Çin, DF-61 Nükleer Füzesini Roket Kuvveti'nin Olağan Eğitimlerine Dahil Etti

8 dakikalık okuma
China Brings DF-61 Nuclear Missile Into Routine Rocket Force Training

Pekin geçit töreninden düzenli askerî tatbikatlara

Çin'in DF-61 kıtalararası balistik füzesi, Halk Kurtuluş Ordusu Roket Kuvveti'nin rutin eğitimlerine katılmaya başladı. İlk kez 3 Eylül 2025'te kamuoyuna gösterilen silah, arazide hareket, fırlatma konumunu değiştirme ve fırlatma prosedürlerini içeren tatbikatlarda kullanılıyor.

İçindekiler
  1. Pekin geçit töreninden düzenli askerî tatbikatlara
  2. Rutin eğitim neleri kapsıyor?
  3. Hareketli fırlatıcı ve daha uzun menzile ilişkin tahmin
  4. Hareket kabiliyeti Çin'in karşı saldırı gücü için neden önemli?
  5. Zaman çizelgesi kamuoyuna tanıtımın önemini ortaya koyuyor
  6. Geçit töreninde birkaç nükleer taşıma sistemi gösterildi
  7. Yeni füzenin arkasındaki daha büyük cephanelik
  8. Stratejik mesaj fırlatıcının ötesine uzanıyor
  9. Öne Çıkanlar

Çin devlet televizyonu perşembe günü füzenin hizmete alındığını bildirdi. Askerî yorumcu Shao Yongling, füzenin kamuoyuna tanıtılmasından düzenli eğitimlere geçişini, bir kıtalararası füzenin muharebeye hazır hâle gelmesi için izlenen olağan süreçten daha hızlı olarak nitelendirdi.

Bu gelişme, fırlatma araçlarının görüntüleri Pekin geçit töreninden önce ortaya çıktığında operasyonel durumu hâlâ belirsiz olan bir silah hakkında daha somut bir tablo sunuyor. Ayrıca DF-61'i hareketli füzeleri, yer altı silolarını, denizaltıları ve uçakları kapsayan Çin nükleer kuvvetlerinin daha geniş çaplı büyümesinin bir parçası hâline getiriyor.

Kıtalararası balistik füze ya da ICBM, kıtalar arasında bir savaş başlığı taşıyacak şekilde tasarlanmış füzedir. Savaş başlığı hedefine doğru yeniden atmosfere girmeden önce atmosferin çok üstüne çıkar. Çin'in cephaneliğinde bu tür silahlar, saldırıyı caydırmayı amaçlayan yıkıcı bir karşılık verme tehdidi olan nükleer caydırıcılığın parçasıdır.

DF-61 önemli, çünkü Çin'in kara kuvvetleri uzun süredir bu caydırıcılığın temel unsurlarından biri. Konumlar arasında hareket edebilen bir füze, düşman saldırısı sonrasında silahların kullanılabilir durumda tutulması için askerî komutanlara daha fazla seçenek sunuyor. Rutin eğitimler, mürettebatın bu sistemi tören ortamının dışında işletmek için gereken çok sayıda adımı uygulamasına imkân veriyor.

Rutin eğitim neleri kapsıyor?

Shao, DF-61'in arazide hareket, konumlar arasında geçiş ve fırlatma prosedürleri dâhil gerçekçi eğitim faaliyetlerine katıldığını söyledi. Bu faaliyetler hem füzeyi hem de onu destekleyen personeli, araçları ve iletişim ekipmanlarını kapsıyor.

Hareketli bir füze biriminin emirleri alması, ekipmanını taşıması, uygun bir konum belirlemesi ve fırlatma hazırlıklarını tamamlaması gerekiyor. Bu adımların tekrar tekrar uygulanması, mürettebatın füzeyi yalnızca sabit bir üste kullanmak yerine değişen koşullar altında birlikte çalışmasına yardımcı oluyor.

Reklam

Shao, geçişin hızlı olmasını füzenin kamuoyuna tanıtılmasından önce tamamlanan çalışmalara bağladı. Değerlendirmesine göre füze, Tiananmen Meydanı'nda görülmeden önce geliştirme, tasarımın tamamlanması, deneme amaçlı konuşlandırma ve güvenilirlik kontrolleri aşamalarından geçmişti.

Ayrıca DF-61'in mevcut komuta, iletişim ve destek ağlarıyla uyumlu olduğunu söyledi. Bu sayede birimler, Roket Kuvveti'nin hâlihazırda kullandığı ekipman ve eğitim yöntemlerinden yararlanabilir; silahın teslim alınması için gereken yeni altyapı ve eğitim miktarı azalabilir.

Açıklama, füzenin kaç adet konuşlandırıldığı, üsleri, ayrıntılı hazırlık düzeyi ya da bir eğitim fırlatmasının tarihi hakkında bilgi vermeden, eğitimleri ve hizmete girişini anlatıyor. Resmî olarak doğrulanmış menzili ve taşıdığı savaş başlığı sayısı da dâhil olmak üzere teknik özellikleri açıklanmadı.

Hareketli fırlatıcı ve daha uzun menzile ilişkin tahmin

DF-61, eylül ayındaki geçit töreninde 16 tekerlekli bir araç üzerinde görüldü. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS), füzenin nükleer geçit töreni analizinde onu hareketli bir kıtalararası balistik füze olarak tanımlıyor. Araç, taşıyıcı-fırlatıcıdır; yani füzeyi taşır, fırlatma konumuna kaldırır ve fırlatma platformu işlevi görür.

Daha önceki bir Çin kıtalararası balistik füzesi olan DF-41 de 16 tekerlekli fırlatıcı kullanıyor. Tahmini menzili 12.000 ila 15.000 kilometre. Füzenin 2017'de operasyonel hizmete girmeye başladığı, 2019'daki bir geçit töreninde de kamuoyuna gösterildiği bildiriliyor.

DF-61, geliştirilmiş güdüm sistemine ve tahminen 18.000 kilometre azami menzile sahip DF-41'in geliştirilmiş bir sürümü olarak tanımlandı. Bunlar yeni silah hakkındaki yayımlanmış değerlendirmelerden ibaret. Bu tahmini mesafede DF-61'in azami menzili, DF-41 için öngörülen üst sınırdan 3.000 kilometre daha fazla olur.

DF-41'in, genellikle MIRV olarak adlandırılan, birbirinden bağımsız biçimde hedeflenebilen en fazla 10 yeniden giriş aracını taşıyabildiği değerlendiriliyor. Bunlar, tek bir füzenin taşıdığı ve farklı hedeflere yönlendirilebilen ayrı savaş başlıklarıdır. DF-61 hakkında kamuya açık bilgiler çok daha sınırlı olduğundan, füzenin taşıdığı yükü şimdilik aynı ayrıntı düzeyinde tanımlamak mümkün değil.

Hareket kabiliyeti Çin'in karşı saldırı gücü için neden önemli?

Shao, DF-61'in Çin'in kara konuşlu nükleer karşı saldırı kabiliyetini, özellikle de bir saldırıdan sağ çıkma ve savaş başlıklarını düşman savunmasını aşarak hedefe ulaştırma kapasitesini güçlendirdiğini söyledi. Bunlar birbiriyle bağlantılı, ancak farklı askerî görevler.

Reklam

Hayatta kalma kabiliyeti, füze fırlatılmadan önce olanlarla ilgilidir. Konumlar arasında hareket eden bir fırlatıcıyı bulmak ve hedef almak, bilinen bir noktada tutulan bir silaha göre daha zor olabilir. Bu nedenle hareket ve konum değiştirme eğitimleri, Çin'in hareketli nükleer füzelerine biçtiği görevle doğrudan bağlantılı.

Savunmayı aşma ise fırlatmadan sonra olanlarla ilgilidir: Savaş başlığının, onu önlemeye çalışan savunma sistemlerine rağmen hedefine ulaşıp ulaşamayacağı. Shao, sorumlu ekipmana ilişkin teknik bir açıklama yapmadan, yeni füzenin bu alanda daha üstün performans gösterdiğini belirtti.

Roket Kuvveti için güvenilir iletişim de hayati önem taşıyor. Saldırıdan kurtulan bir fırlatıcının yetkili emirleri alması ve uygulaması gerekir. Shao'nun mevcut komuta ağlarıyla uyumluluğa ilişkin açıklaması, füzenin menzili veya boyutunun yanı sıra yeni bir füzenin hizmete alınmasındaki pratik bir konuya da değiniyor.

Zaman çizelgesi kamuoyuna tanıtımın önemini ortaya koyuyor

DF-61'in ortaya çıkışı birkaç ayrı aşamada gerçekleşti. Geçit töreninde görülmesi silahı uluslararası kamuoyuna tanıttı; son eğitim açıklaması ise ordudaki yerini anlatıyor.

  • 2000'den önce: DF-41'in geliştirilmesinin başladığı düşünülüyor.
  • 2017: DF-41'in operasyonel hizmete girmeye başladığı bildiriliyor.
  • 2019: Çin, DF-41'i büyük bir askerî geçit töreninde kamuoyuna gösterdi.
  • 2 Eylül 2025: DF-61 ibareli kapsülleri taşıyan fırlatma araçlarının görüntüleri Pekin geçit töreninden önce yayıldı; füzenin hizmet durumu belirsizdi.
  • 3 Eylül 2025: İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ve Japonya'nın teslim oluşunun 80. yıl dönümünü kutlayan geçit töreninde DF-61 ilk kez resmen kamuoyuna tanıtıldı.
  • Perşembe günkü açıklama: Çin devlet televizyonu DF-61'in hizmette olduğunu ve Roket Kuvveti'nin rutin eğitimlerine katıldığını bildirdi.

DF-41'in geçmişi, Shao'nun DF-61 hakkındaki açıklamasını anlamaya yardımcı oluyor. Kamuoyuna tanıtım, yıllarca süren geliştirme çalışmalarının ve hatta hizmete girişin ardından gerçekleşebilir. Shao'ya göre DF-61'i hazırlamak için gereken çalışmaların büyük bölümü, izleyiciler füzeyi ilk kez görmeden önce tamamlanmıştı.

Geçit töreninde birkaç nükleer taşıma sistemi gösterildi

3 Eylül'deki geçit töreninde DF-61'in yanı sıra kara konuşlu iki kıtalararası balistik füze, DF-31BJ ve DF-5C de yer aldı. CSIS, DF-31BJ'yi yer altı siloları için tasarlanmış bir varyant olarak tanımlayarak, hareketli DF-31 ailesine farklı bir konuşlandırma yöntemi eklendiğine dikkat çekti.

Reklam

DF-5C, ABD ana karasına ağır nükleer yükler taşıyabilen, sıvı yakıtlı bir füze. Pentagon, DF-5'in diğer varyantlarının da daha önce birbirinden bağımsız biçimde hedeflenebilen birden fazla savaş başlığı taşıma kapasitesine sahip olduğunu belirtmişti.

Çin ayrıca denizaltılardan fırlatılan JL-3 füzesini ve H-6N bombardıman uçağının taşıdığı JingLei-1 füzesini gösterdi. CSIS, etkinliği; kara, deniz ve havadan faaliyet gösteren nükleer taşıma sistemlerini ifade eden nükleer üçlünün tamamının Çin tarafından ilk kez kamuoyuna sergilendiği etkinlik olarak tanımladı.

CSIS'in aktardığı değerlendirmeye göre JL-3'ün olası menzili 5.400 deniz milini, yani yaklaşık 10.000 kilometreyi aşıyor. Bu menzil, füzenin Çin'e yakın sulardan ABD ana karasını tehdit etmesini sağlayabilir. Çin'in hizmette olan altı JIN sınıfı denizaltısının her biri 12'ye kadar balistik füze taşıyabiliyor.

CSIS, geçit töreninde gösterilmeyen silahlara, 2023'te test edilen ve 2024'te konuşlandırılmaya başlandığı düşünülen DF-27'ye de dikkat çekti. Gösterilen silahların seçimi, ABD'ye ulaşabilen sistemlere özel bir vurgu yapıyordu.

Yeni füzenin arkasındaki daha büyük cephanelik

CSIS, Çin'in nükleer cephaneliğinin 2020'deki 300'e kıyasla 2025'te yaklaşık 600 silaha ulaştığını tahmin etti. Bu rakamlar beş yılda iki katına çıkışa işaret ediyor. Pentagon'un Aralık 2024 tarihli değerlendirmesi daha erken bir tarihi esas alarak Çin'in 2024'ün ortalarında operasyonel durumdaki nükleer savaş başlığı sayısının 600'ü aştığını tahmin etmişti.

Pentagon, Çin'in operasyonel nükleer savaş başlığı sayısının 2030'a kadar 1.000'i aşacağını öngördü. Karşılaştırma noktası olarak 600 alınırsa bu, 400'den fazla savaş başlığıyla, yani üçte ikiden fazla bir artış anlamına gelir.

ABD Savunma Bakanlığı, Aralık 2024'te Kongreye sunduğu raporda Çin'in nükleer gelişiminin yönünü şöyle tanımladı:

ÇHC, nükleer kapasiteye sahip füze kuvvetlerini önemli ölçüde güçlendirecek ve nükleer savaş başlığı üretiminin artırılmasını gerektirecek yeni kıtalararası balistik füzeler (ICBM'ler) geliştiriyor.

Çin'in batı bölgelerinde geniş füze silosu sahaları inşa etmesi, bu büyümenin bir başka parçası. DF-61, sabit fırlatma sahalarına da yatırım yapan bir kuvvete hareketli bir sistem ekliyor. Farklı konuşlandırma yöntemleri, personel, koruma ve komuta sistemleri açısından farklı gereksinimler doğuruyor.

Reklam

Stratejik mesaj fırlatıcının ötesine uzanıyor

Nükleer Sorunlar Projesi direktör yardımcısı Joseph Rodgers ile projenin direktörü Heather Williams, geçit töreninde ABD'ye ulaşabilen silahlara ağırlık verilmesini, Tayvan çatışmasına olası bir müdahale de dâhil olmak üzere Washington'a yönelik bir caydırıcılık mesajı olarak yorumladı.

Analizleri iki gelişmeyi bir arada değerlendiriyor: büyüyen bir cephanelik ve çeşitlenen taşıma sistemleri. Daha fazla savaş başlığı kuvvetin büyüklüğünü artırırken, hareketli fırlatıcılar, silolar, denizaltılar ve bombardıman uçakları askerî planlamacılara farklı konuşlandırma seçenekleri sunuyor.

Rodgers ve Williams, ABD'ye silah kontrolü ve nükleer riskleri azaltmayı amaçlayan görüşmeler için fırsatları açık tutma çağrısı da yaptı. Asya genelindeki hükûmetler için DF-61'in düzenli eğitimlere katılmaya başlaması, Çin'in büyümesini daha somut hâle getiriyor: kısa süre önce geçit töreninde görülen bir silah artık askerî kuvvetin yinelenen faaliyetlerine dâhil ediliyor.

Dolayısıyla bu gelişme hem operasyonel hem de sembolik nitelik taşıyor. Çin, mürettebatının kullanmak üzere artık eğitim yaptığı bir donanım olarak DF-61'i öne çıkarırken, dış değerlendirmeler füzeyi hem büyüklük hem de çeşitlilik bakımından genişleyen bir nükleer cephaneliğin parçası olarak görüyor.

Öne Çıkanlar

  • Çin, DF-61'in hizmete girdiğini ve Roket Kuvveti'nin arazide hareket, konum değiştirme ve fırlatma prosedürlerini içeren rutin eğitimlerine katıldığını bildirdi.
  • Füze, 3 Eylül 2025'te 16 tekerlekli bir fırlatıcı üzerinde ilk kez kamuoyuna gösterildi.
  • Askerî yorumcu Shao Yongling, füzenin hızla hizmete geçmesini önceki geliştirme çalışmalarına ve mevcut destek ağlarıyla uyumuna bağladı.
  • 18.000 kilometreye kadar olduğu tahmin edilen menzili resmen doğrulanmadı.
  • Geçit töreninde silolardan, denizaltılardan ve uçaklardan faaliyet gösteren nükleer taşıma sistemleri de sergilendi.
  • Pentagon, Çin'in operasyonel nükleer savaş başlığı sayısını 2024 ortalarında 600'ün üzerinde tahmin etti ve bu sayının 2030'a kadar 1.000'i aşacağını öngördü.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir