Rus Lider Duşanbe Ziyaretini Tamamladı
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin'deki Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği zirvesine katılımının ardından Duşanbe'ye uçarak 20 Kasım 2026 tarihinde Tacikistan'a gerçekleştirdiği çalışma ziyaretini tamamladı. Tacikistan Devlet Başkanı İcamoğlu Rahmon, bir gün süren yoğun ikili müzakerelerin ardından Rus mevkidaşını uğurlamak üzere uluslararası havalimanına bizzat eşlik etti. Ziyaret, iki liderin bölgesel güvenlik ve göç görüşmeleri konulu önceki haberimizde detaylandırıldığı üzere, Tacikistan'ın 2027 yılında Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü'nün dönem başkanlığını devralmasına hazırlanmak amacıyla diğer devlet başkanlarıyla birlikte Moskova'da bir araya gelmelerinden sadece sekiz gün sonra gerçekleşti. Bu zirvede geniş kapsamlı ittifak meseleleri ele alınırken, Duşanbe toplantısı spesifik bölgesel zorlukları, ticaret hedeflerini ve askeri işbirliğini yüz yüze ele alma fırsatı sundu.
İçindekiler
Resmi Kremlin seyahat kaydına göre Putin, 20 Kasım'da yerel saatle 01:30'da Tacikistan başkentine iniş yaparken, Rahmon ile resmi esaslı görüşmeleri saat 12:15'te başladı. Diplomatik temaslar çalışma yemeği eşliğinde devam ederek, iki müttefik ülke arasındaki gündemin konularının genişliğini gözler önüne serdi. Her ne kadar medya kuruluşları daha önce seyahatin nispeten kısa sürede ayarlandığını bildirmiş olsa da, görüşmeler büyük ölçekli ekonomik projelerden sınır güvenliğine kadar ikili ilişkilerin geniş bir yelpazesini kapsadı.
Ekonomik Büyüme ve Bölgesel Ticaret Bağları
Ticaret ilişkileri müzakerelerin merkezi bir sütununu oluştururken, Rahmon Putin'i Rusya'yı Tacikistan'ın ana ekonomik ortağı ve güvenilir bir stratejik müttefik olarak nitelendirerek karşıladı. Putin, iki ülke arasındaki güçlü ticari ivmeye işaret ederek ikili ticaret hacminin bir önceki yıla göre yüzde 25'ten fazla arttığını kaydetti. Pozitif seyrin cari yılda da devam ettiğini ve ilk dokuz ayda yüzde 19'a yakın bir büyüme kaydettiğini ekledi. Ekonomik işbirliği halihazırda Tacikistan'ın çeşitli ilçe ve bölgeleriyle doğrudan ortaklık ilişkilerini sürdüren Rusya Federasyonu'nun 70'ten fazla kurucu unsuruna uzanmaktadır.
Geleneksel ticaretin ötesinde iki lider; enerji, sanayi, madencilik, tarım ve ulaştırma alanlarındaki ortak girişimleri, yapay zeka, dijital devlet hizmetleri ve siber güvenlik gibi gelişen sektörlerle birlikte gözden geçirdi. Ekonomik tartışmalar, on yılın sonuna kadar ticaret hacmini önemli ölçüde artırmayı amaçlayan uzun vadeli işbirliği çerçevelerini temel alarak daha geniş altyapı hedeflerine de değindi. Aynı zamanda Tacikistan, Moskova'ya olan geleneksel ekonomik bağımlılığını, ülkedeki kümülatif yatırımları beş milyar doları aşan ve Duşanbe ile ikili ticareti hızla genişleyen özellikle Çin başta olmak üzere diğer bölgesel güçlerle olan artan finansal bağlarıyla dengelemeye devam ediyor.
Güvenlik İşbirliği ve 201 Nolu Askeri Üs
Güvenlik sorunları, özellikle bölgenin istikrara kavuşturulması ve sınır ötesi tehditlerin önlenmesi, Duşanbe gündeminin önemli bir bölümünü işgal etti. Putin ve Rahmon, Tacikistan'da konuşlandırılan ve Moskova'nın sınırları dışındaki en büyük askeri tesislerinden biri olarak hizmet veren 201. Rus askeri üssünün faaliyetlerini özellikle gözden geçirdi. Kökenleri 1990'lardaki iç çatışma sırasında ülkede faaliyet gösteren motorlu tümen tümenine dayanan üs, 2004 ve 2005 yıllarında resmi olarak yeniden yapılandırıldı ve şu anda 2042 yılına kadar varlığın sürdürülmesine izin veren bir anlaşma kapsamında Bohtar'ın güney kentindeki bir garnizonla birlikte Duşanbe'de karargahını koruyor.
Görüşmeler sırasında Putin, askeri tesisi Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü'nün resmi çerçevesi dışında tartışmayı teklif ederek, Silahlı Kuvvetler Genelkurmay Ana Müdürlüğü Başkanı İgor Kostyukov dahil olmak üzere Rusya Savunma Bakanlığı'ndan temsilcileri bir araya getirdi. Cumhurbaşkanlığı basın sekreteri Dmitriy Peskov, gazetecilere yaptığı açıklamada her iki hükümetin de üssün varlığının devam etmesini bölge için hayati bir istikrar faktörü olarak gördüğünü vurguladı. Güvenlik ortaklığı ayrıca terörizm, aşırıcılık, siber tehditler ve yasadışı uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele etmek için kolluk kuvvetleri ve özel servisler arasında aktif koordinasyonu içeriyor.
Sınır Güvenliği ve Afgan Boyutu
Tacikistan'ın Afganistan ile yaklaşık 1.300 kilometre uzunluğundaki sınırı boyunca yaşanan durum, iki devlet başkanı için bir diğer kritik odak noktası oldu. Rahmon, Tacik sınır muhafızlarının sınır ötesinden kaynaklanan kaçakçılık operasyonları ve diğer güvenlik olaylarıyla ara sıra mücadele ettiği sınır bölgelerindeki güvenlik koşulları hakkında Putin'e bilgi verdi. Bu devam eden endişeler, güney Hatlon bölgesindeki bir sınır ihlali ve yabancı işçiler arasında kayıplara neden olan bir güvenlik ihlali de dahil olmak üzere bölgesel güvenlik olaylarıyla daha da artmaktadır.
Duşanbe'ye varışından önce Putin, Başbakan Yardımcısı Aleksey Ovçuk liderliğindeki üst düzey bir Rus heyetinin Kabil'e gerçekleştirdiği ve Taliban yönetimiyle ticaret ve tarım işbirliğine odaklanan son ziyaretin ardından bölgesel ortaklarla koordine oldu. Moskova, Afganistan'ın insani ve ekonomik durumunun istikrara kavuşturulmasını radikal ideolojilerin yayılmasını engellemek için gerekli bir adım olarak görüyor. Rus güvenlik yetkilileri daha önce İslam Devleti'nin bölgesel kolu gibi grupların Orta Asya'dan ajan toplamaya aktif olarak çalıştığını belirterek, ortak sınır savunması ve istihbarat paylaşımını hem Duşanbe hem de Moskova için devam eden bir öncelik haline getirdiğini kaydetmişti.
İnsani İşbirliği ve Kültürel Projeler
Kültürel ve insani bağlar zirve sırasında dikkat çekici bir ilgi görürken Putin, Rahmon'a yönetiminin Rus diline devam eden desteği için teşekkür etti. Rusça bilgisi, Rus üniversitelerinde yüksek öğrenim arayan Tacik vatandaşları, profesyonel ilerleme ve yurtdışındaki istihdam fırsatları için hayati bir geçit olmaya devam ediyor. Eğitim ortaklığı, yerel eğitimciler arasında mesleki gelişimini teşvik etmek için tasarlanmış bir girişim olan Duşanbe'deki Rus-Slav Üniversitesi'nde Rus Filoloji Okulu 2026 olarak bilinen uluslararası öğretmen eğitimi programının başlatılmasıyla yakın zamanda altı çizildi.
Liderler ayrıca Tacik başkentindeki somut ortak kültürel ve eğitim altyapı projelerine yönelik planları da gözden geçirdi. Bu teklifler arasında modern bir Uluslararası Üstün Yetenekli Çocuklar Merkezi'nin inşası ve Duşanbe'deki Mayakovski Rus Dram Tiyatrosu için yeni bir bina yer alıyor. Dahası, pratik insani çabalar, Hatlon bölgesindeki bölgesel bir destek merkezindeki çocuklara yakın zamanda gıda malzemesi, taze ürün ve eğitim güvenliği seminerleri sunarak iki toplum arasındaki tabandan gelen bağları güçlendiren 201. üste konuşlanmış askeri personelin faaliyetlerine uzanmaktadır.
İşçi Göçü Gerçekleri
Rusya'daki işçilerden elde edilen havalelerin Tacikistan'ın gayri safi yurt içi hasılasının neredeyse yarısını oluşturması göz önüne alındığında, işçi göçü iki ülkeyi birbirine bağlayan en hassas ve ekonomik açıdan önemli konulardan biri olmaya devam ediyor. Duşanbe'den yapılan resmi açıklamalar, başkanların işçi göçünü çevreleyen devam eden idari meselelerin ele alınması gerekliliğini tartıştıðını kabul ederken, kamuoyu duyuruları tartışılan kesin mekanizmaları belirtmedi. İstihdam fırsatlarını çeşitlendirmek ve ekonomik kırılganlığı azaltmak amacıyla Duşanbe hükümeti son yıllarda diğer birçok ülke ile resmi göç anlaşmaları imzaladı.
Aynı zamanda Moskova, yabancı işgücünü düzenleyen idari çerçevesini rafine etmeye devam etti. Yılın başlarında getirilen düzenleyici ayarlamalar, işçiler Rusya'ya varmadan önce Tacikistan'da doğrudan yürütülen zorunlu tıbbi muayeneler, parmak izi alma ve mesleki eğitim programları dahil olmak üzere hareket öncesi prosedürleri kolaylaştırmayı amaçlamaktadır. Bu politika değişiklikleri, Rus makamlarının örgütlü işe alımı kurumsallaştırma çabasını yansıtırken yabancı işgücü kullanan işverenlere daha büyük örgütsel sorumluluk aktarıyor.
Bilmeniz Gerekenler
- Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 20 Kasım 2026 tarihinde Tacikistan'a gerçekleştirdiği çalışma ziyaretini tamamlayarak Duşanbe'de Tacikistan Devlet Başkanı İcamoğlu Rahmon ile bir araya geldi.
- İkili ticaret hacmi bir önceki yıla göre yüzde 25'ten fazla ve cari yılın ilk dokuz ayında yüzde 19'a yakın büyüdü.
- İki lider, 201. Rus askeri üssünün 2042 yılına kadar uzanan anlaşmalar kapsamında bölgesel istikrar için kilit bir faktör olarak Tacikistan'daki operasyonlarını sürdüreceğini teyit etti.
- Görüşmelerde Afgan sınırı boyunca sınır güvenliği, terörle mücadele çabaları ve eğitim, kültür ve göç alanında ortak işbirliği ele alındı.






