Ölümle sonuçlanan bir gece vardiyası, işyeri kaynaklı zararın daha kapsamlı değerlendirilmesini gündeme getirdi
Bir otel bakım işçisi, ölümcül beyin kanaması geçirmeden önce haftada ortalama 40 saat iki dakika çalışıyordu. Güney Kore Yüksek Mahkemesi, bu sayının tek başına ailesinin tazminat talebini reddetmek için yeterli bir gerekçe olmadığına hükmetti. Mahkeme bunun yerine yaklaşık 12 yıl boyunca dönüşümlü vardiyalarda çalışmasını, yükselen tansiyonunu ve bodrumdaki makine dairesinde yaptığı zorlu işi dikkate aldı.
İçindekiler
- Ölümle sonuçlanan bir gece vardiyası, işyeri kaynaklı zararın daha kapsamlı değerlendirilmesini gündeme getirdi
- Çalışma saatleri son haftalarında neyi gösteriyor?
- Bakanlık yönergesi yargı kararları için kesin bir sınır değil
- Yalnızca üç aylık kayıtlar değil, 12 yıllık vardiyalar
- Bodrumdaki işyeri çeşitli ek yükler getirdi
- Tansiyonu neden merkezi önem kazandı?
- Alt mahkemeler neden farklı bir sonuca vardı?
- Hukuki değerlendirme işçinin kişisel koşullarına odaklanıyor
- Diğer tazminat başvuruları açısından değişenler
- Öne Çıkanlar
Mahkemenin Birinci Dairesi, 27 Ekim 2026'da aile aleyhindeki kararı bozarak 2024Du40400 sayılı davayı Seul Yüksek Mahkemesine gönderdi. Davadan sorumlu yargıç Ma Yong-ju'ydu. Karar, hâkimlerin çalışma saatlerinin, vardiya düzeninin, fiziksel iş yükünün ve tehlikeli çalışma ortamının birlikte nasıl etkide bulunduğunu incelemesini gerektiriyor.
A olarak anılan işçi, kapatılmış olan Sheraton Seoul Palace Gangnam Hotel'de gece vardiyasında çalıştıktan sonra 16 Nisan 2019'da saat 05.30 civarında bilinci kapalı halde bulunduğunda 41 yaşındaydı. Hastaneye kaldırıldıktan sonra hayatını kaybetti. Otopsi, dışarıdan kaynaklanan bir yaralanmaya bağlı olmayan, yani beyin içinde meydana gelen kanama olarak tanımlanan travmatik olmayan beyin içi kanamayı tespit etti.
Eşi, Kore İşçi Tazminatı ve Refah Hizmetlerinden geride kalanlara sağlanan ödenek ile cenaze masraflarını talep etti. Kurum başvuruyu reddetti, iki alt mahkeme de kronik aşırı çalışmaya ilişkin devlet göstergelerinin altında kalan çalışma saatlerine büyük ölçüde dayanarak bu kararı onadı.
Yüksek Mahkemenin kararı, aileye derhal tazminat ödenmesini değil, tazminat alma fırsatının yeniden değerlendirilmesini sağlıyor. Seul Yüksek Mahkemesi, işi ile ölümü arasındaki bağı daha kapsamlı bir hukuki ölçüt çerçevesinde yeniden incelemeli. Bu incelemenin ne zaman yapılacağı açıklanmadı.
Çalışma saatleri son haftalarında neyi gösteriyor?
A'nın haftalık ortalama çalışma süresi beyin kanamasının yaklaştığı dönemde uzadı. Önceki 12 haftanın ortalaması 40 saat iki dakikaydı. Son dört haftadaki ortalama 44 saat 32 dakikaya çıktı. Son haftasında ise 54 saat 33 dakika çalıştı.
Son haftadaki çalışma süresi, 12 haftalık ortalamanın 14 saat 31 dakika üzerindeydi; bu da yaklaşık yüzde 36'lık bir artışa karşılık geliyor. Bu karşılaştırma önem taşıyor çünkü İstihdam ve Çalışma Bakanlığının değerlendirme çerçevesi, önceki haftada iş yükünün, çalışma saatlerinin veya yoğunluğunun en az yüzde 30 artmasını kısa süreli aşırı çalışma göstergesi olarak kabul ediyor.
Çerçeve, kronik aşırı çalışmayı değerlendirmek için daha uzun dönemleri de kullanıyor. 12 haftada haftalık ortalamanın 60 saati, dört haftada ise 64 saati aşması, beyin veya kalp hastalığının ortaya çıkmasıyla iş arasında güçlü bir bağ bulunduğuna işaret ediyor. 12 haftalık ortalama 52 saati aştığında ise çalışma saati arttıkça değerlendirilen bağlantı güçleniyor.
A, kronik aşırı çalışmaya ilişkin bu göstergelerin altında kalıyordu. Bu nedenle dava, son haftasındaki keskin artışa ve çalışma hayatının genelindeki iş yüküne rağmen hâkimlerin yalnızca bu sayısal karşılaştırmayla yetinip yetinemeyeceği noktasında düğümlendi. Yüksek Mahkeme, diğer koşulların da incelenmesi gerektiğini belirtti.
Bakanlık yönergesi yargı kararları için kesin bir sınır değil
Yüksek Mahkeme, bakanlığın bildiriminin hâkimleri bağlayan bir kural değil, tazminat kurumuna yönelik idari bir yönerge olduğunu değerlendirdi. Mahkemeler, çalışma saatlerinin toplamı dışındaki etkenler de dahil olmak üzere işçinin koşullarını inceleyerek iş ile hastalık arasında yeterli nedensellik bağı bulunup bulunmadığına karar vermeli.
İstihdam ve Çalışma Bakanlığı, meslek hastalıklarını değerlendirme çerçevesini Sanayi Kazaları Tazminat Sigortası Yasası'nın 37(1)(2) maddesi ve Uygulama Kararnamesi'nin 34(3) maddesi uyarınca yayımlıyor. Bakanlığın Sanayi Kazaları Tazminat Politikası Dairesi tarafından 28 Nisan'da yayımlanan Nisan 2022 tarihli değişiklik bildirimi, beyin, kalp ve kas-iskelet sistemi hastalıklarını kapsayan sonraki bir revizyona yer veriyor. Değiştirilen metin internet sayfasında gösterilmek yerine HWP belgesi olarak eklenmiş.
2022 tarihli bu yayın, A'nın 2019'daki ölümünden sonra yayımlandı. Yüksek Mahkemenin gerekçesi, A'nın başvurusuyla ilgili değerlendirme çerçevesini ele aldı. Bu çerçeve, öngörülemeyen çalışma düzenlerinin, dönüşümlü vardiyaların ve tehlikeli ortamların, haftada 52 saatin altında çalışılsa bile işle hastalık arasındaki bağı güçlendirebileceğini kabul ediyor.
Uygulamadaki sonuç açık: Çalışma saatleri kanıt olarak önemini korurken mahkeme, işin ne zaman yapıldığını, ne kadar yorucu olduğunu ve hangi koşullarda gerçekleştiğini de değerlendirmeli. Birlikte etkide bulunan birden fazla yük, haftalık ortalamanın düşündürdüğünden daha önemli olabilir.
Yalnızca üç aylık kayıtlar değil, 12 yıllık vardiyalar
A, Eylül 2012'de Seul'deki otelde çalışmaya başladı ve bir bakım şirketi aracılığıyla tesis işletme ekibine katıldı. Görevleri arasında klima ekipmanlarının temizlenmesi, sauna havuzlarının boşaltılması, kazanların işletilmesi ve binanın çalışmasını sağlayan sistemlerin onarımı vardı.
Dönüşümlü vardiya düzeni daha önce başlamıştı. Yaklaşık 2007'den itibaren, 500'den fazla birimli bir yaşlı yaşam kompleksinde yaklaşık beş yıl bakım işi yaptı ve burada da gece gündüz vardiyalarında çalıştı. Böylece dönüşümlü vardiyalarda geçirdiği toplam süre yaklaşık 12 yıla ulaştı.
Oteldeki planlı vardiya düzeni, peş peşe gündüz ve gece vardiyalarının ardından üç gün izin, sonra bir gece vardiyası ve bir gün izin şeklindeydi. Hayatının son üç ayında bu düzene gerektiği gibi uyulmadı. Yüksek Mahkeme, kayıtlı çalışma saatlerinin son haftalarını değerlendirirken bu geçmişi de dikkate aldı.
Önemli gelişmeler yaklaşık yirmi yıla yayıldı:
- Yaklaşık 2007: A, yaşlılara yönelik bir yaşam kompleksinde tesis bakımında dönüşümlü vardiyalarla çalışmaya başladı.
- Eylül 2012: Seul'deki otelin ekipmanlarının bakımını üstlendi.
- 2014: Sağlık kontrolünde tansiyonu 110/70 mmHg olarak kaydedildi.
- Kasım 2017: Kaydedilen tansiyonu 152/90 mmHg'ye yükseldi.
- 16 Nisan 2019: Gece vardiyasında çalıştıktan sonra bilinci kapalı halde bulundu ve aynı gün hayatını kaybetti.
- 27 Ekim 2026: Yüksek Mahkeme, aleyhteki kararı bozarak davayı Seul Yüksek Mahkemesine gönderdi.
Bodrumdaki işyeri çeşitli ek yükler getirdi
A, otelin üçüncü bodrum katındaki makine dairesinde çalışıyordu. Ortamda yaklaşık 78,5 desibel düzeyinde sürekli gürültü, mineral tozu, kaynak dumanı ve krom ile manganez dahil tehlikeli maddeler bulunuyordu.
Oda nemliydi ve otel binası 20 yıldan daha eskiydi. Ekipmanın sık sık onarılması gerekiyordu. A'nın bazen bedenine dar gelen alanlara girmesi gerekiyordu ve onarım çalışmaları sırasında yaralandığı da oldu. Tesislerle ilgili sorunlar çıktığında otel çalışanlarından ve müşterilerden gelen şikâyetlerle de ilgileniyordu.
Yüksek Mahkeme, dönüşümlü vardiyaları, tehlikeli ortamı ve ağır fiziksel işleri birlikte değerlendirdi. Bunların her biri farklı türde bir yük getiriyordu: Düzensiz çalışma saatleri dinlenmeyi aksatabiliyor, onarım işleri fiziksel efor gerektiriyor, makine dairesi ise işçiyi gürültüye ve havadaki maddelere maruz bırakıyordu.
Yeniden değerlendirmede önemli olan, bu koşulların A'nın sağlığı ve çalışma geçmişiyle nasıl birleştiğidir. Alt mahkemeler, gece çalışmasının ardından verilen planlı dinlenme sürelerine ve gürültünün sağlığını etkilemeye yetecek düzeyde olmadığı yönündeki değerlendirmeye daha fazla ağırlık vermişti. Yüksek Mahkeme, çalışma ortamının bütününe yönelik daha kapsamlı bir inceleme yapılmasını istedi.
Tansiyonu neden merkezi önem kazandı?
A'nın sağlık kontrollerinde tansiyonu 2014'te 110/70 mmHg iken Kasım 2017'de 152/90 mmHg'ye yükseldi; sonraki ölçüm hipertansiyon aralığındaydı. Hipertansiyon, kan damarlarına baskı yapan ve beyinde kanamaya katkıda bulunabilen sürekli yüksek tansiyon anlamına geliyor.
Yüksek Mahkeme, yıllar boyunca dönüşümlü vardiyalarda çalışmasının bu artışa katkıda bulunup bulunmadığını değerlendirdi. Mahkeme, gece tansiyonunun uzun süre yüksek kalmış olabileceğini ve tansiyonundaki değişimin vardiyalı çalışmasıyla bağlantılı olup kanamada önemli rol oynamış olabileceğini belirtti.
Mahkeme iki olası bağlantıyı inceledi. Çalışma koşulları, hipertansiyonun kendisine katkıda bulunmuş olabilir. Diğer bir olasılık ise işin getirdiği yükün mevcut hipertansiyonla birlikte kanamayı tetiklemiş, hızlandırmış veya ağırlaştırmış olmasıydı. Ölümün iş kazası sayılıp sayılmayacağına karar verilirken her iki olasılığın da değerlendirilmesi gerekiyordu.
Yargıçlar ayrıca gece çalışması ile damar hastalıklarını ilişkilendiren araştırmalara ve Uluslararası Çalışma Örgütünün 1990 tarihli Gece Çalışması Sözleşmesi'ne atıfta bulundu. Sözleşme, gece çalışanların sağlık değerlendirmelerini ve sağlık durumunun gece görevlerini uygunsuz kılması halinde başka işlere aktarılmalarını ele alıyor. Bu atıflar, mahkemenin gece çalışmasının sağlık üzerindeki yüküne dikkat çekmesini destekledi.
Alt mahkemeler neden farklı bir sonuca vardı?
Alt mahkemeler, A'nın çalışma saatlerinin kronik aşırı çalışma göstergelerine ulaşmadığı yönündeki tazminat kurumu görüşünü kabul etti. Ayrıca kilo alımı ve hipertansiyon gibi kişisel sağlık etkenlerini kanamanın olası nedenleri olarak gösteren tıbbi görüşlere dayandı.
İlk mahkeme, sigara kullanımını ve tedavi görmemiş olmasını kaygı verici unsurlar arasında saydı. İkinci mahkeme, ayda yedi ya da sekiz gece vardiyasının kronik aşırı çalışma anlamına gelmediği yönündeki uzman görüşünü kabul etti. Gece çalışmalarının ardından verilen dinlenme sürelerini de değerlendirdi.
Son haftadaki çalışma saatlerindeki artış da tartışma konusuydu. Alt mahkemeler, kaydedilen sürenin bir bölümünün sendika eğitim etkinliğine katılımı kapsadığını belirtti. Yüksek Mahkeme, değerlendirmenin yalnızca bu gerekçeyle daraltılmasını kabul etmedi ve çalışma saatlerindeki artışın kanamadan kısa süre önce iş yükünün yükselmesi açısından önem taşıdığını değerlendirdi.
Yargıçlar, A'nın 180 santimetre boyunda ve 88 kilogram ağırlığında olmasını sağlığını kusurlu saymak için yeterli gerekçe kabul etmeyi de sorguladı. A'nın egzersiz yaparak sağlığını korumaya çalıştığı izlenimini verdiğini belirttiler. Ayrıca bakanlık bildiriminde 2017'de yapılan bir değişiklikle, işle hastalık arasındaki bağı değerlendirmede kullanılan etkenler listesinden sağlık durumunun çıkarıldığına dikkat çektiler.
Hukuki değerlendirme işçinin kişisel koşullarına odaklanıyor
Yüksek Mahkeme, nedensellik değerlendirmesinin ortalama bir kişinin değil, A'nın kendi sağlık ve fiziksel durumunun dikkate alınmasıyla yapılması gerektiğini belirtti. Daha açık ifadeyle hâkimler, işin bu işçiyi nasıl etkilediğini ve işin talepleriyle mevcut bir hastalığın nasıl etkileşime girdiğini sorgulamalı.
Bu yaklaşım, hipertansiyon gibi bir durum söz konusu olduğunda önem taşıyor. İşçinin tıbbi açıdan yatkınlığı bulunabilir; aynı zamanda çalışma koşulları da ölümcül bir olaya katkıda bulunabilir. Mahkemenin görevi, iş ile altta yatan durum ve bunun sonucunda ortaya çıkan hastalık arasındaki bağı değerlendirmektir.
A'nın ailesi, davanın açılmasından Yüksek Mahkemenin kararına kadar altı yıl dokuz ay bekledi. İşçinin tarafını avukat Seo Bo-yeol temsil etti. Karar, bu uzun sürecin ardından Seul Yüksek Mahkemesinin incelemesi gerekenleri değiştiriyor: İşçinin çalışma geçmişinin, son dönemdeki saat artışının, fiziksel görevlerinin ve işyerindeki maruziyetlerin birleşik etkileri.
Diğer tazminat başvuruları açısından değişenler
Dönüşümlü vardiyalarda ya da tehlikeli işlerde çalışanlar artık, yalnızca çalışma saati rakamına dayanarak iş ile beyin hastalığı arasındaki bağın reddedilmesine karşı çıkan bir karara sahip. Karar, haftalık toplamın gizleyebileceği talepler de dahil olmak üzere işin yarattığı toplam yüke dikkat çekiyor.
A'nın davası, farklı zaman dilimlerinin neden farklı hikâyeler anlatabildiğini de gösteriyor. 12 haftalık ortalaması 40 saate yakındı, son haftası 54 saati aştı ve vardiyalı çalışma geçmişi yaklaşık 12 yıl sürdü. Her rakam, mahkemenin ilgili gördüğü maruziyetin ayrı bir yönünü ortaya koyuyor.
Seul Yüksek Mahkemesi şimdi ailenin geride kalanlara sağlanan ödenek ve cenaze masrafları talebinin reddine yönelik itirazını yeniden inceleyecek. Aile açısından somut mesele, 2019'daki ölümün ardından tazminat alınması. Gece çalışmasını ilgilendiren diğer başvurular açısından ise karar, işin hastalığa yol açıp açmadığını veya hastalığı ağırlaştırıp ağırlaştırmadığını incelemek için daha kapsamlı bir yöntem sunuyor.
Öne Çıkanlar
- Yüksek Mahkeme, 2024Du40400 sayılı davada 27 Ekim 2026'da A'nın ailesi aleyhindeki kararı bozdu.
- A, 12 hafta boyunca haftada ortalama 40 saat iki dakika çalıştı; bu süre son haftasında 54 saat 33 dakikaya çıktı.
- Mahkeme, yaklaşık 12 yıllık dönüşümlü vardiya geçmişinin, tehlikeli koşulların ve ağır fiziksel işin değerlendirilmesini istedi.
- A'nın tansiyonu 2014'te 110/70 mmHg'den Kasım 2017'de 152/90 mmHg'ye yükseldi.
- Bakanlığın çalışma saatlerine ilişkin yönergesi, iş ile hastalık arasındaki bağı karara bağlayan hâkimleri bağlamıyor.
- Seul Yüksek Mahkemesi başvuruyu yeniden değerlendirecek. Bu kararla geride kalanlara sağlanan ödenek ve cenaze masrafları henüz ödenmedi.






