Bir alg genomu hayvan hücrelerinde kendine yer buldu
Japon araştırmacılar, memeli hücrelerinin içinde alg genomunun tamamını koruyan hibrit hücreler üretti. Bu çalışma, hayvan hücrelerine bitkilerin bazı yararlı özelliklerini kazandırma fikrini gerçeğe bir adım daha yaklaştırdı. Üniversitenin açıklamasına göre hücreler 150 nesilden fazla bölünmeye devam etti, ancak fotosentez yapamadı.
İçindekiler
- Bir alg genomu hayvan hücrelerinde kendine yer buldu
- Bu küçük alg neden seçildi?
- Ekip hücreleri nasıl bir araya getirdi?
- Hücre kaynaşması, algleri yutmaktan çok daha etkili oldu
- Alg DNA'sının ne kadarı korundu?
- Yabancı kromozomlar kalıcı olarak hücrelere yerleşti
- Susturulma, yabancı DNA'nın korunmasına yardımcı oldu
- Fotosentez neden hâlâ mümkün değil?
- Bu çalışma gıda ve ilaç üretimini nasıl değiştirebilir?
- Öne Çıkanlar
12 Kasım 2026'da Nature Communications dergisinde yayımlanan araştırmada, Cyanidioschyzon merolae adlı küçük bir kırmızı alg, Çin hamsteri ve insan hücreleriyle birleştirildi. Genom dizilemesi, en eksiksiz hamster hibritinde alg genomunun yüzde 100'ünü kapsayan materyal bulunduğunu ortaya koydu. Ancak aktarılan alg genlerinin yüzde 95'inden fazlası sessiz kaldı.
Ekipte Tokyo Üniversitesi, Tokyo Bilim Enstitüsü ve Kindai Üniversitesi'nden araştırmacılar yer aldı. Nature Communications'ta yayımlanan ve Ökaryotik hücrelerde genom ölçeğinde yatay gen aktarımını epigenetik denetim mümkün kılıyor başlığını taşıyan araştırma, hayvan hücrelerinin yabancı DNA'yı kimyasal olarak işaretleyip etkinliğini baskılayarak büyük miktarlarda DNA'yı nasıl barındırabildiğini açıklıyor.
Bu bulgu, araştırmacıların artık birlikte ele alması gereken iki güçlüğü ortaya koyuyor. Hayvan hücrelerinin, aktarılan genetik talimatları art arda bölünmeler boyunca koruması gerekiyor. Bu genlerin yararlı işlevler üstlenebilmesi için seçilen talimatların etkinleştirilmesi de gerekiyor.
Ekip, bitki ve hayvan sözcüklerini birleştirerek hibrit hücrelere “planimal” adını veriyor. Tokyo Üniversitesi profesörü Sachihiro Matsunaga bu kavramı 2018'de ortaya attı. Olası uygulamalar arasında ışık yardımıyla oksijen, ilaç veya gıda bileşenleri üreten hücreler bulunuyor. Şimdilik elde edilen sonuç, kararlı bir genetik birleşim: Fotosentez yapan yapılar olan alg kloroplastları, hücrelerin kaynaşması sırasında parçalandı.
Bu küçük alg neden seçildi?
Schyzon olarak da bilinen Cyanidioschyzon merolae, İtalya'daki asidik kaplıcalarda keşfedildi. Hücre duvarının olmaması, hücre zarlarının birleşmesini gerektiren bu deney için onu elverişli bir ortak hâline getiriyor.
Schyzon, fotosentez yapabilen bir organizmaya kıyasla olağanüstü küçük bir genoma da sahip. Çekirdek DNA'sı, genetik bilgiyi kodlayan eşleşmiş kimyasal harfler olan yaklaşık 16,5 milyon baz çiftinden oluşuyor. Makalede karşılaştırma için kullanılan memeli genomunda ise yaklaşık 2,4 milyar baz çifti bulunuyor; bu, yaklaşık 145 kat daha fazla.
Araştırmacılar, özellikle CHO-K1 hattı olmak üzere Çin hamsteri yumurtalık hücrelerini ve insan HT-1080 hücrelerini kullandı. CHO hücreleri ilaç üretiminde zaten kullanılıyor. HT-1080 ise insan bağ dokusu kanserinden türetilmiş bir laboratuvar hücre hattı.
İki konak hücre türü, farklı memeli hücrelerinin aynı yabancı genetik materyali nasıl karşıladığını incelemeyi sağladı. Hamster hücreleri, alg genomunun insan hücrelerine kıyasla daha büyük bir bölümünü korudu.
Ekip hücreleri nasıl bir araya getirdi?
Araştırmacılar, hücre zarlarının kaynaşmasına yardımcı olan polietilen glikol adlı kimyasalı kullandı. Deneydeki memeli hücrelerinin çapı yaklaşık 50 mikrometreydi; schyzon hücrelerininki ise yaklaşık beş mikrometreydi. Bu nedenle tek bir memeli hücresi, iki veya daha fazla alg hücresiyle kaynaşabiliyordu.
Alglere mühendislikle eklenmiş genetik belirteçler yerleştirildi. Bunlardan bazıları, ekibin canlı hücrelerin içindeki DNA'yı izlemesini sağlayan floresan sinyaller üretti. Diğerleri blasticidin antibiyotiğine direnç sağladı; böylece araştırmacılar işaretli alg DNA'sını almış memeli hücre kolonilerini belirleyip çoğaltabildi.
Kaynaşmadan altı saat sonra, çekirdeği çevreleyen sitoplazmada floresan sinyaller görülmeye başladı. Memeli hücrelerinin çekirdeğine aktarılmış raporlayıcı genin etkinliğini gösteren sinyaller ise yaklaşık 24 saat sonra saptanabildi.
Gözlemler kısa bir zaman çizelgesini izledi:
- 2018: Matsunaga planimal hücre kavramını ortaya attı.
- Deneysel kaynaşmadan altı saat sonra: İncelenen 19 hücrenin tamamının sitoplazmasında floresan sinyaller saptandı.
- Kaynaşmadan 24 saat sonra: İncelenen 21 hücrenin 13'ünde çekirdekte raporlayıcı sinyaller saptandı.
- Kaynaşmadan 48 saat sonra: Bu aşamada incelenen 19 hücrenin tamamında çekirdekte belirgin raporlayıcı sinyaller görüldü.
- 12 Kasım 2026: Araştırma ve kurumsal duyuru yayımlandı.
Hücre kaynaşması, algleri yutmaktan çok daha etkili oldu
Ekip, memeli hücrelerinin bütün algleri içine alarak alg DNA'sı edinip edinemeyeceğini de test etti. Fagositoz adı verilen bu süreçte, alıcı hücre dışarıdaki materyali içine alıyor.
Her iki yöntemle de blasticidine dirençli koloniler elde edildi, ancak verimleri çok farklıydı. Her 12 milyon hücre başına, hücrelerin algleri içine alması ortalama 3,7 dirençli koloni üretirken hücre kaynaşması 3.098,7 koloni üretti. Bu rakamlara göre kaynaşma, yaklaşık 837 kat daha fazla dirençli koloni sağladı.
Bu nedenle araştırmacılar, sonraki ayrıntılı deneylerde hücre kaynaşmasını kullandı. Alg DNA'sını içeri alan hücrelerin, başka bir organizmadan gelen DNA'yı nasıl devralabildiğini incelemek için laboratuvar ortamında bir yöntem sunması bakımından fagositoz sonuçları da bilimsel açıdan yararlı oldu.
DNA'nın çekirdeğe taşınması da önemliydi. Araştırmacılar, hücre içindeki izler boyunca materyal taşıyan bir motor protein olan dineini baskıladığında, floresan materyal 48 saat boyunca sitoplazmada kaldı ve çekirdekte raporlayıcı sinyali görülmedi. Bulgular, alıcı hücrenin taşıma mekanizmasının yabancı DNA'nın çekirdeğe doğru taşınmasına yardımcı olduğunu düşündürüyor.
Alg DNA'sının ne kadarı korundu?
Araştırmacılar hamster hücrelerinden türetilen 18, insan hücrelerinden türetilen 13 kararlı hücre hattı oluşturdu. Hücre hattı, laboratuvarda yaşatılıp incelenebilen hücrelerden türeyen bir hücre topluluğudur. İnsan hücre hatları kaynaşma yoluyla elde edilirken hamster hücre hatları hem kaynaşma hem de hücrelerin algleri içine alması deneylerini kapsıyordu.
20. nesilde yapılan genom dizilemesi, yöntemler ve konak hücreler arasında önemli farklar olduğunu gösterdi. Algleri içine alma yöntemiyle elde edilen hamster hücre hatlarında alg genomunun yüzde 48,9'una kadarı korundu; ortalama oran yüzde 30,2'ydi. Kaynaşmayla elde edilen hamster hücre hatlarında ise genomun yüzde 100'üne kadarı korundu; ortalama oran yüzde 55,8 oldu.
Kaynaşmayla elde edilen insan hücre hatları alg genomunun yüzde 66'sına kadarını korudu; ortalama oran yüzde 14,9'du. Dolayısıyla genomun tamamına ilişkin sonuç, CHO-Cm7 adlı belirli bir hamster hücre hattında elde edildi.
CHO-Cm7'nin ayrıntılı genom incelemesinde, 16,3 milyon baz çifti uzunluğunda alg dizisi bulundu. Bu, referans genomun yüzde 98,76'sını ve açıklamalı 5.345 alg genini temsil ediyor. Yüzde 100'lük oran, dizileme okumalarının referans genomla eşleştiği kapsamı; yüzde 98,76'lık oran ise yeniden oluşturulan genomda elde edilen diziyi ifade ediyor.
Yabancı kromozomlar kalıcı olarak hücrelere yerleşti
Aktarılan DNA, büyük kromozom parçalarını ve bozulmamış alg kromozomlarını içeriyordu. Kromozomlar, hücreler bölünürken kopyalanıp dağıtılan DNA paketleridir. Ayrıntılı hamster genomu incelemesinde altı alg kromozomu, kesintisiz ve parçalanmamış bölgeler olarak varlığını korudu.
Mikroskop incelemelerinde alg DNA'sının büyük bölümünün, bir hamster X kromozomunun kısa kolunun ucuna yakın olduğu görüldü. İleri analizler, alg kromozomlarının kromozom uçlarındaki tekrarlayan DNA dizileri olan telomerler üzerinden birbirine bağlandığını ortaya koydu. Araştırma ekibi, insan hücresiyle oluşturulan bir hibrit hatta alg DNA'sı ile insan kromozomu arasındaki bağlantıyı çeşitli dizileme yöntemleriyle doğruladı.
Kindai Üniversitesi'nin araştırma duyurusuna göre hibrit hücreler, alg DNA'sını koruyarak 150 nesilden fazla bölündü. Makalede ayrıca, antibiyotik seçilimi olmadan 95 nesil boyunca kalıcılık da anlatılıyor. Bu deneyde, hücrelerin antibiyotiğe karşı hayatta kalmak için eklenen direnç belirtecine artık ihtiyaç duymadığı durumda yabancı DNA'nın korunup korunmayacağı test edildi.
Araştırmacılar bu nesilleri, kültür kapları arasındaki aktarımlar olarak değil, hücre bölünmeleri olarak sayıyor. Kalıcılık önemli; çünkü mühendislikle geliştirilmiş yararlı hücrelerin çoğalırken yeni genetik materyallerini yavru hücrelerine aktarması gerekiyor.
Susturulma, yabancı DNA'nın korunmasına yardımcı oldu
Kurumsal duyuruya göre alg genlerinin yüzde 95'inden fazlası hibrit hücrelerin içinde etkin değildi. Alıcı memeli hücreleri, aktarılan DNA'ya kimyasal işaretler ekledi ve DNA'yı gen etkinliğinin azalmasıyla bağlantılı yoğunlaşmış bir hâlde paketledi.
DNA metilasyonu, bu tür işaretleme süreçlerinden biridir. Genetik harflerin sırasını değiştirmeden DNA'ya küçük kimyasal gruplar ekler. Bu işaretler, bir genin talimatlarının kullanılıp kullanılmayacağını denetlemeye yardımcı olabilir.
Sıkıştırılmış DNA, DNA ve ilişkili proteinlerin sıkı biçimde paketlendiği bir düzen olan heterokromatini oluşturdu. Bunu, sayfalarının çoğu kapalı tutulan bir talimat kitabı koleksiyonuna benzetebiliriz: Bilgi yerinde durur, ancak ona erişim kısıtlanır.
Ekip, yeni metilasyon işaretleri eklemekten sorumlu bir enzimi bulunmayan hamster hücrelerini kullandığında, kararlı hibritlerin oluşması daha az verimli oldu ve aktarılan alg DNA'sı daha kolay kayboldu. Araştırmacılar bu uyum sağlama ve baskılama sürecini epigenetik denetim olarak adlandırıyor. Çalışmanın temel bulgusu da bu: Yabancı genleri susturan hücre mekanizması, alıcı hücrenin bu genleri korumasına da yardımcı oluyor.
Fotosentez neden hâlâ mümkün değil?
Hibrit hücreler alglerin genetik bilgilerini korudu, ancak kloroplastları kaynaşma sırasında parçalandı. Fotosentez için çalışan kloroplastlara ve bu yapıları destekleyen genlerin eşgüdümlü etkinliğine ihtiyaç var. Yeni hücrelerde kloroplastlar kayboldu, alg genlerinin çoğu da kapalı kaldı.
Kloroplastlar, ışığı kullanarak sudan oksijen açığa çıkaran ve şekerler de dahil olmak üzere karbonhidratların oluşumuna yardımcı olan tepkimeleri yürütür. Bu karbonhidratlar, hücrelerin kullanabileceği enerjiyi depolar.
Matsunaga'nın ekibi daha önce, özel kültür koşullarında schyzon kloroplastlarını hamster hücrelerine aktarmıştı. Başlangıçtaki fotosentez tepkimeleri tespit edilmiş, ancak sistemin art arda hücre bölünmeleri boyunca korunması zor olmuştu. Bu deneyim, alg genomunu da aktarma girişimine zemin hazırladı.
Tokyo Üniversitesi İleri Bilimler Enstitüsü profesörü Matsunaga, Japoncadan çevrilen açıklamasında bir sonraki hedefi şöyle anlattı:
Bir sonraki adımda kloroplastları aktarmak ve schyzon genlerini de çalıştırarak fotosentez yoluyla oksijen üretilmesini istiyoruz.
Kurumsal duyuruya göre araştırmacılar, fotosentezle veya yararlı maddelerin üretimiyle ilişkili genleri seçici biçimde etkinleştirecek yöntemler geliştirmeyi planlıyor. Teknik zorluk, gen baskılamasıyla elde edilen kararlılığı korurken seçilen işlevlerin çalışmasına izin vermek.
Bu çalışma gıda ve ilaç üretimini nasıl değiştirebilir?
Kültür eti olası uygulamalardan biri. Gıda üretimi için yetiştirilen hayvan hücrelerinin besin ve oksijene ihtiyacı var. Araştırmacılar bu hücrelere sürdürülebilir fotosentez yeteneği kazandırabilirse hücreler, yararlı bazı maddeleri veya oksijeni kendileri üretebilir. Böylece kültürün büyümesini sağlamak için gereken girdilerin bir kısmı azaltılabilir.
Önerilen bir diğer kullanım alanı ilaç üretimi; özellikle CHO hücreleri zaten ilaç ve yararlı protein üretiminde kullanılıyor. Kurumsal duyuruda, oksijenin az bulunduğu ortamlarda oksijen üreten tedavi amaçlı insan hücreleri ve karbondioksiti tutan hayvan hücreleri olasılığı da gündeme getiriliyor.
Bu uygulamalar için daha fazla deney yapılması gerekiyor. Sürdürülebilir fotosentezin sağlanması, gıda üretimi veya tedavi geliştirilmesi için bir takvim açıklanmadı. Çalışma DNA aktarımını, korunmasını ve düzenlenmesini inceliyor; öngörülen üretim yararları ise gelecekteki çalışmaların hedefleri arasında.
Araştırma, hücre mühendisliğine farklı bir yaklaşım da sunuyor. Bilim insanları, seçilmiş genleri tek tek aktarmak yerine önce çok sayıda genetik talimatı bir arada aktarabilir, ardından ihtiyaç duydukları işlevleri etkinleştirebilir. Önlerindeki ilk soru, hibrit hücreler güvenilir biçimde büyümeye devam ederken hangi alg genlerinin etkinleştirilebileceği.
Öne Çıkanlar
- Japon bir ekip, kırmızı algleri hamster ve insan laboratuvar hücreleriyle kaynaştırarak büyük miktarda alg DNA'sını koruyan hibrit hücreler oluşturdu.
- Bir hamster hücre hattında alg genomunun tamamını kapsayan materyal korundu; insan hücre hatlarında ise bu oran yüzde 66'ya kadar çıktı.
- Kurumsal duyuruya göre hücreler 150 nesilden fazla bölündü. Makalede ayrıca, antibiyotik seçilimi olmadan DNA'nın 95 nesil boyunca korunması anlatılıyor.
- Alg genlerinin yüzde 95'inden fazlası sessiz kaldı; DNA metilasyonu, hücrelerin yabancı genetik materyale uyum sağlamasına yardımcı oldu.
- Kloroplastların parçalanması ve alg genlerinin çoğunun etkin olmaması nedeniyle hibrit hücreler fotosentez yapamadı.
- Oksijen üretimi, kültür eti ve ilaç üretimi olası uygulamalar arasında gösteriliyor; ancak bir geliştirme takvimi açıklanmadı.






