Güney Kore’de araştırma finansmanının yeniden yapılandırılması bakanlıklar arasındaki açıkları ortaya çıkarıyor

10 dakikalık okuma
South Korea's Research Funding Overhaul Exposes Gaps Between Ministries

Güvenceli maaşlar, belirsiz araştırma bütçeleri

Kore Endüstriyel Teknoloji Enstitüsü’ndeki araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin yüzde 30’u devlet sözleşmelerine dayanıyor; bu sözleşmeli çalışmaların yüzde 80’i ise Sanayi Bakanlığı’ndan geliyor. Bu veriler, enstitüyü zorlu bir dönüşümün merkezine yerleştiriyor: Güney Kore, araştırmacıların maaşlarını karşılamak için projeler uğruna rekabet ettiği sistemi kaldırırken enstitüler, çalışmalarını yürütebilmek için gereken bütçeyi ve bakanlıklarla iş birliklerini korumaya çalışıyor.

İçindekiler
  1. Güvenceli maaşlar, belirsiz araştırma bütçeleri
  2. Güney Kore PBS’yi neden değiştiriyor?
  3. Yeni sistem neleri finanse edecek?
  4. Endüstriyel destek finansman sıkışıklığıyla karşı karşıya
  5. İnşaat araştırmalarında öncelikler örtüşüyor
  6. Bakanlıklar araştırma görevlerinin seçimine nasıl katkıda bulunacak?
  7. Şirketler ve araştırmacılar güvence istiyor
  8. Daha fazla özerklik, günlük kuralların değişmesini gerektiriyor
  9. Ortak yapay zekâ platformu bir başka dönüşümü beraberinde getiriyor
  10. Öne Çıkanlar

Hükümet, kurumsal hibelerin 2030’a kadar tüm personel giderlerini karşılamasını istiyor. Bilimden Sorumlu Bakan Yardımcısı Koo Hyuk-chae, daha kapsamlı bir finansman değişikliğinin de çerçevesini çizerek kurumsal hibelerin payının 2024’te yüzde 35’ten 2030’da yüzde 80’e çıkarılmasını hedefledi. Güvenceli maaşların bilim insanlarına uzun soluklu araştırmalara daha fazla zaman ayırma ve çok sayıda küçük sözleşmenin peşinden koşma ihtiyacını azaltma imkânı sağlaması amaçlanıyor.

Araştırma enstitüleri şimdi uygulamaya dönük bir sorunla karşı karşıya. Çalışmalarının önemli bir kısmı, reformu denetleyen Bilim ve BİT Bakanlığı dışındaki bakanlıklara hizmet ediyor. Devlet sözleşmelerine getirilecek kısıtlamalar, yerine geçecek bir finansman düzenlemesi karara bağlanmadan önce bu görevleri etkileyebilir.

Endüstriyel teknoloji enstitüsü, Bilim Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı’yla çözüm seçeneklerini görüşüyor ancak henüz net bir düzenleme ortaya çıkmadığını söylüyor. Kore İnşaat Mühendisliği ve Yapı Teknolojisi Enstitüsü de benzer bir kaygıyı dile getirdi: Yeni araştırma programları Ulaştırma Bakanlığı’nın öncelikleriyle örtüşebilir ve bakanlığın finansmanı başka yerlere yönlendirmesine yol açabilir.

Bilim Bakanlığı, enstitülerin kendine özgü koşullarını yansıtacak yönergeleri yıl sonuna kadar hazırlayacağını belirtiyor. Bakanlık, devlet sözleşmeli çalışmalarına yönelik önerilen yüzde 20 sınırının tüm enstitülere aynı şekilde uygulanmayacağını da söyledi. Temel mesele; maaş reformunu araştırmaları kimin sipariş edeceğine, kimin finanse edeceğine ve tamamlanmasından kimin sorumlu olacağına ilişkin kararlarla uyumlu hâle getirmek.

Reklam

Güney Kore PBS’yi neden değiştiriyor?

Proje Bazlı Sistem (PBS), rekabeti teşvik etmek ve araştırma sonuçlarını iyileştirmek amacıyla 1996’da uygulamaya kondu. Sistem kapsamında devlet tarafından finanse edilen enstitülerdeki bilim insanları, personel giderlerinin karşılanmasına katkı sağlayan dış projeler için kaynak buluyordu.

Bilim Bakanlığı, personel giderlerinin yaklaşık yüzde 45’inin dış sözleşmelerle finanse edildiğini belirtiyor. Bu nedenle araştırmacıların yeni işler kazanmaya devam etmek için güçlü bir motivasyonu vardı. Bu işler arasında, daha büyük bir bilimsel hedefin peşinden gitmek için gereken zamanı değil, hemen finansman sağlayan görece küçük projeler de bulunuyordu.

Hükümet verileri bu parçalı yapının boyutunu ortaya koyuyor. Ulusal araştırma ve geliştirme harcamaları 1999’da 3,7 trilyon wondan 2023’te 31,7 trilyon wona yükselirken proje başına ortalama yatırım 310 milyon wondan 390 milyon wona çıktı. Toplam harcamalar yaklaşık 8,6 kat artarken proje başına finansmandaki artış kabaca yüzde 26’da kaldı.

Reform, enstitüleri maaş giderlerini karşılamak için sözleşme toplamaktan uzaklaştırıp araştırmalarını kamu görevleri doğrultusunda planlamaya yöneltmeyi amaçlıyor. Örneğin endüstriyel üretim üzerinde çalışan bir enstitü, yönünü büyük ölçüde kazanabileceği proje çağrılarının belirlemesi yerine uzun vadeli bir araştırma programı geliştirecek.

Yeni sistem neleri finanse edecek?

Yeni yapının iki temel ayağı var. Temel araştırma programları, enstitünün ana görev alanına giren bilgi ve yetkinlikleri geliştirecek. Stratejik araştırma programları ise ulusal hedeflerle bağlantılı, daha kapsamlı ve uzun vadeli çalışmaları destekleyecek.

Dışarıdan sipariş edilen bazı projeler, beş yıla yayılacak geçiş sürecinde mevcut sözleşmeler sona erdikçe stratejik araştırma kapsamına alınacak. Hükümet, 2030’a kadar personel giderlerinin tümünü kurumsal hibeler üzerinden karşılamayı, aşamalı geçişin ardından da personel giderlerini proje finansmanından tamamen ayırmayı hedefliyor.

Koo’nun hedefleri, enstitülerin mali yapısının iki farklı unsurunu tanımlıyor. Kurumsal hibelerin yüzde 80’e çıkarılması hedefi, daha geniş finansman yapısıyla ilgili. Yüzde 100’lük hedef ise personel giderleriyle ilgili. Enstitülerin, maaşların yanı sıra araştırmaları ve kamu hizmetlerini yürütmek için gereken faaliyetleri de finanse etmesi gerekecek.

Bilim Bakanlığı Araştırma Enstitülerinde Yenilik Desteği Ekibi Başkanı On Jeong-seong, 1 Ekim 2025’te Daejeon’da düzenlenen bir kamuya açık oturumda planlama yetkisinde amaçlanan değişikliği şöyle anlattı:

Daha önce her bakanlığa bağlı uzman kuruluşlar projeleri planlıyor ve uygulama başvurularını açıyordu. Reformun ardından işleri planlayacak ve yürütecek olanlar enstitülerin kendileri olacak.

Bu değişiklik, enstitülere hükümetin ihtiyaçlarını nasıl karşılayacaklarını belirlemede daha büyük rol veriyor. Aynı zamanda bakanlıklar arasında uzlaşmayı zorunlu kılıyor; çünkü reformu Bilim Bakanlığı yürütürken diğer bakanlıkların araştırma ihtiyaçları devam ediyor.

Reklam

Endüstriyel destek finansman sıkışıklığıyla karşı karşıya

Kore Endüstriyel Teknoloji Enstitüsü, tek tip bir sözleşme sınırının neden farklı sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor. Enstitü bünyesinde, hükümetin devrettiği görevleri yerine getiren ve tamamı devlet tarafından sipariş edilen çalışmalar yürüten altı birim bulunuyor.

Bunlardan biri, temel imalat sanayilerini destekleyen Ulusal Ppuri Sanayisi Merkezi. Görevleri arasında şirketlerin otomatik ekipman kurmasına yardımcı olan programları yönetmek ve ihtisaslaşmış sanayi komplekslerini desteklemek bulunuyor. Bu görevler, araştırma yürütmenin yanı sıra yerleşik bir kamu hizmetini sunmayı da içeriyor.

Enstitü, devlet tarafından sipariş edilen çalışmaların araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin yüzde 30’unu oluşturduğunu, bu payın yüzde 80’inin ise Sanayi Bakanlığı projelerinden geldiğini belirtiyor. Bu oranlara göre Sanayi Bakanlığı’nın işleri, enstitünün toplam araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin yaklaşık yüzde 24’ünü oluşturuyor.

Dolayısıyla tek tip bir sınır, başka bir bakanlığın enstitüden yürütmesini beklediği çalışmaları etkileyebilir. Maaş giderlerinin kurumsal hibelere aktarılması personel ücretlerini karşılayacaktır; ancak devredilmiş programların da bütçeye ve nasıl sipariş edileceklerine ilişkin karara ihtiyacı olacak.

Bilim Bakanlığı, tarihsel olarak sözleşmeli çalışmaların payı yüksek olan enstitüleri (Endüstriyel Teknoloji Enstitüsü, Kore Temel Bilimler Enstitüsü ve Kore Demiryolu Araştırma Enstitüsü dâhil) değerlendireceğini söylüyor. Bakanlık ayrıca bu hizmetleri sipariş eden diğer bakanlıkların görüşlerini sürece katmak için bir yöntem hazırlıyor.

İnşaat araştırmalarında öncelikler örtüşüyor

Kore İnşaat Mühendisliği ve Yapı Teknolojisi Enstitüsü farklı bir sorunla karşı karşıya. Araştırmalarının büyük bölümü Arazi, Altyapı ve Ulaştırma Bakanlığı’nın ihtiyaçlarına yanıt veriyor. Bu nedenle enstitünün stratejik araştırma önerilerinin, söz konusu bakanlığın araştırma yol haritasında zaten bulunan konuları kapsaması olası.

Enstitü, Ulaştırma Bakanlığı’nın daha önce kendisine tahsis ettiği araştırma bütçelerini bakanlığın kendi denetimindeki kuruluşlara yönlendirmesinden endişe ediyor. Enstitü, bakanlığın hâlihazırda üzerinde çalıştığı konulardan kaçınarak tedbirli planlama yaptığını söylüyor.

Bu durum reformun kendi içindeki bir gerilimi ortaya çıkarıyor. Enstitülerden, özgün yetkinlikleri ve hükümetin ihtiyaçları doğrultusunda programlar geliştirmeleri istenirken başka bir bakanlığın öncelikleriyle yakın uyum, bir konudan kaçınma gerekçesine dönüşebiliyor.

İnşaat enstitüsü, Bilim Bakanlığı’nın veya Bilim ve Teknoloji Ulusal Araştırma Konseyi’nin (NST) eşgüdüm sağlamasını istedi. İşleyebilir bir düzenleme; enstitünün sorumluluklarını belirlemeli, bunları ilgili bakanlığın hedefleriyle ilişkilendirmeli ve programlar başlamadan önce finansman yolunu netleştirmeli.

İnşaat ve endüstriyel teknoloji alanlarındaki bu iki örnek, aynı uygulama sorusunu gündeme getiriyor: Finansman mekanizması değişirken bir enstitü, başka bir bakanlığa hizmet vermeyi nasıl sürdürebilir?

Reklam

Bakanlıklar araştırma görevlerinin seçimine nasıl katkıda bulunacak?

Bilim Bakanlığı’nın Ekim 2025 tarihli politika taslağında, kamu araştırması görevlerini belirlemek ve bunları hangi enstitülerin üstlenmesi gerektiğine karar vermek üzere bakanlıklar arası bir konsey kurulması önerildi. Bakanlık ihtiyaçlarına dayalı planlama sürecinin 2027 bütçesinden itibaren uygulanması öngörülüyor.

Taslakta ayrıca NST bünyesinde bir stratejik araştırma destek merkezi kurulması önerildi. Muju’da daha sonra düzenlenen bir çalıştayda NST Stratejik Araştırma Destek Ekibi Başkanı Jeon Jeong-cheol, 366,6 milyar won bütçeli 77 projeden oluşan bir programı anlattı.

Planlama çalışmasında hükümetten 349, sanayiden 208 talep toplandı; toplam sayı 557 oldu. NST bu talepleri 56 stratejik görev altında topladı ve enstitülerden gelen 146 önerinin uzmanlarca değerlendirilmesini sağladı. Jeon, bu değerlendirmelerin önerileri reddetmeye odaklanan bir süreçten ziyade planlamayı iyileştirmeyi amaçlayan danışmanlık niteliğinde olduğunu belirtti.

Zorluk, tek tek projelere yönelik talepleri daha geniş araştırma hedeflerine dönüştürmek. Jeon, hükümetten gelen birçok talebin hâlâ belirli görevler düzeyinde olduğunu söyledi. Amaçlanan modelde bakanlıklar politika hedeflerini belirleyecek, enstitüler ise bunları bilimsel ve teknik programlara dönüştürecek.

Başlıca aşamalar şöyle:

  • 1996: Araştırma projeleri için rekabeti güçlendirmek üzere PBS uygulamaya kondu.
  • 1 Ekim 2025: Bilim Bakanlığı, Daejeon’daki kamuya açık oturumda taslak politika yönünü sundu.
  • 2027 bütçesi: Bakanlık ihtiyaçlarına dayalı planlama sürecinin başlaması öngörülüyor.
  • 2030’a kadar: Hükümet, tüm personel giderlerini kurumsal hibelerle karşılamayı ve daha geniş kurumsal hibe payını yüzde 80’e çıkarmayı hedefliyor.
  • Aşamalı geçişin ardından: Personel giderleri proje finansmanından tamamen ayrılacak.

Şirketler ve araştırmacılar güvence istiyor

Enstitülerin kaynaklarını büyük ulusal programlara yoğunlaştırması, küçük şirketleri etkileyebilir. Kore Endüstriyel Teknoloji Derneği bölüm başkanı Kim Sang-gil, acil teknik desteğe veya belirli bir soruna göre uyarlanmış araştırmaya ihtiyaç duyan işletmelerin yardıma erişmek için daha az seçeneğe sahip olabileceği uyarısında bulundu.

Bu kaygı, Endüstriyel Teknoloji Enstitüsü’nün devredilen görevleriyle doğrudan bağlantılı. Fabrika otomasyonu ve imalat kümelerine destek, pratik işletme ihtiyaçlarına yanıt vermeyi gerektiriyor ve bu ihtiyaçların takvimi bazen büyük bir stratejik programınkinden daha kısa olabiliyor.

Chung-Ang Üniversitesi profesörü Kim Chang-wan, ekim ayındaki oturumda yönetişimle ilgili başka bir kaygıyı gündeme getirdi: Stratejik araştırma talebinin bakanlıklardan alınması, enstitülerin bu bakanlıklara bağımlılığını sürdürebilir. Kim, Bilim Bakanlığı’nın sistemin bütününü eşgüdümlemesi gerektiğini söyledi.

Muju’daki çalıştaya katılan araştırmacılar da temel araştırmanın nasıl korunacağını, enstitü başkanlarının ne ölçüde yetki kazanacağını ve değerlendirme işlerinin ağırlaşıp ağırlaşmayacağını sorguladı. Jeon, önceki aralık ayında kabul edilen bir politikanın temel araştırma bütçelerini korumayı taahhüt ettiğini belirtti.

Kamu araştırma enstitülerindeki bilim insanları ve mühendisleri temsil eden federasyonun başkan yardımcısı Kwon Hyu-sang, bağımsız araştırmacı konseyleri kurulmasını önerdi. Amaç, mevcut yönetim ve istihdam yapılarının yanı sıra bilim insanlarının araştırma koşulları ve politikaları ele alabileceği kalıcı bir iletişim kanalı oluşturmak.

Reklam

Daha fazla özerklik, günlük kuralların değişmesini gerektiriyor

Kore Kimyasal Teknoloji Araştırma Enstitüsü’nün eski başkanı Lee Mi-hye, Güney Kore’de araştırma özerkliği yasası çıkarılmasını önerdi. Lee’ye göre istikrarlı hibelerin, kaynakları verimli kullanma özgürlüğüyle desteklenmesi gerekiyor.

Lee, bir bilim politikası forumunda Almanya’nın araştırma özgürlüğü çerçevesini örnek gösterdi. Lee’nin aktardığına göre çerçeve 2009’da denendi ve 2012’de resmen uygulamaya kondu. Helmholtz, Max Planck, Fraunhofer ve Leibniz araştırma kuruluşlarına daha fazla mali, personel ve operasyonel özerklik tanındığını söyledi.

Lee’nin Güney Kore için önerileri arasında enstitülerin bütçe kalemleri arasında para aktarabilmesi, kullanılmayan fonları sonraki yıla devredebilmesi, personel ve ücret kararlarını daha fazla kendilerinin alabilmesi ve daha az onay aşamasıyla sözleşme yapabilmesi bulunuyor. Ayrıca enstitülerin, her adım öncesinde ayrıntılı onay almak yerine sonuçlardan sorumlu tutularak değerlendirilmesini savundu.

Hükümetin politika taslağı bazı idari yükleri ele alıyor. Taslakta kurumsal yönetim ve araştırma programı değerlendirmelerinin birleştirilmesi; 1.000 sayfayı aşan raporların ise verilerle desteklenen, en fazla 30 sayfalık performans raporlarıyla değiştirilmesi öneriliyor. Seçilmiş başarılı araştırmacılar için başlangıç maaşlarının artırılması ve 120 milyon wona kadar ikramiye verilmesi de taslakta yer alıyor.

Bu öneriler, çalışanları elde tutmayı acil bir mesele hâline getiren tabloya yanıt veriyor. [Kamu enstitülerinden ayrılan araştırmacılar](/news/15549/) başlıklı haberde ele alınan NST verilerine göre, 2025’te 155 kişi kendi isteğiyle görevinden ayrıldı; bunların 137’si 30’lu ve 40’lı yaşlardaydı. Ayrılanların yüzde 88,4’ünü oluşturan bu grup, araştırma sistemleri yeniden kurulurken enstitülerin deneyimli yetenekleri ne ölçüde elde tutması gerektiğini gösteriyor.

Ortak yapay zekâ platformu bir başka dönüşümü beraberinde getiriyor

NST ayrıca verileri, işlem kaynaklarını, modelleri ve uzman personeli enstitüler arasında bir araya getirmek üzere geçici adı NAIS olan Ulusal Yapay Zekâ Bilim Araştırma Merkezi’ni geliştiriyor. Jeon, merkezi stratejik araştırmadaki değişikliklerin yanında yeni araştırma sisteminin ikinci büyük unsuru olarak anlattı.

Önerilen merkez ortak altyapı sağlayacak; enstitüler ise bu altyapıyı kendi bilim alanlarında kullanacak. Uygulamada merkezi bir ekip işlem gücü ve ortak veri standartları sunarken malzeme veya biyoloji alanında çalışan bir laboratuvar bu kaynakları araştırmasına uyarlayabilecek.

Çalıştayda sunulan plan, merkezin o yılın ikinci yarısında yaklaşık 50 kişiyle faaliyete geçmesini öngörüyordu. 2030’dan sonra yaklaşık 100 kişiye ulaşacak şekilde genişletilmesi değerlendiriliyordu. Jeon ayrıca yapay zekâ yanıtlarının güvenilmez olmasını, önyargıyı ve grafik işlem birimlerinin yüksek maliyetini işletim modelinin ele alması gereken riskler olarak sıraladı.

Yapay zekâ önerisi, finansman dönüşümü sırasında eşgüdüm ihtiyacına bir yenisini ekliyor. Enstitülerin kendi bilimsel önceliklerini izleyebilecek alanı korurken ortak altyapı ve maliyetleri konusunda uzlaşması gerekecek. Her iki reformda da asıl sınav, bilim insanlarının araştırma yapmaya güvenilir kaynaklar ve daha fazla zaman bulabilmesi; bakanlıklar ve işletmelerin ise ihtiyaç duydukları çalışmalara erişimini koruyabilmesi.

Reklam

Öne Çıkanlar

  • Güney Kore, devlet tarafından finanse edilen araştırma enstitülerindeki tüm personel giderlerini 2030’a kadar kurumsal hibelerle karşılamayı hedefliyor.
  • Daha geniş kurumsal hibe payının 2024’te yüzde 35’ten 2030’da yüzde 80’e çıkarılması planlanıyor.
  • Başka bakanlıklara hizmet veren enstitüler, devlet sözleşmelerinin kısıtlanması veya dönüştürülmesiyle program finansmanında açıklar oluşmasından endişe ediyor.
  • Bilim Bakanlığı, sözleşmelere getirilmesi önerilen yüzde 20 sınırının tüm enstitülere aynı şekilde uygulanmayacağını söylüyor.
  • Bakanlık ihtiyaçlarına dayalı sürecin, 2027 bütçesinden itibaren araştırma planlamasına yön vermesi öngörülüyor.
  • Araştırmacılar ve sanayi temsilcileri; temel araştırmalar, bilimsel özerklik ve küçük işletmelere yönelik pratik desteğin korunması için güvence istiyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir