KAIST bellek çipi yollarını haritaladı; GIST yapay zekâ arayüzlerini geliştiriyor, POSTECH yeni program açıyor

9 dakikalık okuma
KAIST Maps Memory Chip Pathways as GIST Advances AI Interfaces and POSTECH Opens New Program

Küçük elektrot çıkıntıları daha kararlı belleğe dair ipucu sunuyor

KAIST araştırmacıları, yalnızca 10 nanometre kalınlığındaki bir titanyum dioksit katmanının içindeki elektrik yollarını yeniden oluşturdu ve platin elektrottaki küçük çıkıntıların bu yolların nerede birleşeceğini yönlendirmeye yardımcı olduğunu buldu. Ekip, her seferinde yaklaşık 0,1 nanometre malzemeyi kaldırdı ve geleceğin bellek çipleri için aday bir teknolojinin içinde gizli yapıları ortaya çıkarmak üzere 100 akım haritasını bir araya getirdi.

İçindekiler
  1. Küçük elektrot çıkıntıları daha kararlı belleğe dair ipucu sunuyor
  2. Bir bellek çipinin neden öngörülebilir bir akım yoluna ihtiyacı var?
  3. Her seferinde bir dilim alarak üç boyutlu görüntü oluşturmak
  4. Elektrot yüzeyi büyümeyi nasıl yönlendiriyor?
  5. KAIST araştırmalarında sırada ne var?
  6. GIST yazılı fikirleri düzenlenebilir görsel efektlere dönüştürüyor
  7. Dokunma, dijital etkileşim için yeni bir kanala dönüşüyor
  8. GIST ve FAO tarıma yönelik dijital modelleri inceliyor
  9. POSTECH yapay zekâ mühendisliğini insanlarla ve politikayla buluşturuyor
  10. Yayından ilk öğrenci kabulüne uzanan takvim
  11. Öne Çıkanlar

Bulgular, Güney Kore’deki bilim üniversitelerinin 12 Kasım’da duyurduğu bir dizi gelişmenin ilki. Gwangju Bilim ve Teknoloji Enstitüsü (GIST), görsel efekt üretme ve dokunma duyusunu yeniden oluşturma araştırmalarına verilen ödüllerin yanı sıra, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile tarıma yönelik dijital modeller üzerine düzenlenen bir çalıştayı duyurdu. POSTECH ise yapay zekâyı insan bilişi, etik ve kamu politikasıyla buluşturan bir lisansüstü program açıkladı.

Bu gelişmelerin her biri farklı bir pratik soruna odaklanıyor: elektronik belleğin tutarlı çalışmasını sağlamak, insanlara dijital içerik oluşturup deneyimlemek için daha doğrudan yollar sunmak, tarım teknolojilerini gerçek koşullarda sınamak ve yapay zekâ mühendisliğini toplumsal etkileriyle ilişkilendirebilen araştırmacılar yetiştirmek.

KAIST’te iş birliği yapan gruplara malzeme bilimi ve mühendisliği profesörleri Hong Seung-bum ile Park Sang-hee liderlik etti. Ekip, farklı noktalarda oluşan beş elektrik yolu üzerinde aynı bulguyu tekrarladı: Yollar, alt elektrodun düz bölgeleri yerine küçük çıkıntılarında sonlanma eğilimindeydi.

Bir bellek çipinin neden öngörülebilir bir akım yoluna ihtiyacı var?

Dirençli rastgele erişimli bellek ya da RRAM, elektriğin ince bir malzeme katmanından ne kadar kolay geçtiğini değiştirerek bilgi depolar. İletken filament adı verilen dar bir iletim yolu, akımın geçmesini sağlar. Bu bağlantının kopması veya zayıflaması, elektrik direncinin daha yüksek olduğu bir durum oluşturur. Bu iki durum, dijital sistemlerde sıfır ve bir değerlerini temsil edebilir.

RRAM, güç kapatıldığında da bilgiyi korur. Basit yapısı ve hızlı anahtarlama özelliği, onu depolama aygıtları ve beyindeki sinir hücresi ağlarından esinlenen bilgi işlem donanımları üzerine yapılan araştırmalar için de cazip kılıyor.

Her seferinde farklı biçimde oluşan bir filament, pratik bir sorun yaratıyor. Filamentin konumu ve şekli, bilgiyi yazmak ya da silmek için gereken gerilimi etkiliyor; bu nedenle malzemenin içindeki değişkenlik, aygıtın tutarlı çalışmasını zorlaştırabiliyor. KAIST’in deneyi, bu malzemenin altındaki yüzeyin iletim yolunu nasıl biçimlendirdiğini inceledi.

Reklam

Her seferinde bir dilim alarak üç boyutlu görüntü oluşturmak

KAIST ekibi, platin elektrot üzerinde duran titanyum dioksiti inceledi. Bir nanometre, metrenin milyarda birine karşılık geliyor; dolayısıyla 10 nanometrelik katmanın tamamı, sıradan bir mikroskopla incelenemeyecek kadar küçük.

Araştırmacılar, yüzeyi ince bir uçla yoklayıp elektrik akımını ölçebilen iletken atomik kuvvet mikroskobu kullandı. Sert, tek kristal elmas uç, daha yüksek basınç uygulayarak malzemeyi kaldırdı. Ardından daha düşük basınçla yapılan taramalarda, yeni açığa çıkan derinlikte akımın nereden geçtiği ölçüldü.

Bu işlemin 100 kez tekrarlanmasıyla 100 harita elde edildi. Her kaldırma adımı, katmanın başlangıçtaki kalınlığının yaklaşık yüzde biri kadardı: 10 nanometrenin 0,1 nanometresi. Haritalar üst üste getirilerek filamentin hacmi yeniden oluşturuldu; bu yöntem, bir nesnenin içini görmek için kesitleri bir araya getirmeye benziyor. Ancak burada araştırmacılar, ölçüm yaparken numuneyi fiziksel olarak aşındırdı.

Yeniden oluşturulan filament, üstteki probun yakınında genişleyen ve aşağıdaki platin elektroda doğru daralan bir huniyi andırıyordu. Probun yaklaşık 0,8 nanometre altında boyun olarak tanımlanan dar bir bölge görüldü. Bu ayrıntı, ekibin filamentin sonlandığı noktaya ek olarak açıklaması gereken başka bir özellik sundu.

Elektrot yüzeyi büyümeyi nasıl yönlendiriyor?

Birbirinden bağımsız olarak oluşturulan beş filament, platin yüzeydeki çıkıntılara bağlanma eğilimindeydi. Daha büyük ölçekte pürüzsüz görünen bir elektrot yüzeyinde bile yalnızca birkaç nanometre yüksekliğinde tepeler ve çukurlar bulunabilir; bu özellikler çevrelerindeki elektriksel koşulları etkiler.

Araştırmacılar bu örüntüyü, elektrik yüklerini harekete geçiren kuvvet ortamı olan elektrik alanın yoğunlaştığı bölgelerle ilişkilendirdi. Sivri çıkıntılar, bir yıldırımsavarın ucu gibi alanı yoğunlaştırabilir. Çok sayıda küçük noktadaki alanı tahmin eden sonlu farklar yöntemiyle yapılan hesaplamalar da bu açıklamayı destekledi.

Benzetimler, hem üstteki probun çevresinde hem de alt elektrottaki çıkıntılarda daha güçlü alanlar oluştuğunu gösterdi. Ekip, bu yoğunlaşmaların filamentin büyümesini ve son bağlantı noktasını etkileyen yönlendiriciler olduğunu değerlendirdi.

Reklam

Titanyum dioksit, oksijen atomlarının eksik olduğu bölgeler olan oksijen boşlukları içerebilir. Bu boşluklar, iletim yollarının oluşmasını mümkün kılar. Araştırmacılar, akım ölçümlerinden yola çıkarak boşlukların alt elektrot yakınında filamentin merkezine doğru toplandığı sonucuna vardı. Ayrıca boşlukların oluşmasıyla hareket etmesi arasındaki farkların, üst kısma yakın dar boyun bölgesini açıklayabileceğini öne sürdü.

KAIST araştırmalarında sırada ne var?

KAIST malzeme bilimi ve mühendisliği profesörü ve makalenin sorumlu yazarı Hong Seung-bum, filament ile elektrot arasındaki bağlantıyı çalışmanın temel katkısı olarak nitelendirdi:

“Bu çalışma, iletken filamentlerin üç boyutlu şeklini gözlemlemenin ötesine geçiyor. Çalışmanın önemi, filamentlerin şeklini ve sonlandıkları noktaları elektrodun gerçek nanoyapısıyla ilişkilendirmesinde yatıyor,” dedi Hong.

Bir sonraki araştırma adımı, elektrot yüzeylerini bilerek tasarlamanın çalışan bellek aygıtlarında filamentlerin istenen noktalarda oluşmasını sağlayıp sağlayamayacağını sınamak. Pratik kazanımları ortaya koymak için bellek ömrü, yazma hızı ve çalışma tutarlılığı ölçülmeli. Ekip farklı elektrot malzemelerini, yüzey şekillerini, oksit bileşimlerini ve çalışma koşullarını incelemeyi planlıyor.

KAIST’in bütünleşik yüksek lisans ve doktora programında öğrenci olan Park Kun-woo, makalenin ilk yazarı. Three-Dimensional Visualization of Conductive Filaments in TiO2 via Conductive Atomic Force Microscopy Tomography başlıklı çalışma, 11 Ağustos’ta Nano Letters dergisinde çevrim içi yayımlandı.

Çalışma, Bilim ve BİT Bakanlığı ile Kore Ulusal Araştırma Vakfı’nın temel araştırma programının yanı sıra Samsung Electronics’in Aygıt Çözümleri Bölümüyle yürütülen stratejik araştırma iş birliği kapsamında desteklendi. Çalışma, RRAM’in işleyişindeki değişkenliği azaltmaya çalışan araştırmacıların inceleyebileceği değişkenler arasına elektrot yüzey geometrisini de ekliyor.

GIST yazılı fikirleri düzenlenebilir görsel efektlere dönüştürüyor

Yapay Zekâ Okulu profesörü Kim Seungjun’un yönettiği GIST İnsan Odaklı Akıllı Sistemler Laboratuvarı, 2-5 Kasım tarihleri arasında Detroit’te düzenlenen ACM UIST 2026’da dört makale sundu. Konferans, insanların bilgisayarlarla etkileşim biçimini şekillendiren teknolojilere odaklanıyor.

Laboratuvar, kullanıcının yazılı açıklamasından üç boyutlu bir görsel efekt taslağı oluşturan SpeLL sistemiyle En İyi Makale Ödülü’nü aldı. Oluşturulan taslak daha sonra üretken yapay zekâ kullanılarak değiştirilebiliyor ve düzenlenebiliyor.

Reklam

Bu düzenlenebilir taslak, bir fikri anlatmak ile görünümünü geliştirmek arasındaki yararlı adımı oluşturuyor. Süreç, sabit bir sonuçla sona ermek yerine kullanıcıya üzerinde değişiklik yapabileceği bir malzeme sunuyor. Yazılı bir istek, yeni yaratıcı kararlar için başlangıç noktasına dönüşüyor.

SpeLL, bilgisayar kullanımı deneyiminin KAIST’in bellek deneyinden farklı bir yönünü ele alıyor. KAIST araştırmacıları bir malzemenin içindeki akımı yöneten fiziksel yapıları incelerken GIST’in sistemi, kişinin istediği görsel sonucu yazılımla nasıl paylaşacağını değiştiriyor.

Dokunma, dijital etkileşim için yeni bir kanala dönüşüyor

GIST araştırmacıları ile MIT’nin ortaklaşa hazırladığı iki makale, sanal gerçeklik ve gündelik nesnelere yönelik dokunsal arayüzleri inceledi. Dokunsal teknoloji, dokunma duyusuyla iletişim kurmayı; fiziksel duyumları bilgisayar ya da dijital ortamla etkileşimin bir parçası olarak kullanmayı ifade ediyor.

GIST ayrıca, parmak uçlarına kaygan ya da yapışkan yüzey hissi aktarmak üzere tasarlanan Surf-Roll teknolojisiyle Katılımcıların Seçimi En İyi Poster Ödülü’nü aldı. Bu özellikler, yüzeyin yalnızca nasıl göründüğüyle değil, dokunulduğunda ya da üzerinde hareket edildiğinde nasıl hissedildiğiyle ilgili.

Projeler, laboratuvarın çalışmalarını görsel çıktının ötesine taşıyor. SpeLL kullanıcının bir efekti dil aracılığıyla biçimlendirmesine yardımcı olurken dokunsal çalışmalar, bir arayüzün bilgiyi beden aracılığıyla nasıl aktarabileceğini araştırıyor. Sanal gerçeklik kullanan biri için bu, görüntülerin yanı sıra dokunmanın da deneyimin bir parçası olması anlamına geliyor.

GIST ve FAO tarıma yönelik dijital modelleri inceliyor

GIST, 11 Kasım’da FAO ve Sunchon Ulusal Üniversitesiyle birlikte Tarımsal Dijital İkiz Tasarımı Uzman Çalıştayı’na ev sahipliği yaptı. Güney Kore’den ve yurt dışından 20’den fazla uzman, yapay zekâ, tarım, gıda tedarik zincirleri ve uluslararası iş birliğini ele almak üzere GIST Kolej Binası A’da bir araya geldi.

Dijital ikiz, veri aracılığıyla gerçek bir nesneye ya da sürece bağlanan bilgisayar modelidir. Tarım ve gıda tedarik zincirlerinde amaç, faaliyetleri ve olası değişiklikleri incelemeye yardımcı olacak ölçüde gerçek koşulları yansıtmaktır.

GIST ve Sunchon Ulusal Üniversitesi araştırmacıları ile yerli şirketlerin temsilcileri, geliştirme çalışmalarını ve teknoloji gösterimlerini sundu. Ardından bir panelde olası uygulamalar, benimsenmenin önündeki engeller ve projeler için öncelikler ele alındı.

Reklam

Katılımcı kurumlar ortak araştırma konularını belirlemeyi, öncelikli test alanlarını seçmeyi ve tarımsal ortamlardaki pratik kullanımı adım adım değerlendirmeyi planlıyor. İlk aşamadaki çalışmalar, neyin doğrulanacağını ve nerede sınanacağını belirlemeye odaklanıyor. Bu yaklaşım, teknik gösterim ile sahada kullanım arasında somut bir süreç oluşturuyor.

POSTECH yapay zekâ mühendisliğini insanlarla ve politikayla buluşturuyor

POSTECH, İnsan ve Sosyal Bilimler Bölümü bünyesinde İnsan Odaklı Yapay Zekâ ve Toplum lisansüstü programını kurdu. HAIS adıyla bilinen programa ilk öğrenciler, 2027 akademik yılının ilk döneminde başlayacak.

Yapay zekâ mühendisliği alanında çalışan öğretim üyelerinin yanı sıra felsefe ve etik, ekonomi ve politika, toplum ve kültür ile insan bilişi alanlarında çalışan akademisyenler de programa katılacak. Program, teknik geliştirme çalışmalarını insan davranışı ve kurumlarla ilgili sorularla aynı eğitim yapısı içinde buluşturuyor.

Programın iki alanı İnsan ve Biliş ile Toplum ve Yönetişim. Medya, kültür ve anlatı; zihin, beyin ve biliş; uygulamalı ekonomi ve politika; yapay zekâ etiği ve kurumsal çerçeveler konularında dört uzmanlık modülü bulunuyor.

Müfredat, hem insanların nasıl düşündüğünü hem de kuralların ve kamu kararlarının yapay zekâ kullanımını nasıl şekillendirdiğini incelemeye olanak tanıyor. Bu konular, üniversitelerin diğer projelerinin gündeme getirdiği pratik tercihlerle doğrudan bağlantılı: insanların yaratıcı yazılımlara nasıl yön verdiği, dijital ortamları nasıl deneyimlediği ve tarımsal yapay zekânın ilk olarak nerede sınanacağına nasıl karar verdiği.

POSTECH, 17 Kasım’da çevrim içi ve yüz yüze katılıma açık bir kabul bilgilendirme oturumu düzenleyecek. İlk dönem başvurularının 1-11 Aralık tarihleri arasında alınması planlanıyor.

Yayından ilk öğrenci kabulüne uzanan takvim

Duyurular; tamamlanmış araştırmaları, konferans ödüllerini, bir planlama çalıştayını ve yaklaşan kabul sürecini bir araya getiriyor. Takvim, KAIST makalesinin yayımlanmasından POSTECH’in 2027’deki ilk öğrenci kabulüne uzanıyor.

  • 11 Ağustos: KAIST’in filament görüntüleme makalesi Nano Letters’ta çevrim içi yayımlandı.
  • 2-5 Kasım 2026: ACM UIST Detroit’te düzenlendi; GIST araştırmalarını sundu ve iki ödül aldı.
  • 11 Kasım: GIST, FAO ve Sunchon Ulusal Üniversitesi tarımsal dijital ikiz çalıştayını düzenledi.
  • 12 Kasım: Üniversiteler araştırma gelişmelerini ve program planlarını duyurdu.
  • 17 Kasım: POSTECH, HAIS kabul bilgilendirme oturumunu düzenleyecek.
  • 1-11 Aralık: POSTECH, HAIS’in ilk dönemi için başvuruları alacak.
  • 2027’nin ilk dönemi: Yeni lisansüstü program ilk öğrencilerini kabul edecek.

Öne Çıkanlar

  • KAIST, art arda farklı derinliklerde alınan 100 haritayı kullanarak 10 nanometrelik bir bellek malzemesindeki akım yollarını yeniden oluşturdu.
  • Beş filament, platin elektrottaki küçük çıkıntılara bağlanma eğilimi gösterdi; bu örüntü elektrik alan benzetimleriyle desteklendi.
  • İleri deneylerde yüzey tasarımları sınanacak ve bunların çalışan bellek aygıtlarına etkileri ölçülecek.
  • GIST, düzenlenebilir görsel efektler oluşturan SpeLL ve yüzey duyumlarını parmak uçlarına aktaran Surf-Roll teknolojileriyle ödüller aldı.
  • GIST, FAO ve Sunchon Ulusal Üniversitesi, tarımsal dijital ikizler için araştırma ve test önceliklerini belirliyor.
  • POSTECH’in HAIS lisansüstü programı 2027’de başlayacak; başvuruların 1-11 Aralık tarihleri arasında alınması planlanıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir