Nepal’de halka arz onayı bekleyen şirket sayısı 117’ye ulaştı: 71,42 milyar rupi sırada

9 dakikalık okuma
Nepal's IPO Queue Reaches 117 Companies as Rs 71.42 Billion Awaits Approval

Başvuruların çoğu hâlâ başlangıç aşamalarında

Nepal Menkul Kıymetler Kurulu’nda halka arz için bekleyen 117 şirket bulunuyor. Bu şirketler, toplam değeri 71,42 milyar rupiyi aşan 510.981.946 hisseyi halka arz etmek için başvuruda bulundu. Kurulun yayımladığı yeni döküm, başvuruların hangi aşamada beklediğini gösteriyor: Başvuru sahiplerinin yaklaşık yüzde 70’ini oluşturan 82 şirket, altı inceleme aşamasının ilk ikisinde. Nihai incelemeye ulaşan şirket sayısı ise yalnızca iki.

İçindekiler
  1. Başvuruların çoğu hâlâ başlangıç aşamalarında
  2. Altı aşama, başvuruların ne kadar ilerlediğini gösteriyor
  3. İki şirket nihai incelemeye ulaştı
  4. Tamamlanan evraklar neden daha fazla inceleme gerektiriyor?
  5. Kuyruktaki kaynağın yarısını imalatçılar arıyor
  6. Şirketler süresi dolan evrakların tekrar tekrar yenilendiğini söylüyor
  7. Hidroelektrik sektöründe işletme ömrü tartışması
  8. Geliştiricilerin elektrik satışları başlamadan sermayeye ihtiyacı var
  9. Yerel halk kendisine ayrılan hisseleri beklemek zorunda
  10. Yavaşlama nasıl gelişti?
  11. Öne Çıkanlar

Nepal Menkul Kıymetler Kurulu (SEBON), 15 Nisan’dan sonra yaklaşık altı aylık aranın ardından yalnızca bir ilk halka arzı onayladı. İlk halka arz (IPO), bir şirketin hisselerini ilk kez halka açık yatırımcılara satmasıdır. Şirketler işletmelerini finanse etmek için kaynak sağlarken alıcılar da şirkette ortaklık payı edinir.

Yavaşlama, borsaya yatırım yapmayı düşünenlerden daha geniş bir kesimi etkiliyor. Halka açık şirkete dönüşen imalatçılar sermaye artırmak için beklerken hidroelektrik geliştiricileri finansman planlarının aksadığını söylüyor. Enerji projelerinin çevresinde yaşayanlar da onay çıkana kadar kendilerine ayrılan hisseleri satın alamıyor.

SEBON, başvuruların mali, hukuki ve yönetsel koşulları karşılaması gerektiğini, sunulan belgelerin de doğrulanmasının zaman aldığını belirtiyor. Şirketler ise uzun incelemelerin, başvuruları beklemedeyken mali tablolarını tekrar tekrar güncellemek zorunda bıraktığını söylüyor.

Altı aşama, başvuruların ne kadar ilerlediğini gösteriyor

SEBON, halka arz başvurularını ilk kez altı süreç aşamasına ayırdı. Bu sınıflandırma, başvuru sahiplerine ve yatırımcılara izin bekleyen şirketlerin tek bir listesinden daha ayrıntılı bir görünüm sunuyor. Ayrıca kuyruktaki şirketlerin inceleme sürecinde birbirinden oldukça farklı noktalarda bulunduğunu ortaya koyuyor.

  • Birinci aşama: 76 şirket, 280.822.313 hisse ihraç etmek için başvuruda bulundu.
  • İkinci aşama: Altı şirket ilk incelemeden geçiyor.
  • Üçüncü aşama: Dört şirketten düzeltme yapmaları veya ek bilgi sunmaları istendi.
  • Dördüncü aşama: SEBON’un sorularına yanıtları alınan 19 şirket, toplam 119.878.595 hisse için başvuruda bulundu.
  • Beşinci aşama: Yanıtları ve revize edilmiş belgeleri incelenen 10 şirket, toplam 51.904.701 hisse için başvuruda bulundu.
  • Altıncı aşama: Nihai incelemeden geçen iki şirket, toplam 2,9 milyon hisse için başvuruda bulundu.

Maruti Cement, Ambe Steels ve Riddhi Siddhi Cement birinci aşamadaki şirketler arasında. Akama Hotel ve Apex Makalu Hydropower ise ikinci aşamadakiler arasında yer alıyor. Onay bekleyen hisselerin yaklaşık yüzde 55’i yalnızca ilk aşamada bulunuyor. Bu oran, toplam 510,98 milyon hissenin 280,82 milyonunun ilk aşamada olmasına dayanıyor.

Reklam

Üçüncü aşamadaki dört şirket olan Mahashakti Cement, Shubhashree Agni Cement, Jasmine Paints ve Laxmi Technoplast’tan düzeltme yapmaları veya ek bilgi sunmaları istendi. Dördüncü aşamada Dish Media Network, Jagdamba Steels, Saurya Cement ve HAMS Hospital bulunuyor. Bu şirketler kurulun sorularını yanıtladı ve sıradaki değerlendirmeyi bekliyor.

İki şirket nihai incelemeye ulaştı

İnceleme sürecinde en ileri aşamada bulunan iki şirket Ashutosh Energy ile Kantipur Pharmaceuticals Lab. Ashutosh, 120 milyon rupi değerinde 1,2 milyon hisse ihraç etmek için izin bekliyor; satışı NMB Capital yönetiyor. Kantipur ise Muktinath Capital aracılığıyla 170 milyon rupi değerinde 1,7 milyon hisse ihraç etmek istiyor.

İki şirketin planlanan toplam kaynak tutarı 290 milyon rupi. SEBON’ın onay kararı vermeden önce belgeleri, mali bilgileri, izahnameleri ve mevzuata uyumu incelemesi gerekiyor. Henüz bir onay tarihi açıklanmadı.

NC Agrotech Industries, Sanima Hydropower, IME Limited ve Siuri Nyadi Power, beşinci aşamadaki 10 şirket arasında. Sınıflandırma, yatırımcılara ilk soruları yanıtlamayı sürdüren şirketlerle karar aşamasına yaklaşanları ayırt etme imkânı sunuyor.

Tamamlanan evraklar neden daha fazla inceleme gerektiriyor?

SEBON’ın süreç bilgileri, yaklaşık bir düzine şirketin gerekli tüm belgeleri sunduğunu gösteriyor. Dokuz şirket, hisse başına en az 100 rupi net değer koşulunu da karşılıyor. Bunlar Sanima Hydropower, IME Limited, Richet Hydropower, Him River Power, Hilton Hydropower, Habitat Power, NC Agrotech, Ashutosh Energy ve Kantipur Pharmaceuticals.

Dokuz şirketin tümü, nominal değeri 100 rupi olan hisseleri halka arz etmek için başvurdu. Hisse başına bildirilen net değerleri 105 ila 263,61 rupi arasında değişiyor. Nominal değer, bir hisseye atanan itibari tutardır. Hisse başına net değer ise genel olarak şirketin varlıklarından borçlarının çıkarılması ve kalan tutarın hisse sayısına bölünmesiyle hesaplanır. SEBON bu rakamı mali ölçütlerden biri olarak kullanıyor.

SEBON Sözcüsü Niranjay Ghimire, düzenleyici kurumun belgelerin dayandığı bilgileri incelemesi ve zaman zaman proje sahalarını ziyaret etmesi gerektiğini söyledi.

Evrakları tamamlamak tek başına yeterli değil. Bu belgelerdeki bilgileri de doğrulamamız gerekiyor.

76 başvuruyu yürüten aracı kurumlarından güncel bilgi sunmaları istendi. SEBON; mali ve yönetsel koşulların nesnel biçimde değerlendirilmesini, çıkar çatışmalarının denetlenmesini ve 2082/83 mali yılına ait denetlenmiş mali tablolarla ya da bir denetçi tarafından onaylanmış tablolarla desteklenen uyum raporlarının sunulmasını istiyor.

Reklam

Kuyruktaki kaynağın yarısını imalatçılar arıyor

Önerilen kaynak tutarı bakımından imalat ve işleme şirketleri ilk sırada: 32 başvuruda toplam 35,71 milyar rupi talep ediliyor. Başvuru sahibi sayısı hidroelektrik sektöründe daha yüksek; 39 şirketin toplam talebi ise 19,09 milyar rupi.

Toplam 71,42 milyar rupi üzerinden hesaplandığında, imalatçılar kuyruktaki kaynağın yaklaşık yüzde 50’sini, hidroelektrik şirketleri ise yaklaşık yüzde 27’sini talep ediyor. İki sektör birlikte 117 başvuru sahibinin 71’ini ve önerilen toplam kaynak tutarının yaklaşık yüzde 77’sini oluşturuyor.

İmalat şirketlerinin başvuruları, sektörün borsadaki varlığını önemli ölçüde genişletme potansiyeli de taşıyor. Nepal Menkul Kıymetler Borsası’nda hâlihazırda 18 imalat ve işleme şirketi kote. Halka arz izni bekleyen 32 şirketin sayısı, borsada işlem görenlerin yaklaşık 1,8 katı.

SEBON, 2016’da reel sektör ve imalat sektöründeki şirketlerin hisselerinin yalnızca yüzde 10’unu halka satarak piyasaya girmesine izin verdi. Politika, piyasanın sanayi sektörlerini daha geniş biçimde temsil etmesini sağlamayı, şeffaf muhasebe uygulamalarını teşvik etmeyi, vergi tahsilatını artırmayı ve şirket ortaklığını daha fazla kişiye açmayı amaçlıyordu.

Bazı imalatçılar sonrasında özel şirket statüsünden halka açık şirket statüsüne geçti ve mali raporlamalarını yeniden düzenledi. Şimdi bekleyen şirketler için gecikme, düzenleyici politikanın teşvik ettiği dönüşümü kesintiye uğratıyor.

Şirketler süresi dolan evrakların tekrar tekrar yenilendiğini söylüyor

Başvuru sahiplerinden birinin kurucu ortağı, şirketlerin mali tablolarına dayanarak belgelerini sunduğunu, karar çıkmadan beklediğini ve yeni bir mali yıl başladığında güncel tablo sunmalarının istendiğini söyledi. Hissedar, yenilenen belgelerin de beklemede kaldığını belirtti.

Bu şikâyet, uzun inceleme sürecinin pratikte doğurduğu bir maliyete işaret ediyor: Şirket, planladığı sermayeyi hâlâ toplayamadan başvurusunu güncel tutmak için para ve yönetim zamanı harcayabiliyor. SEBON ise yatırımcılar hisse almaya davet edilmeden önce temel rakamların ve iş koşullarının doğrulanması gerektiğini söylüyor.

Kuyrukta üç mikro sigorta şirketi de bulunuyor. Mevzuat hükümleri, bankaların, finans kuruluşlarının ve sigorta şirketlerinin hisselerinin yüzde 30’unu halka arz etmesini gerektiriyor. Dolayısıyla bu şirketlerin başvuruları, sahipliği yaygınlaştırma zorunluluğu ile halka hisse satışı için ayrı bir onay süreci arasındaki daha geniş gerilimin parçası.

Hidroelektrik sektöründe işletme ömrü tartışması

SEBON Başkanı Dr. Gopal Prasad Bhatt, halka arzın bu yolu izlemek isteyen her şirket için uygun olup olmadığını sorguladı. Bu kaygı, faaliyetleri ağırlıklı olarak sınırlı bir işletme süresine sahip projelere bağlı şirketler açısından özellikle önem taşıyor.

Bhatt, şirketlerin sermaye için halka başvurmadan önce kurulun ölçütlerini karşılaması gerektiğini söyledi.

Şirketler halka arz yapabilmek için belirli ölçütleri karşılamalı. Halka arz, her şirketin sermaye toplamak için başvuracağı doğru yöntem olmayabilir.

Reklam

Bhatt, hidroelektrik sektöründe proje mülkiyetinin 30 yıl sonra devlete geçmesi durumunda ne olacağına dikkat çekti. Şirkette hangi faaliyetlerin kalacağını ve halka açık yatırımcıların elindeki hisselerin durumunu sordu. Bu kaygılar, mevcut mali durumun yanı sıra mülkiyet devrinden sonra şirketin faaliyetlerinin nasıl süreceğini de incelemenin merkezine yerleştiriyor.

SEBON, halka arz isteyen her projeyi onaylamak yerine hidroelektrik başvurularını yayımladığı koşullara göre değerlendireceğini söylüyor. İnceleme ölçütleri arasında hisse başına net değer ve projenin ticari işletmeye geçiş tarihi, yani elektrik üretiminin ticari olarak başladığı tarih de bulunuyor.

Bhatt, koşullar değiştikçe önceki bazı politika hükümlerinin gözden geçirilmesinin gerekebileceğini de söyledi. Kurul, başvuruları incelerken bunları düzenleyen sistemin bazı bölümlerini yeniden değerlendiriyor ve düzenleyici çerçevenin güncellenmesine odaklanıyor.

Geliştiricilerin elektrik satışları başlamadan sermayeye ihtiyacı var

Bağımsız Enerji Üreticileri Birliği Nepal’in (IPPAN) Başkanı Mohan Kumar Dangi, bazı hidroelektrik projelerinin tamamlanmasına rağmen halka arz başvurularının hâlâ beklediğini söyledi. Geliştiriciler beklenen halka arz gelirlerini yatırım planlarına dâhil ediyor; bu nedenle onayın zamanlaması söz konusu planların işleyişini etkiliyor.

Dangi, projenin kaynak tükettiği inşaat dönemi ile gelir elde etmeye başladığı işletme dönemi arasındaki farkı anlattı.

Proje tamamlandığında ticari gelir elde etmeye başlıyor. Sermayeye ise proje inşa edilirken ihtiyaç duyuluyor.

İnşaat bittikten sonra gerçekleşen hisse satışı, geliştiricilerin daha önce almayı beklediği finansmanın zamanlamasını değiştiriyor. Dangi, SEBON’a hidroelektrik şirketlerini süresiz bekletmek yerine politikasını açıkça ortaya koyması çağrısında bulundu.

Enerji girişimcileri, onay sürecindeki yavaşlamayı hükümetin 10 yıl içinde 30.000 megavat elektrik üretme hedefiyle de karşılaştırıyor. Şikâyetleri, hükümet üretimde büyük bir artış hedeflerken kamu kurumlarının proje yatırım planlarında yer alan bir finansman yolunu geciktirmesi.

Yerel halk kendisine ayrılan hisseleri beklemek zorunda

Menkul Kıymetlerin Kayda Alınması ve İhracı Yönetmeliği, hidroelektrik şirketlerinin ihraç edilen sermayenin yüzde 10’una kadar olan kısmını projelerinden etkilenen bölgelerde yaşayanlara ayırmasını gerektiriyor. Çevresel etki değerlendirmesi bu bölgeleri kategorilere ayırıyorsa hisse tahsisinde bu sınıflandırmaya göre öncelik verilmesi gerekiyor.

Şirketler bu hisseleri ancak SEBON’dan halka arz onayı aldıktan sonra sunabiliyor. Dolayısıyla bekleyen bir başvuru, etkilenen bölge sakinlerinin yakındaki bir projeye yatırım yapma fırsatını da geciktiriyor.

Yerel halka ayrılan pay, onay kararlarını şirket finansmanının yanı sıra toplulukları da ilgilendiren bir konu hâline getiriyor. Kurallar kapsamındaki bölge sakinleri, geliştirici inşaatı tamamlayıp elektrik üretmeye başlamış olsa bile hisselere başvuramıyor.

Reklam

Yavaşlama nasıl gelişti?

Bu anlaşmazlık, daha fazla şirketi borsaya çekmeye yönelik önceki girişimi, onaylardaki uzun arayı ve inceleme kuyruğunu açıklamaya yönelik yeni çabayı bir araya getiriyor. Başlıca dönüm noktaları şöyle:

  • 2016: SEBON, reel sektör ve imalat şirketlerinin hisselerinin yüzde 10’unu halka satarak piyasaya girmesine imkân tanıdı.
  • 15 Nisan’dan itibaren: Yaklaşık altı aylık aranın ardından, açıklanan dönemde yalnızca bir şirkete halka arz izni verildi.
  • Ekim: Verilen tek onay, uzun arayı sona erdirdi.
  • Son süreç açıklaması: SEBON, bekleyen 117 başvuruyu altı aşamaya ayırdı; iki şirket nihai incelemede bulunuyor.

Bir sonraki karar, SEBON’ın her bir başvuruya ilişkin değerlendirmesine bağlı. Başvuru sahipleri açısından acil mesele, mali incelemelerin, sorulara verilen yanıtların ve varsa proje denetimlerinin, fonların finansman planlarına katkı sağlayacağı zamanda tamamlanıp tamamlanamayacağı. Yatırımcılar ve projelerden etkilenen bölge sakinleri içinse mesele, önerilen hisse satışının ne zaman onaylanıp başvuruya açılacağı.

Öne Çıkanlar

  • SEBON’da yaklaşık 510,98 milyon hisseyi kapsayan ve değeri 71,42 milyar rupiyi aşan 117 halka arz başvurusu bekliyor.
  • Başvuru sahiplerinin yaklaşık yüzde 70’i incelemenin ilk iki aşamasında bulunuyor.
  • Ashutosh Energy ve Kantipur Pharmaceuticals Lab nihai incelemede; toplam 290 milyon rupi kaynak toplamayı hedefliyorlar.
  • İmalat ve işleme şirketleri, toplamın yaklaşık yarısına karşılık gelen 35,71 milyar rupiyi talep ediyor.
  • Hidroelektrik geliştiricileri, gecikmelerin finansman planlarını aksattığını ve etkilenen bölge sakinlerine ayrılan hisselerin sunulmasını engellediğini söylüyor.
  • SEBON, onay öncesinde mali bilgilerin doğrulanması, belgelerin eksiksiz olması ve hukuki koşullara uyulması gerektiğini belirtiyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir