Ukrayna’nın ötesinde sonuçlar doğuran aylık füze sevkiyatı
Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky, 16 Kasım’da yaptığı açıklamada Kuzey Kore’nin Rusya’ya her ay düzinelerce balistik füze gönderdiğini söyledi. Zelensky, artan sevkiyatın Ukrayna’daki önemli bir enerji tesisine yönelik saldırıyla bağlantılı olduğunu belirtti ve bu füzelerin savaş alanında kullanılmasının Pyongyang’ın silahlarını geliştirmesine yardımcı olduğu uyarısında bulundu.
İçindekiler
- Ukrayna’nın ötesinde sonuçlar doğuran aylık füze sevkiyatı
- 7 Kasım saldırısının ortaya koydukları
- Uzmanlar Kuzey Kore silahlarını nasıl tespit ediyor?
- Rusya’nın kendi fabrikaları baskıyı artırıyor
- Zelensky’nin füze denkliğiyle kastettiği
- Füzelerin ötesine uzanan askerî ortaklık
- Moskova, Pyongyang’la yeni temasların sinyalini verdi
- Barış çabalarıyla eş zamanlı yürüyen askerî yardım görüşmeleri
- Karara bağlanmayı bekleyen konular
- Öne Çıkanlar
Zelensky, ilk incelemelerin Rusya’nın 7 Kasım’da tesise karşı Kuzey Kore yapımı KN-23 füzesi kullandığına işaret ettiğini söyledi. Ukrayna’nın açıklamalarına göre, 6 Kasım’ı 7 Kasım’a bağlayan gece düzenlenen geniş çaplı Rus saldırısı sırasında 36 balistik füze tespit edildi ve bunların dördü düşürüldü.
Zelensky, müttefiklerin daha fazla askerî yardım ve finansmanı görüşmesinin beklendiği 17 Kasım’daki Ukrayna Savunma Temas Grubu toplantısı öncesinde uyarıda bulundu. Ukrayna’nın ilave füze tedarikini görüştüğü ülkeler arasında Almanya, Fransa, Birleşik Krallık ve İtalya’yı saydı.
Zelensky’nin çağrısı üç baskı unsurunu bir araya getirdi: Kuzey Kore’den yapılan sevkiyatlar, Rusya’nın ülke içindeki füze üretimini artırma planları ve Ukrayna’nın saldırıları önleyecek ya da bu saldırılardan sorumlu fırlatıcıları vuracak silah sıkıntısı. Ayrıca istihbaratın Rusya’nın yeni bir saldırı hazırladığını gösterdiğini belirterek sivilleri hava saldırısı alarmlarına uymaya çağırdı.
Ukrayna Devlet Başkanı Zelensky, akşam konuşmasında bölge genelindeki tehlikeyi şöyle anlattı:
Kuzey Kore, bu savaşta kullanılan balistik füzelerini geliştiriyor. Bu durum, Kore çevresindeki tüm bölge için ek zorluklar yaratıyor. Avrupa için de bir meydan okuma.
Güney Kore ve Japonya dâhil Kore Yarımadası’na yakın ülkeler açısından Zelensky’nin uyarısı, Kuzey Kore’nin binlerce kilometre uzakta kullanılan silahlardan neler öğrendiğiyle ilgili. Ukrayna içinse acil kaygı, kentleri ve kritik altyapıyı vurabilecek füzelerin gelmeye devam etmesi.
7 Kasım saldırısının ortaya koydukları
Önemli bir enerji tesisine düzenlenen saldırı, Zelensky’nin uyarısını somut bir örnekle ortaya koydu. İlk bulguların, kıtalararası mesafeleri aşmak üzere üretilen silahlara kıyasla menzili görece kısa olan Kuzey Kore yapımı KN-23 balistik füzesine işaret ettiğini söyledi.
Balistik füze, havalanırken motor gücüyle yükselir ve güzergâhının büyük bölümünü kavisli bir yörüngede kat eder. Seyir füzesi ise genellikle atmosfer içinde, motorunu sürekli çalıştırarak uçar. Uçuş biçimleri farklı olduğundan bu füzeler için farklı savunma yöntemleri gerekir; balistik füzeler savunma tarafına harekete geçmek için çok az zaman bırakabilir.
36 balistik füzenin dördünün önlenmesi yaklaşık yüzde 11’lik bir orana karşılık geliyor. Bu oran, söz konusu saldırının bildirilen sonucunu gösterirken Ukrayna’nın o gece karşı karşıya kaldığı savunma görevinin büyüklüğünü de ortaya koyuyor.
Zelensky daha sonra Ukrayna’nın yeterli sayıda Patriot önleme füzesine sahip olmadığını ve bunların tedarikinde öncü rolü ABD’nin üstlenebileceğini söyledi. Önleme füzeleri, gelen silahları durdurmak için ateşlenen savunma füzeleridir. Dolayısıyla Zelensky’nin talebi hem Ukrayna’daki hedefleri korumayı hem de Rusya’nın füze güçlerine saldırmak için daha fazla imkân edinmeyi kapsıyor.
Uzmanlar Kuzey Kore silahlarını nasıl tespit ediyor?
Kyiv Adli Bilimsel Araştırma Enstitüsü uzmanları, Ukrayna’ya karşı kullanılan Kuzey Kore yapımı KN-23 füzeleri ve benzer silahların parçalarını incelediklerini belirtti. Çalışmaları, patlamaların ardından geriye yalnızca etrafa saçılmış enkaz kaldığında silahların tespit edilmesine fiziksel bir dayanak sağlıyor.
Enstitü uzmanları motor parçaları, bağlantı elemanları, yönlendirme mekanizması tahrik sistemleri, rulmanlar ve mikroelektronik parçaları tespit etti. Alışılmadık kaynak işlemlerinin ve metalin kimyasal bileşiminin, enkazı Rus füze tasarımlarından ayırt etmeye yardımcı olduğunu söylediler.
Uzmanlar, patlayıcı savaş başlığının yaklaşık 500 kilogram olduğunu tahmin etti ve muhtemelen birkaç farklı modifikasyon bulunduğunu belirtti. Bu kadar büyük bir patlayıcı yük, füzenin büyük bölümünü yok edebilir; araştırmacılar da geriye kalan parçalardan füzenin kimliğini yeniden belirlemek zorunda kalır.
Araştırmacılar ayrıca inceledikleri mikroelektronik parçaların önemli bir bölümünün Çin, Tayvan, ABD ve diğer ülkelerde üretildiğini söyledi. Rus fırlatma sistemlerini uyarlamak daha zor olacağından, füzelerin Kuzey Kore ekipmanlarından ateşlenmiş olmasının muhtemel olduğunu değerlendirdiler.
Bu incelemeler, Ukrayna’nın istihbarat değerlendirmelerinin yanı sıra füze kökenlerini nasıl izlediğini açıklamaya yardımcı oluyor. Zelensky’nin daha geniş kapsamlı uyarısı, tekrarlanan fırlatmaların Kuzey Kore’ye sağlayabileceği geri bildirimlerle ilgili: silahların gerçek hedeflere ve hava savunmalarına karşı nasıl performans gösterdiği de bu bilgilerin arasında.
Rusya’nın kendi fabrikaları baskıyı artırıyor
Zelensky, HUR olarak bilinen Ukrayna Askerî İstihbarat Teşkilatı’nın, Rusya’nın balistik ve seyir füzesi üretimini artırma planları hakkında Başkomutanlık Karargâhı’na bilgi verdiğini söyledi. Karargâh, Ukrayna yönetiminin askerî operasyonları ve planlamayı değerlendirdiği en üst düzey organdır.
Zelensky, planlanan üretim miktarlarını doğrudan şu sözlerle anlattı:
Planladıkları üretim ölçeği barış amacı taşımıyor.
HUR, Ekim 2026’yı kapsayan değerlendirmesinde Rusya’nın 700’e kadar balistik füze ve birkaç bin seyir füzesi bulundurduğunu tahmin etti. Kurum, Rusya’nın aylık toplam balistik ve seyir füzesi üretim kapasitesini 200’ün üzerinde, balistik füze üretimini ise 110’a kadar olarak açıkladı.
Kurum, İskender-M füzelerinin stokunun yaklaşık 115 olduğunu ve ayda yaklaşık 65 füze üretildiğini tahmin etti. Kalibr seyir füzesi stokunun 450’nin üzerinde, aylık üretiminin yaklaşık 29 olduğunu; Kh-101 seyir füzeleri içinse aylık üretim hedefinin 80’i aştığını belirtti.
HUR, üretim güçlüklerinden de söz etti: isabet sorunları nedeniyle Kinjal üretiminin geçici olarak durdurulması ve bazı Kh-101 füzelerindeki kusurlar bunlar arasındaydı. Buna rağmen değerlendirmesi, önemli stokları yenilemeye devam eden bir sanayiye işaret ediyordu. Kuzey Kore sevkiyatları, Rusya’nın ülke içindeki üretimine ek olarak başka bir tedarik kaynağı oluşturuyor.
Zelensky’nin füze denkliğiyle kastettiği
Zelensky, müttefiklerden “açık bir denklik” olarak nitelendirdiği şeyi istedi: Ukrayna’nın Rusya’nın füze tehdidine eşit koşullarda karşılık verebilmesi için benzer kapasitede yeterli imkân. Çağrısı, daha fazla hava savunma mühimmatı istemenin ötesine geçiyordu.
Zelensky, Almanya, Fransa, Birleşik Krallık ve İtalya’nın etkili saldırılar düzenleyebilecek füzelere sahip olduğunu ve Ukrayna’nın bu ülkelerle daha uygun silahların tedarikini görüştüğünü söyledi. Ayrıca ortaklarını, Rusya topraklarındaki balistik füze fırlatıcılarının imha edilmesine yardımcı olabilecek teknolojilerin sağlanmasını yeniden değerlendirmeye çağırdı.
Zelensky, konuşmasında bu talebini şöyle açıkladı:
Rusya’nın balistik füze fırlatıcılarının imha edilmesi konusunu da yeniden ele almamız gerekiyor. Batı dünyası bunu yapacak teknolojiye sahip. Rusya’yı daha kısa sürede barışa yöneltmek ve güvenliği daha sağlam biçimde garanti altına almak için bu teknolojilere burada, Ukrayna’da sahip olmalıyız.
Hava savunma sistemleri bir füzeyi fırlatıldıktan sonra durdurmaya çalışır. Fırlatıcıyı vurmak ise o ekipmandan ileride yapılabilecek atışları önlemeyi amaçlar. Ukrayna, olası hedefleri korumayı saldırıları gerçekleştiren güçler üzerinde baskı kurmayla birleştirmek için müttefiklerinden her iki yaklaşımı da desteklemelerini istiyor.
Ukrayna’nın açıklamalarına göre Ukrayna güçleri, 29 Ekim’de ve 30 Ekim’e bağlanan gece Rusya’nın Kursk bölgesinde bir İskender-M fırlatıcısını vurmuştu. Mühimmat ve lojistik depoları ile askerî onarım birimleri de diğer hedefler arasındaydı. Zelensky’nin kasım ayındaki çağrısı, bu tür karşılıklar için daha geniş imkânlar edinmeyi amaçlıyordu.
Füzelerin ötesine uzanan askerî ortaklık
Rusya ile Kuzey Kore, 2024’te karşılıklı savunma maddesi içeren stratejik ortaklık anlaşması imzaladı. O tarihten bu yana işbirlikleri; Zelensky’nin sözünü ettiği füze sevkiyatlarının yanı sıra Rusya’nın savaşına destek veren mühimmat ve Kuzey Kore askerlerini de kapsadı.
HUR, Kuzey Kore’nin Rusya’nın topçu mühimmatının yüzde 25 ila 40’ını sağladığını tahmin ediyor. Diğer tahminlere göre Kuzey Kore, iki buçuk yılda toplam 8 milyon ila 11 milyon top mermisi gönderdi. Sevkiyatlar, dört Rus kargo gemisi ve en az 112 seferi içeren deniz taşımacılığı zinciri üzerinden yapıldı.
Bu deniz taşımacılığı tahminlerine göre sevkiyatlar ayda 350 bin mermiye kadar çıktı ve Kuzey Kore mühimmatının bazı çatışma bölgelerinde Rus topçu ateşinin yarısına kadarını oluşturduğu düşünülüyor. HUR’un daha geniş kapsamlı tahmini, Rusya’nın mühimmat tedarikinin genelini; daha yüksek oran ise belirli çatışma bölgelerini ifade ediyor.
Zelensky, eylülde Pyongyang’ın Rusya’ya 10 bin asker daha göndermeye hazırlandığını, ülkede hâlihazırda 8 bin Kuzey Kore askerinin bulunduğunu da söylemişti. Ukrayna’nın değerlendirmeleri bir arada ele alındığında, bu ilişkinin yalnızca füze tedarikini değil, Rusya’nın savaş çabalarının çeşitli unsurlarını desteklediği görülüyor.
Moskova, Pyongyang’la yeni temasların sinyalini verdi
Kremlin, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Kuzey Kore lideri Kim Jong Un arasında yeni bir görüşme olasılığına da işaret etti. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, Kim’in Çin’deki Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği zirvesine katılması hâlinde bir görüşme yapılabileceğini söyledi.
Putin, Kuzey Kore’de iktidardaki İşçi Partisi’nden üst düzey yetkili Jo Yong Won’un başkanlık ettiği heyetle görüşmüştü. Heyetten Kim’e en iyi dileklerini iletmesini istedi ve ülkeler arasındaki ilişkilerin gelişmesini övdü.
Bu temaslar, Zelensky’nin Avrupa ülkelerini karşı adım atmaya çağırdığı ortaklığın diplomatik boyutunu oluşturuyor. Zelensky’nin savı, Kuzey Kore desteğinin Rusya’ya ek askerî kapasite sağlarken Pyongyang’a Asya’daki güvenliği etkileyebilecek deneyim kazandırdığı yönünde.
Barış çabalarıyla eş zamanlı yürüyen askerî yardım görüşmeleri
17 Kasım’daki toplantının, Ramstein formatı olarak da bilinen Ukrayna Savunma Temas Grubu’nun 37’nci toplantısı olması planlanıyordu. Savunma ve mali yardımı görüşmek üzere toplantıya Brüksel’deki NATO karargâhında Birleşik Krallık ve Almanya’nın ev sahipliği yapması bekleniyordu.
Diplomatik girişimler de aynı dönemde sürüyordu. Rusya, ABD ve Ukrayna 10 ve 11 Kasım’da üçlü müzakereler yaptı. Avrupa Konseyi, 13 Kasım’da Avrupa Birliği kurumları ile beş ülkenin gelecekteki müzakerelerde Avrupa’yı ortaklaşa temsil edeceğini duyurdu.
Gönüllüler Koalisyonu bünyesinde E5 olarak bilinen bu ülkeler Fransa, Almanya, İtalya, Polonya ve Birleşik Krallık’tı. Gönüllüler Koalisyonu, Ukrayna’ya güvenlik garantileri sağlamak üzere çalışan bir gruptur. Zelensky, Avrupalı yetkililerin müzakere süreci için ortak adımlar geliştirmek üzere Berlin’de buluşacağını söyledi. Güçlü yaptırım baskısının sürdürülmesi çağrısında da bulundu.
Askerî ve diplomatik gelişmelerin sıralaması şöyleydi:
- 29 Ekim ve 30 Ekim’e bağlanan gece: Ukrayna güçleri, Rusya’nın Kursk bölgesinde bir İskender-M fırlatıcısını ve diğer askerî hedefleri vurdu.
- 6 ve 7 Kasım: Rusya Ukrayna’ya 36 balistik füze fırlattı; ilk bulgular, bir enerji tesisine yönelik saldırıyı Kuzey Kore yapımı KN-23 ile ilişkilendirdi.
- 10 ve 11 Kasım: Rusya, ABD ve Ukrayna üçlü barış müzakereleri yaptı.
- 13 Kasım: Avrupa Konseyi, gelecekteki müzakereler için ortak bir Avrupa yaklaşımı duyurdu.
- 16 Kasım: Zelensky, Kuzey Kore’den füze sevkiyatları ve olası bir Rus hava saldırısı konusunda uyardı.
- 17 Kasım: Müttefiklerin Ukrayna Savunma Temas Grubu toplantısında ilave desteği görüşmesi planlanıyordu.
Karara bağlanmayı bekleyen konular
Zelensky, düzinelerce ifadesinin ötesinde aylık füze sayısını kesin olarak belirtmedi. Konuşmasında, ilave Avrupa silahlarına ilişkin üzerinde uzlaşılmış bir paket, teslimat tarihleri ya da Rusya içindeki fırlatıcıları vurmak için yeni düzenlemeler de açıklamadı. 17 Kasım’daki toplantı, müttefiklerin yardımı görüşmesi için takvimdeki bir sonraki fırsattı.
Ukraynalı sivillere yönelik en acil talimatı, hava saldırısı uyarılarını dikkate almalarıydı. Kamuoyuna yaptığı uyarı, Rus güçlerinin yeni bir saldırı hazırladığına ilişkin istihbaratı yansıtacak şekilde 16 Kasım akşamını, geceyi ve ertesi günü kapsıyordu.
Müttefikler açısından karar, stratejinin yanı sıra kaynaklarla da ilgiliydi: Ukrayna’daki hedefleri koruyacak kadar önleme füzesi sağlamak ve aynı zamanda Kyiv’in fırlatıcıları vurmak için istediği füze ve teknolojileri değerlendirmek. Kore Yarımadası çevresindeki ülkeler açısından ise Zelensky’nin uyarısı, Kuzey Kore’nin savaş alanında edindiği deneyimi aynı tartışmanın merkezine taşıdı.
Öne Çıkanlar
- Zelensky, Kuzey Kore’nin Rusya’ya her ay düzinelerce balistik füze gönderdiğini söyledi.
- Ukrayna’nın ilk bulguları, 7 Kasım’da önemli bir enerji tesisine düzenlenen saldırıyı Kuzey Kore yapımı KN-23 füzesiyle ilişkilendirdi.
- Ukrayna daha fazla önleme füzesi, benzer kapasitede taarruz silahları ve Rusya içindeki fırlatıcıları hedef alacak teknoloji istiyor.
- HUR, Rusya fabrikalarının ayda 200’ün üzerinde balistik ve seyir füzesi üretebildiğini tahmin ediyor.
- Zelensky, füzelerin savaşta kullanılmasının Kuzey Kore’nin silahlarını geliştirmesine yardımcı olduğu ve bunun Avrupa ile Kore çevresindeki ülkeler için risk oluşturduğu uyarısında bulundu.
- Müttefiklerin, diplomatik çabalar sürerken 17 Kasım’da askerî ve mali desteği görüşmesi planlanıyordu.






