Nepal, Aracı Kurumlar İçin 200 Milyon Rupi Sermaye Şartıyla Gün İçi Hisse İşlemlerini Önerdi

9 dakikalık okuma
Nepal Proposes Intraday Share Trading With Rs 200 Million Broker Capital Requirement

Aynı gün alım satımda pozisyonları kapatma ve yatırımcı kontrolleri zorunlu olacak

Nepal Menkul Kıymetler Kurulu, yatırımcıların aynı şirketin hisselerini tek bir işlem günü içinde alıp satmasına izin verilmesini önerdi. Buna göre aracı kurumların tamamlanmamış işlemleri otomatik olarak kapatması ve müşterilerin bu riskleri karşılayıp karşılayamayacağını değerlendirmesi gerekecek. Bu hizmeti sunmak isteyen aracı kurumların en az 200 milyon rupi ödenmiş sermayeye ve bu tutarı aşan net varlığa sahip olması gerekecek.

İçindekiler
  1. Aynı gün alım satımda pozisyonları kapatma ve yatırımcı kontrolleri zorunlu olacak
  2. Bir işlem nasıl kâr ya da zarar doğurabilir?
  3. Yatırımcılar ertesi güne kadar bekleyemeyecek
  4. Teminat güvence sağlayacak, ancak maruz kalınan riski artıracak
  5. Kimler işlem yapmaya uygun olacak?
  6. Yalnızca seçilmiş hisseler işleme uygun olacak
  7. Aracı kurumların sermaye ve işleyen sistemlere sahip olması gerekecek
  8. NEPSE işlemleri gerçekleştikleri sırada izleyecek
  9. Danışma sürecini onay ve olası aşamalı başlangıç izleyecek
  10. Öne Çıkanlar

Ön taslak niteliğindeki 2083 tarihli Gün İçi Menkul Kıymet İşlemleri Yönetmeliği, günlük fiyat hareketlerine dayalı işlemler için ayrı bir yöntem oluşturacak. Yatırımcılar hisse alıp aynı gün daha sonra satabilecek veya izin verilen düzenlemeler kapsamında önce satıp süre dolmadan geri alabilecek. Otomatik kapatma sonucunda doğacak kâr, zarar, ücret veya diğer mali yükümlülük yatırımcıya ait olacak.

SEBON olarak bilinen Nepal Menkul Kıymetler Kurulu, Nepal takvimine göre Mangsir ayının 4'üne kadar görüş bildirilmesi çağrısında bulundu. Yönetmeliğin çıkarılabilmesi için hükümet onayı gerekecek; yürürlük tarihini ise kurul belirleyecek. Henüz bir başlangıç tarihi açıklanmadı.

Nepal'de olağan hisse işlemlerinde alıcıların, satın aldıkları hisseleri satmadan önce sahipliği kaydeden elektronik hesap olan demat hesaplarına geçmesini beklemesi gerekiyor. Öneri, uygun yatırımcılar, onaylı aracı kurumlar ve seçilmiş hisseler için ayrı bir işlem imkânı getirecek.

SEBON'un açıkladığı amaçlar arasında işlem hacmini artırmak, alım satımı kolaylaştırmak ve alıcılarla satıcıların piyasa fiyatına ulaşma süreci olan fiyat keşfini iyileştirmek bulunuyor. Taslak, bu hedefe müşteri kontrolleri, önceden sağlanacak mali teminat ve işlemler sürerken yapılacak izlemeyi eşlik ettiriyor.

Reklam

Bir işlem nasıl kâr ya da zarar doğurabilir?

Hisse başına 500 rupiden 100 hisse alan bir yatırımcı, 50.000 rupilik pozisyon açmış olur. Yatırımcı aynı gün daha sonra 100 hissenin tamamını 520 rupiden satarsa elde edeceği tutar 52.000 rupi olur. Ücretler ve diğer geçerli masraflar öncesinde aradaki fark 2.000 rupi kârdır.

Fiyatın 480 rupiye düşmesi sonucu tersine çevirir. Aynı hisselerin satışı 48.000 rupi getirir ve masraflar öncesinde 2.000 rupi zarar doğurur. İşlem giderleri kârı azaltır veya zararı artırır.

Önce satış yapılması işlemlerin sırasını tersine çevirir. 100 hissenin 500 rupiden satılması ve ardından 100 hissenin 480 rupiden alınması, masraflar öncesinde 2.000 rupilik fark bırakır. Hisselerin 520 rupiden geri alınması ise ilk satıştan elde edilen tutardan 2.000 rupi daha fazlaya mal olur.

Nihai kurallar ve işleyiş düzenlemeleri, önce satış yapılmasının koşullarını ve hangi menkul kıymetlerin kullanılabileceğini belirleyecek. Her iki işlem yönünde de önerilen gün içi imkânın temel koşulu, işlemin iki tarafının aynı işlem günü içinde tamamlanması.

Yatırımcılar ertesi güne kadar bekleyemeyecek

Taslak, yatırımcıların açık pozisyonlarını belirlenen süre içinde kapatmasını zorunlu kılacak. Açık pozisyon, henüz tamamlanmamış işlemdir: satın alınmış ancak henüz satılmamış hisseler veya satılmış olup geri alınması gereken hisseler. Ters yöndeki işlemi tamamlamaya genellikle pozisyonu kapatma denir.

50.000 rupiye hisse alıp değerlerinin 47.000 rupiye düştüğünü gören bir müşteri, olağan koşullarda toparlanma bekleyerek gün içi pozisyonunu gece boyunca açık tutamayacak. Müşteri pozisyonu zamanında kapatmazsa aracı kurumun sistemi bunu yapmak ve müşteriyi bilgilendirmek zorunda olacak. Ortaya çıkan mali sonuç yatırımcıya ait olacak.

Reklam

Taslak, SEBON'un belirleyeceği koşullarda işlemin olağan hisse işlemine dönüştürülmesine de izin veriyor. Yatırımcıların gerekli fonlama, teminat ve hisse teslimi koşullarını karşılaması gerekecek. Bu seçenek, izin verilen koşullara ve ilgili işleme bağlı olacak.

Borsa, işlemleri açılış, sürekli işlem, pozisyon kapatma ve son işlem seansları şeklinde düzenleyebilecek. Saatleri ve işleyiş usullerini yayımlayarak müşterilere gün içi işlemlerini tamamlamaları için belirli bir süre tanıyacak.

Teminat güvence sağlayacak, ancak maruz kalınan riski artıracak

Katılan her yatırımcının teminat bulundurması gerekecek. Teminat, işlem riskine karşı güvence olarak tutulan para veya kabul edilen varlık anlamına geliyor. Aracı kurumların yeterli teminat olmadan gün içi işlemlere izin vermesi yasaklanacak.

Taslak; teminat türlerini, oranlarını, hesaplama yöntemlerini ve kabul edilebilir varlıkları SEBON'un belirlemesini öngörüyor. Hisse fiyatlarındaki oynaklık, işlem kolaylığı, işlem hacmi, yatırımcının zararları karşılama kapasitesi ve piyasa koşulları ilgili etkenler arasında yer alacak.

Örnek olarak yüzde 25'lik bir teminat şartının nasıl işleyeceğini düşünelim. 100.000 rupilik pozisyon açan yatırımcının 25.000 rupi teminat bulundurması gerekir. Pozisyon değerinin yüzde 5'i kadar, yani 5.000 rupi zarar edilirse bu tutar başlangıç teminatının yüzde 20'sine denk gelir. Yüzde 25 yalnızca bir örnektir; öneri bunu genel geçer bir zorunluluk olarak belirlemiyor.

Fiyatlar hareket ettikçe teminat şartları değişebilir. Aracı kurumların, teminat yetersiz hâle geldiğinde müşterileri gecikmeden bilgilendirmesi gerekecek. Müşteriler daha fazla para veya teminat sağlamazsa aracı kurumlar yeni emirleri engelleyebilecek, riski azaltabilecek ya da pozisyonları kapatabilecek.

Bu nedenle yatırımcının hem başlangıçta yatırdığı tutarı hem de bu tutarın desteklediği pozisyonun büyüklüğünü değerlendirmesi gerekecek. Hisse fiyatındaki görece küçük bir hareket, yatırımcının yatırdığı fonların çok daha büyük bir bölümünü tüketebilir.

Reklam

Kimler işlem yapmaya uygun olacak?

Aracı kurumların erişim izni vermeden önce müşterileri tek tek değerlendirmesi gerekecek. Önerilen uygunluk kontrolleri; kimlik bilgilerini, mali kapasiteyi, piyasa deneyimini, işlem hedeflerini ve zararları karşılama gücünü kapsıyor.

Değerlendirmede yıllık gelir, yatırım parasının kaynakları, varlıklar, işlem geçmişi, işlem sıklığı ve acil durum fonları incelenecek. Müşteriler ayrıca toplam varlıklarının ne kadarını gün içi işlemlere ayırmayı planladıklarını açıklayacak.

Önerilen tarama, olası yüzde 20'ye varan bir zarara dayanma konusunda mali ve psikolojik kapasitenin değerlendirilmesini içeriyor. Müşteriler düşük, orta ve yüksek risk gruplarına ayrılabilecek. İzin verilen işlem riski de daha büyük emir verme isteklerinden ziyade müşterilerin durumuna göre belirlenecek.

Yatırımcıların müşteri tanımlama bilgilerini sunması, riskleri kabul ettiğini beyan etmesi, işlem sözleşmesini imzalaması ve teminat koşullarını kabul etmesi gerekecek. Dolayısıyla mevcut bir aracı kurum hesabı, önerilen hizmete erişimin yalnızca başlangıç noktası olacak.

Her emir, gerçekleştirilmeden önce ek kontrollerden geçecek. Aracı kurumlar müşterinin talimatını, mevcut teminatı, risk limitlerini ve diğer gerekli koşulları inceleyecek. Bu kontroller, müşteriyi sisteme kabul etme kararı verildikten sonra da sürecek.

Yalnızca seçilmiş hisseler işleme uygun olacak

NEPSE olarak bilinen Nepal Borsası, gün içi işlemlere onay verilen menkul kıymetlerin listesini yayımlayacak. Seçimde piyasa değeri, günlük işlem hacmi, likidite, halka açık işlem görebilen hisse sayısı, fiyat oynaklığı, mali durum ve kurumsal yönetim gibi ölçütler dikkate alınacak.

Likidite, bir hissenin ne kadar kolay alınıp satılabildiğini ifade eder. Özellikle işlemin belirlenen süre dolmadan tamamlanması gerektiğinde önemlidir: yatırımcının pozisyonunu kapatacağı sırada karşısında bir alıcı veya satıcı bulunması gerekir.

Reklam

Koşullar değiştikçe borsa, SEBON'u bilgilendirerek menkul kıymetleri listeye ekleyebilecek, listeden çıkarabilecek veya uygunluklarını askıya alabilecek. Müşterilerin her şirketin uygun olduğunu varsaymak yerine güncel onaylı listeyi kontrol etmesi gerekecek.

İşlem limitleri dört düzeyde uygulanabilecek: bireysel müşteri, aracı kurum veya menkul kıymet şirketi, menkul kıymetin kendisi ve piyasanın geneli. Müşteri limitleri mali kapasiteyi, mevcut teminatı, likiditeyi, piyasa riskini ve işlem görebilecek hisse sayısını dikkate alabilecek.

Aracı kurumların sermaye ve işleyen sistemlere sahip olması gerekecek

Bu imkânı sunmak isteyen aracı kurumların veya menkul kıymet alım satım şirketlerinin SEBON'dan ayrıca onay alması gerekecek. Önerilen asgari ödenmiş sermaye 200 milyon rupi, yani 20 crore rupi. Net varlığın ise ödenmiş sermayeyi aşması gerekecek.

Ödenmiş sermaye, hissedarların işletmeye koyduğu paradır. Net varlık, yükümlülükler düşüldükten sonra kalan varlıkların değeridir. Taslak, şirketlerin her iki mali koşulu da karşılamasını gerektirecek.

Onaylı şirketlerin ayrıca bir risk yönetimi sorumlusu ataması, iç kontrolleri ve güvenli teknolojileri bulundurması, işlem platformuna bağlı sistemler kullanması gerekecek. İşlemler sürerken değişen risk düzeyini tespit edip buna yanıt verebilmeleri beklenecek.

İş sürekliliği ve felaket kurtarma planları da şartlar arasında yer alacak. Bu planlar, kesinti sırasında temel hizmetlerin nasıl sürdürüleceğini ve ciddi bir arızanın ardından sistemlerin nasıl yeniden çalışır hâle getirileceğini düzenliyor. Pozisyonların belirli bir sürede kapatılması gereken bir sistemde bu önemli bir operasyonel konu.

Aracı kurumların müşteri parasını ve hisselerini kendi varlıklarından ayrı tutması ve müşterilerin varlıklarının izinsiz kullanımını önlemesi gerekecek. Ayrıca yatırımcıların hizmetle ilgili sorunları resmî olarak iletebileceği bir şikâyet mekanizması kurulacak.

NEPSE işlemleri gerçekleştikleri sırada izleyecek

Borsanın gün içi işlemleri başlatmadan önce SEBON onayı ve gerekli teknik altyapıya sahip olması gerekecek. Sorumlulukları arasında emir girişi, alım ve satım talimatlarının eşleştirilmesi, işlemlerin teyit edilmesi ve risklerin gerçek zamanlı izlenmesi yer alacak.

Gözetim kapsamında olağan dışı fiyat hareketleri, şüpheli faaliyetler ve piyasa suistimalleri izlenecek. Risk artarsa önerilen kontroller, daha yüksek teminat şartlarına, daha düşük işlem limitlerine veya belirli menkul kıymetlerde gün içi işlemlerin geçici olarak durdurulmasına imkân verecek.

Reklam

SEBON, borsa ve aracı kurumlardan yatırımcı eğitimi sağlamaları da beklenecek. Müşterilerin teminatın doğurduğu mali yükümlülükleri ve işlemleri izin verilen seans içinde tamamlama zorunluluğunu anlaması gerekecek.

Piyasaya olası katkı, alıcılarla satıcıları eşleştirmek için daha fazla fırsat yaratılması. Bir katılımcı gün içinde birkaç kez işlem yaparak faaliyetleri artırabilir ve işlemlerin tamamlanmasını kolaylaştırabilir. Ancak müşteri açısından her yeni işlem, fiyat, zamanlama ve maliyet hakkında yeni bir karar demek.

Uzun vadeli yatırımcılar bir şirketin mali durumuna ve aylar ya da yıllar içindeki beklentilerine odaklanabilir. Gün içi işlem yapanlarsa saatler içindeki hareketleri tahmin etmeye çalışacak; yanıt vermek için daha az zamanları olacak ve belirli bir süre dolduğunda zararı kabul etmeleri gerekebilecek.

Danışma sürecini onay ve olası aşamalı başlangıç izleyecek

SEBON, ön taslak yönetmeliği daha önce hazırladığı bir konsept belgesinden yola çıkarak geliştirdi. Önerilen takvim, danışma sürecinin ardından değişiklik yapılmasına ve daha geniş erişimden önce sınırlı bir başlangıca imkân tanıyor.

  • Asoj 8: SEBON, gün içi işlemlerin uygulanmasına ilişkin konsept belgesini yayımladı.
  • Kartik 19: Ön taslak yönetmeliğin görüş alınması için kamuoyuna açıldığı bildirildi.
  • Mangsir 4: Paydaşların görüşlerini sunmaları için son tarih.
  • Danışma sürecinin ardından: Taslakta değişiklik yapılabilir, hükümet onayı gerekir ve yürürlük tarihini SEBON belirler.

Kurul, imkânı başlangıçta belirli menkul kıymetler, seçilmiş aracı kurumlar ve uygun yatırımcı gruplarıyla sınırlayabilir. Taslak, sistemi piyasanın tamamına bir anda açmak yerine aşamalı olarak uygulamaya koyma seçeneği sunuyor.

Hizmetten yararlanmayı düşünen müşteriler açısından uygulamadaki koşullar birbiriyle bağlantılı çeşitli kararlara bağlı olacak: hangi aracı kurumların onay alacağı, hangi hisselerin uygun sayılacağı, ne kadar teminat gerekeceği, hangi limitlerin uygulanacağı ve pozisyonların ne zaman kapatılacağı. Bu ayrıntılar hem hizmete erişimi hem de yatırımcının riske atabileceği para miktarını belirleyecek.

Öne Çıkanlar

  • SEBON, gün içi hisse işlemlerini önerdi ve görüş bildirmek için Mangsir ayının 4'üne kadar süre tanıdı.
  • Yatırımcıların pozisyonlarını aynı gün kapatması gerekecek; tamamlanmamış işlemleri aracı kurumlar otomatik olarak kapatacak.
  • Katılımcı aracı kurumların en az 200 milyon rupi ödenmiş sermayeye ve bu tutarı aşan net varlığa sahip olması gerekecek.
  • Müşteriler uygunluk kontrollerinden, teminat şartlarından ve işlem limitlerinden geçecek.
  • Yalnızca onaylı menkul kıymetler işleme uygun olacak ve NEPSE faaliyetleri gerçek zamanlı izleyecek.
  • Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce hükümet onayı ve SEBON'un belirleyeceği bir yürürlük tarihi gerekecek.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir