Japonya, Savunma Bütçesi Planları Mali Sınırlarla Çatışırken F-35 ve Füze Siparişlerinde Kesintiyi Değerlendiriyor

10 dakikalık okuma
Japan Weighs Cuts to F-35 and Missile Orders as Defense Budget Plans Collide With Fiscal Limits

Daha büyük bir bütçe yine de daha az silah alınmasını sağlayabilir

Japonya, Nisan 2027'de başlayacak beş yıl için 50 trilyon ila 60 trilyon yenlik bir savunma harcaması planını değerlendirirken, silah tedarikçilerini beklenen bazı uçak ve füze siparişlerinin yarıya kadar azaltılabileceği konusunda uyarıyor. Önerilen sınırlar, Başbakan Sanae Takaichi'nin Çin'in artan askeri gücüne karşı koymak için gerekli olduğunu söylediği askeri yığınağı etkileyebilir.

İçindekiler
  1. Daha büyük bir bütçe yine de daha az silah alınmasını sağlayabilir
  2. Mevcut plan gerçekte ne vaat ediyor?
  3. F-35 alımları bütçe anlaşmazlığının içinde
  4. Gıda vergisi indirimi aynı kaynaklar için yarışıyor
  5. Yüksek fiyatlar ve eksik parçalar kullanılabilir kapasiteyi azaltıyor
  6. ABD'den teslimatlardaki gecikmeler füze planlarını zorlaştırıyor
  7. Çin'in deniz faaliyetleri gecikmenin maliyetini artırıyor
  8. Fabrikalar finansmanın yanı sıra öngörülebilir siparişlere de ihtiyaç duyuyor
  9. Bir sonraki harcama dönemi öncesinde alınması gereken kararlar
  10. Öne Çıkanlar

Görüşmelere aşina dört kişi, yaklaşık 313 milyar ila 376 milyar dolara karşılık gelen Maliye Bakanlığı teklifini anlattı. Teklif, mevcut 43 trilyon yenlik planı aşıyor ancak iktidardaki Liberal Demokrat Parti'den bazı savunma yetkilileri ve milletvekillerinin talep ettiği yaklaşık 80 trilyon yenin altında kalıyor.

Hükümet yetkilileri, 13 Kasım 2026'daki müzakerelerde yaklaşık 60 trilyon yene doğru ilerleme kaydedildiğini; Savunma Bakanlığının 70 trilyon yenin üst bandında bir rakam isterken Maliye Bakanlığının 50 trilyon yen civarında harcama önerdiğini belirtti.

Görünürdeki çelişki, anlaşmazlığın merkezinde yer alıyor: Japonya, askeri planlamacıların beklediğinden daha az silah sipariş ederken çok daha fazla para harcayabilir. Uçak fiyatlarının yükselmesi, yenin zayıflaması, ABD'den teslimatların gecikmesi ve yedek parça tedarikindeki sıkıntılar, her yenle alınabilecek miktarı azaltıyor.

Maliye Bakanı Satsuki Katayama, gazetecilerin soruları üzerine önerilen rakamları ayrıntılı olarak değerlendirmekten kaçındı ve hükümetin güvenlik ve savunma danışma kurulunun henüz o aşamaya gelmediğini söyledi:

Güvenlik ve savunma danışma kurulu da henüz bu ayrıntı düzeyindeki konuları ele almadı. Bu nedenle yorum yapmam gereken aşamada olduğumuzu düşünmüyorum,

Savunma Bakanlığı sözcüsü, bir sonraki planın büyüklüğüne henüz karar verilmediğini ve bütçe belirlenmeden önce Japonya'nın savunma ihtiyaçlarının saptanacağını söyledi.

Reklam

Mevcut plan gerçekte ne vaat ediyor?

Japonya'nın mevcut Savunma Yığınağı Programı, 2023 mali yılından 2027 mali yılına kadar programın uygulanması için gereken harcama düzeyini yaklaşık 43 trilyon yen olarak belirliyor. Savunma Bakanlığı belgesi, yıllık bütçeler ve ekipman sözleşmeleri için ayrı rakamlar da ortaya koyuyor.

Yıllık bütçeler üzerinden planlanan savunma harcamaları, ek önlemlere tabi olmak üzere 2027 mali yılı için yaklaşık 8,9 trilyon yen dahil, toplam yaklaşık 40,5 trilyon yen tutuyor. Belirtilen dönem dışına düşen bazı ödemeler hariç, yeni ekipman ve ilgili sözleşmelerin yaklaşık 43,5 trilyon yen olması öngörülüyor.

Yıllık harcama, belirli bir yıl içinde ödenen parayı kapsıyor. Bir sözleşme ise Japonya'yı birkaç yıla yayılan ödemeler yapmaya bağlayabilir. Önerilen bir harcama tavanı, üreticilerin almayı beklediği siparişlerle karşılaştırılırken bu farklı ölçütler önem taşıyor.

50 trilyon yenlik yeni plan, mevcut 43 trilyon yenlik çerçeveden yaklaşık yüzde 16 daha büyük olurdu; 60 trilyon yen ise yaklaşık yüzde 40 daha büyük olurdu. Ancak daha hızlı bir yığınağı savunanların öne sürdüğü 80 trilyon yenle karşılaştırıldığında, önerilen aralık yüzde 25 ila yüzde 37,5 daha düşük.

Mevcut program, projelerin ilerleyişi, etkinliği ve uygulanabilirliğine göre revizyonlara zaten izin veriyor. Ayrıca maliyetine kıyasla düşük değer sunan projelerin gözden geçirilmesini, önemini yitiren ekipmanların kullanımının durdurulmasını ve maliyetlerin denetlenmesini öngörüyor.

F-35 alımları bütçe anlaşmazlığının içinde

Japonya, geleneksel pistleri kullanan 105 F-35A ve kısa mesafede kalkış yapıp dikey iniş yapabilen 42 F-35B olmak üzere toplam 147 F-35 savaş uçağı almayı planlıyor. Mevcut programda 40 F-35A ve 25 F-35B alımı yer alıyor. Japonya'nın ilk F-35B'leri Ağustos 2025'te Nyutabaru Hava Üssü'ne ulaştı.

Bakanlığın 2027 mali yılı bütçe talebinde hem F-35A hem de F-35B alımları, kesinleşmiş finansman tutarları ayrılmak yerine bütçe hazırlığı sırasında değerlendirilmek üzere bırakılıyor. Japonya'nın güvenlik belgelerinin gözden geçirilmesine bağlı diğer projeler için de aynı yaklaşım benimseniyor.

Talep, mevcut program kapsamındaki projeler için harcama esasına göre yaklaşık 9 trilyon yen, sözleşme esasına göre ise yaklaşık 8 trilyon yen öngörüyor. Savaş uçağı alımlarının bu şekilde ele alınması, önemli tedarik kararlarını mevcut müzakerelerin gündeminde bırakıyor.

Etkilenebilecek savaş uçağı sayısı ve teslimat takvimindeki olası değişiklik açıklanmadı. Japonya, planlanan toplam 147 uçaklık filosunda azaltıma gideceğini duyurmadı.

Reklam

Gıda vergisi indirimi aynı kaynaklar için yarışıyor

Takaichi'nin ekonomik yatırımlar ve gıda tüketim vergisinde indirim taahhütleri, savunma müzakerelerini kısıtlıyor. Görüşmelere aşina üç kişinin aktardığına göre, Maliye Bakanlığı yetkilileri bu önceliklerle birlikte askeri harcamalarda daha sert bir artışı finanse etmenin zor olacağını savunuyor.

Önerilen gıda vergisi indirimi, yıllık yaklaşık 4,3 trilyon yenlik gelir kaybına yol açacak. Bu yıllık kayıp beş yıl boyunca sürerse toplam 21,5 trilyon yene ulaşacak; bu, mevcut savunma programıyla 60 trilyon yenlik yeni plan arasındaki 17 trilyon yenlik artıştan daha fazla.

Bu karşılaştırma, birbiriyle yarışan taahhütlerin boyutunu ortaya koyuyor. Hükümetin vergi indirimi için yeni bir finansman kaynağı bulması gerekecek; görüşülen seçenekler arasında döviz rezervleri de var. Mevcut savunma planı harcama reformları, bütçe fazlaları, vergi dışı gelir kullanan bir fon ve vergi önlemleri öngörüyor.

Japonya, Ekim ayında vergi indirimlerini, stratejik sektörleri ve savunmayı finanse ederken yeni yıllık tahvil ihracını 40 trilyon yen civarında tutmaya çalıştığında daha geniş kapsamlı bir bütçe ve borçlanma baskısıyla zaten karşı karşıyaydı. Yenin zayıflaması, dolar cinsinden fiyatlandırılan silahları Japon para birimiyle daha pahalı hale getiriyor.

LDP içindeki daha büyük bir yığınağı destekleyenler, bölgesel güvenlik koşullarının daha hızlı adım atılmasını gerektirdiğini savunuyor. Maliye Bakanlığıyla aralarındaki anlaşmazlık, Japonya'nın ne kadar askeri kapasiteye ihtiyaç duyduğu ve vergi mükelleflerinin ve genel bütçenin bunu ne hızla karşılayabileceği üzerine.

Yüksek fiyatlar ve eksik parçalar kullanılabilir kapasiteyi azaltıyor

Kawasaki'nin P-1 deniz karakol uçağı, artan harcamaların nasıl hayal kırıklığı yaratan sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor. Japon savunma açıklamalarına ve denetim bulgularına atfedilen rakamlara göre, uçağın birim fiyatı 2023 mali yılıyla 2026 mali yılı arasında yüzde 50 artarak 46 milyar yene ulaştı.

Bu fiyatlarla, daha önce üç uçak alınabilen sabit bir bütçeyle artık yalnızca iki uçak alınabilir. Dolayısıyla enflasyon, döviz hareketleri ve üretim darboğazları, yetkililer planlanan siparişleri azaltmadan önce bile Japonya'nın oluşturabileceği kuvvetin büyüklüğünü etkiliyor.

P-1 filosu ayrıca operasyonel bir sorunla karşı karşıya. Görevlendirilen görevleri yerine getirmeye hazır uçakların oranını gösteren göreve hazır olma oranının yaklaşık yüzde 30 olduğu bildiriliyor. Tuz kaynaklı korozyon ve yedek parça sıkıntısı, Deniz Öz Savunma Kuvvetlerini bazı uçakları uçurabilmek için diğerlerinden parça sökmeye zorluyor.

Yüzde 30'a yakın bir hazırlık oranı, herhangi bir anda on uçaktan yaklaşık üçünün görev yapabilir durumda olduğu anlamına geliyor. Bu nedenle bakım finansmanı, yedek parçalar ve onarım kapasitesi, yeni uçak alımları kadar önem taşıyor.

Reklam

ABD'den teslimatlardaki gecikmeler füze planlarını zorlaştırıyor

Japonya, ABD hükümetinin yabancı ortaklara onaylı silah satışlarını düzenlediği Dış Askeri Satışlar sistemi üzerinden satın alınan ekipmanlar için de uzun bekleme süreleriyle karşı karşıya. En az beş yıl geçmesine rağmen 1,14 trilyon yen değerindeki toplam 118 sözleşmenin teslim edilmediği bildiriliyor.

ABD stokları ve İran'a yönelik operasyonların ardından üretim üzerindeki baskı nedeniyle 400'e kadar Tomahawk seyir füzesinin teslimatı yaklaşık iki yıl gecikiyor. Japonya, bir saldırıya karşılık olarak düşmanın askeri hedeflerini vurabilme yeteneği olan karşı saldırı kapasitesinin bir parçası olarak bu füzeleri alıyor.

Kasım 2026 tarihli bir değerlendirmede, ABD'nin Patriot önleme füzesi stoklarının ancak 2029 sonlarında, Tomahawk stoklarının ise 2031 başlarında toparlanacağı tahmin edildi. Her iki tarih de Nisan 2027'de başlayacak önerilen Japon harcama dönemine denk geliyor.

Üreticiler üretimi önemli ölçüde artırmayı planlıyor, ancak fabrikaların kapasite artışı için zamana ihtiyacı var ve aynı anda birden fazla müşteriye hizmet vermeleri gerekiyor. Bu nedenle Japonya'nın karşılaştığı zorluk, ödenek sağlamanın ötesine geçiyor: Siparişler için üretimde yer, parça ve askeri ihtiyaçlara uygun teslimat takvimleri de bulunması gerekiyor.

F-35 üretimi de kendi maliyet baskılarıyla karşı karşıya. Pentagon'un Nisan 2026 tarihli tedarik değerlendirmesi, uçak başına ortalama tedarik maliyetini enflasyondan arındırılmış sabit 2012 dolarlarıyla 96,099 milyon dolar, ilgili yıllardaki harcamaları yansıtan dolar cinsinden ise 144,700 milyon dolar olarak hesapladı. Değerlendirmede Block 4 iyileştirmeleri, bilgi işlem ekipmanları, motorlar ve ısı yönetim sistemlerine ilişkin riskler belirtildi.

Çin'in deniz faaliyetleri gecikmenin maliyetini artırıyor

Japon Savunma Bakanlığının Eylül 2026 tarihli değerlendirmesine göre, bakanlık çevredeki boğazlardan geçen Çin donanma gemilerinin yıllık geçişlerini 2011-2014 mali yıllarında 13 ila 22 arasında kaydetti. Bu sayı 2022-2025 mali yıllarında 42 ila 52'ye yükseldi.

Yakın dönemdeki aralığın alt sınırı olan 42 bile önceki üst sınırın, yani 22'nin neredeyse iki katı. Artış, Japon gemileri ve karakol uçaklarının karşı karşıya olduğu gözetleme yükünü artırıyor.

Değerlendirmede, Çin'in Liaoning ve Shandong uçak gemileri, diğer savaş gemileri ve Miyako Boğazı'ndan Pasifik'e geçen uçaklarla artan faaliyetleri anlatılıyor. Japonya'nın yönettiği, Çin'in ise hak iddia ettiği Senkaku Adaları çevresindeki Çin faaliyetleri de kayda geçiriliyor.

P-1 karakol uçaklarının sınırlı kullanılabilirliği bu koşullarda somut bir sonuç doğuruyor: Daha yoğun hale gelen deniz ortamını izlemeye yardımcı olmaya hazır daha az uçak bulunuyor. Dolayısıyla harcama tartışması, olası bir çatışmaya hazırlığın yanı sıra yakındaki askeri hareketleri her gün izleyebilme kapasitesiyle de ilgili.

Takaichi'nin olası bir Tayvan çatışmasını Japonya'nın varlığını tehdit edebilecek koşullarla ilişkilendiren açıklamalarının ardından Tayvan açıklamaları üzerine anlaşmazlık nedeniyle ilişkiler de gergin. Pekin, başbakanın kendisinden yanıt bekliyor.

Reklam

Fabrikalar finansmanın yanı sıra öngörülebilir siparişlere de ihtiyaç duyuyor

Mitsubishi Heavy Industries, Mitsubishi Electric ve Kawasaki Heavy Industries, Japonya'nın tedarik kararlarından etkilenen başlıca üreticiler arasında. Daha fazla işçi, makine ve üretim alanı için yatırım yapmayı değerlendiren şirketler açısından, beklenen bir siparişle finanse edilmiş bir sözleşme arasındaki fark büyük önem taşıyor.

Matthew Finkel, Mayıs 2026'da Japonya'nın savunma sanayisi üzerine yazarken mühendislik uzmanı eksikliğini, sınırlı üretim kapasitesini, siber güvenlik zaaflarını ve Çin'le bağlantılı bileşenlere bağımlılığı sıraladı. Ayrıca onlarca yıl boyunca Öz Savunma Kuvvetlerini başlıca müşterileri olarak gören şirketlerin şekillendirdiği bir sektörü anlattı.

Birçok savunma faaliyeti, geniş ticari çıkarları olan büyük sanayi gruplarının bünyesinde yürütülüyor. Silah üretimini artırmak, bu gruplar diğer ticari talepler arasında denge kurarken tesislere ve çalışanlara yatırım yapılmasını gerektiriyor.

2027 mali yılı talebi, maliyetleri düşürmek için toplu alımları, daha uzun vadeli sözleşmeleri, ortak bileşenlerin daha yaygın kullanımını ve ticari ürünlerden daha fazla yararlanılmasını öneriyor. Ayrıca ödemeleri sonuçlara bağlayan bakım sözleşmelerinin daha geniş kullanımını öngörüyor; bu da tedarikçilere ekipmanları çalışır durumda tutmaları için mali teşvik sağlayacak.

Görüşmelere aşina bir kişiye göre, İnsansız hava aracı alımları bazı geleneksel uçak ve füze siparişlerine kıyasla daha fazla korunabilir. Kara Öz Savunma Kuvvetleri, Helsing'in HX-2 taarruz İHA'sı dahil çeşitli sistemleri değerlendiriyor. Rakuten ise Eylül 2026'ya kadar saha denemeleri planlamıştı.

Bir sonraki harcama dönemi öncesinde alınması gereken kararlar

Takaichi hükümeti, Ulusal Güvenlik Stratejisi, Ulusal Savunma Stratejisi ve Savunma Yığınağı Programı'nı 2027'den öne çekerek 2026 sonuna kadar gözden geçirmeyi hedefliyor. Bu kararlar hem bir sonraki harcama çerçevesini hem de 2027 mali yılı bütçesinde sonuçlanmamış kalemleri şekillendirecek.

Takvim, önemli tedarik kararlarının peş peşe gelmesine neden oluyor:

  • 16 Aralık 2022: Japonya, 2023-2027 mali yıllarını kapsayan mevcut programı kabul etti.
  • Ağustos 2025: Japonya'nın ilk F-35B'leri Nyutabaru Hava Üssü'ne ulaştı.
  • 31 Ağustos 2026: Savunma Bakanlığı, bazı alımları daha sonraki değerlendirmelere bırakarak 2027 mali yılı bütçe talebini sundu.
  • 13 Kasım 2026: Hükümet yetkilileri yaklaşık 60 trilyon yen değerinde yeni bir program için müzakerelerin sürdüğünü belirtti.
  • 2026 sonuna kadar: Hükümet, üç güvenlik belgesinde yapılacak değişiklikleri tamamlamayı hedefliyor.
  • Nisan 2027: Önerilen yeni harcama dönemi başlıyor ve mevcut programın son mali yılıyla örtüşüyor.

Washington daha fazla harcama yapılması için baskı uyguluyor. 2026 ABD Ulusal Savunma Stratejisi, müttefiklerin gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 3,5'ini silahlı kuvvetlerine, yüzde 1,5'ini de daha geniş güvenlik ihtiyaçlarına ayırmasını öngörüyor. GSYH, bir ekonominin ürettiği mal ve hizmetlerin değerini ölçüyor.

Japonya'nın 2031 mali yılına kadar yüzde 3,5 düzeyine ulaşması zor görünüyor. Ülkenin muhasebe sistemi de temel askeri harcamalarla daha geniş güvenlik giderleri arasında net bir ayrım yapmıyor. Yetkililer yapay zekâ, ekonomik güvenlik ve enerji gibi kalemleri de değerlendirmeye alıyor.

Öncelikli karar, bir hedef yüzdeden çok daha somut: Japonya ne kadar harcama taahhüt edecek, hangi siparişleri finanse edecek ve yeni teslimatları beklerken mevcut ekipmanları nasıl göreve hazır tutacak?

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Maliye Bakanlığı yetkilileri, Nisan 2027'de başlayacak beş yıl için mevcut 43 trilyon yenlik programa karşılık 50 trilyon ila 60 trilyon yen önerdi.
  • F-35 alımları dahil beklenen bazı uçak ve füze siparişleri yarıya kadar azaltılabilir.
  • Japonya, planlanan toplam 147 F-35'lik filosunda azaltıma gideceğini duyurmadı.
  • Gıda vergisi indirimi yıllık yaklaşık 4,3 trilyon yen gelir kaybına yol açacak; bu da savunma ve büyüme harcamalarıyla aynı kaynaklar için rekabet edecek.
  • Ekipman fiyatlarının yükselmesi, bakım ve yedek parça sıkıntıları ve ABD'den teslimatlardaki gecikmeler askeri kapasiteyi sınırlıyor.
  • Hükümet, üç temel güvenlik belgesindeki değişiklikleri 2026 sonuna kadar tamamlamayı hedefliyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir