Daha kısa çalışma haftası ve saatler konusunda zor bir tercih
Güney Kore'de 4,5 günlük çalışma haftasına ilişkin tartışmalar somut bir tercihe dayanıyor: Standart çalışma haftasını ücretleri düşürmeden 40 saatten 36 saate indirmek ya da aynı 40 saati farklı biçimde dağıtarak çalışanların cuma günleri erken çıkmasını sağlamak. Cumhurbaşkanı Lee Jae-myung'un seçim vaadi, bu tercihi ücretler, verimlilik ve iş dışındaki zaman üzerine yürütülen ulusal tartışmanın merkezine taşıdı.
İçindekiler
- Daha kısa çalışma haftası ve saatler konusunda zor bir tercih
- Çalışanlar neden kendilerine daha fazla zaman ayırmak istiyor?
- 4,5 günlük çalışma haftasına ilişkin iki siyasi yaklaşım
- İşverenler üretimin nasıl sürdürüleceğini sorguluyor
- Sendikalar çalışma standartlarının değişmesi gerektiğini savunuyor
- Büyük şirketler şimdiden ne yapıyor?
- Gyeonggi küçük işletmeler için seçenekleri deniyor
- Uluslararası denemeler Kore'ye ne sunuyor?
- Bölünmüş iş gücü piyasası reformu zorlaştırıyor
- İşleyecek bir geçiş için gerekenler
- Önemli Noktalar
18 Haziran 2025 itibarıyla ulusal mevzuata ilişkin tartışmalar sürerken şirketler ve yerel yönetimler farklı çalışma düzenlerini şimdiden deniyor. Gyeonggi eyaleti, 83 şirkete destek veren bir pilot uygulama başlattı. Samsung Electronics, POSCO ve SK Group bünyesindeki şirketler, çalışma saatlerini tamamlama şartını koruyarak uygun durumdaki çalışanlara bazı cumaları izin olanağı sunuyor.
Çalışanlar, yorucu çalışma düzenlerinden toparlanmak ve aileleriyle daha fazla vakit geçirmek için bir fırsat görüyor. Özellikle küçük işletmeler olmak üzere işverenler ise siparişleri yetiştirme ve ek personel ücretlerini karşılama konusunda endişeli. Aynı politika, toplantılarını yeniden düzenleyebilen bir ofis çalışanı ile üretimi makine başında geçirilen süreye bağlı bir fabrika işçisi için çok farklı sonuçlar doğurabilir.
Güney Kore'de uzun çalışma saatleri, değişim baskısının önemli bir bölümünü açıklıyor. 2022'de çalışanlar ortalama 1.901 saat mesai yaptı; bu, OECD ortalamasından 149 saat fazlaydı. Öte yandan ülkenin saat başına üretiminin görece düşük olması, iş dünyasının direncini de açıklamaya yardımcı oluyor: Ücretleri aynı tutup daha az çalışmak, şirketlerin üretimi sürdürmenin yollarını bulmasını veya daha yüksek maliyetleri üstlenmesini gerektiriyor.
Tartışma, çalışma takviminin ötesine uzanıyor. Uzun çalışma saatleri üzerine kurulu bir ekonomik modeli, genç kuşakların değişen beklentilerini ve bazı çalışanlara diğerlerinden çok daha fazla güvence ve pazarlık gücü sunan bir iş gücü piyasasını ilgilendiriyor.
Çalışanlar neden kendilerine daha fazla zaman ayırmak istiyor?
Çalışan anketleri, çalışma haftasının kısaltılmasına yönelik güçlü bir ilgi olduğunu gösteriyor. İş ağı platformu Remember'ın 2024'te yaptığı ankete göre maaşlı çalışanların yüzde 70'i dört günlük çalışma haftasını tercih etti. Saramin'in anketinde destek yüzde 86,7'ye ulaştı; katılımcıların yüzde 60'tan fazlası daha az saat çalışmak karşılığında daha düşük ücreti kabul edebileceğini belirtti.
Bu bulgular, politika açısından temel bir soruyu da ortaya koyuyor: Ek boş zaman aynı maaşla mı gelecek? Demokrat Parti'nin önerisi ücret kesintisi olmayacağını vaat ederken anketler, birçok çalışanın işten uzak kalacağı zamanı finansal bir fedakârlığı değerlendirecek kadar önemsediğini gösteriyor.
Seul'de ofis çalışanı olan 39 yaşındaki Kim Ji-eun, mevcut çalışma düzeninin dinlenme ve aile yaşamını nasıl etkilediğini şöyle anlattı:
Şu anda her cuma akşamı işten bitkin çıkıyorum; dinlenmeye, hayatın tadını çıkarmaya ya da çocuklarımla ilgilenmeye zar zor vakit buluyorum. Yarım gün daha, dengeyi gerçekten kurabilmek için bir fırsat demek olur.
Güney Kore'de aşırı uzun çalışma saatleri kültürü, fazla çalışmaktan kaynaklanan ölüm anlamındaki gwarosa terimini doğurdu. Özellikle sağlıklarını ve özel yaşamlarını koruma konusunda seslerini giderek daha fazla duyuran genç çalışanlar arasında tükenmişlik yaygınlığını koruyor.
Milenyaller ile Z Kuşağı'nı bir araya getiren ve yaygın olarak MZ kuşağı diye anılan grup, ekonomik başarıyı kişisel iyilik hâlinin önüne koymaya daha az istekli. 4 Day Week Global'in üst yöneticisi Dale Whelehan, kuşaklar arasındaki bu değişimi şöyle anlattı:
Bu genç kuşak, anne babalarının ve büyükanne ve büyükbabalarının çoğu zaman yapmak zorunda kaldığı tercihi reddediyor: Ekonomik başarı uğruna iyilik hâlinden, sağlıktan ve kişisel tatminden vazgeçmek.
4,5 günlük çalışma haftasına ilişkin iki siyasi yaklaşım
Hem liberal Demokrat Parti hem de muhafazakâr Halkın Gücü Partisi, seçim programlarına daha kısa çalışma haftasının farklı biçimlerini aldı. Öneriler, çalışanların daha az saat mi çalışacağı yoksa mevcut saatleri farklı biçimde mi dağıtacağı konusunda ayrışıyor.
Demokrat Parti, yasal çalışma haftasının ücreti düşürmeden 40 saatten 36 saate indirilmesini öneriyor. Aşamalı geçişi ve uygulamaya katılan şirketlere kapsamlı devlet desteği verilmesini savunuyor; uzun vadede dört günlük çalışma haftasına geçilmesini hedefliyor. Açıklanan hedefi, Güney Kore'de yıllık ortalama çalışma saatlerini 2030'a kadar OECD ortalamasının altına çekmek.
Halkın Gücü Partisi, çalışanların pazartesiden perşembeye birer saat fazla çalışıp cuma günü yarım gün izin yapacağı esnek bir düzen öneriyor. Haftalık toplam çalışma süresi 40 saat olarak kalacak. Parti, yasal zorunluluk getirmek yerine bu tür çalışma düzenlerini benimseyip benimsemeyeceğine her işletmenin kendisinin karar vermesi gerektiğini savunuyor.
Lee, geçişin kademeli olması ve etkilenecek kesimlerle yapılacak görüşmelere dayanması gerektiğini söyledi. Verdiği sözler arasında yeni çalışma düzenini benimseyen şirketlere teşvikler, tatil desteğinin genişletilmesi ve çoğu zaman fazla mesainin karşılıksız kalmasına yol açan kapsayıcı ücret sisteminin gözden geçirilmesi de var.
Kapsayıcı ücret sistemi, fazla mesai ücretini maaş düzenlemesinin içine dahil ediyor. Daha kısa standart çalışma haftasıyla birlikte bu sistemin de gözden geçirilmesi önemli; çünkü daha fazla boş zaman isteyen çalışanlar, planlanan saatlerin ötesine taşan işlere de sınır getirilmesini talep ediyor. Ülke çapında geçiş için bir tarih açıklanmadı.
İşverenler üretimin nasıl sürdürüleceğini sorguluyor
İş dünyasının itirazları verimlilik etrafında yoğunlaşıyor. Verimlilik, çalışanların belirli bir sürede ne kadar ekonomik değer ürettiğini ifade ediyor. Kore Çalışma Enstitüsü'ne göre Güney Kore, 2023'te OECD ülkeleri arasında 38 ülke içinde 33. sırada yer aldı ve saatlik verimlilik 44,4 dolar oldu. Bu, ABD seviyesinin yüzde 57'sine, Almanya seviyesinin ise yüzde 65'ine karşılık geliyor.
İşverenler, verimlilik artmadan çalışma saatlerinin azaltılmasının iş gücü maliyetlerini yükselteceğini ve rekabet gücünü zayıflatacağını savunuyor. Daha az saat için aynı ücreti ödeyen bir şirketin üretimi daha kısa sürede sürdürmesi, daha düşük üretimi kabul etmesi veya işi karşılayacak başka bir yol bulması gerekiyor.
Kore İşverenler Federasyonu Başkanı Sohn Kyung-shik, bu uyarlamayı yapabilme imkânının şirketten şirkete değiştiğini söyledi:
Öncü bazı şirketler yetenekli çalışanları çekmek için dört ya da 4,5 günlük çalışma haftasını benimseyebilir. Ancak birçok şirket için bu değişiklik ciddi bir yük olur.
Küçük ve orta ölçekli işletmeler özellikle endişeli. Bu işletmelerin çoğu, 40 saatlik standart süreye en fazla 12 saat fazla mesainin eklendiği mevcut 52 saatlik haftada bile işleri zamanında yetiştirmekte zorlanıyor. İş gücü sıkıntısı ve beklenmedik biçimde değişen siparişler, çalışma saatleri azaltılmadan önce bile personel planlamasını güçleştirebiliyor.
50 kişinin çalıştığı küçük bir otomobil parçası üreticisi, karşı karşıya kalacağını düşündüğü tercihi şöyle anlattı:
Azalan çalışma saatleri içinde işi tamamlamak için ya sipariş hacmini düşürmemiz ya da daha fazla personel almamız gerekecek. İlk seçenek büyümeyi engelliyor, ikincisi ise iş gücü maliyetlerini artırıyor.
Kore KOBİ'ler Federasyonu'na göre küçük işletmelerin yüzde 42,4'ü personel eksikliği, öngörülemeyen siparişler ve artan maliyetleri gerekçe göstererek mevcut sistemde zorluk yaşıyor. İş dünyası liderleri, ülke çapında tek tip bir zorunluluğun ek maliyetleri karşılayabilecek büyük şirketlerle uyum sağlama imkânı daha kısıtlı küçük işletmeler arasındaki farkı büyütebileceği uyarısında bulunuyor.
Sendikalar çalışma standartlarının değişmesi gerektiğini savunuyor
Kore Sendikalar Federasyonu ile Kore Sendikalar Konfederasyonu 4,5 günlük çalışma haftasını destekliyor. Her iki kuruluş da daha kısa çalışma saatlerini aşırı çalışmaya karşı bir yanıt ve çalışanların yaşam kalitesini iyileştirmenin bir yolu olarak görüyor.
Sendikalar; İzlanda, Fransa, Birleşik Krallık ve ABD'deki pilot uygulamalara dikkat çekiyor. Bu uygulamalarda daha kısa çalışma haftaları iş memnuniyetini, bazı durumlarda da verimliliği artırdı. Sendikaların savı, daha kısa çalışma düzeninin aynı rutinden yalnızca saatleri çıkarmak yerine işin örgütlenme biçimini değiştirmeyi teşvik edebileceği.
Çalışan hakları savunucuları, geleneksel çalışma düzenlerini yeniden değerlendirmek için otomasyonu, yapay zekâyı ve dijital platformlar üzerinden örgütlenen emeği de gerekçe gösteriyor. Bir sendika açıklamasında, kabul gören çalışma saatlerinin değiştirilmesi gereği şöyle dile getirildi:
İş değişiyorsa kabul edilebilir çalışma saatleri standardımız da değişmeli.
Destekçiler, daha kısa çalışma haftasını ruh sağlığının iyileştirilmesi, doğum oranlarının yükseltilmesi ve iç ekonominin canlandırılması gibi daha geniş toplumsal hedeflerle ilişkilendiriyor. Savunuculara göre iş dışındaki zamanın artması, aile yaşamına ve harcamalara daha fazla imkân tanıyabilir. Bunlar, politikanın sağlayacağı umulan faydalar arasında.
Büyük şirketler şimdiden ne yapıyor?
Güney Kore'deki bazı büyük şirketler, iş yerinde geçirilmeyen ek günler sunan çalışma düzenlerini uygulamaya koydu. Bu düzenlemeler genellikle çalışanların gerekli saatleri tamamlamasına bağlı; bu nedenle Demokrat Parti'nin önerdiği 36 saatlik haftadan farklılık gösteriyor.
POSCO, ofis çalışanlarına iki haftada bir dört günlük çalışma haftası uygulamasını başlattı. Çalışanlar, iki haftada bir cuma günü izin yapma karşılığında bazı günler daha uzun süre çalışıyor ve 40 saatlik çalışma haftasını koruyor.
Samsung Electronics, gerekli çalışma saatlerini tamamlamaları şartıyla uygun durumdaki çalışanların Haziran 2023'ten bu yana ayda bir kez dört günlük hafta uygulamasına geçmesine izin veriyor. Düzenleme, ücret görüşmeleri sırasında kabul edildi ve çalışanların moralini yükseltmek ve yeni personel çekmek amacı taşıyor.
SK Telecom ve SK hynix de benzer seçenekler sunuyor. Çalıştıkları saatlere bağlı olarak çalışanlar iki haftada bir ya da ayda bir cuma günü izin kullanabiliyor. Bu denemeler, işletmelerin mevcut çalışma saati yükümlülüklerini korurken çalışma süresinin dağılımını nasıl değiştirebileceğini gösteriyor.
Gelişmeler birkaç yıla yayılıyor:
- 2022: Güney Kore'de yıllık ortalama çalışma süresi 1.901 saat olarak kaydedilirken Birleşik Arap Emirlikleri federal çalışanlar için 4,5 günlük çalışma haftasını uygulamaya koydu.
- Haziran 2023: Samsung Electronics, uygun durumdaki çalışanların gerekli saatleri tamamlamaları koşuluyla ayda bir kez dört günlük hafta uygulamasına geçmesine izin vermeye başladı.
- 2024: Remember'ın anketine göre maaşlı çalışanların yüzde 70'i dört günlük çalışma haftasını tercih etti.
- 18 Haziran 2025: Şirketlerin denemeleri ve Gyeonggi eyaletinin pilot uygulaması farklı modeller sunarken ulusal mevzuat tartışmaları sürüyor.
- 2030: Demokrat Parti, yıllık ortalama çalışma saatlerini OECD ortalamasının altına çekmeyi hedefliyor.
Gyeonggi küçük işletmeler için seçenekleri deniyor
Gyeonggi eyaletinin pilot uygulaması, esnek çalışma düzenlerini benimseyen 83 şirkete sübvansiyon sunuyor. Katılımcı işletmeler iki haftada bir dört günlük hafta, 35 saatlik çalışma haftası ya da her cuma yarım gün çalışma gibi seçenekleri tercih edebiliyor.
Katılımcı şirketlerin yaklaşık yarısında 40'tan az çalışan var. Bu şirketlerin katılımı, mali destek sağlandığında küçük işletmelerin de ilgi gösterdiğine işaret ediyor; oysa diğer küçük işverenler çalışma saatlerini azaltmanın maliyetine ilişkin uyarıda bulunuyor.
Çalışma düzenlerinin çeşitliliği, farklı işletme ihtiyaçlarını da yansıtıyor. Bir şirket için ara sıra tam gün izin vermek, her hafta cuma gününü kısaltmaktan daha kolay olabilir. Bir diğeri ise çalışma saatlerini daha az güne sıkıştırmak yerine toplam süreyi azaltmayı tercih edebilir.
Kore İşçi Enstitüsü ve Sendika Merkezi Direktörü Kim Jong-jin, Güney Kore'nin altı günlük çalışma haftasından beş günlük çalışma haftasına geçişine dikkat çekti. 2000'lerin başındaki bu değişimin dört yıl sürmesi, bir sonraki azaltımın da kademeli bir geçiş gerektirebileceğini gösteriyor.
Uluslararası denemeler Kore'ye ne sunuyor?
İzlanda'daki kamu sektörü denemesinde ücretler düşürülmeden çalışma süresi azaltıldı; iyilik hâli iyileşirken verimlilik korundu ya da arttı. Bu deneyim, daha kısa çalışma saatlerinin uygulamada işe yarayabileceğine ilişkin destekçilere bir örnek sunuyor. Ancak İzlanda'nın küçük nüfusu ve farklı ekonomik yapısı, Güney Kore'yle doğrudan karşılaştırma yapmayı sınırlıyor.
Birleşik Arap Emirlikleri 2022'de federal çalışanlar için 4,5 günlük çalışma haftasını benimsedi ve olumlu geri bildirim aldı. Ülkenin petrol zenginliği ve farklı iş gücü piyasası, hem özel sektördeki çok çeşitli işletmeleri hem de kamu çalışanlarını ilgilendiren Güney Kore'deki tartışmadan farklı bir zemin oluşturuyor.
Belçika, Birleşik Krallık, Japonya ve Yeni Zelanda da denemeler yaptı veya esnek seçenekler sundu. Daha kısa çalışma düzenlerinin daha düşük ücretle birlikte uygulanması hâlinde katılım çoğu zaman düşüyor; bu da bir değişikliğin çalışanlar için ne ölçüde anlamlı olacağında ücret düzenlemelerinin önemini ortaya koyuyor.
Güney Kore'nin iş gücü piyasası, güvenceli ve sürekli işlerin yanı sıra düzenli sözleşmelerin dışındaki istikrarsız istihdamı da barındırdığı için kendine özgü zorluklar sunuyor. Uluslararası deneyimler pratik örnekler sağlarken Kore'deki işletmeler ve politika yapıcıların ülkenin verimlilik, ücret ve iş güvencesi alanlarındaki farklılıklarını hesaba katması gerekiyor.
Bölünmüş iş gücü piyasası reformu zorlaştırıyor
Büyük şirketler ve kamu sektörü genellikle güvenceli ve iyi ücretli işler sunuyor. Küçük işletmeler ve hizmet sektörleri ise daha düşük ücretli ve istikrarsız işlerde çalışanlara daha fazla dayanıyor. İkili iş gücü piyasası olarak anılan bu ayrım, aynı ekonomi içinde çalışanların çalışma yaşamlarının çok farklı olabileceği anlamına geliyor.
Bu nedenle çalışma saatlerinin azaltılması, şirketleri bu maliyeti karşılayabilen çalışanlara en büyük ve en hızlı faydayı sağlayabilir; diğerleri ise gelirleri ya da iş güvenceleri üzerinde baskıyla karşılaşabilir. Eşit olmayan maliyetlere ilişkin işveren kaygılarıyla daha iyi çalışma koşulları talep eden sendikaların isteği bu noktada kesişiyor: Ek zamana kim kavuşacak, maliyeti kim üstlenecek?
Verimlilik sektörlere göre de değişiyor. İmalat sektörünün verimliliği OECD ortalamasının üzerindeyken hizmet sektörünün katma değer verimliliği bu ortalamanın yalnızca yüzde 64'ü düzeyinde. Katma değer, üretim ya da hizmetler yoluyla yaratılan ekonomik değeri ölçerek farklı sektörlerin ne kadar üretim yaptığının karşılaştırılmasını sağlıyor.
Kore Üniversitesi'nde çalışma ekonomisi profesörü Kim Seong-hee, çalışma düzenlerini değiştirmenin zorluklarını istihdam kuralları ve iş yeri kültürüyle ilişkilendirdi:
İş gücü piyasasının çevikliğinden çok istihdam istikrarına öncelik veren onlarca yıllık düzenlemelerin şekillendirdiği katı yasal çerçeveler ve kültürel normlar, şirketlerin üstün performansı ödüllendirmesini ya da düşük performansı ele almasını zorlaştırıyor. Bu da işletmelerin çalışma saatlerini azaltmayı denemesini riskli hâle getiriyor.
Dolayısıyla önerilen geçiş, çalışma saatlerini belirli bir takvim doğrultusunda azaltmanın ötesine geçiyor. Verimliliğin artırılmasını, küçük işverenlere destek verilmesini ve dijital platformlar üzerinden çalışanlar da dahil olmak üzere düzenli istihdamın dışındaki çalışanların ihtiyaçlarının karşılanmasını da kapsıyor.
İşleyecek bir geçiş için gerekenler
Öneriler ve denemeler, uygulamada karşılanması gereken birkaç ihtiyaca işaret ediyor. Aşamalı uygulama, önce gönüllü katılıma ve uyum sağlama imkânı en yüksek şirket ve sektörlerde denemelere olanak tanır. Esnek düzenlemeler, her yerde aynı modeli dayatmak yerine işverenlerle çalışanların işlerine uygun programları seçmesini sağlar.
Otomasyona, dijital sistemlere ve eğitime yapılacak yatırımlar, şirketlerin daha az saatte üretimi sürdürmesine yardımcı olabilir. Sübvansiyonlar, vergi indirimleri ve diğer devlet teşvikleri ise küçük işletmelerin ve kırılgan sektörlerin geçiş maliyetlerini karşılamasına ve çalışma biçimlerini değiştirmesine destek olabilir.
Çalışma yaşamına yönelik reformların, güvenceli ve güvencesiz istihdam arasındaki ayrımı da ele alması; düzenli sözleşmelerin dışında çalışanları daha iyi koruması ve esneklik ile adaleti destekleyecek biçimde yasal kuralları güncellemesi gerekir. Verimlilik artmazsa verimliliğin düşük olduğu sektörlerde çalışanların kazançları ve istihdamı baskı altında kalabilir.
Kore Üniversitesi'nde çalışma uzmanı olan Park Ji-soon, şirketlerin haftalık takvimin ötesine uzanan değişimlere hazırlanması gerektiğini söyledi:
Çalışma ortamlarını ve personel planlarını yeniden tasarlamaktan adil ücret düzeylerini sağlamaya kadar özel sektör yapısal dönüşüme hazırlanmaya başlamalı.
Güney Kore'nin vereceği karar, ailelerin zamanlarını nasıl düzenleyeceğini, şirketlerin nasıl rekabet edeceğini ve çalışma yaşamındaki iyileşmelerin ekonomi genelindeki çalışanlara ulaşıp ulaşmayacağını etkileyecek. Destekçiler ruh sağlığında, ülkenin düşük doğum oranında ve zayıf iç talepte iyileşme olasılığı görüyor. Eleştirmenler ise artan maliyetler, rekabet gücünün kaybı ve derinleşen eşitsizlik konusunda uyarıyor.
Lee'nin kademeli yaklaşımı, şirketlerin denemeleri ve Gyeonggi'nin sübvansiyonlu pilot uygulaması değişimi sınamanın farklı yollarını sunuyor. Hükümetin, işletmelerin, sendikaların ve sivil toplumun önündeki temel görev; daha az çalışma saatinin sürdürülebilir üretim, adil ücret ve iş güvencesi en zayıf olan çalışanların korunmasıyla nasıl bağdaştırılacağı konusunda uzlaşmak.
Önemli Noktalar
- Cumhurbaşkanı Lee Jae-myung, standart çalışma haftasını kademeli geçişle 40 saatten 36 saate indirme sözü verdi.
- Demokrat Parti, ücretleri düşürmeden çalışma saatlerinin azaltılmasını destekliyor; Halkın Gücü Partisi ise 40 saati yeniden düzenleyerek cuma günü yarım gün izin verilmesini savunuyor.
- Güney Kore'de 2022'de ortalama çalışma süresi 1.901 saatti; bu, OECD ortalamasının 149 saat üzerindeydi.
- Çalışan anketleri güçlü desteğe işaret ederken işverenler verimlilik, personel ve maliyet kaygılarını dile getiriyor.
- Samsung Electronics, POSCO, SK Telecom ve SK hynix, gerekli çalışma saatlerinin tamamlanmasına bağlı düzenlemeler sunuyor.
- Gyeonggi eyaleti, yaklaşık yarısında 40'tan az çalışan bulunan 83 şirkette esnek çalışma düzenlerini sübvanse ediyor.
- Sendikalar daha kısa çalışma saatlerini destekliyor; tartışma eşitsiz iş güvencesi ile hizmet sektöründeki düşük verimliliği de kapsıyor.
- Demokrat Parti, yıllık çalışma saatlerini 2030'a kadar OECD ortalamasının altına çekmeyi hedefliyor; ülke çapında geçiş için tarih açıklanmadı.






