Atlanta görüşmelerinde nükleer baskı diplomatik açılımla birlikte ele alındı
ABD, Güney Kore ve Japonya, Kuzey Kore'nin nükleer silahlardan tamamen arındırılması konusundaki taahhütlerini yinelerken diplomasiye, yaptırımların daha sıkı uygulanmasına, deniz güvenliği ve enerji alanlarında daha geniş işbirliğine destek verdi. Görüşmeler, Kuzey Kore'nin yeni füze denemeleri yaptığı ve ABD Başkanı Donald Trump ile Kuzey Kore lideri Kim Jong Un arasında olası bir görüşmeye yönelik ilginin yeniden arttığı bir dönemde gerçekleşti.
İçindekiler
- Atlanta görüşmelerinde nükleer baskı diplomatik açılımla birlikte ele alındı
- Füze denemeleri güvenlik kaygılarını artırıyor
- Seul, tam tasfiyeden önce dondurma istiyor
- Farklı ifadeler, farklı diplomatik öncelikleri yansıtıyor
- Trump ile Kim'in görüşmesi hâlâ olasılık dahilinde
- Yaptırımları izleyen ülkeler açık bir ret yanıtıyla karşılaştı
- Washington, Çin'e yönelik kaygılarını Sarı Deniz'e taşıyor
- Arktik işbirliği somut bir anlaşma getiriyor
- İkili ilişkilerdeki gerilimlere rağmen yoğun toplantı takvimi
- Öne Çıkanlar
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Güney Kore Dışişleri Bakanı Cho Hyun ve Japonya Dışişleri Bakanı Toshimitsu Motegi, G20 dışişleri bakanları toplantısı kapsamında Atlanta'da bir araya geldi. Güney Kore Dışişleri Bakanlığı, toplantının 30 Ekim'de yapıldığını bildirdi.
ABD Dışişleri Bakanlığı, üç bakanın Kuzey Kore'nin nükleer silahlarına ilişkin ortak tutumunu şöyle aktardı:
Bakan ve dışişleri bakanları, Kuzey Kore'nin nükleer silahlardan tamamen arındırılması konusundaki kararlı taahhütlerini yineledi.
Bakanlar ayrıca Kuzey Kore'nin nükleer ve balistik füze programlarına kaynak sağlayan faaliyetlere yönelik kısıtlamalar da dahil olmak üzere Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarının eksiksiz uygulanması taahhüdünde bulundu. İhlalleri ve bu kısıtlamaları aşma girişimlerini ortaya çıkaran Çok Taraflı Yaptırımları İzleme Ekibi'ni (MSMT) övdüler.
Seul'ün açıklamasında gerilimin azaltılmasına ve görüşmelerin yeniden başlatılmasına özellikle ağırlık verildi. Bakanlar, diyalog yoluyla barış, istikrar ve nükleer silahlardan arınma hedeflerini izlerken güçlü caydırıcılığı sürdürme konusunda anlaştı. Caydırıcılık, bir saldırıyı önlemek amacıyla askeri kapasite ve taahhütleri yeterince güçlü tutmak anlamına geliyor.
Baskı ve diyalogdan oluşan bu iki hat, nükleer statüsünü yasayla güvence altına alan ve cephaneliğini defalarca kalıcı ve geri döndürülemez olarak niteleyen Pyongyang yönetimiyle karşı karşıya. Acil diplomatik zorluk, üç ortağın Kuzey Kore'nin reddettiği bir sonuçta ısrarını sürdürürken müzakerelere kapı açmak.
Füze denemeleri güvenlik kaygılarını artırıyor
Güney Kore Genelkurmay Başkanlığı, Kuzey Kore'nin perşembe günü saat 12.30 civarında Wonsan bölgesinden yaklaşık 10 kısa menzilli balistik füze fırlattığını açıkladı. Füzeler, Kore Yarımadası'nın doğusundaki denize doğru yaklaşık 250 kilometre yol aldı.
Bu denemeler, Kuzey Kore'nin 17 gün içindeki ilk balistik füze testi oldu. Denemeler, Seul'ün iki Kore arasındaki sıkı biçimde tahkim edilmiş sınır boyunca gerilimi azaltmayı amaçlayan askeri görüşmeler düzenlenmesini önermesinin ardından geldi.
Güney Kore ve Japonya için nükleer müzakereler, acil bir askeri kaygıyla birlikte yürütülüyor: Kuzey Kore, silah programının parçası olan füzeleri denemeyi sürdürüyor. Bu nedenle Atlanta toplantısında hem nükleer silahların nihai olarak ortadan kaldırılması hem de diplomasi yürütülürken savunmanın sürdürülmesi ele alındı.
Japonya Dışişleri Bakanlığı, bakanların Kuzey Kore'nin nükleer ve füze programlarını finanse etmesine yardımcı olan kötü niyetli siber faaliyetlere karşı işbirliğini güçlendirme konusunda da anlaştığını bildirdi. Tokyo ayrıca Kuzey Kore tarafından kaçırılan Japon vatandaşları meselesinin çözümü için Washington ve Seul'ün desteğini sürdürmesinden memnuniyet duyduğunu belirtti.
Seul, tam tasfiyeden önce dondurma istiyor
Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung, ön koşulsuz görüşmeler yapılmasını defalarca önerdi. Eylül ayında Washington'ın, programın derhal ortadan kaldırılmasını talep etmek yerine yaptırımların hafifletilmesi karşılığında Kuzey Kore'nin nükleer programını durdurmaya çalışmasını önerdi.
Dondurma, müzakereler sürerken bir anlaşmanın kapsadığı faaliyetlerin daha fazla ilerlemesini durdurmayı amaçlar. Tasfiye ise silahların veya tesislerin sökülmesini gerektirerek daha ileri bir adım olur. Dolayısıyla bu öneri, pazarlık sırasını değiştiriyor: nihai hedefi güvence altına almaya çalışmadan önce daha sınırlı bir ilk anlaşmaya varmayı öngörüyor.
Eleştirmenler, Kuzey Kore cephaneliğini elinde tutarken yaptırımların kaldırılmasının Pyongyang'ı hem nükleer silahlara hem de ekonomik rahatlamaya kavuşturabileceğini savunuyor. Lee'nin önerisi, ilk aşamada durdurma karşılığında ne verileceği konusunu her türlü müzakerenin merkezine yerleştiriyor.
Cho, Güney Kore'nin Washington ile Pyongyang arasında barışın kurulması ve diyaloğun yeniden başlatılmasındaki rolünü "tempoyu belirleyen" olarak tanımladı. Güney Kore Dışişleri Bakanlığı, Cho'nun bu çalışmaların ABD ile yakın eşgüdüm içinde yürütüleceğini vurguladığını bildirdi.
Farklı ifadeler, farklı diplomatik öncelikleri yansıtıyor
Üç hükümet nükleer hedefi farklı ifadelerle dile getirdi. ABD ve Japonya, Kuzey Kore'nin nükleer silahlardan tamamen arındırılmasından söz etti. Güney Kore'nin açıklamasında ise Kore Yarımadası'nda barış, istikrar ve nükleer silahlardan arınmanın sağlanmasına atıfta bulunuldu.
Temmuz ve eylül aylarındaki görüşmelerin ardından yayımlanan açıklamalarda da benzer ifade farklılıkları görüldü. Eylül toplantısının ardından yayımlanan ortak açıklamada Kuzey Kore'nin nükleer silahlardan tamamen arındırılması açıkça yer alırken Seul'ün ayrı açıklamasında yarımadayı merkeze alan ifadeler kullanıldı.
Güney Kore hükümeti, yarımadada nükleer silah edinmeye çalışan taraf Kuzey Kore olduğu için iki ifadenin uygulamada aynı hedefi taşıdığını savunuyor. Daha geniş coğrafi ifade, Güney Kore'ye taktik nükleer silah konuşlandırılması olasılığı gibi konuları da kapsıyor.
Lee hükümeti ayrıca "nükleer silahlardan arındırılmış Kore Yarımadası" ifadesini kullanıyor. Bu ifade, Cho'nun diyaloğu yeniden başlatmak için önerdiği rol ve Lee'nin nükleer programın dondurulmasına yönelik önerisiyle birlikte, Seul'ün diplomatik çabasının yönünü gösteriyor: nükleer silahlardan arınma hedefini korurken görüşmeler için koşullar yaratmak.
Trump ile Kim'in görüşmesi hâlâ olasılık dahilinde
Trump, nükleer müzakerelerin yeniden başlamasına ilgi duyduğunu defalarca dile getirdi ve Güney Kore ile ortak askeri tatbikatları azalttı. Olası bir görüşmeye yönelik spekülasyonlar, Çin'de düzenlenecek bir sonraki Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği zirvesi civarında Kim ile buluşma ihtimali üzerinde yoğunlaştı. Görüşme tarihi veya üzerinde uzlaşılmış bir müzakere gündemi açıklanmadı.
Trump daha önce Kuzey Kore'yi "bir bakıma nükleer güç" olarak nitelemiş ve Kim ile görüşmeye "yüzde 100" açık olduğunu söylemişti. Pyongyang bu davete kamuoyu önünde yanıt vermedi.
Güney Kore'nin istihbarat teşkilatı, Kim'in Trump ile olası görüşmelere ilişkin tutumunu, Çin'in sınır kenti Dandong'a yaptığı yakın tarihli bir ziyaret sırasında Pekin'e iletmiş olabileceğini öne sürdü. Bu durum, Washington'ın teması yeniden kurmaya çalıştığı sırada Çin'i olası bir aracı konumuna getirebilir.
Çin ve Rusya'nın Kuzey Kore'ye verdiği destek, diplomasiye bir katman daha ekliyor. Kim ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında haziran ayında yapılan görüşmenin ardından yayımlanan açıklamalarda Kuzey Kore'nin nükleer silahlardan arındırılması çağrısına yer verilmedi. Pekin'in kullandığı ifadeler yakından izleniyor; çünkü müzakere yoluyla bir anlaşmaya varma çabası, Kuzey Kore'nin hem komşularıyla hem de ABD ile ilişkilerini kapsayacak.
Yaptırımları izleyen ülkeler açık bir ret yanıtıyla karşılaştı
Avustralya, Kanada, Fransa, Almanya, İtalya, Japonya, Hollanda, Yeni Zelanda, Güney Kore, Birleşik Krallık, ABD ve Avrupa Birliği, Kuzey Kore'ye kitle imha silahları ve balistik füze programlarını terk etme çağrısında bulunan bir açıklamaya imza attı. Katılımcılar ayrıca yaptırımların delinmesine karşı daha güçlü adımlar atılmasını istedi.
Katılımcı hükümetler, mevcut BM önlemlerine ilişkin tutumlarını şöyle açıkladı:
Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti ile ilgili tüm BM Güvenlik Konseyi kararlarının uygulanmasını güçlü biçimde desteklemeyi sürdürüyoruz.
DPRK, Kuzey Kore'nin resmi adı olan Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti'nin kısaltmasıdır. Atlanta'da ele alınan yaptırımlar, ülkenin nükleer ve füze geliştirme çalışmalarını destekleyen gelir kaynaklarına yönelik kısıtlamaları içeriyor. MSMT'nin çalışmaları, ihlallerin ve bu kısıtlamaları aşmak için kullanılan yöntemlerin tespit edilmesini kapsıyor.
Kuzey Kore Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, ortak açıklamayı ülkenin egemenliğinin "pervasızca ihlali" olarak niteleyerek reddetti. Bakanlığın yanıtında, yaptırımların tutumlarını değiştirecek bir araç olduğu da doğrudan reddedildi:
zayıflar üzerinde etkili olabilir ama asla bizim üzerimizde değil
Pyongyang, izleme ekibinin üyelerinin ve AB'nin, düşmanca eylemler olarak nitelediği tutumlardan "hesap vereceği" uyarısında bulundu. Yanıt, ortakların silahsızlanma talebiyle Kuzey Kore'nin nükleer statüsünü koruma konusundaki ısrarı arasındaki uçurumu ortaya koydu.
Washington, Çin'e yönelik kaygılarını Sarı Deniz'e taşıyor
Rubio, Çin'in Güney Çin Denizi, Doğu Çin Denizi ve Sarı Deniz'deki faaliyetlerine ve Washington'ın bölgesel barış ve istikrarı zayıflattığını söylediği Çin-Rusya işbirliğine ilişkin kaygılarını dile getirdi. Üç bakan, Tayvan Boğazı'nda barış ve istikrarın önemini de vurguladı.
ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Çin'in Sarı Deniz'deki zorlayıcı tutumuna açıkça değinmesi, o yıl düzenlenen dört üçlü dışişleri bakanları toplantısının ardından yapılan açıklamalarda bu konuya ilk kez yer verilmesi anlamına geliyordu. Güney Kore'de Batı Denizi olarak da adlandırılan Sarı Deniz, Seul'ü doğrudan ilgilendiriyor.
Cho, 27 Ekim'de parlamentoda düzenlenen denetim oturumunda, Çin'in Çin ile Güney Kore arasındaki geçici tedbirler bölgesine yerleştirilen üç yapıdan birini kaldırdığını, ikisinin kaldığını söyledi. Bu bölge, iki ülkenin geçici denizcilik düzenlemeleri kapsamında faaliyet yürüttüğü bir alan.
Atlanta toplantısının ardından Güney Kore ve Japonya'nın yayımladığı açıklamalarda, Çin veya Sarı Deniz adları verilmeden tek taraflı eylem, güç ya da baskı yoluyla statükoyu değiştirme girişimlerine değinildi. Washington'ın açıklamasında belirli kaygılar Rubio'ya atfedildi; yapılara karşı ortak bir yanıt verilip verilmeyeceğine ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.
Arktik işbirliği somut bir anlaşma getiriyor
Bakanlar, Üçlü Arktik Pasifik Ortaklığı'nı (TAPP) kuran bir işbirliği mutabakatı imzaladı. Girişim, çalışmalarını Kore Yarımadası'nın ötesine taşıyarak Pasifik Arktiği'nde deniz güvenliği, acil durumlara müdahale ve ekonomik işbirliğini kapsıyor.
İşbirliği alanlarını belirlemek üzere yeni bir çalışma grubu kurulması öngörülüyor. Güney Kore Dışişleri Bakanlığı, ülkelerin çalışmaları Arktik Konseyi üzerinden de geliştireceğini bildirdi. Ortaklık, deniz faaliyetleri, enerji kaynakları ve daha güvenilir tedarik zincirleri gibi alanları kapsıyor.
Bakanlar, enerji ve kritik mineraller tedarikindeki kırılganlıkların yanı sıra yapay zekâ ve gelişmekte olan diğer teknolojileri ele aldı. Kritik mineraller, pil ve gelişmiş elektronik ürünler gibi ürünlerde ihtiyaç duyulan malzemelerdir; sınırlı sayıda tedarikçiye bağımlılık, sektörleri aksamalara açık hale getirebilir.
Bakanlar, küçük modüler reaktörlere ilişkin 7 Temmuz tarihli mutabakatın uygulanmasını da gözden geçirdi. Bunlar, geleneksel santrallerdekilerden daha küçük birimler halinde tasarlanan nükleer enerji reaktörleridir. Görüşme, enerji güvenliğini sanayi işbirliğiyle ilişkilendirerek üç ülkenin güvenlik koordinasyonuna somut bir ekonomik gündem ekledi.
İkili ilişkilerdeki gerilimlere rağmen yoğun toplantı takvimi
Atlanta toplantısı, hükümetlerin anlattığı sürece göre dördüncü üçlü dışişleri bakanları buluşmasıydı. Görüşmeler, Seul'ün Pyongyang ile teması yeniden kurmaya çalıştığı dönemde diplomatik eşgüdümün sürmesini sağladı.
- 7 Temmuz: Bakanlar Türkiye'de bir araya geldi ve küçük modüler reaktörlere ilişkin bir mutabakat imzaladı.
- 22 Temmuz: Bölgesel diplomatik toplantılar kapsamında Filipinler'de görüştüler.
- 21 Eylül: BM Genel Kurulu kapsamında New York'ta bir araya geldiler.
- 30 Ekim: Atlanta'da görüştüler ve Arktik Pasifik ortaklığı mutabakatını imzaladılar.
Cho ve Rubio, Atlanta'da ikili ilişkiler, üst düzey yetkililerin karşılıklı ziyaretleri ve vize konularında ayrı bir görüşme de yaptı. Güney Kore Dışişleri Bakanlığı bu görüşmelerin ayrıntılarını açıklamadı.
Vize meselesi, Güney Koreli milletvekillerinin planlanan ziyaretlerini etkilemişti. Ulusal Meclis Ulusal Savunma Komitesi Başkanı Jin Seong-joon daha sonra resmî A-2 vizesi aldığını ve ABD Hint-Pasifik Komutanlığı yetkilileriyle görüşmek üzere Hawaii'ye planlandığı gibi gideceğini söyledi.
Bu nedenle Atlanta'daki somut sonuçlar, nükleer silahlara ilişkin yeni bir açıklamanın ötesine geçiyor. Ortaklar silahsızlanma hedeflerini korudu, yaptırımların uygulanmasına ve diplomasiye destek verdi, Arktik işbirliği için bir çerçeve oluşturdu. Pyongyang ile müzakereler içinse ilk adımda anlaşmaya varılması gerekecek: Kuzey Kore neyi durduracak veya teslim edecek ve karşılığında ne alacak?
Öne Çıkanlar
- Rubio, Cho ve Motegi, Güney Kore Dışişleri Bakanlığı'nın 30 Ekim olarak bildirdiği Atlanta görüşmelerinde Kuzey Kore'nin nükleer silahlardan tamamen arındırılması hedefini yineledi.
- Bakanlar BM yaptırımlarının uygulanmasını destekledi ve Çok Taraflı Yaptırımları İzleme Ekibi'ni övdü.
- Seul diyaloğu destekliyor ve tam tasfiyeden önce yaptırımların hafifletilmesi karşılığında nükleer programın dondurulmasını öneriyor.
- Güney Kore ordusu, Kuzey Kore'nin perşembe günü yaklaşık 250 kilometre yol alan 10 civarında kısa menzilli balistik füze fırlattığını bildirdi.
- Pyongyang yaptırım kampanyasını reddetti ve nükleer statüsünü korumakta ısrar etti.
- Üç ülke, denizcilik ve ekonomi alanlarında çalışmaları kapsayan Arktik Pasifik işbirliği mutabakatı imzaladı.
- Trump ile Kim'in olası görüşmesi henüz doğrulanmadı.






