İki maden, 1,6 milyar dolarlık olası kredi ve henüz onay yok
Başkan Donald Trump yönetiminin desteklediği Kazakistan’daki bir tungsten girişimi, iki ABD devlet kredi kuruluşundan sağlanması olası 1,6 milyar dolarlık finansman henüz onaylanmamışken ABD borsasında işlem görmeye hazırlanıyor. Kuzey Katpar için hazırlanacak kesin fizibilite çalışmasının, projenin bir sonraki önemli teknik aşaması olarak 2027 sonundan önce tamamlanması bekleniyor.
İçindekiler
- İki maden, 1,6 milyar dolarlık olası kredi ve henüz onay yok
- Kredi kuruluşları neyi değerlendiriyor?
- Maden yataklarının sahibi kim?
- Finansmana yön verecek çalışma
- Madenler ne kadar tungsten sağlayabilir?
- Kazakistan yalnızca çıkarım değil, işleme de istiyor
- Daha yüksek maliyet, daha düşük öz sermaye taahhüdü
- Trump ailesiyle bağlantı ve yeni borsaya açılma yolu
- Ticari baskı ve siyasi incelemeler
- Sıradaki önemli tarihler
- Önemli Noktalar
Önerilen finansman paketi, ABD İhracat-İthalat Bankası’ndan (EXIM) 900 milyon dolara kadar ve ABD Uluslararası Kalkınma Finansmanı Kurumu’ndan (DFC) 700 milyon doları kapsıyor. Her iki kurum da ön ilgi mektubu yayımladı. Cove Kaz Capital, inşaat finansmanı için henüz resmî başvuru yapmadığını, projenin maliyetleri ve ekonomik fizibilitesi çalışmayla belirlendikten sonra başvuracağını söylüyor.
Kredi kuruluşlarının tutumu ise daha az umut verici. DFC temsilcisi, kurumun şu anda bu işlem üzerinde çalışmadığını söyledi; kuruma atfedilen sonraki bir açıklamada ise proje, müşteri kontrollerini de içeren incelemenin ilk aşamasını geçemediği için ilerlenmeyeceği belirtildi. EXIM’in mektubunun süresi ağustosta doldu ve şirket uzatma talebinde bulundu. ABD’nin tutumuna aşina bir kişi, EXIM’in değerlendirmeyi sürdürmeyeceğini söyledi; banka ise kamuoyuna açıklama yapmayı reddetti.
Cove Kaz, devlet desteğinin sona erdiğine ilişkin herhangi bir bildirim almadığını ve mevcut çalışmalarını özel sermayeyle finanse ettiğini belirtiyor. Şirket, 2 Kasım’da duyurulan koşullu 32 milyon dolarlık yatırım taahhüdünün ardından 2027’nin ilk yarısında Kaz Resources adıyla borsaya açılmayı planlıyor.
Projenin önemi tek bir maden şirketinin ötesine uzanıyor. Washington, Çin dışındaki tungsten kaynakları istiyor; Kazakistan, madenlerini ülke içinde işleyecek tesisler kurmayı hedefliyor. Donald Trump Jr. ve Eric Trump’ın girişimde dolaylı olarak yüzde 1’den az pay sahibi olması bekleniyor. Bu çıkarlar, inşaat finansmanı ve nihai yatırım kararı henüz gündemde olan bir projede kesişiyor.
Kredi kuruluşları neyi değerlendiriyor?
ABD’li finansman yetkilileri, girişimin ticari geleceği ve Kazakistan’ın Çin ile Rusya arasındaki konumu da dahil olmak üzere jeopolitik riskler konusunda kaygılarını dile getirdi. Kredi kuruluşları açısından temel ticari soru, gelecekteki satışların madenleri işletmeye ve borçları geri ödemeye yetecek gelir sağlayıp sağlamayacağı.
DFC’nin dört aşamalı bir süreci var. Genellikle Müşterini Tanı (KYC) olarak adlandırılan ilk müşteri kontrollerinde, önerilen bir işlemin arkasındaki kişi ve kuruluşlar inceleniyor. Kurum, bu projenin ilerlemesini engelleyen özel konuya ilişkin kamuoyuna ayrıntılı bilgi vermedi. Cove Kaz ise resmî finansman başvurularının geliştirme sürecinin daha sonraki aşamalarında yapılması gerektiğini savunuyor.
EXIM ve DFC’nin ilgi mektupları, daha ileri değerlendirme ve onay süreçleri saklı kalmak üzere olası desteğin çerçevesini çiziyor. Cove Kaz Yönetim Kurulu Başkanı Pini Althaus, şirketin şu anda borçlanmaya ihtiyaç duymadığını ve fizibilite çalışması tamamlandıktan sonra başvuru yapmayı beklediğini söylüyor.
Dolayısıyla öncelikli görev, çok daha büyük bir inşaat finansmanı paketi hazırlanırken teknik çalışmaları finanse etmek. Cove Kaz; proje kredisi, stratejik yatırımcılar, ticari finansman ve gelecekteki müşterilerle yapılacak anlaşmaları değerlendiriyor. Gelecekteki üretimi satın almaya yönelik bir anlaşma, yani alım anlaşması, madenin beklenen talebi potansiyel kredi kuruluşlarına göstermesine yardımcı olabilir.
Maden yataklarının sahibi kim?
Cove Kaz, Kazakistan’ın Karaganda bölgesinde Kuzey Katpar ve Yukarı Kairakty projelerini geliştiren ortak girişim Severniy Katpar LLP’nin yüzde 70’ine sahip. Geri kalan yüzde 30’luk pay ise Samruk-Kazına Ulusal Refah Fonu’na ait devlet madencilik şirketi Tau-Ken Samruk’un elinde.
Cove Kaz’ın 3 Ağustos 2026 tarihli SEC’ye sunulan proje duyurusunda, çoğunluk payının 29 Nisan 2026’da devralındığı belirtiliyor. İşleme 114,8 milyon dolar değer biçildi. Şirket, iki yatağın yaklaşık 25 kilometre arayla bulunduğunu söylüyor; Tau-Ken Samruk’un daha eski bir planında bu mesafe 30 kilometre olarak belirtilmişti.
Ortaklık, Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in Kasım 2025’te Washington’a yaptığı ziyaret ve Orta Asya liderlerinin Beyaz Saray’da bir araya gelmesi sırasında varılan anlaşmalardan doğdu. Kazakistan’ın ABD’li şirketlerle imzaladığı daha geniş kapsamlı anlaşmaların toplamı 17,2 milyar doları buldu. Bu tutara 300 Wabtec lokomotifi için ayrılan 4,2 milyar dolar da dahil.
Kazakistan Sanayi ve İnşaat Bakanı Yersaiyn Nagaspayev, Tau-Ken Samruk’un anlaşmayı iyi bir fırsat olarak değerlendirdiğini belirterek ticari düzenlemeyi savundu. Uzmanlaşmış madencilik şirketinin yatırımcı bulmaktan ve koşulları müzakere etmekten sorumlu olduğunu açıkladı.
Finansmana yön verecek çalışma
Kuzey Katpar için kesin fizibilite çalışması Temmuz 2026’da başladı. Ortakların madeni inşa edip etmeme kararından önce maden planını, işleme tasarımını, sermaye harcamalarını, işletme maliyetlerini ve beklenen finansal getirileri ortaya koyması amaçlanıyor.
Cove Kaz’ın ağustos ayındaki duyurusunda, tercih edilen ana yüklenici ve mineral işleme sorumlusu olarak DRA Global gösterildi. Jeoloji, maden planlaması, teknik programlar ile çevresel ve sosyal çerçeveler için ERM seçildi. Zemin mühendisliği, su çalışmaları ve cevher işlendikten sonra geriye kalan malzeme olan atıkların depolanması için Knight Piésold tercih edildi. Bu görevlendirmeler nihai anlaşmaların yapılması şartına bağlıydı.
Cove Kaz Üst Yöneticisi Dominic Heaton, çalışmada Kazak ortağın daha önceki araştırmalarından yararlanılacağını söyledi:
Fizibilite çalışmasının 2027 sonundan önce tamamlanmasını bekliyoruz. Kazakistan’ın ulusal madencilik şirketi ve Severniy Katpar LLP’deki yüzde 30’luk ortağımız JSC Tau-Ken Samruk’un kapsamlı geçmiş çalışmaları da bu sürece destek sağlayacak,
Arazi hazırlığı temmuzda başladı. Çalışmalar arasında ölçüm, geçici erişim yolları, sondaj alanları ve saha tesisleri yer alıyor. Ayrıntılı mühendislik çalışmaları fizibilite çalışmasının ardından yapılacak; büyük ölçekli inşaatın 2028’de başlaması öngörülüyor. Kazakistan’ın planlarında 2029’dan itibaren devreye alma yer alırken, Cove Kaz madenciliğin 2030’da, ABD’li müşterilere teslimatların ise 2031’de başlamasını hedefliyor. Devreye alma, düzenli üretim öncesinde ekipman ve tesislerin test edildiği dönemi ifade ediyor.
Madenler ne kadar tungsten sağlayabilir?
Cove Kaz’ın resmî duyurusuna göre Nisan 2023’te tamamlanan çalışmalarda, yatakların toplam 1,4 milyon ton tungsten trioksit içerdiği tahmin edildi. Mevcut çalışmalar, Kuzey Katpar’da yılda yaklaşık 5 bin, Yukarı Kairakty’de ise 7 bin metrik ton üretim potansiyeline işaret ediyor.
Şirket, toplam 12 bin tonluk üretimin mevcut küresel tungsten madeni üretiminin yaklaşık yüzde 15’ine denk geleceğini söylüyor. Bu oran, planlanan kapasiteye ilişkin bir öngörü. Gerçekleşmesi teknik çalışmaya, finansmana ve inşaatın başarıyla tamamlanmasına bağlı olacak.
Tau-Ken Samruk’un atıfta bulunduğu önceki çalışmalarda tungsten trioksit rezervleri de yaklaşık 410 bin ton olarak belirtilmişti. Kaynaklar, tahmin edilen bir mineral yatağını; rezervler ise belirli koşullar altında ekonomik olarak çıkarılabileceği değerlendirilen kısmı ifade ediyor. Bu tahminlerde kullanılan raporlama çerçevesi JORC, jeolojik kanıtların ve madencilik olanaklarının tanımlanmasına ilişkin standartlar belirliyor.
Tungsten trioksit, tungsten ve oksijen içeren bir bileşik olduğu için ağırlığı her iki elementi de kapsıyor. Yatak tahminlerini tungsten metali veya işlenmiş ürünlere ilişkin rakamlarla karşılaştırırken bu ölçümün göz önünde bulundurulması gerekiyor.
Tungstenin sertliği, yoğunluğu ve ısıya dayanıklılığı; kesici takımlarda, madencilik ekipmanlarında, elektronikte, havacılıkta ve füze ile top mermileri dahil askerî ekipmanlarda kullanılmasını sağlıyor. Başlıca üretici Çin. Ülkenin Şubat 2025’te belirli tungsten ihracatına ve ilgili teknolojilere yönelik kontrolleri sıkılaştırması, alternatif kaynak geliştirme çabalarını hızlandırdı.
Kazakistan yalnızca çıkarım değil, işleme de istiyor
Kazakistan’ın sanayi hedefi, işleme faaliyetlerinin daha büyük bölümünü ülke içinde tutmak. Girişim, cevherdeki tungsteni zenginleştirecek iki tesis ve bir metalürji tesisi öngörüyor; çıkarılan malzeme yurt içinde işlenecek. Anlaşma, işlenmemiş cevher ve ara ürünlerin ihracatına kısıtlamalar getiriyor.
Kuzey Katpar’daki rafinerinin amonyum paratungstat (APT) üretmesi planlanıyor. APT; oksitler, tozlar, tungsten karbür ve diğer sanayi malzemelerinin üretiminde kullanılan saflaştırılmış bir tungsten bileşiği. Cevherin APT’ye dönüştürülmesi, yalnızca kayanın çıkarılıp ihraç edilmesine kıyasla daha fazla ekipman, teknoloji ve nitelikli iş gücü gerektiriyor.
Yataklar daha önce farklı bir uluslararası ortağın da ilgisini çekmişti. Tau-Ken Samruk’un önceki bir proje planında devlet şirketi, aynı yataklar için Çinli Xiamen Tungsten’i stratejik yatırımcı olarak belirlemişti. Bu öneride, yılda 2,6 milyon ve 6 milyon ton cevher işleyecek tesislerin yanı sıra bir kimyasal işleme kompleksi öngörülüyordu.
Eski planda inşaat maliyeti yaklaşık 755 milyon dolar olarak hesaplanmış; tesislerin 2023 ve 2025’te faaliyete geçmesi hedeflenmişti. Planda 2 bin 500’den fazla istihdam ve yaklaşık 1 milyar dolarlık vergi geliri öngörülüyordu. Ayrıca temel bir teknik soruna dikkat çekilmişti: Kazakistan’da bu yataklara uygun cevher zenginleştirme teknolojisi yoktu. Mevcut girişim de yabancı yatırımı işleme uzmanlığıyla bir araya getirmeye çalışıyor.
Daha yeni tahminlerde inşaat ve üretim dönemlerindeki istihdamın yaklaşık 2 bin kişi olacağı belirtiliyor. Her iki istihdam tahmini de ilgili proje planlarına ait. Mevcut geliştirme için gerekli tesisleri ve işletme düzenlemelerini ise yürütülen çalışma belirleyecek.
Daha yüksek maliyet, daha düşük öz sermaye taahhüdü
Mevcut projenin yatırım tahminleri yaklaşık 1,1 milyar dolardan 1,6 milyar dolara yükseldi. Heaton, Eylül 2026’da her iki yatak, altyapı ve işleme tesislerine yapılacak toplam harcamanın 2 milyar dolara yaklaşabileceğini söyledi. Sermaye ihtiyacını kesin fizibilite çalışmasının belirlemesi bekleniyor.
Heaton, daha önce açıklanan 1,1 milyar dolarlık tutarın tahmini geliştirme ihtiyacını ifade ettiğini de söyledi. Cove Kaz, çoğunluk payının satın alınmasını, saha hazırlığını, sondajı ve fizibilite çalışmalarını finanse ettiğini belirtiyor.
2 Kasım’da açıklanan koşullu American Ventures taahhüdü, her biri 8 dolardan dört milyon hisseyi ve toplamda 32 milyon doları kapsıyor. Cove Kaz, bu fiyatın şirketin öz sermaye değerini yaklaşık 1,97 milyar dolar olarak gösterdiğini ve bu değerin önceki Skyline anlaşmasında kullanılan değerlemeden yüzde 76 yüksek olduğunu söylüyor.
1,97 milyar dolarlık öz sermaye değeri, şirket hisselerinin ima edilen değeridir. Önerilen 32 milyon dolarlık yatırım, bu hisse alımına ilişkin tutar. Yatırımın tamamı gerçekleşse bile, devlet kredi kuruluşlarıyla görüşülen 1,6 milyar doların yüzde 2’sine denk geliyor. Bu da geliştirme çalışmaları ile inşaat için gereken finansmanın ölçek farkını ortaya koyuyor.
Trump ailesiyle bağlantı ve yeni borsaya açılma yolu
Donald Trump Jr. ve Eric Trump’ın yatırımla bağlantısı, Skyline Builders ve Dominari ile ilişkili yapıları kapsayan işlemler üzerinden kuruluyor. Kardeşler, Ağustos 2025’te Skyline’da pay sahibi oldu; Skyline ise aynı yılın kasım ayında Kaz Resources LLC’nin yüzde 20’sini aldı.
Cove Kaz ve Skyline, 30 Nisan 2026’da olası bir iş birleşmesini duyurdu. Bu düzenleme kapsamında birleşik şirket Kaz Resources adıyla faaliyet gösterecek ve Nasdaq’ta işlem görecekti. Şirketler anlaşmayı karşılıklı olarak 2 Kasım’da feshetti.
Cove Kaz şimdi Delaware’de Kaz Resources Inc. adında bir şirket kurup 2027’nin ilk yarısında büyük bir ABD borsasında doğrudan kotasyon hedefliyor. Doğrudan kotasyon, önceden önerilen birleşme tamamlanmadan hisselerin işlem görmeye başlamasına olanak tanıyor. Şirketin yine de ilgili düzenleyici kurumların ve borsanın koşullarını karşılaması gerekecek.
Kardeşlerin yatırım düzenlemeleri üzerinden dolaylı olarak yüzde 1’den az pay sahibi olması bekleniyor. Temsilcileri, kardeşlerin yönetimde rolü olmadığını; Cove Kaz ise Kazakistan projesinin yürütülmesinde yer almadıklarını söylüyor.
Buna rağmen Kongre’deki incelemeler, siyasi bağlantıları olan maden şirketleriyle ilgili olası çıkar çatışmalarına odaklandı. Senatör Elizabeth Warren, Kaz Resources ve diğer şirketlerle yapılan düzenlemeleri sorgulayan milletvekilleri arasında. Kaz Resources, 2023’ten beri ABD’li yetkililerle çalıştığını ve yetkililerin sorularını yanıtlamaktan memnuniyet duyacağını belirtiyor.
Ticari baskı ve siyasi incelemeler
Kazakistan’ın yüzde 30’luk payı, devlet ortağına girişimin getirilerinden pay sağlarken Cove Kaz çoğunluk hissesini elinde tutuyor ve uluslararası satışlardan sorumlu. Kazakistan’ın elde edeceği ekonomik fayda; işletme maliyetlerine, satış koşullarına, vergilere ve dağıtılabilir kâra bağlı olacak.
Finans ve yatırım yönetimi alanında uzmanlaşan doçent Sergey Tronin, ilişkili şirketler üzerinden piyasa fiyatlarının altında satış yapılmasının Kazakistan dışındaki kârı artırabileceği ve Tau-Ken Samruk’a ödenecek temettüleri azaltabileceği uyarısında bulundu. Çinli üreticilerin fiyatlar üzerinde yaratabileceği baskıyı da projenin kârlılığına yönelik bir tehdit olarak değerlendirdi.
Siyasi analist Nikita Mendkovich, Trump ailesinin ticari çıkarlarına yönelik Kongre baskısının finansman sağlamayı zorlaştırabileceğini savundu. Diğer değerlendirmeler ise daha çok yatırımlardaki gecikmelere odaklanıyor. Kurumsal istihbarat şirketi COSA’nın yönetici ortağı Pavlo Verkhniatskyi bu riski şöyle anlattı:
Soruşturmalar ve siyasi tartışmalar finansmanı karmaşıklaştırabilir, yatırım kararlarını geciktirebilir ve stratejik açıdan önemli girişimleri yavaşlatabilir.
ABD’nin daha geniş kapsamlı maden programı, duyuruların harcamalardan ne kadar önce gelebileceğini gösteriyor. Columbia Üniversitesi Küresel Enerji Politikası Merkezi’nin kritik mineraller girişimini yöneten Tom Moerenhout, yaklaşık 30 milyar dolarlık duyurulan projelerin 8 milyar dolarlık kısmında ödemelerin başlamış olduğunu söyledi; bu, toplamın yaklaşık yüzde 27’sine denk geliyor. Cove Kaz’ın olası devlet finansmanı daha erken bir aşamada. Şirketin mevcut çalışmaları ise özel sermayeyle sürüyor.
Sıradaki önemli tarihler
Cove Kaz’ın takviminde, büyük finansman başvuruları için gereken çalışma tamamlanmadan önce borsaya açılma planı yer alıyor. Dolayısıyla 2027’nin başlarında hisse almayı değerlendiren yatırımcılar, nihai inşaat maliyetleri ve finansman yapısı henüz belirlenmekte olan bir projeyi değerlendirmiş olacak.
- Kasım 2025: Tungsten ortaklığı, Tokayev’in Washington ziyareti sırasında duyuruldu.
- 29 Nisan 2026: Cove Kaz, resmî duyurusuna göre yüzde 70’lik kontrol payını devraldı.
- Temmuz 2026: Saha hazırlığı ve Kuzey Katpar fizibilite çalışması başladı.
- 2 Kasım 2026: Cove Kaz, koşullu 32 milyon dolarlık öz sermaye taahhüdünü duyurdu ve Skyline ile birleşme anlaşmasını feshetti.
- 2027’nin ilk yarısı: Şirket, bir ABD borsasında doğrudan kotasyonu hedefliyor.
- 2027 sonundan önce: Kuzey Katpar fizibilite çalışmasının tamamlanması, ardından resmî finansman başvurularının yapılması bekleniyor.
- 2028’den itibaren: Büyük ölçekli inşaatın başlaması öngörülüyor; madencilik için 2030, ABD’ye teslimatlar için 2031 hedefleniyor.
Kazakistan’ın fırsatı, iki büyük yatak çevresinde ülke içinde bir tungsten işleme sanayisi kurmak. Washington’ın fırsatı ise Çin dışından gelecekteki bir tedarik kaynağı oluşturmak. Bu planların faal madenlere dönüşmesi artık teknik çalışmaya, ticari sözleşmelere ve projeyi birkaç yıllık geliştirme sürecinde taşıyacak büyüklükte bir inşaat finansmanı paketine bağlı.
Önemli Noktalar
- EXIM ve DFC’den sağlanması olası 1,6 milyar dolara kadar finansman henüz onaylanmadı.
- Cove Kaz, mevcut çalışmaların özel sermayeyle finanse edildiğini ve inşaat finansmanı için resmî başvuruların fizibilite çalışmasından sonra yapılacağını söylüyor.
- Girişimin yüzde 70’i Cove Kaz’a, yüzde 30’u Kazakistan’ın Tau-Ken Samruk şirketine ait.
- Planlanan toplam üretim yılda yaklaşık 12 bin ton; bu, mevcut küresel tungsten madeni üretiminin yaklaşık yüzde 15’ine denk geliyor.
- Koşullu 32 milyon dolarlık öz sermaye taahhüdü, şirketin değerini yaklaşık 1,97 milyar dolar olarak gösteriyor.
- Temsilcilerine göre Donald Trump Jr. ve Eric Trump’ın dolaylı payı yüzde 1’in altında olacak ve yönetimde görev almayacaklar.
- Şirket, 2027’nin başlarında ABD’de borsaya açılmayı, çalışmayı 2027 sonuna kadar tamamlamayı ve ABD’ye teslimatlara 2031’de başlamayı hedefliyor.






