Yer altı suyundaki bulgu, deniz suyu alım noktasında inceleme başlattı
Güney Kore'nin nükleer düzenleme kurumu, Kuzey Gyeongsang eyaletinin Uljin kentindeki Hanul Nükleer Santrali'nde, bir yer altı suyu izleme kuyusunda trityum yoğunluğunun litre başına yaklaşık 30.000 bekerel düzeyine ulaşmasının ardından soruşturma başlattı. Sonraki testlerde, Hanul 5 ve 6. reaktörlerine hizmet veren bir alım noktasındaki deniz suyunda litre başına 117 bekerel bulundu.
İçindekiler
- Yer altı suyundaki bulgu, deniz suyu alım noktasında inceleme başlattı
- İki ölçüm ne anlama geliyor?
- Soruşturma nasıl ilerledi?
- Atık su borusu neden inceleniyor?
- Yoğunluklar suyla ilgili kılavuz değerlerle nasıl karşılaştırılıyor?
- İşletmeci çevre hakkında ne söylüyor?
- Hangi tesisler olayla ilgili ve daha önce neler yaşandı?
- Öne çıkanlar
Nükleer Güvenlik ve Emniyet Komisyonu, 16 Kasım'da yaptığı açıklamada, Kore Nükleer Güvenlik Enstitüsü'nden (KINS) uzmanların inceleme için bölgeye gönderildiğini bildirdi. Santrali işleten Korea Hydro & Nuclear Power, arıtılmış sıvı radyoaktif atığı denize taşıyan bir borunun hasar görmüş olabileceğinden şüpheleniyor.
Yer altı suyundaki yoğunluk, işletmecinin litre başına 40.000 bekerel olan kurum içi yönetim eşiğinin yüzde 75'ine karşılık geldi. Komisyon, yerel ofisinin ilk yer altı suyu raporunu aldığı gün olan 13 Kasım'da, yayılımın önlenmesi için tedbir alınmasını istedi.
İşletmeciye göre, santralin kısıtlı alanı dışından alınan deniz suyu örneklerinde trityum tespit edilmedi. Hanul'daki diğer yer altı suyu izleme kuyuları ve radyasyon ölçüm cihazlarında da olağan dışı değer görülmedi. Müfettişler, işletmecinin müdahalesini ve çevre üzerindeki etkileri inceliyor.
İki ölçüm ne anlama geliyor?
Trityum, hidrojenin radyoaktif bir türüdür. Su moleküllerini oluşturan elementlerden biri olan hidrojen nedeniyle trityum su moleküllerine katılabilir ve suyla birlikte borularda, toprakta ve yer altı suyunda hareket edebilir. Farklı örnekleme noktalarında tespit edilmesi, araştırmacıların trityum içeren suyun nerelere ulaşmış olabileceğini incelemesine yardımcı olur.
Bekerel, radyoaktif etkinliği ölçer: Bir bekerel, her saniye bir atom çekirdeğinin radyoaktif bozunmaya uğraması demektir. Bu nedenle litre başına 30.000 bekerel, Bq/L biçiminde gösterildiğinde, o sudan bir litrede her saniye yaklaşık 30.000 böyle olay gerçekleştiği anlamına gelir.
Yer altı suyu ve alım noktasındaki ölçümler, farklı konumları ve farklı su türlerini tanımlar. İzleme kuyusundan alınan örnek, santral sahasının altındaki suyu; alım noktasındaki ölçüm ise 5 ve 6. reaktörlere hizmet veren tesisteki deniz suyunu kapsar. Soruşturmayı anlamak için bu konumları birbirinden ayırmak önemlidir.
Alım noktasındaki 117 Bq/L'lik yoğunluk, yer altı suyunda ölçülen 30.000 Bq/L'nin yaklaşık 256'da biriydi. Her konumdaki ölçümü açıklığa kavuşturmak için araştırmacıların şüphelenilen sızıntı güzergâhını ve suyun hareketini incelemesi gerekecek.
Soruşturma nasıl ilerledi?
Başkanlığını Choi Won-ho'nun yürüttüğü komisyon, yer altı suyundaki bulguyla başlayan ve deniz suyu testlerine uzanan bir müdahale süreci açıkladı. İşletmeci, ilk tespiti bildirdikten yaklaşık üç gün sonra deniz suyu sonuçlarını sundu.
- 13 Kasım, akşam: Korea Hydro & Nuclear Power, bir yer altı suyu izleme kuyusunda yükselen trityum değerini komisyonun yerel ofisine bildirdi.
- 13 Kasım: Komisyon, sızıntı yapıyor olabilecek ekipmanların durdurulması da dahil olmak üzere yayılımı önleyecek tedbirler alınmasını istedi ve yakındaki deniz suyunun analiz edilmesini talep etti.
- 16 Kasım, saat 13.00 civarı: İşletmeci, deniz suyu alım noktasında 117 Bq/L trityum ölçüldüğünü ve kısıtlı alan dışından alınan deniz suyu örneklerinde trityuma rastlanmadığını bildirdi.
- 16 Kasım: Komisyon, olay incelemesi için bir KINS ekibinin görevlendirildiğini duyurdu.
Sızıntı yapıyor olabilecek ekipmanların durdurulması talimatı, şüphelenilen salımın kontrol altına alınmasına yönelikti. Komisyonun açıkladığı soruşturma, olayla ilgili ekipmanlara, işletmecinin aldığı önlemlere ve ilk tespit noktalarının ötesindeki olası etkilere odaklanıyor.
Atık su borusu neden inceleniyor?
Korea Hydro & Nuclear Power, sıvı radyoaktif atığın santralin atık arıtma sisteminden geçirilmesinin ardından hasarlı bir borudan bir miktar sıvının sızmış olabileceğini düşünüyor. Boru, filtreleme de içeren arıtma işleminin ardından sıvıyı denize doğru taşıyor.
Deşarj borusu ile deniz suyu alım noktası farklı işlevlere sahiptir. Boru sıvıyı santralden dışarı taşırken alım noktası deniz suyunu santral sistemlerine getirir. Alım noktasında trityum tespit edilmesi, araştırmacıların şüphelenilen hasarlı borudan çıkan maddelerin örnekleme noktasına nasıl ulaşmış olabileceğini incelemesine yol açtı.
İşletmeci, gama ışını yayan radyonüklitlerin tespit edilmemesini ve diğer yer altı suyu kuyuları ile radyasyon ölçüm cihazlarındaki değerlerin normal olmasını, değerlendirmesinin dayanakları arasında gösterdi. Gama ışını yayan radyonüklitler, gama radyasyonu salan radyoaktif maddelerdir. Trityum ise beta radyasyonu adı verilen farklı bir radyasyon türü yayar; bu nedenle laboratuvarlarda ayrıca test edilir.
Kesin neden, salınan miktar, olası sızıntının ne kadar sürdüğü ve soruşturmanın tamamlanma takvimi açıklanmadı. KINS olayı incelerken, boru hasarı işletmecinin öne sürdüğü olası açıklama olmayı sürdürüyor.
Yoğunluklar suyla ilgili kılavuz değerlerle nasıl karşılaştırılıyor?
İşletmecinin yer altı suyu için belirlediği kurum içi yönetim eşiği 40.000 Bq/L. Yaklaşık 30.000 Bq/L olarak ölçülen yoğunluk bu seviyenin 10.000 Bq/L altındaydı. Buna rağmen bulgu, düzenleyici kurumun kontrol önlemleri ve daha geniş kapsamlı örnekleme istemesine yol açtı.
Dünya Sağlık Örgütü'nün içme suyunda trityum için belirlediği kılavuz değer 10.000 Bq/L'dir. Hanul'daki yer altı suyu ölçümü bu değerin üç katıydı. Bu karşılaştırma başka bir referans noktası sunuyor, ancak farklı bir amaca hizmet ediyor: DSÖ'nün değeri içme amaçlı suyu kapsarken Hanul'daki örnek, nükleer santral sahasındaki bir izleme kuyusundan alındı.
Radyoaktif yoğunluk ile radyasyon dozu farklı sorulara yanıt verir. Yoğunluk, belirli bir su hacmindeki etkinliği tanımlar. Doz ise kişinin aldığı radyasyonu ifade eder ve vücuda alınan miktar ile maruz kalma süresi gibi etkenlere bağlıdır. Bu nedenle Hanul çevresindeki koşulları değerlendirmek için suyun nereye ulaştığını ve insanların bu suyla temas etme olasılığını dikkate almak gerekir.
Araştırmacıların temel görevi, laboratuvar sonuçlarını santralin boru tesisatı ve yerel çevreyle ilişkilendirmektir. Yer altı suyu kuyusu, alım noktasındaki deniz suyu ve kısıtlı alan dışındaki deniz suyu ayrı örnekleme noktalarıdır; her biri tablonun farklı bir bölümüne ilişkin bilgi sağlar.
İşletmeci çevre hakkında ne söylüyor?
Hanul Nükleer Enerji Merkezi, 16 Kasım'da yaptığı açıklamada çevredeki radyoaktivite seviyelerinin normal ve güvenli aralıkta kaldığını bildirdi. Lee Yong-hee'nin başında bulunduğu merkez, trityum tespitinin ardından saha içindeki yer altı suyu ve yakındaki deniz örneklerine yönelik analizleri artırdığını söyledi.
İşletmeci ayrıca kısıtlı alan dışından alınan deniz suyu örneklerinde trityum tespit edilmediğini belirtti. Bir maddenin “tespit edilmediği” yönündeki sonuç, testin o maddeyi kendi tespit sınırının üzerinde saptayamadığı anlamına gelir. Tespit sınırı, ilgili testin güvenilir biçimde belirleyebildiği en düşük yoğunluktur.
Uljin yakınlarında yaşayanlar için asıl mesele, radyoaktif maddelerin santral tesislerinin dışına çıkarak insanların kıyıdan veya çevredeki sulardan yararlandığı yerlere ulaşıp ulaşmadığı. Düzenleyici kurum, işletmecinin aldığı önlemlerin yanı sıra çevresel etkileri de incelemeleri için KINS uzmanlarını görevlendirirken işletmeci de örnekleme çalışmalarını genişletti.
Hanul yönetimi, olayın tekrarlanmasını önleyecek tedbirler hazırladığını ve kesinleştirildiğinde ayrıntılı nedeni açıklayacağını bildirdi. Açıklanan müdahale; ek testleri, ekipman incelemesini ve bulgulara göre yürütülecek takip çalışmalarını kapsıyor.
Hangi tesisler olayla ilgili ve daha önce neler yaşandı?
Trityumun tespit edildiği deniz suyu alım noktası, Hanul'un 5 ve 6. ünitelerine hizmet veriyor. Bu reaktörler sırasıyla 2004 ve 2006'da işletmeye alındı. Her iki ünitenin aynı alım noktasını kullanması, geniş Hanul kompleksinde incelenen tesisi belirliyor.
Şüphelenilen sızıntı, arıtma işleminden geçmiş sıvı radyoaktif atıkla bağlantılı boru hattıyla ilgili. Bu nedenle deşarj güzergâhının incelenmesi soruşturmanın merkezinde yer alıyor: Araştırmacıların hasarın nerede meydana geldiğini ve sızan sıvının trityum ölçülen noktalara nasıl ulaştığını belirlemesi gerekiyor.
Güney Kore'deki nükleer santrallerde daha önce de radyoaktif maddeleri içeren olaylar yaşandı. 2019'da Wolsong 3. ünitesinde yer altı suyunda ve bir drenaj kanalında yüksek trityum yoğunlukları tespit edildi. 2024'te ise Wolsong 4. ünitesindeki kullanılmış yakıt depolama havuzundan 2,45 ton soğutma suyu denize sızdı.
Wolsong'daki olaylar farklı tesisleri ve farklı sızıntı koşullarını içeriyordu. Hanul'da yürütülen çalışmalar şimdilik şüphelenilen deşarj borusuna, yer altı suyu bulgusuna ve deniz suyu alım noktasındaki ölçüme odaklanıyor. Bu güzergâhın belirlenmesi, işletmeci ve düzenleyici kurumun onarımları ve yeni bir sızıntıyı önleyecek tedbirleri saptamasına yardımcı olacak.
Öne çıkanlar
- Hanul'daki bir yer altı suyu izleme kuyusunda yaklaşık 30.000 Bq/L trityum ölçüldü. Bu, işletmecinin kurum içi yönetim eşiğinin yüzde 75'ine eşit.
- Hanul'un 5 ve 6. reaktörlerine hizmet veren deniz suyu alım noktasında 117 Bq/L ölçüldü.
- İşletmeci, kısıtlı alan dışındaki deniz suyu örneklerinde trityum tespit edilmediğini; diğer yer altı suyu kuyuları ve radyasyon ölçüm cihazlarında olağan dışı değer görülmediğini bildirdi.
- Düzenleyici kurum 13 Kasım'da kontrol tedbirleri alınmasını istedi ve 16 Kasım'da KINS'in soruşturma başlattığını duyurdu.
- İşletmeci, arıtılmış sıvı radyoaktif atığı taşıyan hasarlı bir borudan şüpheleniyor. Neden ve çevresel etkiler soruşturuluyor.
- Hanul yönetimi yer altı suyu ve deniz örneklerine yönelik çalışmaları artırdı; kesinleştiğinde olayın ayrıntılı nedenini açıklayacağını bildirdi.






