Vakaların yaklaşık 180.000'ini çocuklar oluşturuyor
Endonezya Sağlık Bakanlığı, orman ve arazi yangınlarından etkilenen yedi ilde ve 63 ilçe ile kentte 401.586 akut solunum yolu enfeksiyonu vakası kaydedildiğini, toplam vakaların yaklaşık yüzde 45'ini dokuz yaş ve altındaki çocukların oluşturduğunu açıkladı. Kümülatif vaka sayısı, o gün eklenen 3.906 vakayla birlikte 2 Kasım 2026'da Batı Endonezya Saati ile 16.00'da bu düzeye ulaştı.
İçindekiler
- Vakaların yaklaşık 180.000'ini çocuklar oluşturuyor
- Sağlık acil durumu nasıl büyüdü?
- En ağır yük kimlerin üzerinde?
- Orta Kalimantan'ın iki bölgesinde hava tehlikeli
- İl genelindeki eğilimler neden yerel düzeyde izlenmeli?
- Oksijene erişim ve tıbbi bakım
- Milyonlarca maske ve genişleyen bakım ağı
- Köylerde sığınma alanları ve gezici hizmetler çağrısı
- Yangınlarla mücadele sürerken sağlık koruma çalışmaları da devam ediyor
- Öne Çıkanlar
Bakanlık Sözcüsü Widyawati, verileri 4 Kasım'da Doğu Cakarta'daki Ulusal Afet Yönetim Ajansı'nda (BNPB) açıkladı. Sağlık acil durumu, uzun süren yangınların toplulukları dumana maruz bıraktığı ve klinikler, hastaneler ile acil tıbbi malzemeler üzerinde sürekli baskı yarattığı Sumatra ve Kalimantan'ın bazı bölgelerini kapsıyor.
Hava izleme verileri, 3 Kasım'da Kotawaringin Timur ve Palangka Raya'da tehlikeli koşullar görüldüğünü ortaya koydu. Widyawati'nin özellikle endişe duyduğunu belirttiği Doğu Kalimantan'da solunum yolu enfeksiyonları artarken, diğer bazı illerde vaka eğilimi düşüş gösterdi.
Hükümet yaklaşık 3,8 milyon maske dağıttı; oksijen ekipmanı, sağlık personeli ve sevk hastanelerini hazır hale getirdi. Bir milletvekili daha sonra gezici sağlık hizmetlerinin artırılması ve köylerde dumana karşı korunaklı odalar oluşturulması çağrısı yaptı. Bu çağrı, sağlık hizmetlerinden uzakta yaşayan ya da açık havada çalışmaktan kaçınamayan kişilere dikkat çekti.
Sağlık acil durumu nasıl büyüdü?
Bakanlığın daha önceki verilerine göre 18 Ağustos ile 21 Eylül arasında, etkilenen 63 ilçenin bulunduğu altı ilde yaklaşık 175.000 solunum yolu enfeksiyonu vakası kaydedilmişti. Bakanlık Sözcüsü Berton Panjaitan, bu sayının beş yaş altı çocuklardaki 40.363 vakayı da kapsadığını söyledi.
2 Kasım'a gelindiğinde kümülatif toplam, eylül ayındaki veriye kıyasla yaklaşık 226.586 vaka, yani yaklaşık yüzde 129 artmıştı. İzleme alanı da altı ilden yedi ile genişlemişti. Toplamları karşılaştırırken kapsam değişikliğini göz önünde bulundurmak gerekiyor: Sonraki veri, daha geniş bir il alanının yanı sıra hastalık vakalarının kaydedildiği ek haftaları da içeriyor.
Önemli tarihler, yangınlarla mücadele, sağlık takibi ve daha fazla koruma talebinin nasıl geliştiğini gösteriyor:
- Haziran 2026'dan itibaren: Kurak hava, Sumatra ve Kalimantan'daki yangınları şiddetlendirdi.
- 18 Ağustos-21 Eylül: Bakanlık, altı ilde yaklaşık 175.000 solunum yolu enfeksiyonu vakası kaydetti.
- 2 Kasım, saat 16.00: Kümülatif vaka sayısı yedi ilde 401.586'ya ulaştı.
- 3 Kasım, saat 09.00: Hava izleme verilerinde iki ilçe veya kentte hava tehlikeli, 15 ilçe ve kentte ise sağlıksız olarak sınıflandırıldı.
- 4 Kasım: Widyawati, son sağlık verilerini ve müdahale önlemlerini açıkladı.
- 5 Kasım: Milletvekili Asep Romy Romaya, sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi ve dumana karşı koruma çağrısında bulundu.
En ağır yük kimlerin üzerinde?
Sıfır-beş yaş grubunda 91.913, altı-dokuz yaş grubunda ise 87.704 vaka kaydedildi. İki grup birlikte 179.617 vakaya, yani bakanlığın kümülatif toplamının yaklaşık yüzde 44,7'sine karşılık geliyor.
60 yaş üzerindekilerde 56.092 vaka görüldü. Bu grup, dokuz yaş ve altındaki çocuklarla birlikte değerlendirildiğinde toplam vaka sayısı 235.709'a, yani kaydedilen tüm enfeksiyonların yaklaşık yüzde 58,7'sine ulaşıyor. Veriler, sağlık yetkililerinin küçük çocuklara ve yaşlılara neden özel olarak odaklandığını ortaya koyuyor.
Bakanlık ayrıca 590 hamile kadın, astım hastası 1.530 kişi ve açık havada çalışan 8.086 kişiyi özel takibe aldı. Bu gruplar, maruziyetleri veya sağlık durumları nedeniyle daha yakından izlenmesi gereken kişileri kapsıyor. Astım hastalarının sayısı için 3.530 olarak verilen çelişkili bir veri de yayımlandı; bakanlık bu farkı açıklığa kavuşturmadı.
Açık havada çalışanlar pratik bir güçlükle karşı karşıya: Dumandan kaçınmak, gelir elde ettikleri işi bırakmaları anlamına gelebilir. Astım hastalarının solunum yolları iltihaplanıp daralabildiği için kirli hava onlar açısından ayrıca endişe yaratıyor. Hamile kadınlar, küçük çocuklar ve yaşlılar da bakanlığın koruma çalışmalarında öncelikli gruplar arasında yer alıyor.
Eylül ayındaki verilerde “beş yaş altı” kategorisi kullanılırken, kasım verileri sıfır-beş yaş grubunu belirtiyor. Bu nedenle iki yaş grubu arasındaki artış oranını kesin olarak karşılaştırmaktansa, her iki dönemde de küçük çocukların vaka yükünün yüksek olduğunu söylemek daha doğru.
Orta Kalimantan'ın iki bölgesinde hava tehlikeli
Endonezya Hava Kirliliği Standart İndeksi'ne (ISPU) göre, 3 Kasım saat 09.00'da Kotawaringin Timur ilçesinde PM2.5 indeksi 580, Palangka Raya'da ise 348 olarak ölçüldü. Her iki bölgede de hava tehlikeli olarak sınıflandırıldı. 15 ilçe ve kentte ise hava sağlıksızdı.
PM2.5, çapı 2,5 mikrometre veya daha küçük olan ince havadaki parçacıkları ifade ediyor. Küçük boyutları, bu parçacıkların akciğerlerin derinlerine ulaşmasına imkân tanıyor. ISPU aracılığıyla duyurulan değerler, kirlilik ölçümlerini sağlık riskinin düzeyini tanımlayan kategorilere dönüştüren indeks verileridir.
Doğu Kalimantan'daki West Kutai ilçesinde 2 Kasım sabahı PM2.5 indeksi 164 olarak ölçüldü; bu değer sağlıksız hava kategorisinde yer aldı. Bu yerel ölçüm, yetkililerin solunum yolu hastalıklarındaki artıştan özellikle kaygı duyduğu ildeki kirliliği somut biçimde ortaya koyuyor.
Ölçümler, belirli yer ve zamanlardaki koşulları yansıtıyor. Dışarıda vakit geçirmenin güvenli olup olmadığına karar vermeye çalışan bölge sakinleri için, il genelinde enfeksiyon sayıları düşmeye başlamış olsa bile yerel hava kalitesi kategorisi önemini koruyor.
İl genelindeki eğilimler neden yerel düzeyde izlenmeli?
Widyawati'nin 4 Kasım'daki bilgilendirmesine göre Orta Kalimantan, Güney Sumatra ve Riau'da solunum yolu enfeksiyonu vakaları düşüş eğilimindeydi. Doğu Kalimantan ve Batı Kalimantan'da ise artış görüldüğü belirtildi. Bilgilendirmeye ilişkin çelişkili bir anlatımda Batı Kalimantan, vakaların düştüğü iller arasında sayıldı; Doğu Kalimantan'da durumun kötüleştiği ise tutarlı biçimde belirtildi.
Widyawati, Doğu Kalimantan'daki sağlık kuruluşlarında takibin sıkılaştırılması ve hazırlıkların artırılması çağrısı yaptı. Orta Kalimantan ise farklı sağlık göstergelerinin farklı zamanlarda değişebileceğini ortaya koyuyor: Enfeksiyon eğilimi düşerken Kotawaringin Timur ve Palangka Raya'da hava hâlâ tehlikeliydi.
Bazı bölgeler için günlük yerel vaka sayıları da açıklandı. Riau'da bir günde yaklaşık 23, Batı Kalimantan'da altı vaka ile zirve görüldü; Güney Kalimantan'daki sağlık kuruluşlarında ise günde sıfır ile dört arasında vaka kaydedildi. Ülke genelinde eklenen 3.906 vaka ile birlikte duyurulan bu düşük yerel sayıların hangi kapsamı içerdiği belirtilmedi.
İzleme çalışmaları kapsamında Güney Kalimantan'daki Banjarbaru, Riau'daki Pekanbaru ve Batı Kalimantan'daki Pontianak nüfus yoğunluğunun yüksek olduğu bölgeler olarak belirlendi. Büyük kent nüfusları ve diğer yerlerde kötüleşen eğilimler farklı hizmet ihtiyaçları doğuruyor; malzeme ve personelin yerel koşullara göre yönlendirilmesi gerekiyor.
Oksijene erişim ve tıbbi bakım
Riau, solunum sorunu yaşayan hastalara destek olmak için 10 oksijen merkezi kurdu. Widyawati, bakanlığın yalnızca merkezlerin sayısını değil, tedaviye ihtiyacı olan kişilerin bu merkezlere gerçekten ulaşıp ulaşamadığını da önemsediğini söyledi.
Sağlık Bakanlığı Sözcüsü Widyawati, erişimin müdahale çalışmalarının temel unsurlarından biri olduğunu belirtti:
"Bizi kaygılandıran yalnızca oksijen merkezlerinin bulunması değil, oksijen desteğine ihtiyaç duyan kişilerin, özellikle solunum sorunu yaşayanların, bu desteğe kolayca erişebilmesini sağlamaktır," dedi.
İngilizcede çoğunlukla ARI, Endonezcede ise ISPA kısaltmasıyla anılan akut solunum yolu enfeksiyonu, solunum yollarını etkileyen enfeksiyonlar için kullanılan genel bir terimdir. Duman solunum yollarını tahriş ederek mevcut solunum sorunlarını ağırlaştırabilir. Akciğerleri etkileyen zatürre ise daha yoğun tıbbi müdahale gerektirebilir.
Widyawati, bazı bölgelerde vaka sayılarının düşmesinin ağır hastalıklara yönelik dikkati azaltmaması gerektiği uyarısında bulundu. Özellikle küçük çocukların, yaşlıların ve başka sağlık sorunları bulunan hastaların bakım gereksinimine dikkat çekti:
"Teyakkuzumuzu kaybetmemeliyiz. Zatürre, özellikle küçük çocuklar, yaşlılar ve eşlik eden hastalıkları bulunan kişiler gibi hassas gruplar için tıbbi müdahale gerektiren ciddi bir sağlık sorunudur," dedi.
Milyonlarca maske ve genişleyen bakım ağı
Bakanlık, Güney Kalimantan, Orta Kalimantan, Batı Kalimantan, Doğu Kalimantan, Jambi, Riau ve Güney Sumatra'ya yaklaşık 3,8 milyon maske dağıttı. Son sağlık müdahalesinin coğrafi odağını bu yedi il oluşturuyor.
Diğer yardımlar arasında 280 oksijen konsantratörü, 939 oksijen tüpü ve 41.000 çift tıbbi eldiven bulunuyor. Konsantratör çevredeki havayı alıp daha yüksek yoğunlukta oksijen sağlarken, tüplerde oksijen depolanıyor. Her iki ekipman da hastaların ek oksijene ihtiyaç duyduğu durumlarda tıbbi bakıma destek olabiliyor.
Bakanlık ayrıca koruyucu ekipman, hava temizleme cihazları, ilaç, vitamin, ek gıda ve başka tıbbi malzemeler gönderdi. Widyawati, yardımların her sağlık kuruluşunun ihtiyacına göre, risklerin ve tedavi taleplerinin daha yüksek olduğu bölgelere öncelik verilerek dağıtıldığını söyledi.
Hazırlanan sağlık hizmetleri ağı; 1.691 toplum sağlığı merkezi birimini, 360 sevk hastanesini, 87 halk sağlığı laboratuvarını ve 119 numaralı Kamu Güvenliği Merkezi hizmetini kapsıyor. Müdahale çalışmalarına destek vermek üzere doktorlar, hemşireler, ebeler, eczacılar, beslenme uzmanları ve ambulans sürücüleri görevlendirildi.
Bölge sakinleri açısından bu ağın pratik değeri, ilk başvurudan tedaviye uzanan sürece bağlı: Yakındaki bir hizmet noktasını bulmak, değerlendirmeden geçmek ve gerektiğinde hastaneye ulaşmak. Veriler kapsamlı bir müdahale yürütüldüğünü gösterirken, gezici sağlık hizmeti çağrıları bu tesislere kolayca ulaşamayan topluluklara odaklanıyor.
Köylerde sığınma alanları ve gezici hizmetler çağrısı
Endonezya Temsilciler Meclisi'nin Ulusal Uyanış Partisi üyesi ve IX. Komisyon milletvekili Asep Romy Romaya, pusuladan etkilenen topluluklara yönelik hizmetlerin güçlendirilmesi için 5 Kasım'da bakanlığa çağrıda bulundu. Talepleri arasında ilaç, solunum koruyucu maske, oksijen tüpü ve toplum sağlığı merkezleri ile hastanelerde yeterli sağlık personeli bulunması yer aldı.
Asep, sağlık noktaları ve gezici sağlık hizmetlerinin özellikle solunum yolu vakalarının hâlâ arttığı uzak bölgelere öncelik vermesini istedi. Sağlık ekiplerinin bölge sakinlerine daha yakın hizmet sunması, etkilenen topluluklarla mevcut sağlık kuruluşları arasındaki mesafeyi azaltabilir.
Ayrıca açık havada çalışanlara ve yakındaki bölge sakinlerine ücretsiz solunum koruyucu maske dağıtılmasını, dağıtımın da eşit biçimde yapılmasını istedi. Solunum maskeleri, havadaki ince parçacıkları filtrelemek üzere tasarlanıyor. Asep'in talebi bu tür korumaya odaklanırken, bakanlığın 3,8 milyon maske dağıtımına ilişkin açıklamasında maskelerin türü belirtilmedi.
Asep, köy ve mahalle yönetimlerinin hassas durumdaki bölge sakinleri için klima ve hava temizleme cihazlarıyla donatılmış odalar hazırlaması gerektiğini söyledi. Bu odalar, dumanın yoğunlaştığı zamanlarda astım hastalarına ve yaşlılara sığınabilecekleri bir yer sağlayabilir. Öneriler ek önlem talepleriydi; uygulama için herhangi bir takvim açıklanmadı.
Yangınlarla mücadele sürerken sağlık koruma çalışmaları da devam ediyor
Hükümetin acil durumun önceki aşamasında açıkladığı verilere göre Endonezya, ağustos ayından itibaren yangınlarla mücadele için 64 uçak ve 54.394 personel görevlendirdi. Haziran ayından bu yana etkili olan kurak koşullar, Sumatra ve Kalimantan'da yangınların yayılmasına zemin hazırladı; duman Malezya ve Singapur'u da etkiledi.
Japonya, Kalimantan'daki operasyonlara üç CH-47 Chinook helikopteri ve hava mürettebatı ile destek personeli dâhil yaklaşık 180 askerle destek verdi. Helikopterler, yangın bölgelerine su taşıyıp bırakmak amacıyla su bombardımanında kullanıldı.
Japonya Deniz Öz Savunma Kuvvetleri'ne ait JS Kunisaki gemisi, Japon ekipman ve personelini taşıdı. Japonya Savunma Bakanlığı'na göre geminin Ketapang yakınlarında açık denizde konuşlanması, yangınla mücadele çalışmalarının iki noktadan yürütülmesini sağladı.
Sağlık müdahalesinin, yangınları söndürmekten farklı ve acil bir görevi var: Dumana maruziyeti azaltmak ve hâlihazırda hastalanan kişileri tedavi etmek. Widyawati ayrıca duman ve tozun gözleri tahriş edebileceği uyarısında bulundu. Bölge sakinlerine dumandan kaçınmalarını, gözlerinde ağrı veya kaşıntı hissettiklerinde gözlerini ovuşturmamalarını tavsiye etti.
Genel tablo, yerel ilerlemenin eşit olmadığı bir acil duruma işaret ediyor. Bazı illerde enfeksiyon sayıları azalmış olsa da Orta Kalimantan'daki tehlikeli kirlilik, Doğu Kalimantan'da artan hastalık vakaları ve etkilenen çocukların yüksek sayısı, tıbbi hizmetlere erişimi ve dumana karşı korunmayı müdahalenin merkezinde tutuyor.
Öne Çıkanlar
- Sağlık Bakanlığı, 2 Kasım 2026'ya kadar yedi ilde ve 63 ilçe ile kentte 401.586 solunum yolu enfeksiyonu vakası kaydetti.
- Dokuz yaş ve altındaki çocuklarda 179.617 vaka görüldü; bu, toplamın yaklaşık yüzde 44,7'sine karşılık geliyor.
- 3 Kasım'da Kotawaringin Timur ve Palangka Raya'da hava tehlikeli olarak ölçüldü; 15 ilçe ve kentte ise hava sağlıksızdı.
- Doğu Kalimantan'daki artan vaka eğilimi, daha sıkı takip ve sağlık kuruluşlarında hazırlıkların güçlendirilmesi çağrılarına yol açtı.
- Bakanlık yaklaşık 3,8 milyon maske dağıttı; oksijen ekipmanını, sağlık ekiplerini ve sağlık kuruluşları ağını hazır hale getirdi.
- Ek talepler arasında uzak topluluklara gezici sağlık hizmeti, ücretsiz solunum koruyucu maskeler ve köylerde dumana karşı korunaklı odalar bulunuyor.






