Hürmüz Krizi Nepal’i Daha Pahalı Yakıt, Körfez’deki İş Riskleri ve Yavaşlayan Büyümeyle Karşı Karşıya Bırakıyor

11 dakikalık okuma
Hormuz Crisis Exposes Nepal to Costlier Fuel, Gulf Job Risks and Slower Growth

Uzaktaki deniz taşımacılığı krizi Nepalli hanelere ulaşıyor

Nepal, Hürmüz Boğazı krizinin iki baskısıyla karşı karşıya: ithal yakıt faturalarının yükselmesi ve ailelerin bu faturaları ödemesine yardımcı olan Körfez gelirlerine ilişkin belirsizlik. Körfez ülkeleri 2024/25 mali yılında Nepal’e 673 milyar rupi işçi dövizi gönderirken ülke, rafine petrol ürünleri ve tüp gazın tamamı için Hindistan’a bağımlı.

İçindekiler
  1. Uzaktaki deniz taşımacılığı krizi Nepalli hanelere ulaşıyor
  2. Çatışma güzergâhı nasıl aksattı?
  3. Geçişler artsa da maliyetler hâlâ çok yüksek
  4. Nepal krizi neden Hindistan üzerinden hissediyor?
  5. Gaz sıkıntısı çiftliklere ve fabrikalara ulaşabilir
  6. Körfez’deki ücretler Nepal’in harcama gücünü destekliyor
  7. Ticaret ve turizm de riski artırıyor
  8. Mali rezervler zaman kazandırıyor
  9. Hidroelektrik Nepal’de çözümün parçası olabilir
  10. Acil koruma ve uzun vadeli toparlanma
  11. Öne Çıkanlar

İran ile Umman arasındaki geçiş güzergâhındaki deniz trafiği normal seviyelerin çok altında kalmayı sürdürüyor. Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi, 29 Ekim-4 Kasım 2026 arasında 325 geçiş kaydetti. Bu sayı önceki haftaki 277 geçişin üzerinde olsa da savaş öncesi seviyelerin hâlâ yaklaşık yüzde 65 altında. Bazı petrol ihracatları alternatif güzergâhlar üzerinden toparlanırken navlun ücretleri de hızla arttı.

Nepal açısından sonuçlar otobüslerden ve mutfaklardan çiftliklere, fabrikalara ve yurt dışındaki istihdama kadar uzanıyor. Dizelin pahalanması teslimat maliyetlerini artırıyor. Gübre sevkiyatlarının aksaması ekim takvimlerini tehdit ediyor. Körfez’deki ücret gelirlerinin kesilmesi, temel ihtiyaçlar pahalanırken etkilenen hanelerin elinde daha az para kalmasına yol açabilir.

Dünya Bankasının 8 Nisan tarihli Nepal Kalkınma Güncellemesi, 2025/26 mali yılında büyümenin yüzde 2,3 olacağını öngördü. Bu oran 2024/25’te yüzde 4,6’ydı. Yavaşlamayı Orta Doğu’daki çatışmaya ve Nepal’in Eylül 2025’te yaşadığı huzursuzluğun süregelen etkilerine bağladı. Turizmdeki zayıflık, artan ulaşım maliyetleri ve tedarik aksamaları özellikle hizmet sektörünü baskı altında bıraktı.

Kasım ayında da süren deniz taşımacılığına yönelik saldırılar Nepal’i pahalı bir enerji piyasasıyla karşı karşıya bırakırken Körfez genelinde çalışan yaklaşık iki milyon Nepalli işçinin güvenliği ve gelirleri önemli bir endişe kaynağı olmayı sürdürüyor.

Reklam

Çatışma güzergâhı nasıl aksattı?

ABD ve İsrail, 28 Şubat 2026’da İran’a saldırdı. İran bunun ardından Hürmüz’den geçişi kısıtlarken ABD, İran limanlarına deniz ablukası uyguladı. Gerilimi azaltma girişimleri ticari geçişin kalıcı biçimde yeniden başlamasını sağlayamadı.

Savaştan önce Hürmüz’den günde yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü geçiyordu. Güzergâh, özellikle Katar’dan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşımacılığı için de kullanılıyor. LNG, uzun mesafelerde gemilerle taşınabilmesi için sıvılaştırılmış doğal gazdır.

  • 28 Şubat: ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları savaşı başlattı.
  • Mart: Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), aksamanın küresel petrol piyasası tarihindeki en büyük kriz olduğunu bildirdi. Ajansın 32 üyesi acil durum rezervlerinden 400 milyon varil petrol piyasaya sürme kararı aldı.
  • Nisan-ağustos: Nisan ayında ilan edilen ateşkes ve haziranda varılan anlaşma kalıcı istikrar sağlayamadı; anlaşmanın süresi ağustosta doldu.
  • 3 Kasım: IEA, Kış 2026/27 boyunca LNG arzının sıkışık seyredeceği uyarısında bulunan 2026 Küresel Gaz Güvenliği İncelemesi’ni yayımladı.
  • 6 Kasım: Birleşik Krallık denizcilik yetkilileri, trafiğin normal seviyelerin oldukça altında kaldığını gösteren verileri yayımladı.
  • 10 Kasım: Güney Kore Bakanlar Kurulu, parlamento onayına bağlı olmak üzere Umman yakınlarındaki deniz operasyonlarının genişletilmesi önerisini kabul etti.

Katar’ın arabuluculuğunda yürütülen dolaylı ABD-İran görüşmelerinde geçişin yeniden açılması, abluka ve petrol ihracatına getirilen kısıtlamalar ele alındı. Nükleer faaliyetler, yaptırımlar ve bölgesel güvenlik konuları çözüme kavuşmadı.

Geçişler artsa da maliyetler hâlâ çok yüksek

Deniz taşımacılığındaki güvensizlik mürettebatın yaralanmasına yol açmayı sürdürüyor. Hindistan Denizcilik Bakanı Sarbananda Sonowal, Liberya siciline kayıtlı bir tankere cisim isabet ettiğini ve aralarında bir Hindistan vatandaşının da bulunduğu dört mürettebatın yaralandığını söyledi. Diğer 18 mürettebatın güvende olduğu bildirildi. İran Devrim Muhafızları ayrıca üç tankerin alev aldığını söyledi; Hindistan’ın sözünü ettiği geminin bu tankerlerden biri olup olmadığı netlik kazanmadı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, yaz aylarından bu yana Körfez ülkelerinin Hürmüz üzerinden 1,5 milyar varil petrol ihraç etmesine yardımcı olduğunu bildirdi. Koruma çalışmaları ticaretin sürmesini sağlasa da deniz taşımacılığı şirketleri hâlâ yüksek maliyetli seferlerle karşı karşıya.

Enerji ve makroekonomi uzmanı Dalga Khatinoglu, OPEC verilerine göre Orta Doğu’dan Doğu Asya’ya giden büyük tankerlerin navlun ücretlerinin 2026 başında varil başına 3,18 dolardan ekim sonunda 37,13 dolara yükseldiğini belirtti. Bu, önceki oranın yaklaşık 12 katı; varil başına taşıma ücretine 33,95 dolar ekliyor.

Reklam

Khatinoglu, tüm güzergâhlar üzerinden bölgeden yapılan ham petrol ihracatının büyük ölçüde toparlandığını ve eylül ile ekim aylarında zaman zaman savaş öncesi seviyeleri aştığını söyledi. Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz’deki Yanbu’ya uzanan boru hattı ve BAE’nin Füceyre’ye uzanan boru hattı, Hürmüz dışındaki güzergâhları kullanmayı sağlıyor. Ancak rafine petrol ürünleri ihracatı günlük yaklaşık 6,2 milyon varilden bu miktarın yaklaşık yarısına düştü.

Kasım ayındaki piyasa güncellemesinde Brent petrolün varili 91,71 dolardan işlem gördü. Nepal Ekonomi Forumu, daha önce diplomatik gelişmelerin fiyatları 70 dolar civarına çekmesinin ardından fiyatların yeniden 90 doların üzerine çıktığını belirtti. Dolayısıyla alıcılar hem pahalı petrol hem de çok daha yüksek teslimat maliyetleriyle karşı karşıya.

Güzergâh çevresindeki askeri faaliyetler de genişliyor. Güney Kore’nin önerilen deniz misyonu genişlemesi, devriye uçağı, mayın temizleme ekipmanı ve 75 personel ekleyerek ülkedeki konuşlandırılmış personel sayısını 395’e çıkaracak. İran, su yolunu yeniden açma girişimlerine müdahil olunmaması uyarısında bulundu.

Nepal krizi neden Hindistan üzerinden hissediyor?

Nepal, rafine petrol ürünlerini ve sıvılaştırılmış petrol gazını (LPG) Hindistan’dan satın alıyor. Hindistan’daki rafineriler ithal ham petrolü benzin ve dizel gibi yakıtlara dönüştürüyor. Bu nedenle tedarik maliyetlerindeki artış, Körfez’den Nepal’e doğrudan petrol sevkiyatı olmasa bile ülkeye yansıyabiliyor.

Dünya Bankasının nisan ayındaki değerlendirmesine göre Hindistan’ın ham petrol ve gaz ithalatının yaklaşık yüzde 40’ı Hürmüz’den geçiyordu. Hindistan’ın maruziyeti yakıt türüne göre değişiyor: Kpler’in gemi taşımacılığı verileri kullanılarak ekimde yapılan bir tahminde, Hindistan’ın LNG ithalatının yaklaşık yüzde 60’ının Hürmüz’den geçtiği belirtildi.

Nepal Petrol Kurumu Genel Müdürü Chandika Bhatta, endişelerin akaryakıt istasyonlarında kuyruklara yol açtığı sırada Hindistan’dan boru hattıyla gelen teslimatların düzenli ve yeterli olduğunu söyledi. Yangın riskleri nedeniyle tüketicilere yakıtı bidonlarda depolamaktan kaçınmaları çağrısında bulundu. Sevkiyatların sürmesi kısa vadede güvence sağlarken uluslararası fiyatlar gelecekteki satın alma maliyetlerini etkilemeye devam ediyor.

Nepal’in depolama kapasitesi, uzun süreli bir kesintiye karşı sınırlı hareket alanı bırakıyor. Dünya Bankası, benzin ve dizel stoklarının yaklaşık 13 günlük talebi, havacılık yakıtı stoklarının ise yaklaşık 10 günlük talebi karşılamaya yettiğini; LPG içinse bu sürenin daha kısa olduğunu tahmin etti. Nepal’in 2025/26 Ekonomik Araştırması, mart ortası itibarıyla toplam petrol depolama kapasitesini 102.281 kilolitre olarak belirledi. Bu, ortalama talebin yaklaşık 16 gününe karşılık geliyor.

Dünya Bankasının verileri belirli yakıt türlerindeki stokların kaç günlük ihtiyacı karşılayabileceğini gösterirken Ekonomik Araştırma toplam kapasiteyi temel alıyor. Kesinti sırasında sağlanacak fiilî koruma, tanklardaki yakıt miktarına ve tüketicilerin hangi ürünlere ihtiyaç duyduğuna bağlı.

Reklam

Gaz sıkıntısı çiftliklere ve fabrikalara ulaşabilir

IEA’nın 3 Kasım tarihli gaz incelemesine göre, Katar ve BAE’den LNG yüklemeleri mart-ekim döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla 60 milyar metreküpten fazla azaldı. Başka yerlerdeki ek üretim, dünya genelindeki LNG üretim düşüşünü yaklaşık 20 milyar metreküple sınırladı.

Khatinoglu’nun değerlendirmesine göre eylül itibarıyla Katar ve BAE’nin ihracatı savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 10 altındaydı. Eylül karşılaştırması toparlanmanın o aşamasındaki koşulları yansıtıyor; IEA ise sekiz ay boyunca biriken kayıpları ölçüyor.

Hindistan ekim ayında, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 17,4 artışla rekor düzeyde 2,7 milyon ton LNG ithal etti. Ülke içinde üretim zayıflarken ithalata bağımlılık da yaklaşık yüzde 52’ye yaklaştı. Petrol Bakanı Hardeep Singh Puri, hanelere boru hattıyla ulaştırılan gaz, sıkıştırılmış doğal gaz ve gübre üretiminin önceliklendirildiğini söyledi.

LNG ile Nepal’de kullanılan yemeklik LPG farklı yakıtlardır. LNG’deki aksama Nepal’i Hindistan’daki imalat ve gübre üretim maliyetleri üzerinden etkilerken LPG tedarikinin kendine özgü satın alma ve dağıtım düzenlemeleri bulunuyor.

IEA, Hürmüz’ün ocak 2027’de aşamalı olarak yeniden açılmaya başlaması durumunda kış aylarında LNG arzının yaklaşık dokuz milyar metreküp azalacağını öngörüyor. Kısıtlamaların mart ayına kadar sürmesi bu kaybı yaklaşık 20 milyar metreküpe çıkarabilir. Bu senaryolar, önümüzdeki kışın alternatif LNG kargoları bulma ve arzı yönetme açısından önemli bir dönem olacağını gösteriyor.

Körfez’deki ücretler Nepal’in harcama gücünü destekliyor

Körfez genelinde yaklaşık 1,9 milyon Nepalli çalışıyor. Her yıl yurt dışında çalışmak için Nepal’den ayrılan yaklaşık 700.000 kişinin 450.000 kadarı Körfez’e gidiyor. Beş yılda verilen 3,74 milyon çalışma izninin 2,28 milyonu, yani yaklaşık yüzde 61’i, Körfez veya Batı Asya ülkeleri içindi.

2024/25 mali yılında Körfez’den gelen 673 milyar rupilik işçi dövizi, Nepal’in toplam 1,702 trilyon rupilik işçi dövizinin yaklaşık yüzde 39,5’ini oluşturdu. 2025/26’nın ilk altı ayında bölgeden gelen 422 milyar rupi, toplam 1,03 trilyon rupinin yaklaşık yüzde 41’ine karşılık geldi.

Nepal Rastra Bankası Ekonomik Araştırma Dairesi Başkanı Ram Sharan Kharel, istikrarsızlığın bu gelirleri ve daha fazla işçiye yönelik fırsatları etkileyebileceği uyarısında bulundu. Ticaret uzmanı Rabi Shankar Saiju, işçileri korumak ve gerekirse tahliye düzenlemek için hazırlık yapılması çağrısı yaptı.

İşçi göçü uzmanı Keshav Basyal, özellikle inşaat ve hizmet sektörlerinde ücretlerin gecikmesini, sözleşmelerin iptalini ve ücretsiz izni riskler arasında sayıyor. Değerlendirmesi, Körfez’de çalışan Nepallilerin yüzde 20’sinin işini kaybettiği veya ücretsiz izne çıkarıldığı bir senaryoyu ele alıyor. Bu oran 1,9 milyon işçiye uygulandığında yaklaşık 380.000 kişiyi kapsıyor.

Reklam

Körfez genelinde işini kaybeden Nepallilere ilişkin toplu bir sayı açıklanmadı. Aileler açısından asıl kaygı, ücretlerin zamanında yatıp yatmayacağı, yola çıkacak işçilerin sözleşmelerine başlayıp başlayamayacağı ve ülkeye dönen işçilerin Nepal’de iş bulup bulamayacağı.

Ticaret ve turizm de riski artırıyor

Nepal, 2024/25 mali yılında Körfez ülkelerinden 50,31 milyar rupilik mal ithal etti ve bu ülkelere 3,45 milyar rupilik ihracat yaptı. 2025/26’nın ilk yedi ayında ithalat, önceki mali yılın tamamındaki değerin yaklaşık yüzde 97’sine ulaşarak şimdiden 48,76 milyar rupiyi buldu. İhracat ise 1,64 milyar rupide kaldı.

BAE, bu yedi ayda 37 milyar rupinin üzerinde değerli metal ve bakır ürünü tedarik etti. Katar’dan 2,5 milyar rupinin üzerinde kimyasal gübre alındı. Suudi Arabistan’dan gelen polimerler plastik, ambalaj ve boru üretimini desteklerken Umman’dan gelen alçı da çimento üreticilerine tedarik ediliyor.

Fabrikalar elektriğe sahip ve çalışanlar iş başında olsa bile girdilerin gecikmesi üretimi aksatabilir. Ekim döneminden sonra gelen gübre, tarım takviminde kaybedilen zamanı telafi etmek için çok az imkân bulunduğundan çiftçilere özellikle pahalıya mal olabilir.

Nepal Turizm Kurulu verilerine göre önceki mali yılda Körfez ülkelerinden 20.504 ziyaretçi geldi. Bu sayı, toplam 1.158.459 ziyaretçinin yaklaşık yüzde 1,8’ine denk geliyor. Körfez’deki uçuş hizmetlerinin aksaması, bölgeden aktarmalı seyahat eden yolcuların yolculuklarını da zorlaştırabilir.

Mali rezervler zaman kazandırıyor

Nepal Rastra Bankasının Eylül 2026 değerlendirmesine göre döviz rezervleri, mal ve hizmet ithalatını 18 aydan uzun süre karşılayabilecek düzeydeydi. Bu rezervler uluslararası ödemeler için döviz sağlıyor. Fiziksel yakıt depoları ise Nepal içindeki arzı güvence altına alıyor; uzun süreli bir aksama sırasında her ikisinin de yeterli tutulması önem taşıyor.

Kriz, ithalatın pahalanmasıyla döviz harcamalarını artırırken işçi dövizi ve turizm gelirlerini zayıflatabilir. Yaşam maliyetleri yükselip yurt dışından gelen gelir belirsizleştiğinde haneler de aynı baskıyı daha küçük ölçekte hissediyor.

IMF’nin 2026 değerlendirmesi, petrol fiyatlarının 2025/26 mali yılında temel tahmininin yüzde 25, 2026/27’de ise yaklaşık yüzde 90 üzerine çıktığı olumsuz bir petrol şokunu modelledi. Bu varsayımlara göre 2026/27’de büyüme 1,7 yüzde puan daha düşük olabilir, enflasyon merkez bankasının hedefini üç yüzde puandan fazla aşabilir ve uzun vadede üretim temel senaryonun yaklaşık yüzde 2,5 altında kalabilir.

Bu rakamlar bir stres senaryosunu tanımlıyor. Dünya Bankasının nisan ayındaki görünüm raporu, yeniden inşa çalışmaları, hidroelektrik kapasitesinin artırılması ve 2027’deki yerel seçimlerle bağlantılı tüketimin desteğiyle 2026/27 ve 2027/28 mali yıllarında ortalama yüzde 4,4 büyüme öngördü. Çatışmanın uzaması bu toparlanmayı baskı altına alabilir.

Reklam

Hidroelektrik Nepal’de çözümün parçası olabilir

Nepal Ekonomi Forumu’nun enerji politikası analizi, yakıt bağımlılığını azaltmak ve yerli üretimi desteklemek için Nepal’in hidroelektrik enerjiden yararlanması gerektiğini savunuyor. Finans ve uluslararası ticaret alanlarında deneyimli, uzun yıllar kamu görevinde bulunmuş yazar Madhu K Marasini, yaklaşık 83.000 megavatlık bir potansiyele işaret ediyor. Bunun yaklaşık 43.000 megavatı ekonomik açıdan kullanılabilir kabul ediliyor.

Analize göre Nepal’de kişi başına yıllık elektrik tüketimi yaklaşık 400 kilovatsaat. Bu düşük tüketim, tüketicilerin güvenilir bağlantılara erişmesi ve elektrikli cihazları karşılayabilmesi koşuluyla elektrikli pişirme, sulama, ulaşım ve sanayi ekipmanlarının kullanımını artırmak için önemli bir alan bırakıyor.

Marasini, Hindistan ve Bangladeş’e elektrik ihracatının yanı sıra maden ve tarım ürünlerinin işlenmesi, gübre üretimi, veri merkezleri ve imalat için elektrik kullanılmasını öneriyor. Bu yaklaşım iki kırılganlık arasında bağ kuruyor: İthal enerji üretim maliyetlerini yükseltirken sınırlı yerli istihdam işçileri yurt dışına gönderiyor.

Elektrikli otobüsler ve pişirme cihazları dizel ile LPG tüketiminin bir bölümünü doğrudan ikame edebilir. Daha güçlü iletim hatları, dağıtım ağları ve depolama kapasitesi; hidroelektrik üretimindeki mevsimsel değişimler dâhil olmak üzere, elektriğin hanelerin ve işletmelerin ihtiyaç duyduğu yerde ve zamanda bulunmasına yardımcı olur.

Analiz, kalkınma ortakları ve yeşil tahvillerin yanı sıra Yeşil İklim Fonu, İklim Yatırım Fonları, Küresel Çevre Fonu ve Uyum Fonu’ndan finansman sağlanmasını öneriyor. Bunlar önerilen finansman yolları; projeler için yine de finansman düzenlemeleri yapılması, inşaatın tamamlanması ve güvenilir işletme gerekiyor.

Acil koruma ve uzun vadeli toparlanma

Nepal’in kısa vadeli öncelikleri yakıt stokları, işçilerin güvenliği ve fiyat artışlarıyla karşı karşıya kalan hanelere destek sağlanması. Daha büyük depolama tesisleri düzenli ikmal ve açık acil dağıtım planları gerektiriyor. Büyükelçiliklerin işçilere destek, tahliye ve ödenmemiş ücretlere erişim için düzenlemeler yapması gerekiyor.

IMF, geniş kapsamlı yakıt sübvansiyonları yerine etkilenen tüketicilere yönelik geçici yardımı öneriyor. Dar gelirli hanelere ve temel hizmetlere hedefli destek sağlanması, daha yüksek giderleri karşılamakta en çok zorlanan insanları korurken bütçe maliyetini sınırlayabilir.

Dünya Bankasının Maldivler, Nepal ve Sri Lanka’dan sorumlu Bölüm Direktörü David Sislen, daha güçlü yerli istihdamı yatırım koşullarının iyileştirilmesiyle ilişkilendirdi:

Bunun için Nepal’in iş ortamını iyileştirmesi, temel altyapıyı geliştirmesi, özel sektör finansmanını harekete geçirmesi ve turizm, bilişim sektörü ile tarımsal ticaret gibi öncelikli sektörleri desteklemesi gerekiyor.

Hürmüz konusunda kalıcı bir anlaşma, deniz taşımacılığı risklerini azaltmaya yardımcı olur; ancak onarımlar, sigorta kararları ve stokların yenilenmesi zaman alır. Nepal’in kısa vadeli görevi, tedariki ve hane gelirlerini güvence altına almak. Uzun vadeli görevi ise bir sonraki krize karşı kırılganlığı azaltmak için yerli elektrik üretimini ve istihdamı geliştirmek.

Öne Çıkanlar

  • Hürmüz’deki geçişler 4 Kasım’da sona eren haftada 325’e yükseldi ancak normal seviyelerin yaklaşık yüzde 65 altında kaldı.
  • Nepal, rafine petrol ürünleri ve LPG için Hindistan’a bağımlı; ülke içindeki yakıt depolama kapasitesi sınırlı.
  • Son dönemlerde Nepal’in işçi dövizlerinin yaklaşık beşte ikisi Körfez ülkelerinden geldi.
  • Yakıt tedarikinin yanı sıra gübre, imalat girdileri, havacılık ve turizm de aksama riskiyle karşı karşıya.
  • IEA, LNG arzındaki baskının 2026/27 kışına kadar sürebileceği uyarısında bulunuyor.
  • Hidroelektrik, elektrikli ulaşım, güvenilir dağıtım ve işçilerin korunması Nepal’in krize maruziyetini azaltmak için başlıca seçenekler arasında.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir