Haneler, Okullar ve Hastaneler Öncelikli Olacak
Enerji Bakanlığının duyurduğu Bakanlar Kurulu kararı uyarınca Özbekistan, 1 Ekim 2026 ile 31 Mart 2027 tarihleri arasında hanelere, okullara, anaokullarına, hastanelere ve diğer sosyal tesislere doğal gazda öncelik tanıyacak. Şiddetli soğuklarda, bu temel kullanıcıların gaz almaya devam edebilmesi için diğer tüketici gruplarına geçici kısıtlamalar uygulanabilecek.
İçindekiler
- Haneler, Okullar ve Hastaneler Öncelikli Olacak
- Aylık Gaz Dağıtım Takvimi Nasıl İşleyecek?
- Yerel Yönetimler Önceliği Uygulamalı
- Geçici Kısıtlamalar Ne Anlama Gelebilir?
- Onarımlar Boru Hatlarını, Pompaları ve Mahalle Şebekelerini Kapsıyor
- Sıvılaştırılmış Gaz ve Diğer Yakıtlar da Planın Parçası
- Arz Kesintileri ve Denetimler Baskıyı Artırıyor
- Önemli Tarihler ve Kararlar
- Öne Çıkanlar
Dağıtım kurallarına kapsamlı bir onarım programı eşlik ediyor. 6 Temmuz 2026'da yapılan cumhurbaşkanlığı bilgilendirmesinde, kusurlu ana boru hatlarının 53,7 kilometresinin yenilenmesi, 77 gaz pompalama ünitesinde kapsamlı onarım yapılması ve 881 mahalledeki 220 bin haneye yönelik dağıtımın iyileştirilmesi planları açıklandı.
Kış hazırlıklarının bu iki ayağı farklı sorunları ele alıyor. Onarımların şebekenin güvenilirliğini artırması ve gaz kayıplarını azaltması hedefleniyor. Tahsis kuralları ise soğuk hava, boru hattı basıncındaki düşüş veya arzda beklenmedik bir değişiklik sistemi zorladığında mevcut gazın nereye yönlendirileceğini belirliyor.
Karar, stratejik öneme sahip tüketicileri de kapsıyor. Ancak hem ulusal hem de yerel dağıtım kararlarında yinelenen talimat, hanelere ve sosyal kurumlara öncelik verilmesini korumak. Aileler açısından bu, ısınma ve yemek pişirmede kullanılan gazı kapsıyor. Hastaneler ve okullar açısından ise en soğuk aylarda hizmetlerin sürdürülmesi anlamına geliyor.
Aylık Gaz Dağıtım Takvimi Nasıl İşleyecek?
Enerji Bakanlığı, Uztransgaz, Khududgazta'minot ve sorumlu diğer kuruluşlar, günlük ve on günlük dönemleri kapsayan arz takvimleri hazırlayacak. Bu takvimlerde hem mevcut doğal gaz miktarı hem de hava koşulları dikkate alınacak.
Daha kısa aralıklarla planlama yapılması, sıcaklıklar ve talep değiştikçe yetkililere ay içinde teslimatları ayarlama olanağı sağlayacak. Aylık tahsis genel çerçeveyi belirlerken günlük ve on günlük takvimler bu tahsisin zaman içinde nasıl düzenleneceğini ortaya koyacak.
Kuruluşlar, takvimlerini her ayın 25'ine kadar Sonbahar-Kış Döneminde Ekonomi Sektörlerinin Kesintisiz Çalışmasını Sağlama Cumhuriyet Komisyonuna sunacak. Komisyonun, takip eden aya ilişkin teslimatları içinde bulunulan ayın son gününe kadar onaylaması gerekiyor.
Onay, bölgeleri ve büyük toptan tüketicileri, yani yüksek miktarda gaz alan müşterileri kapsayacak. Böylece düzenli bir süreç oluşturulacak: Enerji kuruluşları beklenen ihtiyaçları ve kaynakları hesaplayacak, komisyon tahsisleri onaylayacak, yerel yönetimler de kendi bölgelerindeki dağıtımı düzenleyecek.
Yerel Yönetimler Önceliği Uygulamalı
Karakalpakistan Bakanlar Kurulu, bölge yönetimleri ve Taşkent şehir yönetimi; Khududgazta'minot'un bölge şubeleriyle birlikte ilçeler ve şehirler arasındaki dağıtımı düzenleyecek. Kararlarında onaylanmış ulusal takvimlere uymaları gerekecek.
Dolayısıyla hanelere ve sosyal tesislere tanınan öncelik iki düzeyde uygulanacak. Bu öncelik, bölgeler ve büyük tüketiciler arasındaki ulusal tahsisi yönlendirecek; yetkililer bir bölgenin tahsisini ilçelere ve şehirlere dağıtırken de korunacak.
Özbekistan'ın kış planlaması, ana boru hatlarındaki basıncın düşmesi veya mevcut gaz miktarının beklenmedik biçimde değişmesi hâlinde takvimlerin hızla güncellenmesine de olanak tanıyor. Basınç, gazı şebeke içinde hareket ettiren kuvvettir. Basınç düştüğünde, borular bağlı olsa bile tüketicilere yeterli gazı ulaştırmak zorlaşır.
Karar, bu güncellemeler sırasında yetkililerin hanelere ve sosyal tesislere tanınan önceliği korumasını gerektiriyor. Böylece öncelik sırasının soğuklar başladıktan sonra belirlenmesi yerine, yetkililere arz sıkıntılarını yönetirken sürekli uymaları gereken bir talimat veriliyor.
Geçici Kısıtlamalar Ne Anlama Gelebilir?
Öncelikli grupların dışında kalan tüketicilere, şiddetli soğuk dönemlerinde yerleşik usuller doğrultusunda geçici arz kısıtlamaları uygulanabilir. Bakanlık, sıcaklıkların düşmesi hâlinde kısıtlamaya tabi olabilecek gruplar arasında sıkıştırılmış doğal gaz dolum istasyonlarıyla mevsimsel tüketicileri de saydı.
CNG kısaltmasıyla bilinen sıkıştırılmış doğal gaz, yüksek basınç altında depolanan ve araç yakıtı olarak kullanılan doğal gazdır. Dolum istasyonlarına yapılan teslimatların kısıtlanması, sürücülerin yakıta erişimini azaltırken haneler ve temel kurumlar için daha fazla gazın kullanılabilir kalmasını sağlayabilir.
Bakanlığın soğuk havaya ilişkin duyurusunda, dolum istasyonlarına uygulanacak kısıtlamaların yerel yönetimler, yani hokimiyatlar tarafından kararlaştırılıp onaylanan takvimlere göre yapılacağı ve tüketicilerin önceden bilgilendirileceği belirtildi. Böylece yerel yönetimler hem dağıtım kararlarının hem de etkilenen kullanıcılarla iletişimin merkezinde yer alıyor.
Karar duyurusunda kısıtlamaların hangi diğer tüketicileri kapsayacağı, ne kadar süreceği veya her öncelikli gruba ne miktarda gaz verileceği belirtilmiyor. Bu nedenle korunan kategorilerin dışında kalan işletmeler, şiddetli soğukta gaza erişimlerinin mevcut kaynaklara ve bölgeleri için onaylanan takvimlere bağlı olacağı yönünde bir belirsizlikle karşı karşıya.
Onarımlar Boru Hatlarını, Pompaları ve Mahalle Şebekelerini Kapsıyor
Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, 6 Temmuz'daki bilgilendirmede fiziki hazırlıkları değerlendirdi. Cumhurbaşkanlığı yönetiminin kış hazırlıklarına ilişkin açıklaması, hem ana iletim şebekesinde hem de gazı tüketicilere ulaştıran daha küçük dağıtım sistemlerinde yapılacak çalışmaları sıralıyor.
Kusurlu ana boru hattı kesimlerinin 53,7 kilometresinin yenilenmesi, gazın sistem genelinde taşındığı güzergâhlardaki arızaları gidermeyi amaçlıyor. Kompresör istasyonlarındaki 77 pompalama ünitesinde yapılacak kapsamlı onarımların ise gazın bu güzergâhlarda hareket etmesini sağlayan ekipmanı desteklemesi bekleniyor.
Dağıtım düzeyinde 711,9 kilometrelik gaz şebekesi ile 400 gaz dağıtım noktasının yenilenmesi veya yeniden inşa edilmesi planlanıyor. Dağıtım noktaları, farklı basınçlarda çalışan şebeke bölümleri arasında ilerleyen gazı düzenliyor.
Programda dağıtım sisteminin üç aşamalı yapıdan iki aşamalı yapıya dönüştürülmesi de öngörülüyor. Basitçe ifade etmek gerekirse gaz, tüketicilere ulaşmadan önce daha az basınç seviyesinden geçecek. Açıklanan hedefler, teknik kayıpları azaltmak ve 881 mahalledeki 220 bin haneye arzı iyileştirmek.
Bu rakamlar planlanan çalışmaları ve hedeflenen yararlanıcıları gösteriyor. Cumhurbaşkanlığı açıklamasında onarımlar, soğuk hava başlamadan tamamlanması gereken hazırlıklar olarak sunuluyor; sorumlu yetkililere çalışmaların zamanında bitirilmesini ve acil onarım ekiplerinin hazır olmasını gözetme talimatı veriliyor.
Sıvılaştırılmış Gaz ve Diğer Yakıtlar da Planın Parçası
Özbekistan'ın hazırlıkları, boru hatlarıyla taşınan doğal gazın ötesine geçiyor. Cumhurbaşkanlığı açıklamasında, uzak yerleşim yerlerine yapılacak teslimatlar da dâhil olmak üzere, kış sezonunda halka ve sosyal tesislere 325 bin 700 ton sıvılaştırılmış gaz sağlanması hedefleniyor.
Bu toplamın 8 bin 200 tonu, 229 uzak yerleşimdeki 104 bin 700 tüketiciye ayrılıyor. Yayımlanan iki tonaj rakamı üzerinden yapılan hesaplamaya göre uzak yerleşimlere ayrılan miktar, planlanan sıvılaştırılmış gaz arzının yaklaşık yüzde 2,5'ini oluşturuyor.
Sıvılaştırılmış gaz, basınç altında sıvı hâlde depolanır ve tanklarla veya tüplerle taşınabilir. Bu nedenle kendine özgü taşıma, depolama ve dağıtım ihtiyaçları olan ayrı bir sistem oluşturur; boru hattıyla taşınan doğal gazdan farklıdır. Plan kapsamındaki uzak yerleşimlerdeki tüketiciler için bu teslimatlar, kışlık enerji arzının belirli bir bölümünü oluşturuyor.
Hükümet ayrıca aralık ve ocak ayları için 120 bin tonluk motorin rezervi planlıyor. Isı santrallerine ısıtma sezonu boyunca 4 milyon 161 bin ton kömür sağlanması, Uzbekneftegaz işletmelerindeki 90 proses ünitesinin de üretimin devamını desteklemek üzere onarılması öngörülüyor.
Mirziyoyev, yetkililere petrol ve gaz sektörü, enerji tedarikçileri ve kamu hizmetleri arasında hazırlıkları koordine etme talimatı verdi. Bu talimat, kışa hazırlığın birbiriyle bağlantılı çeşitli sistemlere bağlı olduğunu ortaya koyuyor: yakıt üretimi, taşımacılık, elektrik üretimi, yerel dağıtım ve acil onarımlar.
Arz Kesintileri ve Denetimler Baskıyı Artırıyor
Taşkent'te yaşanan yaygın gaz kesintileri, yeni tahsis kurallarının yanı sıra teslimatların uygulamadaki güvenilirliğini de gündeme taşıdı. Başkentte onaylanan takvimleri ilçe düzeyinde uygulamaktan şehir yönetimi ve bölgesel gaz dağıtım kuruluşu sorumlu olacak.
Yetkililer ayrıca kış öncesinde kömür ve gaz arzına yönelik denetimleri artırdı. Kolluk kuvvetleri, bir ay süren denetimlerde enerji kaynaklarının yasa dışı depolanması ve satışına ilişkin 390 vaka tespit etti. Bu sayı enerji kaynaklarını topluca kapsıyor; kömür, gaz ve diğer yakıtlar arasında bir dağılım sunmuyor.
Bakanlığın soğuk havaya ilişkin duyurusu, dağıtımın sıkılaştırılmasına yol açabilecek koşullara örnek veriyor. Duyuruda, Uzgidromet'in 9-12 Kasım dönemi tahminine atıfta bulunuldu. Tahmine göre soğuk ve nemli hava birçok bölgede yağmur getirecek, kuzey ve dağlık bölgelerde ise kar yağışı görülebilecekti. Gece sıcaklıklarının kuzeyde eksi 7 dereceye, diğer yerlerde eksi 1 ila eksi 2 dereceye kadar düşmesi bekleniyordu.
Sorun yaşayan tüketiciler için bakanlık 1104 numaralı yardım hattını açıkladı. Gaz acil durumları 104, elektrik kesintileri ise 1154 numarasından bildirilebiliyor. Bu numaralar genel arz sorunları, acil gaz olayları ve elektrik kesintileri için ayrı başvuru kanalları sunuyor.
Önemli Tarihler ve Kararlar
Kış programı, sabit bir uygulama dönemini aylık onaylarla ve koşullar değiştiğinde yapılacak düzenlemelerle birleştiriyor. Önemli tarihler ve son başvuru tarihleri şöyle:
- 6 Temmuz 2026: Mirziyoyev'e boru hattı onarımları, yakıt rezervleri ve diğer kış hazırlıkları hakkında bilgi verildi.
- 1 Ekim 2026: Mevsimlik gaz dağıtımını düzenleyen Bakanlar Kurulu kararı yürürlüğe giriyor.
- Her ayın 25'ine kadar: Enerji kuruluşları arz takvimlerini cumhuriyet komisyonuna sunmak zorunda.
- Her ayın son gününe kadar: Komisyonun takip eden aya ilişkin tahsisleri onaylaması gerekiyor.
- Aralık ve ocak: Planlanan motorin rezervi bu iki kış ayını kapsıyor.
- 31 Mart 2027: Mevsimlik gaz dağıtımına ilişkin kararın süresi doluyor.
Bu dönem boyunca haneler ve sosyal tesisler tahsis sürecinde açıkça öncelikli konumda. Diğer tüketicilerin, özellikle sıcaklıkların keskin biçimde düşmesi yetkilileri teslimatları değiştirmeye veya geçici kısıtlamalar uygulamaya yönelttiğinde, yerel duyuruları takip etmesi gerekecek.
Belirleyici olan, onarım programı ile dağıtım sisteminin birlikte nasıl işleyeceği olacak. Onarımların tamamlanması gazın şebekede daha güvenilir biçimde hareket etmesine yardımcı olacak; onaylanmış takvimler ise mevcut arzı hükümetin öncelikle korumayı seçtiği kullanıcılara yönlendirecek.
Öne Çıkanlar
- 1 Ekim 2026 ile 31 Mart 2027 arasında hanelere, okullara, anaokullarına, hastanelere ve diğer sosyal tesislere öncelik tanınacak.
- Gaz takvimleri günlük ve on günlük dönemleri kapsayacak; aylık tahsisleri cumhuriyet komisyonu onaylayacak.
- Boru hattı basıncı veya mevcut gaz miktarı değiştiğinde yetkililer tahsisleri güncelleyebilecek.
- Şiddetli soğuklarda CNG dolum istasyonlarına ve diğer tüketicilere geçici kısıtlamalar uygulanabilecek.
- Planlanan çalışmalar arasında 53,7 kilometrelik ana boru hattının yenilenmesi ve 77 gaz pompalama ünitesinin onarılması bulunuyor.
- Dağıtım iyileştirmeleriyle 881 mahalledeki 220 bin haneye arzın geliştirilmesi hedefleniyor.
- Bakanlığın yardım hattı 1104, gaz acil durumları için numara 104, elektrik kesintileri için numara 1154.






