Delhi’de Öğrenciler Vantilatörleri 140 Rupi’lik Hava Temizleyicilere Dönüştürdü: 10 Binden Fazla Öğrenciye Daha Temiz Hava

9 dakikalık okuma
Delhi Students Turn Fans Into Rs 140 Air Purifiers, Bringing Cleaner Air to More Than 10,000 Pupils

Sıradan bir vantilatörle sınıflara çözüm

Diana Award kuruluşuna göre, üretim maliyeti yaklaşık 140 rupi olan bir filtre, Delhi’de 10 binden fazla öğrencinin sınıflarında hava filtrelemesine erişmesine yardımcı oldu. Project Vayu kapsamında geliştirilen cihaz, ayrı bir hava temizleyici satın alma ihtiyacını ortadan kaldırarak sıradan bir masa veya duvar vantilatörünün üzerine takılıyor ve küçük kirlilik parçacıklarını vantilatörün hava akımını kullanarak tutuyor.

İçindekiler
  1. Sıradan bir vantilatörle sınıflara çözüm
  2. Filtre parçacıkları nasıl tutuyor?
  3. Oda testinde kaydedilenler
  4. 140 rupi neleri karşılıyor?
  5. Dört okuldan 10 binden fazla öğrenciye
  6. Öğrenciler ve üretim ortaklığı
  7. Projenin gelişimi
  8. Ödülün takdir ettiği çalışmalar ve genişleme için gerekenler
  9. Öne Çıkanlar

Sanskriti School’da 12. sınıf öğrencisi olan Krish Aggarwal, bu girişimdeki çalışmaları nedeniyle 2026 Diana Award Onur Listesi’ne seçildi. Project Vayu’yu Vasant Valley School’da 11. sınıf öğrencisi olan Samarth Meattle ile birlikte kurdu. Girişim, geleneksel hava temizleyicileri satın almanın ve bakımını yapmanın zor olabildiği, gelirleri kısıtlı ailelere hizmet veren okullara odaklanıyor.

Projenin pilot uygulamasında 295 sınıfa 602 filtre takılarak yaklaşık 8 bin öğrenciye ulaşıldı. Okullara filtreler ücretsiz veriliyor, yenileri her ay teslim ediliyor ve ihtiyaç duyulan sınıflara vantilatör sağlanıyor. Planlanan bir sonraki genişleme kapsamında Yeni Delhi’deki 45 okula daha ulaşılması hedefleniyor.

140 rupi, tüm cihazın değil yedek filtrenin üretim maliyetidir. Uygulamadaki cazibesi, okulların hâlihazırda sahip olabileceği ekipmanlardan yararlanmasından geliyor: Hava akımını vantilatör sağlarken filtrelemeyi çıkarılabilir bir kılıf yapıyor.

Project Vayu, kapalı bir odada yapılan testte PM2.5 yoğunluğunun bir saat içinde metreküp başına 158 mikrogramdan 11 mikrograma düştüğünü belirtiyor. Ödülün getirdiği tanınırlıkla birlikte bu veriler, düşük maliyetli malzemeleri, kolay kurulumu ve okullara düzenli desteği bir araya getiren tasarıma duyulan ilgiyi açıklıyor.

Reklam

Filtre parçacıkları nasıl tutuyor?

Project Vayu, elektrik yükü taşıyan liflerden üretilen elektret filtre malzemesi kullanıyor. Hava bu liflerin arasından geçerken lifler ince parçacıkları çekip tutuyor. Basit bir benzetmeyle, yüklü bir cismin küçük kâğıt parçalarını statik elektrikle kendine çekmesine benziyor; ancak filtre özellikle havadaki kirliliği tutacak şekilde tasarlandı.

PM2.5, çapı 2,5 mikrometre veya daha küçük olan parçacıklı maddeleri ifade eder. Bu parçacıklar akciğerlerin derinlerine kadar ulaşabilecek kadar küçüktür. Delhi’de kirli dış hava kapı, pencere ve diğer açıklıklardan sınıflara girebildiği için çocuklar hem içeride hem dışarıda bu kirliliğe maruz kalıyor.

Elastik kenar, filtreyi masa veya duvar vantilatörünün ızgarasına sabitliyor. Vantilatör çalışınca hava akımı malzemeyi balon biçiminde şişiriyor. Projenin kurucularına göre öğretmenler filtreyi alet, yapıştırıcı veya teknik destek kullanmadan bir dakikadan kısa sürede takabiliyor ya da değiştirebiliyor.

Şişen biçim, malzemeye beş fitkareden fazla filtreleme yüzeyi sağlıyor; standart bir vantilatörün ön yüzeyinde bu alan yaklaşık 1,4 fitkare. Bu ölçülere göre filtrenin yüzey alanı üç buçuk kattan fazla. Hava akımını daha geniş bir alana yaymak, parçacıklar tutulurken havanın malzemeden geçmesini kolaylaştırıyor.

Project Vayu, 0,23 inç su sütunu basınç düşüşü bildiriyor. Basınç düşüşü, filtrenin hareket eden havaya ne kadar direnç gösterdiğini ifade eder. Bu direncin düşük tutulması önemlidir; çünkü sıradan bir vantilatörün havayı mevcut motor gücüyle malzemeden geçirmesi gerekir.

Oda testinde kaydedilenler

Project Vayu’nun bildirdiği test, metreküp başına 158 mikrogram PM2.5 yoğunluğuyla başladı ve 60 dakika sonra 11 mikrogramda sona erdi. Bu, metreküp başına 147 mikrogramlık, yani yaklaşık yüzde 93’lük bir düşüşe karşılık geliyor. Ölçüm, belirli bir hava hacminde ne kadar ince parçacıklı kirlilik bulunduğunu gösteriyor.

Proje, testin yaklaşık 168 fitkarelik kapalı bir odada yapıldığını belirtiyor; Aralık 2024 tarihli bir açıklamada ise oda büyüklüğü yaklaşık 200 ila 250 fitkare olarak verilmişti. Her iki açıklamada da bir saat içinde yüzde 90’dan fazla düşüş bildirildi.

Sonucu açıklarken odanın büyüklüğü ve kapalı alan kullanılması önem taşıyor. Kapı veya pencereleri açık bir sınıfa dışarıdan sürekli parçacık girebilir. Odadaki kişi sayısı, kullanılan vantilatörler ve içeri giren dış hava miktarı, filtrelemenin gerçekleştiği koşulları etkiler.

Performans verileri Project Vayu’ya atfediliyor. Bağımsız bir test protokolüne, tekrarlanan denemelere ve kullanılan sınıflarda yapılan ölçümlere ilişkin ayrıntılar verilmedi. Bu nedenle sistemi değerlendiren okulların önünde, projenin belirli bir test sonucu ile sınıflardaki uygulamadan edinilen pratik deneyim bulunuyor.

Reklam

140 rupi neleri karşılıyor?

Project Vayu, üretim maliyetini filtre malzemesi için 85 rupi, elastik kenar için 15 rupi, dikiş ve nakliye için 40 rupi olarak belirtiyor. Bu kalemlerin toplamı 140 rupi ediyor; toplam maliyetin yaklaşık yüzde 61’ini filtreleme malzemesi oluşturuyor.

Programa katılan okullar filtreleri bu bedeli kendileri ödemeden alıyor. Girişim, ihtiyaç duyulan yerlere vantilatör de sağlıyor ve yeni filtreleri her ay teslim ediyor. Okullar açısından maliyetin düşük olması hem tasarımın ucuzluğuna hem de üretim ve dağıtım giderlerini karşılayan desteğe bağlı.

Aralık 2024 tarihli bir açıklamada farklı bir fiyatlandırma düzeni belirtilmişti: Bağışlarla desteklenen okul filtreleri için 150 rupi artı mal ve hizmet vergisi, perakende filtreler içinse 500 rupi artı vergi. Masa vantilatörlerinin fiyatı da yaklaşık 2.000 rupi artı vergi olarak verilmişti. Bu rakamlar o dönemdeki okul ve perakende fiyatlarını, 140 rupi ise bugün belirtilen üretim maliyetini ifade ediyor.

Filtrelerin yenilenmesi düzenli bir gider oluşturuyor. Tanesi 140 rupiden, her ay bir yeni filtre kullanılması 12 ayda, programa ilişkin diğer maliyetler hariç, 1.680 rupilik üretim maliyeti demek. Bir sınıfta birden fazla filtre kullanılıyorsa aynı sayıda yedek filtre gerekiyor.

Önceki açıklamada, çevredeki parçacık yoğunluğuna bağlı olarak kirliliğin en yüksek olduğu dönemlerde filtrelerin iki hafta ile bir ay arasında kullanılabileceği tahmin edilmişti. Güncel aylık teslimat modeli öğretmenlere düzenli bir yenileme takvimi sunarken önceki kısa kullanım süresi tahmini, yoğun kirliliğin malzeme ihtiyacını artırabileceğini gösteriyor.

Dört okuldan 10 binden fazla öğrenciye

Pilot uygulamada Delhi ve çevresindeki Ulusal Başkent Bölgesi’nde bulunan dört okula 602 filtre dağıtıldı. Filtreler 295 sınıfa takıldı ve yaklaşık 8 bin öğrenciye ulaşıldı. Bu, sınıf başına ortalama ikiden biraz fazla filtre anlamına geliyor; ancak her bir sınıfa takılan filtre sayısı açıklanmadı.

Diana Award kuruluşunun profilinde, Project Vayu’nun dezavantajlı topluluklara hizmet veren okullara dağıtım yaparak sonrasında 10 binden fazla öğrenciye fayda sağladığı belirtiliyor. Pilot uygulamada ulaşılan yaklaşık 8 bin öğrenciyle karşılaştırıldığında, sonraki rakam 2 binden fazla artışa işaret ediyor.

Kurucuların sınıflara odaklanmasının nedeni, aileleri evde hava temizleyici almaya gücü yetmeyen çocuklar ve benzer mali kısıtlarla karşılaşan okullar için duydukları kaygı. Filtreleri okullara yerleştirmek, projenin her haneye ayrı bir cihaz dağıtmak yerine tek bir kurum aracılığıyla çocuk gruplarına ulaşmasını sağlıyor.

Sistemin çalışır durumda kalmasında öğretmenlerin de doğrudan rolü var. Elastik kılıfı kendileri takabildiği için filtre değişimi, her sınıfa bir teknisyenin gelmesini gerektirmiyor. Süreçteki devamlı çalışma; filtre üretimine, teslimatına ve okullara düzenli malzeme ulaştırılmasına odaklanıyor.

Reklam

Öğrenciler ve üretim ortaklığı

Aggarwal ve Samarth Meattle, Project Vayu’nun mevcut kurucuları olarak belirtiliyor. Savya Meattle, Stanford Üniversitesi’nde eğitim almak üzere ayrılmadan önce girişimin ilk şekillenmesine katkıda bulundu. Aralık 2024 tarihli açıklamada üçü de kurucu olarak anılmış; o dönemde Savya’nın 12., Aggarwal’ın 10. ve Samarth’ın 9. sınıfta olduğu belirtilmişti.

Merkezi Massachusetts’te bulunan filtreleme malzemeleri üreticisi Hollingsworth & Vose, öğrencilerle araştırma ve geliştirme çalışmalarında iş birliği yaptı. Şirket, girişime 700 metre filtre malzemesi sağlayarak tasarımın geliştirilmesi ve dağıtılması için gerekli malzemeyi sundu.

Ortaklık, projenin iki farklı yönünü bir araya getiriyor: Öğrencilerin sınıflarda hava filtrelemesini uygun maliyetli hâle getirme çabası ile bir üreticinin parçacıkları tutan malzemelerdeki deneyimi. Uygun malzemeyi seçmek tasarımın temel unsurlarından biri; filtre ince kirlilik parçacıklarını tutarken sıradan bir vantilatörün havayı içinden geçirmesine de izin vermeli.

Project Vayu, filtre tasarımının telif hakkının kendisinde olduğunu belirtiyor; Aralık 2024 tarihli açıklamada ise öğrencilerin ve Hollingsworth & Vose’un telif hakkı için ortak başvuruda bulunduğu söylenmişti. Şirket ayrıca pilot uygulama için malzeme sponsorluğu yaparak okullara ilk dağıtımın desteklenmesine yardımcı oldu.

Projenin gelişimi

Project Vayu’nun kamuoyuna açıklanan dönüm noktaları, ilk okul pilotundan genişleme programına ve uluslararası tanınırlığa uzanıyor. Önceki bazı rakamların tamamlanmış kurulumları değil hedefleri ifade etmesi, girişimin ne kadar ilerlediğini takip ederken önem taşıyor.

  • 19 Aralık 2024: Proje açıklamasında dört okulda ve 295 sınıfta 602 filtre kullanıldığı, yaklaşık 8 bin öğrenciye ulaşıldığı kaydedildi.
  • 2025 hedefi: Ekip, okullara 5 bin filtre takmayı hedefledi; uzun vadede Kuzey Hindistan’da 30 binden fazla filtreye ulaşma amacı belirledi.
  • 2026’da tanınma: Aggarwal, Diana Award Onur Listesi’ne seçildi; ödülü veren kuruluş, girişimin 10 binden fazla öğrenciye ulaştığını belirtti.
  • Planlanan sonraki uygulama: Ekip, ulusal çapta genişleme hedefini dile getirirken Yeni Delhi’deki 45 okula daha ulaşmaya hazırlanıyor.

Girişimin kurucu ortaklarından ve Vasant Valley School öğrencisi Samarth Meattle, gelişim sürecini ve genişleme planlarını şöyle anlattı:

"Projeye üç yıl önce başladık ve geçen yıl pilot uygulama yaptık. Bu yıl projeyi genişletiyoruz; Delhi’yle sınırlı kalmasını istemiyor, ülke geneline yaymayı hedefliyoruz," dedi Meattle.

Aralık 2024 tarihli açıklamada da pilot uygulamanın 602 filtre ve 295 sınıftan oluştuğu kaydedilmişti. Tarihi belirtilen bu rakamlar, pilot uygulamanın ölçeğine dair en açık referansı sunuyor. Daha önce belirlenen 5 bin ve 30 bin filtre hedeflerinin tamamlandığına ilişkin bir açıklama yapılmadı.

Reklam

Ödülün takdir ettiği çalışmalar ve genişleme için gerekenler

Diana Award, Galler Prensesi Diana’nın anısına gençleri toplumsal çalışmalar ve insani yardım faaliyetleri nedeniyle takdir etmek amacıyla kuruldu. Aggarwal’ın 2026 Onur Listesi’ne seçilmesi; iç mekân hava kirliliği konusundaki çalışmalarını, kanıta dayalı çevre önlemlerine yönelik savunuculuğunu ve gençlerin katılımının artırılmasına katkısını takdir ediyor.

Programa katılan okullar için doğrudan fayda pratik nitelikte: Ayrı bir hava temizleyici satın almadan filtrelemeye erişim, öğretmenlerin kurabileceği bir sistem ve girişim tarafından sağlanan yedek filtreler. Bu düzenlemeler, program açısından filtrenin biçimi veya fiyatı kadar önemli.

45 okul daha programa katılacaksa, malzeme ve hazır filtrelerin düzenli olarak daha fazla miktarda sağlanması gerekecek. Kurucular, daha fazla devlet okuluna ulaşmak için Delhi’deki kamu kurumları, yardım kuruluşları ve kurumsal sponsorlarla çalışmayı hedefliyor. Bu uygulamanın ne zaman tamamlanacağına ilişkin bir tarih verilmedi.

Pilot uygulamanın rakamları, genişlemenin neden yalnızca okul sayısını artırmaktan ibaret olmadığını gösteriyor. 295 sınıfta 602 filtre kullanıldı ve her filtrenin belirli aralıklarla yenilenmesi gerekiyor. Bu nedenle daha büyük bir programın sınıf ve vantilatör sayısının yanı sıra düzenli üretim ve teslimat maliyetlerini de hesaba katması gerekiyor.

Project Vayu, ekipman maliyetini düşük tutmak için mevcut vantilatörlerden yararlanırken sınıflardaki parçacıklı kirliliği azaltmayı amaçlıyor. Projenin öncelikli hedefi, modeli daha fazla okula yaymak ve filtrelerin kullanımda kalmasını sağlayan yenileme hizmetini sürdürmek.

Öne Çıkanlar

  • Project Vayu filtrelerinin tanesi yaklaşık 140 rupiye üretiliyor ve sıradan masa veya duvar vantilatörlerine takılıyor.
  • Krish Aggarwal, girişimdeki çalışmaları nedeniyle 2026 Diana Award Onur Listesi’ne seçildi.
  • Pilot uygulamada dört okulda 295 sınıfa 602 filtre takılarak yaklaşık 8 bin öğrenciye ulaşıldı.
  • Diana Award kuruluşu, projenin daha sonra 10 binden fazla öğrenciye fayda sağladığını belirtiyor.
  • Okullara filtreler ücretsiz veriliyor; ihtiyaç duyulan yerlere vantilatör sağlanıyor ve filtreler her ay yenileniyor.
  • Project Vayu, kapalı bir odada bir saat süren testte PM2.5 yoğunluğunun metreküp başına 158 mikrogramdan 11 mikrograma düştüğünü bildiriyor.
  • Ekip, Yeni Delhi’deki 45 okula daha ulaşmayı ve uzun vadede Hindistan’ın diğer bölgelerindeki okullara da yayılmayı planlıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir