Mumbai Tribunalu, Singapur Hükümetine Yönelik 8.520 Crore Rupi Vergi Talebini Durdurdu

8 dakikalık okuma
Mumbai Tribunal Stays Rs 8,520-Crore Tax Demand on Singapore Government

Sınır Ötesi Vergi Uyuşmazlığını Anlamak

Singapur Hükümeti, GIC Private Limited gibi kurumlar aracılığıyla Hindistan'a yatırım yapmakta; çeşitli yurtiçi şirketlerde ve finansal varlıklarda paylar elde etmektedir. Bu yatırımlar gelir sağladığında vergi uygulaması, her iki ülkenin de imzaladığı uluslararası anlaşmalara bağlı oluyor. Hindistanlı vergi yetkililerinin, üç belirli değerlendirme yılı için Singapur hükümetinden yaklaşık 8.500 crore rupi ödenmemiş vergi talep etmesi nedeniyle büyük bir vergi uyuşmazlığı ortaya çıktı. Uyuşmazlık, bu yatırımlar yoluyla elde edilen sermaye kazançlarının, Hindistan-Singapur Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (DTAA) olarak bilinen ikili bir anlaşma kapsamında vergi muafiyeti niteliği taşıyıp taşımadığı sorunu etrafında dönüyor. Bu tür anlaşmalar, yatırımcıların aynı gelir için hem kendi ülkelerinde hem de yatırım yaptıkları ülkede iki kez vergilendirilmesini önlemek için tasarlanmıştır.

İçindekiler
  1. Sınır Ötesi Vergi Uyuşmazlığını Anlamak
  2. Taleplerin ve Önceki Onayların Dökümü
  3. Tarafların İleri Sürdüğü Argümanlar
  4. Mahkemenin Gerekçesi ve Egemen Statü
  5. Global Yatırımcılar İçin Sonuçları ve Görünüm
  6. Bir Bakışta

Vergi anlaşmaları genellikle yabancı hükümetleri ve egemen varlık fonlarını yerel vergilendirmeden koruyan maddeler içerir. Söz konusu özel hüküm, bir taraf devletin hükümeti tarafından elde edilen temettü, faiz ve diğer gelirlerin diğer devlette vergiden muaf olduğunu belirten DTAA'nın 22. maddesidir. Ancak bu muafiyet, gelirin ticari faaliyetlerden kaynaklanmaması koşuluna bağlıdır. Hindistanlı vergi memurları, Singapur'un elde ettiği sermaye kazançlarının ticari faaliyetler kategorisine girdiğini ve bu nedenle korumasını kaybettiğini savundu. Singapur hükümeti, egemen statüsünün ve geçmişteki muafiyet emsallerinin kendisini bu vergi taleplerinden koruması gerektiğini ileri sürdü.

Mumbai Gelir Vergisi İstinaf Mahkemesi, 23 Ekim 2026'da tartışmaya müdahil olup vergi toplama çabalarını geçici olarak durduran bir karar verdi. Mumbai ITAT geçici kararının tam metni şöyledir: "Böylece, ileri sürilen olgular üzerindeki ön inceleme, kolaylık dengesi ve mükellefin MAP kapsamında uyuşmazlıkların çözümüne yönelik başvurularının incelenmekte olduğu gerçeği göz önünde bulundurulduğunda… talebin tahsilatına ara verilmesini uygun buluyoruz…" Mahkeme, vergi taleplerinin tahsilatına veya istinaf başvurularının kesin olarak karara bağlanmasına kadar -hangisi önce gerçekleşirse- 180 günlüğüne ara verilmesine hükmetti. Bu geçici karar, hukuki argümanlar ayrıntılı biçimde incelenirken Singapur hükümetine nefes alma alanı sağlıyor. Aynı zamanda, her iki ülkenin en üst düzey vergi yetkililerinin anlaşmadaki yorum uyuşmazlıklarını doğrudan çözmek için müzakere ettiği Karşılıklı Anlaşma Prosedürü (MAP) de paralel olarak yürütülüyor. Konu, 28 Aralık 2026 tarihinde yapılacak nihai duruşmaya bırakılmış olup mahkeme, sermaye kazançlarının gerçekten anlaşma kapsamında muafiyet niteliği taşıyıp taşımadığını karara bağlayacaktır.

Taleplerin ve Önceki Onayların Dökümü

Uyuşmazlığın merkezindeki finansal rakamlar, üç ayrı değerlendirme dönemine yayılan büyük meblağları içeriyor. 2022-23 değerlendirme yılı için vergi talebi 3.345,95 crore rupi. 2023-24 değerlendirme yılı için talep 2.057,15 crore rupi. 2024-25 değerlendirme yılı için vergi yetkilileri 3.116,96 crore rupi tutarında talepte bulundu. Bu fonların bir bölümü halihazırda Hindistan vergi dairesi tarafından tahsil edildi. Özellikle, 2022-23 değerlendirme yılına ilişkin talebin yaklaşık yüzde 17'si, Mahkeme ara kararını vermeden önce iade ayarlamaları ve kaynakta kesilen vergi yoluyla toplandı.

Vergi uyuşmazlıkları sıklıkla geçmiş uygulamaların ülkeler arasında hukuki bir emsal oluşturmasına bağlı olarak sonuçlanır. Singapur, muafiyet taleplerinin 2010-11 değerlendirme yılından 2020-21'e kadar olan dönemde Hindistanlı vergi yetkilileri tarafından on yıldan uzun süredir resmen kabul edildiğini belirtti. 2021-22 değerlendirme yılı için benzer bir vergi talebinde bulunuldu, ancak bu uyuşmazlık Karşılıklı Anlaşma Prosedürü yoluyla Singapur lehine başarılı biçimde çözüldü ve dolayısıyla Merkezi Doğrudan Vergiler Kurulu eklemeyi silinecek şekilde işlem yaptı. 2021-22 değerlendirme yılına ilişkin önceki MAP çözümüne dair resmi Merkezi Doğrudan Vergiler Kurulu (CBDT) beyanı veya kararı, çözümün ardından eklemenin silindiğini teyit etti. Bu değerlendirmelerin hukuki süreci, incelemeli değerlendirmeler ve gelir vergisi kanununun 143(1) maddesi kapsamında işlenen beyannameler dahil olmak üzere Hindistan vergi hukukundaki belirli usul adımlarını kapsar.

Bu taleplerin geçmişte kabul görmesi, yakın zamandaki Mahkeme duruşmalarında ziyaretçi konumundaki egemen varlığa güçlü bir hukuki temel oluşturdu. Değerlendirme memurları sonraki yıllara ait beyannameleri incelediğinde, sermaye kazançlarını gelir olarak sınıflandırarak yerleşik uygulamadan ayrıldılar. Singapur hükümeti, yatırımların dayandığı olguların değişmemiş olduğunu belirterek bu değişikliğe itiraz etti. Uyuşmazlık yılları için süregelen MAP görüşmeleri, 2021-22 çakışmasını başarıyla çözen süreci yansıtmaktadır. Bu çakışan idari süreçler, anında vergi ödemeye zorlanıp zorlanmamasına karar vermekle görevlendirilen yargı heyeti için karmaşık bir zemin oluşturdu.

Tarafların İleri Sürdüğü Argümanlar

Gelir Vergisi Dairesi temsilcileri Mumbai oturumundaki duruşmalarda net bir tutum sergilediler. Mükellefin bir egemen varlık olmasına rağmen yerel vergilendirmeden muafiyetin mutlak olmadığını savundular. Bir egemen kurumun ticari faaliyetlerde bulunması hâlinde, iç ve hukuk alanında egemenlik dokunulmazlığına dayanma hakkını kaybettiğini açıkladlar. Ayrıca daire, Singapur hükümetinin Hindistan'da gelir vergisi beyannamesi vererek kendini Hint vergi mevzuatının yasal yetkisine gönüllü biçimde tabi kıldığını ileri sürdü. Bunun sonucunda daire, yabancı yatırımcının ticari kazançlar üzerindeki vergilerden kaçınmak için seçici biçimde egemenlik dokunulmazlığı ileri süremeyeceğini savundu.

Vergi yetkilileri ayrıca, Karşılıklı Anlaşma Prosedürü kapsamındaki önceki çözümlerin sonraki yıllar için bağlayıcı emsal olarak otomatik biçimde değerlendirilemeyeceğini de belirttiler. Dairenin hukuk ekibine göre olgular ve yatırım kalıpları gelişebildiğinden, her değerlendirme yılı bağımsız bir analiz gerektirir. Bu gerekçeye dayanarak değerlendirme memuru, istinaf başvuruları inceleme beklerken standart bir ön ödeme olarak Singapur hükümetinden ödenmemiş talebin yüzde 20'sini peşin ödemesini istemiştir. Bu ön ödeme şartı, yasal itirazlar istinaf sisteminden geçerken hükümet gelirini güvence altına almak için tasarlanmış yaygın bir usul engelidir.

Singapur hükümeti, Hindistan ile derin diplomatik ve ekonomik bağları olan egemen bir ülke olarak kendine özgü statüsünün altını çizerek bu argümanlara karşılık verdi. Hukuk temsilcileri, egemen bir hükümetin sıradan bir kurumsal vergi mükellefi veya geçici bir piyasa spekülatörüyle kıyaslanamayacağını savundular. 2022-23 talebinin yaklaşık yüzde 17'sinin zaten idari ayarlamalar yoluyla el konulduğunu belirttiler. Olumlu bir sonuç olasılığı yüksekken tam yüzde 20 ön ödeme talebinde bulunmanın haksız bir finansal yük getireceğini öne sürdüler. Savunma, önceki değerlendirme yıllarında aynı muafiyet taleplerinin tutarlı biçimde kabul görmesine ve ikili MAP görüşmelerinin etkin ilerleyişine ağırlıklı biçimde dayandı.

Mahkemenin Gerekçesi ve Egemen Statü

Gelir Vergisi İstinaf Mahkemesi'nin Mumbai oturumu, karşıt talepleri değerlendirip kolaylık dengesinin vergi mükellefi lehine olduğunu hükmetti. Heyet, başvurunun sahibinin Hindistan ile köklü ikili bağları olan egemen bir hükümet olması nedeniyle sıradan bir ticari varlıkla eşit düzeyde değerlendirilemeyeceğini kaydetti. Mahkeme, başvurucunun mali yükümlülüklerden kaçmaya çalışan geçici bir piyasa katılımcısı gibi davranmasının beklenemeyeceğini ifade etti. Bu gerekçe, hakimleri normalde vergi mükellefleri büyük değerlendirme taleplerine itiraz ettiğinde zorunlu olan yüzde 20 ön ödemeyi feragat etmeye ikna etti.

Hukuki gerekçe, Fullerton Financial Holdings konusunda atıfta bulunulan karar da dahil olmak üzere önceki yargısal dönüm noktalarından da güç aldı. Önceki karar, Singapur Hükümeti tarafından elde edilen gelirin ilgili anlaşma hükümleri kapsamında koruma altına alındığını ortaya koymuştur. Mahkeme, muafiyet taleplerinin on yıldan uzun süredir yerine getirildiği ve 2021-22 dönemi için ikili görüşmeler yoluyla başarıyla doğrulandığı göz önüne alındığında, vergi mükellefinin güçlü bir ön inceleme olgusu oluşturduğunu belirtti. Hakimler, Karşılıklı Anlaşma Prosedürü etkinliğini korurken tahsilat zorlamasına başvurulmasının iki ülke arasında kurulan işbirliğine dayalı vergi çözüm çerçevesini bozacağı sonucuna vardı.

Reklam

Mahkemenin verdiği geçici koruma, temel hukuki sorunlar tartışılırken herhangi bir zorlayıcı tahsilat önlemine engel olmaktadır. Ancak hakimler, gözlemlerinin katı olarak ara karar başvurusu aşamasıyla sınırlı olduğunu belirtmek üzere özen gösterdi. Geçici karar, GIC yatırımlarından doğan sermaye kazançlarının 22. maddeye göre hukuki olarak ticari olmayan faaliyetler kapsamında nitelik taşıyıp taşımadığına dair esasa ilişkin nihai bir hüküm teşkil etmez. Hem vergi dairesi de hem de egemen yatırımcı, esasa ilişkin istinaf başvuruları yıl sonunda incelemeye alındığında nihai argümanlarını sunmak zorundadır.

Global Yatırımcılar İçin Sonuçları ve Görünüm

Geçici karar, sınır ötesi faaliyet gösteren egemen varlık fonları ve hükümet destekli yatırım ajansları için büyük ağırlığa sahiptir. Uzmanlar, kabul görmüş vergi taleplerine ilişkin tutarlı bir geçmişin, etkin diplomatik uyuşmazlık çözüm mekanizmalarıyla birleşmesi hâlinde, rutin ön ödeme taleplerinin başarıyla engellenebileceğini belirtiyor. AKM Global Managing Partner'i Amit Kumar Maheshwari, Mahkemenin, yabancı bir egemenin tahsilat riski oluşturmadığı sonucuna varmak için vergi dairesinin kendi geçmiş kayıtlarına dayandığını açıkladı. Sonucun, yerleşik anlaşma konumlarının tahsilat süreçlerinde hukuki ağırlığa sahip olduğunu hükümet yatırımcılarına yeniden güvence verdiğini kaydetti.

Hukuk danışmanlarına göre özel yabancı yatırımcılar, benzer hukuki korumalar alacaklarını varsaymadan önce temkinli olmalıdır. Mumbai Mahkemesi, başvurucunun egemen statüsüne ve hükümetler arası anlaşmaların özgünlüğüne ağırlıklı biçimde vurgu yapmıştır. Özel varlıklar egemenlik dokunulmazlığına sahip değildir ve devlet düzeyinde diplomatik desteğin avantajı olmaksızın standart ticari vergi kurallarına göre hareket etmek zorundadır. Karar, egemen yatırımcıların güçlü usuli güvencelere sahip olmasına rağmen vergi yetkililerinin, ticari faaliyetlerde sınırın nereye çizilmesinin uygun olduğunu belirlemek için karmaşık sermaye kazançlarını incelemeye devam edeceğini göstermektedir.

Reklam

Hukuki mücadele, taraflar yaklaşan duruşma tarihlerine hazırlanırken nihai bir karşılaşma noktasına ilerliyor. Hindistan-Singapur vergi anlaşması kapsamında ticari faaliyetin ne anlam ifade ettiğine dair merkez soru, yargı heyeti nihai kararını verene kadar çözülmemiş durumdadır. Bu inceleme gerçekleşene kadar geçici ara karar, milyarlarca rupilik fonları agresif vergi tahsilat girişimlerine karşı korumaktadır. Nihai duruşma, egemen vergi muafiyetlerinin sınırlarını test edecek ve önümüzdeki yıllarda bölgedeki yabancı hükümet yatırımlarının nasıl vergilendirileceğini şekillendirecektir.

Bir Bakışta

  • Mumbai ITAT, Singapur Hükümeti'ne karşı yaklaşık 8.500 crore rupi tutarındaki vergi talebinin tahsilatına ara verdi.
  • Uyuşmazlık, GIC Private Limited aracılığıyla yönetilen yatırımlardan doğan sermaye kazançlarına ilişkin 2022-23, 2023-24 ve 2024-25 değerlendirme yıllarını kapsıyor.
  • Temel anlaşmazlık, Hindistan-Singapur DTAA'nın 22. maddesi ve egemen yatırımların ticari faaliyet oluşturup oluşturmadığı sorunu etrafında dönüyor.
  • Mahkeme, standart yüzde 20 ön ödeme talep etmeksizin tahsilat için 180 günlük ara verdi.
  • Birleştirilmiş istinaf başvurularına ilişkin nihai duruşma 28 Aralık 2026 tarihine planlandı.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir