Sri Lanka Yüksek Mahkemesi, Organize Suçlar Yasa Tasarısının Salt Çoğunlukla Geçmesinin Önünü Açtı

6 dakikalık okuma
Sri Lanka Supreme Court Clears Organised Crime Bill for Simple Majority Passage

Yüksek Mahkeme İncelemesi Parlamento İçin Yolu Açtı

Sri Lanka, ülkenin en yüksek mahkemesinin tasarı halindeki önemli bir mevzuatı incelemesinin ardından suçla ilgili yasal çerçevesini değiştirmeye bir adım daha yaklaştı. Meclis Başkanı Dr. Jagath Wickramaratne, 21 Kasım 2026 tarihinde Parlamento'yu, Organize Suçların Önlenmesi Yasa Tasarısı'nın ulusal anayasaya aykırı olmadığına Yüksek Mahkeme tarafından karar verildiği konusunda bilgilendirdi. Kanun koyucular, vatandaşların ve hukuk uzmanlarının yeni yasalar yürürlüğe girmeden önce mahkemeye inceletmesine olanak tanıyan Anayasa'nın 121(1) maddesi uyarınca tasarıya itiraz etmişti. Tasarının 20 Ekim 2026'da Parlamento'ya sunulmasının ardından tasarıya karşı toplam 20 dilekçe verilmişti. Mahkeme, kanun koyucuların komisyon aşamasında belirli değişiklikler yapması koşuluyla, tasarı taslağının zorlu bir üçte iki çoğunluk yerine salt çoğunlukla onaylanabileceğine karar verdi.

İçindekiler
  1. Yüksek Mahkeme İncelemesi Parlamento İçin Yolu Açtı
  2. Gerekli Değişiklikler ve Komisyon Aşaması Revizyonları
  3. Tartışmalar ve Hak Örgütlerinin Muhalefeti
  4. Organize Suçun Geniş Tanımları
  5. Yasama Gelişmelerinin Zaman Çizelgesi
  6. Çözüme Kavuşmamış Olanlar
  7. Bir Bakışta

Salt çoğunluk, mevcut ve oy kullanan üyeler arasından lehte oy kullananların aleyhte oy kullananlardan fazla olması durumunda bir teklifin kabul edilmesi anlamına gelir. Bu eşik, yasama organının tüm üyelerinin en az üçte ikisinin desteğini gerektiren özel üçte iki çoğunluktan çok daha kolay elde edilir. Bu karar, metnin öncelikle gözden geçirilmesi gerekse de, hükümetin geniş bir partiler arası mutabakata ihtiyaç duymadan yasayı geçirebileceği anlamına geliyor. Süreç, daha önce iki kriket yasağı maddesinin dernek kurma özgürlüğü ve kanun önünde eşitlik açısından yargı denetimine tabi tutulduğu zamanki gibi önceki yasama tartışmalarını takip ediyor.

Gerekli Değişiklikler ve Komisyon Aşaması Revizyonları

Mahkeme ve Vekil Başsavcı düzinelerce değişiklik yapılmasında ısrar ettiği için kanun koyucular tasarıyı mevcut haliyle geçiremezler. Meclis Başkanı Dr. Jagath Wickramaratne, politikacıların bireysel maddeleri inceleyip yeniden yazdığı yasama sürecinin bir parçası olan komisyon aşamasında doğrudan güncellenmesi gereken uzun bir madde listesini okudu. Gerekli değişiklikler, Madde 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 14, 15, 16, 17, 20, 21, 23, 24, 25, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 36, 37, 39, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 57, 58, 61, 62, 63, 64, 65 ve 66 dahil olmak üzere 51 ayrı maddeyi kapsamaktadır.

Bu maddelerde değişiklik yapılmasının yanı sıra Parlamento'nun Madde 6'yı taslak mevzuattan tamamen çıkarması gerekiyor. Meclis Başkanı Dr. Jagath Wickramaratne, daha önce resmi olarak bir suç çetesinin üyesi olmayan bir bireyin yargılanmasına olanak tanıyan Madde 6'nın, mahkeme direktifleri doğrultusunda silineceğini doğruladı. Ek olarak, 15, 16, 17 ve 33 numaralı unsurların tasarının Birinci Ek Listesi'nden tamamen çıkarılması gerekmektedir. Ek liste, kategorize edilmiş suçlar veya idari listeler gibi belirli ayrıntıları listeleyen, bir yasanın sonundaki bir ektir. Başkan, Yüksek Mahkeme kararının tam metninin resmi parlamento tutanağında yayımlanmasını emretti.

Reklam

Tartışmalar ve Hak Örgütlerinin Muhalefeti

Mevzuat, Parlamento'da bu aşamaya gelmeden önce yerel ve uluslararası kuruluşların yoğun tepkileriyle karşılaştı. Hak grupları, orijinal metnin kolluk kuvvetlerine çok fazla yetki verdiğini ve temel özgürlükleri tehdit ettiğini savundu. Sri Lanka İnsan Hakları Komisyonu tasarının tamamen geri çekilmesi çağrısında bulundu. Sri Lanka Barolar Birliği, yargı denetimi ve kişisel özgürlükler üzerindeki etkisinden duyduğu derin endişeyi dile getirdi. Uluslararası gözlemciler de taslak yasanın kapsamı konusunda alarm zillerini çaldı.

Uluslararası Af Örgütü, yerel eleştirmenlere katılarak mevzuatın tamamen rafa kaldırılmasını talep etti. Merkezi New York'ta bulunan İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch), önerilen kuralların uluslararası insan hakları standartlarının çok gerisinde kaldığını belirtti. Eleştirmenler özellikle uzun süreli gözaltı, kefalet üzerindeki katı kısıtlamalar, polisin arama ve tutuklama yetkilerini varant olmaksızın gerçekleştirme yetkisi ve doğrudan kıdemli polis memurlarına yapılan itirafların kabul edilebilirliği ile ilgili hükümlere işaret etti. Medya özgürlüğü ve geniş polis gözetim yetkileri konusunda da endişeler dile getirildi. Bu polis yetkilerine ilişkin tartışma, Parlamento'nun yakıt yardımı ve hanehalklarının günlük ekonomik baskılarını hafifletmek için refah desteği fonlarını onaylaması gibi diğer son mali ve sosyal yardım önlemlerini de yansıtıyor.

Organize Suçun Geniş Tanımları

Halkın eleştirilerinin büyük bir kısmı, taslak yasanın suç çetelerini ve organize yasadışı faaliyetleri nasıl tanımladığı üzerinde odaklandı. Muhalifler, ifadelerin o kadar geniş olduğunu, yetkililerin sıradan vatandaşları sırf kişisel görünüşleri veya sosyal ilişkileri temelinde çete üyesi olarak etiketleyebileceğini savundu. Madde 6, özellikle resmi suç yapıları dışındaki insanları hedef alıyordu ve bu durum mahkemenin ve hukuk uzmanlarının maddenin kaldırılmasını talep etmesine yol açtı. Bu güvenceler, gerçek suç örgütleriyle hiçbir bağlantısı olmayan bireylere karşı polis yetkilerinin kötüye kullanılmasını önlemek için tasarlanmıştır.

Davacılar tarafından açılan yasal itirazlar, geleneksel yargı korumalarını baypas eden önlemleri engellemeyi amaçlıyordu. Yüksek Mahkeme bu değişiklikleri zorunlu kılarak, kolluk kuvvetlerinin şüpheliler üzerinde denetlenemez yetkiler kazanacağı korkularını ele aldı. Durum, Sri Lanka'lı bir inşaat işçisi için ölüm cezasını bozan Suudi Arabistan Yüksek Mahkemesi kararına yol açan diplomatik çabalar gibi, vatandaşların yurt dışında karşılaştığı uluslararası yasal mücadelelerle benzerlikler taşımaktadır. Her iki vakada da, yasal sistemlerin ağır cezalarla ve devlet otoritesiyle nasıl başa çıktığı vurgulanmaktadır.

Yasama Gelişmelerinin Zaman Çizelgesi

Suçla mücadele mevzuatının mahkemeler ve Parlamento'daki yolculuğu, resmi olayların belirli bir dizisini takip eder.

  • 20 Ekim 2026: Organize Suçların Önlenmesi Yasa Tasarısı resmi olarak Parlamento'ya sunuldu.
  • 27 Ekim 2026: Yüksek Mahkeme'ye 20 ayrı dilekçe verilmesinin ardından bir haftalık anayasal itiraz penceresi kapandı.
  • 21 Kasım 2026: Meclis Başkanı Dr. Jagath Wickramaratne, Parlamento'da Yüksek Mahkeme kararını açıklayarak tasarının değişikliklere tabi olarak anayasaya uygun olduğunu teyit etti.

Bu tarihler, tasarının ilk taslak hazırlama aşamasından yargı denetimine geçişine işaret etmektedir. Komisyon aşamasındaki tartışma veya değiştirilen metin üzerindeki nihai parlamento oylaması için henüz kesin bir tarih belirlenmedi.

Reklam

Çözüme Kavuşmamış Olanlar

Suçla mücadele mevzuatının geleceğine ilişkin çeşitli ayrıntılar henüz kararlaştırılmadı. Meclis Başkanı mahkeme kararını açıkladı ve gerekli değişiklikleri sıraladı, ancak Parlamento tasarının gözden geçirilmiş metnini henüz yayımlamadı. Kanun koyucular, komisyon aşamasındaki tartışmanın ne zaman başlayacağına veya nihai oylamanın ne zaman yapılacağına dair tam tarihi açıklamadı. Vatandaşlar ve hukuk analistleri, Vekil Başsavcı tarafından üzerinde mutabakata varılan değişikliklerin tam ifadesini görmek için parlamento oturumlarını beklemek zorundadır.

Yargı organının emrettiği değişiklikler taslak yasanın en tartışmalı kısımlarını ortadan kaldırıyor, ancak polis operasyonları üzerindeki pratik etki kanun koyucular tarafından kabul edilen nihai metne bağlı olacaktır. Tartışma, yargı denetiminin Sri Lanka'daki yasama tekliflerini nasıl şekillendirdiğini göstermektedir. Parlamento şimdi, tedbiri nihai bir oylamaya sunmadan önce gerekli revizyonları dahil etme sorumluluğunu taşımaktadır.

Bir Bakışta

  • Yüksek Mahkeme, Organize Suçların Önlenmesi Yasa Tasarısı'nın Anayasa'ya uygun olduğuna ve yalnızca salt çoğunluk gerektirdiğine karar verdi.
  • Meclis Başkanı Dr. Jagath Wickramaratne mahkeme kararını 21 Kasım 2026'da Parlamento'da duyurdu.
  • Anayasa'nın 121(1) maddesi uyarınca tasarının anayasaya uygunluğuna itiraz eden yirmi dilekçe sunulmuştu.
  • Kanun koyucuların komisyon aşamasında 51 ayrı maddede değişiklik yapması ve Madde 6'yı çıkarması gerekiyor.
  • 15, 16, 17 ve 33 numaralı maddelerin tasarının Birinci Ek Listesi'nden silinmesi şarttır.
  • Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü dahil olmak üzere yerel ve uluslararası hak grupları, daha önce tasarıyı gözaltı ve kefalet kuralları nedeniyle eleştirmişti.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir