Özbekistan-Kazakistan Sınırında 40 Kilometrelik Kuyrukta 990 Kamyon Bildirildi

7 dakikalık okuma
990 Trucks Reported in 40km Queue at Uzbekistan–Kazakhstan Border

Saatler arayla açıklanan, birbirinden çok farklı iki kuyruk sayısı

Sürücüler, Kazakistan ile Özbekistan arasındaki B. Konysbayev sınır kapısı yakınlarında 40 kilometre boyunca uzanan bir kamyon kuyruğu olduğunu, bazılarının birkaç gün beklemek zorunda kaldığını anlattı. Yoğunluk, Çin'den Orta Asya üzerinden yük taşıyan araçların kullandığı işlek bir güzergâhtaki sınır kontrol noktasında, Kazakistan'ın Türkistan bölgesinde yaşanıyor.

İçindekiler
  1. Saatler arayla açıklanan, birbirinden çok farklı iki kuyruk sayısı
  2. Sınır kapısı ne kadar trafiği kaldırabilir?
  3. Neden bu kadar çok kamyon geliyor?
  4. Sürücüleri ve diğer yol kullanıcılarını neler bekliyor?
  5. Tek bir gümrük kontrolü gecikmeleri azaltabilir mi?
  6. Kazakistan ne talimat verdi, bundan sonra ne olacak?
  7. Önemli tarihler
  8. Özet

990 kamyon olduğu yönündeki bildirilen sayının tarih ve yer bilgisiyle birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. Kazakistan Türkistan Bölgesi Devlet Gelirleri Dairesi, 13 Kasım'da sınır kontrol noktası çevresindeki bölgede 990 kamyon bulunduğunu kaydetti. Dairenin 20 Kasım saat 09.00'da yayımladığı sayıya göre ise B. Konysbayev'de 100 kamyon bekliyordu. Özbekistan Gümrük Komitesi, iki ülkenin sınır kapılarının normal şekilde çalıştığını belirterek 100 kamyonluk kuyruğun buradaki trafik hacmi açısından olağan olduğunu söyledi.

Rakamlar farklı zamanlardaki durumu yansıtıyor; dolayısıyla aynı anda alınmış tek bir sayımdan ziyade değişen bir kuyruğu anlatıyor. Sürücülerin kuyruğun uzunluğu ve bekleme süresine ilişkin tahminleri yoldaki koşulları yansıtırken, resmî rakamlar belirli saatlerdeki kamyon sayısını veriyor. 13 Kasım'daki koşullara ilişkin bir anlatımda bekleme süresi yaklaşık bir gün olarak belirtilirken, sonraki anlatımlarda sürücüler bunun birkaç güne çıkabildiğini söyledi.

Bu ayrım, yoldaki insanlar açısından önem taşıyor. Belirli bir saatte bir sınır kapısındaki kuyruğun resmî olarak kısa görünmesi, kamyonların daha geride ne kadar süredir beklediğini ya da koşulların gün içinde nasıl değiştiğini göstermiyor. Haberler, sınır yakınlarında artan yük trafiğinin sınırlı alan ve işlem kapasitesiyle karşı karşıya kaldığına işaret ediyor.

Reklam

Sınır kapısı ne kadar trafiği kaldırabilir?

Özbekistan Gümrük Komitesine göre her gün 1.500'den fazla kamyon, B. Konysbayev ve karşısındaki Özbekistan Yallama sınır kapısından geçiyor. Bu, iki sınır kapısındaki toplam günlük trafik. Dolayısıyla 100 kamyonluk kuyruk, tam bir günde işlem gören araç sayısının küçük bir bölümünü oluşturuyor; ancak araçlar kısa sürede yığılırsa bu sayı bile sürücüler için uzun bir bekleyiş anlamına gelebilir.

Sınır kapısına ilişkin rakamlar talebin ne kadar hızlı arttığını gösteriyor. Kazakistan Devlet Gelirleri Komitesine göre kasım ayındaki günlük ortalama 1.469 kamyondu; tasarım kapasitesi ise 1.000 kamyon. 13 Kasım'da gün boyunca iki yönde toplam 1.456 kamyon geçerken, sınır kapısı yakınlarında 990 kamyon bulunduğu bildirildi. Günlük toplam ile bekleyen araç sayısı farklı şeyleri ölçüyor: ilki geçen araçları, ikincisi bölgede biriken araçları sayıyor.

Özbekistan Gümrük Komitesi, Özbekistan-Kazakistan sınırındaki ortalama kamyon trafiğinin 2021'de günde 1.165'ten Kasım 2026'ya gelindiğinde 3.130'a çıktığını, yani 2,7 kat arttığını söyledi. Ayrı olarak, Özbekistan'ın tüm sınır kapılarına ilişkin rakamlar, kamyon trafiğinin üç yılda yüzde 70 artarak günde 5.100'ü aştığını gösteriyor. Bu toplamlar farklı sınır kapısı gruplarını kapsıyor ve yalnızca B. Konysbayev'e ait sayılar olarak değerlendirilmemeli.

Ekim ayına kadarki on ayda Kazakistan-Özbekistan sınırındaki yük trafiği, 2025'in aynı dönemine kıyasla yüzde 16,2 arttı. Rakamlar zaman içinde baskının arttığını gösterirken, en uzun kuyruklar araçların yollara, park alanlarına ve gümrük noktalarına sığabileceklerinden daha hızlı şekilde aniden gelmesiyle oluşabiliyor.

Reklam

Neden bu kadar çok kamyon geliyor?

Özbekistan Gümrük Komitesine göre internette yayımlanan görüntülerdeki araçların büyük bölümü transit yük taşıyordu. Transit yük, o ülkedeki alıcılara teslim edilmek yerine başka bir noktaya götürülürken ülke topraklarından geçen yük anlamına geliyor. Çin mallarını Kazakistan ve Özbekistan üzerinden taşıyan kamyonlar Türkmenistan, Tacikistan ve başka ülkelere doğru yollarına devam edebiliyor.

Özbek yetkililer, transit hacmindeki artışın nedenlerinden biri olarak Kazakistan'ın Çin sınırındaki Horgos kapısının günün 24 saati çalışmasını gösterdi. Yoğunluğa ilişkin ayrı bir anlatımda ise tatil döneminde Horgos'ta geçici bir kesinti yaşandığı belirtildi. Anlatıma göre burada yaklaşık 10 bin kamyon birikti; trafik yeniden başladıktan sonra günde 3 bine kadar kamyon Kazakistan'a yöneldi. Çok sayıda araç aynı anda güzergâha salındığında, ilerideki sınır kapıları ve park alanları bu araçları kaldırmakta zorlanabiliyor.

Sürücülerin anlatımlarına göre Rusya ve Belarus'tan gelen yükler de trafiği artırıyor. Demiryolu taşımacılığındaki değişiklikler de genel tablonun bir parçası: Kazakistan'ın ulusal demiryolu şirketi, Özbekistan demiryolu işletmecisinin boş vagonların daha hızlı iade edilmesi çağrısının ardından, başka demiryolu idarelerine ait vagonlarla Özbekistan ve Afganistan'a yapılan bazı sevkiyatlara ek koşullar getirdi. Bu gelişmeler farklı ulaşım sistemleriyle ilgili olsa da, yüklerin bölgeden geçiş biçimindeki daha geniş değişimin parçasını oluşturuyor.

Sınırdaki pratik sonuç, kamyonların geliş hızının mevcut bekleme alanlarını aşabilmesi. Özel park alanında yer kalmadığında araçlar gümrüğe ulaşmayı beklerken yol boyunca kuyruk oluşturabiliyor. Bu durum sürücülerin bekleme süresini uzatabiliyor ve diğer yol kullanıcılarının sınır geçişine ulaşmasını zorlaştırabiliyor.

Reklam

Sürücüleri ve diğer yol kullanıcılarını neler bekliyor?

Sürücüler, dinlenme, yemek, duş ve tuvalet olanaklarına sınırlı erişimle kabinlerinde günler geçirdiklerini anlattı. Bölgeden aktarılan bir habere göre yerel halk, otomobilleriyle kamyon sürücülerine evde pişirdikleri yemekleri götürdü. Aynı haberde, kamyonların beklediği yol kenarında çöplerin biriktiği de belirtildi.

Kuyruk, sınırı geçmeyen kişileri de etkiliyor. Ağır kamyonlar bir şeridi kapladığında diğer araçlar onların yakınından geçmek ya da karşı şeride yönelmek zorunda kalabiliyor. Özellikle gece ya da toz, yağmur ve görüşün zayıf olması yaklaşan trafiği görmeyi zorlaştırdığında çarpışma riski doğuyor.

Park yeri, acil çözüm bekleyen kısıtlamalardan biri. Global Foot Logistics'e araç merkezi için 10 hektarlık bir alan tahsis edildi. Dört hektarlık asfalt bölüm kullanılıyor ve burada 700 kamyon park edebiliyor. Tesis, yaklaşan araçların gösterildiği elektronik sıra sistemine bağlı. Sürücüler, yol üzerinde birikmek yerine kontrol noktasına ne zaman ilerlemeleri gerektiğini elektronik sıra numaralarından takip edebiliyor.

700 araçlık park alanı kamyonları bekletmek için bir miktar yer sağlasa da güzergâhın daha geniş bölümünde birikebilecek araç sayısına kıyasla sınırlı kalıyor. Yerel yetkili U. Altynbayev, yatırımcıyla yapılan görüşmelerin ardından merkezin genişletilmesi için çalışmaların sürdüğünü söyledi. Sürücüler ayrıca yağışlı havalarda tesisin bazı bölümlerine girmenin zorlaştığından ve park ücretleri alınırken tesisin tamamlanmadığından şikâyet etti.

Tek bir gümrük kontrolü gecikmeleri azaltabilir mi?

Özbekistan, belirli sınır kapılarında Kazakistan ve Kırgızistan'la “Tek Durak” gümrük düzenlemesini görüşüyor. Amaç, aynı sınırda işlemlerin tekrarlanmasını azaltmak: Benzer bir kontrolden iki tarafta da geçmek yerine kamyon bir kez denetlenebilir ve komşu ülke bu denetimin sonucunu kabul edebilir.

Üç olası düzenleme değerlendiriliyor. İki ülkenin gümrük görevlileri aynı binada çalışabilir; taraflar ihracat ve ithalat işlemlerini aralarında paylaştırabilir ya da her ülke diğerinin denetim sonuçlarını tanıyabilir. Son seçenek için ülkelerin bilgi paylaşması ve hangi durumlarda ikinci bir denetimin gereksiz olduğu konusunda anlaşması gerekiyor.

Özbekistan Cumhurbaşkanı, 27 Ağustos 2026 tarihli bir kararnameyle Tek Durak yaklaşımının uygulanmasını öngördü. Gümrük Komitesi Daire Başkanı Farhod Olimjonov, 11 Kasım'da yetkililerin olası modeller üzerinde çalıştığını söyledi. Ülkeler sistemin ne zaman başlatılacağına ilişkin bir tarih belirlemedi; komşu hükümetlerle anlaşmaya varılması da gerekiyor.

Uygulamaya konulması hâlinde ortak işlemler tekrarlanan kontrolleri azaltabilir ve süreci daha öngörülebilir hâle getirebilir. Ancak öneri, uzun vadeli bir değişiklik. Tek başına park alanlarını artırmıyor ya da gümrük görevlilerinin bugün işlem yapabileceği kamyon sayısını yükseltmiyor.

Reklam

Kazakistan ne talimat verdi, bundan sonra ne olacak?

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, uzun sınır kuyruklarını ülkenin önemli bir ulaşım merkezi olma hedefiyle ilişkilendirdi. 28 Ekim'de halka yönelik mesajında Ulaştırma Bakanlığına ulusal ve yerel yolların kalitesini denetleme ve tüm kara yolu sınır kapılarının yeniden inşasını 2027'de tamamlama talimatı verdi.

Talimat, sınır kapısı altyapısının iyileştirilmesi için geleceğe yönelik bir son tarih belirliyor. B. Konysbayev'deki mevcut yoğunluk, çalışmalar tamamlanmadan yaşanıyor. Öte yandan yerel araç merkezi genişletiliyor; Özbekistan ve Kazakistan'daki gümrük hizmetleri de kuyrukları önlemeye yardımcı olmak için bilgi alışverişinde bulunduklarını söylüyor.

Şimdilik Tek Durak görüşmelerinde atılacak bir sonraki adım için takvim belirlenmedi. Yetkililer sistemin başlatılacağı tarihi açıklamadı ve hangi sınır kapılarının önce uygulamaya alınacağını belirtmedi. Her kontrol noktasındaki yeniden inşa çalışmalarının zamanlaması ve kapsamı ile merkezin nihai kapasitesi, ne kadar ek alan ve işlem kapasitesi sağlanacağını belirleyecek.

Önemli tarihler

  • 27 Ağustos 2026: Özbekistan'ın cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle Tek Durak gümrük yaklaşımının uygulanması öngörüldü.

  • 28 Ekim: Kazakistan Cumhurbaşkanı, tüm kara yolu sınır kapılarının yeniden inşasının 2027'de tamamlanması talimatını verdi.

  • 11 Kasım: Özbek gümrük yetkilisi Farhod Olimjonov, Tek Durak için olası modellerin görüşüldüğünü söyledi; başlangıç tarihi belirlenmedi.

  • 13 Kasım: Kazakistan Devlet Gelirleri Komitesi, B. Konysbayev yakınlarında 990 kamyon bulunduğunu bildirdi; o gün iki yönde toplam 1.456 kamyon geçti.

  • 20 Kasım, 09.00: B. Konysbayev'de yayımlanan kuyruk sayısı 100 kamyondu.

Özet

  • Sürücüler, B. Konysbayev yakınlarında 40 kilometrelik kuyruk ve birkaç güne varan bekleme süreleri olduğunu bildirdi.

  • Kazakistan, 13 Kasım'da sınır kapısı yakınlarında 990 kamyon bulunduğunu, 20 Kasım saat 09.00'da ise 100 kamyonun beklediğini kaydetti.

  • Kamyon trafiği hızla arttı; kasım ayında sınır kapısındaki trafik, tasarlanan günlük kapasiteyi aştı.

  • 700 kamyon kapasiteli bir park merkezi faaliyette ve genişletiliyor; yol kenarındaki kuyruklar kamyon sürücüleri ile diğer sürücüler için risk oluşturuyor.

  • Özbekistan, Kazakistan ve Kırgızistan ortak gümrük kontrollerini görüşüyor, ancak başlangıç tarihi açıklanmadı.

Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir