasadaki üreticilerin piyasa koşullarının daha güçlü olduğu dönemde kapasite artırdığını, ardından Çin'in kendi kendine yeterliliğinin artmasının ihracat talebini düşürdüğünü söyledi. Ortaya çıkan kapasite fazlası kârlılık üzerindeki baskıyı artırdı.
İnşaat sektöründe, nüfus değişimleriyle bağlantılı talep zayıflarken yapı maliyetleri yükseldi. Yayıncılık ve video işletmeleri ise internet bağlantıları üzerinden içerik sunan, bu nedenle geleneksel yayın ağları yerine interneti kullanan ve OTT olarak adlandırılan yayın platformlarının yaygınlaşmasıyla karşı karşıya kaldı.
KDI, bu üç sektörün de üretkenlik ve ücret performansının zayıf olduğunu belirledi. Sorunlara, koşullara uygun çözümler gerekiyor: kapasitenin talebi aştığı yerlerde üretimi yeniden düzenlemek, inşaat ihtiyaçları ve maliyetlerindeki değişime yanıt vermek ya da izleyicilerin video tüketimindeki farklılaşmaya uyum sağlamak.
Gemi yapımı, mevcut bir sektörün nasıl iyileştirilebileceğine örnek oluşturdu. Song, üreticilerin sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşıyıcıları gibi gemilerle üretimlerini farklılaştırmasına dikkat çekti. Daha değerli ürünlere yönelmek ve maliyetleri kontrol etmek, talep toparlandığında sektörün bundan yararlanmasına yardımcı oldu.
Yeniden yapılandırma desteği çalışanlara da ulaşmalı
KDI, tek tip kredi vadelerini uzatma veya faiz sübvansiyonlarına dayanmak yerine şirketlerin yeniden yapılandırılmasını, kariyer geçişlerini ve mesleki eğitimi önerdi. Şirketler açısından yeniden yapılandırma, kaynakları daha rekabetçi oldukları ürün ve faaliyetlere yoğunlaştırmayı, üretimin daha iyi iş bölümüyle düzenlenmesi yoluyla maliyetleri düşürmeyi içerebilir.
KDI araştırmacısı Song Ho-gyu, yaklaşımı şöyle anlattı:
Her birinin iyi olduğu alanlara yoğunlaşarak, ölçek ekonomilerinden yararlanarak ve üretim maliyetlerini düşürerek rekabet gücü kazanmanın bir yolu var.
Ölçek ekonomisi, daha yüksek miktarda ve daha verimli üretimin her bir ürünün maliyetini düşürebilmesi anlamına gelir. Song, şirketleri yeniden düzenlemenin çalışan sayısını azaltmayı gerektirebileceğini ve bunun da çalışanların yeni işlere geçişi için acil destek ihtiyacı doğurduğunu kabul etti.
Bu nedenle eğitim, kariyer değişikliğine destek ve geçiş döneminde gelir yardımı önerinin birbiriyle bağlantılı parçalarını oluşturuyor. Çalışanların, işlerinin ortadan kalkmasıyla yeni bir pozisyona yerleşmeleri arasındaki dönemde desteğe ve büyüyen işverenlerin ihtiyaç duyduğu becerilere sahip olması gerekiyor.
KDI'nin önerileri politikalar için bir yön çiziyor. Analizle birlikte herhangi bir uygulama takvimi veya finansman miktarı açıklanmadı. Enstitünün temel uyarısı, yarı iletkenler dışındaki sektörlerde üretkenlik zayıflığının sürmesinin ücret artışlarını birkaç sektörde yoğunlaştırabileceği ve sektörler arasındaki ücret farklarını kalıcı hâle getirebileceği yönündeydi.
Öne Çıkanlar
- Yarı iletken üretkenliği 2021-2025 döneminde yılda %8,5 artarken çip sektörü dışında yılda %0,4 geriledi.
- Ortalama reel ücretler 2011-2021 dönemindeki %24,0'lık artışın ardından 2021-2025 arasında yalnızca %0,2 yükseldi.
- 2026'nın ilk yarısında reel ücretler %0,3 artarken düzenli reel ücretler %0,3 geriledi.
- Reel ücretlerin düştüğü sektörlerde tüm çalışanların %53,2'si istihdam edildi.
- Üretkenlik farkları, elektronik bileşen imalatı ile diğer sektörler arasındaki reel düzenli ücret artışı farkının 9 yüzde puanlık bölümünün yaklaşık üçte birini açıkladı.
- Mali sıkıntı yaşayan şirketlerin yarı iletken sektörü dışındaki katma değer içindeki payı, 2021'deki %3,2'den 2025'te %6,2'ye çıktı.
- KDI; şirketlerin yeniden yapılandırılmasını, daha iyi ürünler geliştirilmesini, büyüyen işletmelerin desteklenmesini, iş değiştiren çalışanlara eğitim ve gelir yardımı sağlanmasını önerdi.






