Sekiz hissenin endeksten çıkarılması ve bir hisse transferi 30 Kasım sonrasında yürürlüğe giriyor
Sekiz Endonezya hissesi, 30 Kasım 2026’daki işlemlerin kapanmasının ardından MSCI’nin Global Standard ve Small Cap endekslerinin toplam kapsamından çıkacak. Bumi Resources Minerals ise Standard’dan Small Cap’e geçecek. Yetkililer, Endonezya hisselerinin küresel yatırım göstergelerinden çok daha geniş çapta çıkarılmasını önlemeye çalışırken değişiklikler, yıl başında 18 şirketten oluşan MSCI Endonezya Endeksi’ndeki şirket sayısını yediye düşürecek.
İçindekiler
- Sekiz hissenin endeksten çıkarılması ve bir hisse transferi 30 Kasım sonrasında yürürlüğe giriyor
- Hangi şirketler endekslerden çıkıyor?
- BRPT ve BRMS’deki değişiklikler fonlar açısından neden önemli?
- Endonezya’nın ana MSCI sepeti küçüldü
- Ayrı bir karar Endonezya’yı daha geniş göstergelerin dışına çıkarabilir
- Mülkiyet açıklamaları ve işlem kuralları belirleyici
- Hisseler ve rupiah değerlendirme tarihinin ötesinde baskı altında
- Değerlendirme küresel endeksleri de yeniden şekillendiriyor
- Haziran kararından önce neler olacak?
- Öne Çıkanlar
Milyarder Prajogo Pangestu’nun kontrolündeki Barito Pacific, Small Cap’e geçmeden Global Standard Endeksi’nden çıkacak. Bakrie grubuyla bağlantılı Bumi Resources Minerals, Standard’dan çıkıp Small Cap’e girecek. Devlete ait Jasa Marga’nın da aralarında bulunduğu yedi şirket daha Small Cap’ten çıkarılacak; böylece değişikliklerden etkilenen şirketlerin listesi tamamlanacak.
Kasım değerlendirmesi, Endonezya’nın gelişmekte olan piyasa sınıflandırmasını değiştirmiyor. MSCI’nin ayrı bir danışma süreci, ülkenin bağımsız piyasa statüsüne geçirilmesini sağlayabilir ve hisselerini sağlayıcının gelişmekte olan ve sınır piyasası endeks gruplarının dışında bırakabilir. Görüşler 30 Nisan 2027’ye kadar alınacak; kararın en geç 30 Haziran’da açıklanması bekleniyor.
Doğrudan değişiklikler, 30 Kasım’da piyasa kapanışının ardından, 1 Aralık’ta yürürlüğe girecek. Değerlendirme 11 Kasım tarihini taşıyor ve 12 Kasım’da Endonezya’da haber oldu. Global Standard’a hiçbir Endonezya hissesi eklenmedi; Endonezya’nın Micro Cap endeksindeki şirketler de değişmedi.
11 Kasım 2026 tarihli resmi MSCI Global Standard değerlendirmesi, 20 Ekim 2026 tarihli fiyat kesim tarihini esas alıyor. Değerlendirme, Endonezya’dan yeni şirket eklenmediğini ve Barito Pacific ile Bumi Resources Minerals’ın 30 Kasım kapanışının ardından yürürlüğe girmek üzere endeksten çıkarıldığını doğruluyor. MSCI, sonuçların yürürlük tarihinden önce şirket olayları, Ineligible Alert Board uygulamaları veya diğer ilgili düzeltmeler nedeniyle güncellenebileceğini belirtiyor.
Hangi şirketler endekslerden çıkıyor?
MSCI’nin değişiklikleri dokuz şirketi etkiliyor: sekizi Standard ve Small Cap’in toplam kapsamından çıkarken biri bu kategoriler arasında geçiş yapıyor. Standard genellikle büyük ve orta ölçekli şirketleri, Small Cap ise dahil edilme koşullarını karşılayan daha küçük şirketleri kapsıyor.
- Global Standard’dan çıkarılan: PT Barito Pacific Tbk (BRPT).
- Global Standard’dan Small Cap’e geçen: PT Bumi Resources Minerals Tbk (BRMS).
- Small Cap’ten çıkarılan: PT Avia Avian Tbk (AVIA).
- Small Cap’ten çıkarılan: PT Ciputra Development Tbk (CTRA).
- Small Cap’ten çıkarılan: PT Dayamitra Telekomunikasi Tbk (MTEL).
- Small Cap’ten çıkarılan: PT Elang Mahkota Teknologi Tbk (EMTK).
- Small Cap’ten çıkarılan: PT Jasa Marga (Persero) Tbk (JSMR).
- Small Cap’ten çıkarılan: PT Rukun Raharja Tbk (RAJA).
- Small Cap’ten çıkarılan: PT Solusi Sinergi Digital Tbk (WIFI).
Ayrıntılı şirket listelerinde Small Cap’ten çıkarılan yedi şirket yer alıyor; dokuz şirketin çıkarıldığına ilişkin daha yüksek bir toplam da bildirilmiş olsa da bu dokuz ismi içeren karşılık gelen bir liste bulunmuyor. Adı belirtilen yedi şirket ile Barito Pacific, toplam kapsamdan çıkan sekiz şirketi oluşturuyor.
Resmi Global Standard raporu, Standard’dan çıkarılan iki şirketi kapsıyor; Small Cap şirket değişikliklerini içermediğinden Small Cap’ten çıkarılma sayısındaki tutarsızlığı gidermiyor ve tam Small Cap listesini ortaya koymuyor.
BRPT ve BRMS’deki değişiklikler fonlar açısından neden önemli?
Değerlendirme öncesinde Barito Pacific, MSCI Endonezya Endeksi’nde yüzde 2,47 ağırlığa sahipken Bumi Resources Minerals’ın ağırlığı yüzde 2,26’ydı. İki şirket birlikte endeksin yüzde 4,73’ünü oluşturuyordu. Dolayısıyla bu şirketlerin çıkışı, endeksin önceki bileşiminin neredeyse yirmide birini değiştiriyor.
Endeks, bir piyasayı temsil etmek için kullanılan hisse sepetidir. Pasif yatırım fonu bu sepeti taklit etmeye, hisseleri benzer oranlarda portföyünde tutmaya çalışır. Bir şirket endeksten çıkarıldığında, endeksi izleyen fonun yeni bileşime uyum sağlamak için yatırımlarını düzenlemesi gerekir.
Bu nedenle Standard göstergelerini izleyen fonların ilgili portföylerinden hem BRPT’yi hem BRMS’yi çıkarması gerekecek. Small Cap göstergelerini izleyen fonların ise yatırım sepetlerine giren BRMS’yi satın alması gerekebilir. Bu değerlendirmede Barito Pacific için Small Cap’e karşılık gelen bir ekleme bulunmuyor.
Yatırımcılar aynı tarih civarında farklı işlem talepleriyle karşılaşabilir. BRMS, yatırımcı grupları arasında geçiş yaparken BRPT ve Small Cap’ten çıkarılan yedi şirket, ilgili gösterge sepetlerindeki yerlerini kaybediyor. Gerçekleşecek işlemlerin değeri, her endeksi izleyen fonların büyüklüğüne ve yöneticilerin düzenlemeleri nasıl uyguladığına bağlı olacak.
Endonezya’nın ana MSCI sepeti küçüldü
Değişikliklerden sonra MSCI Endonezya Endeksi’nde, hemen öncesindeki dokuz şirket yerine yedi şirket bulunacak. 2026 başında ise endekste 18 şirket vardı. Sayının 18’den yediye düşmesi, başlangıçtaki toplamın yaklaşık yüzde 61’ine karşılık gelen 11 şirketlik bir azalma anlamına geliyor.
MSCI’nin danışma belgesinde, endeksin dolaşımdaki pay oranına göre düzeltilmiş piyasa değerinin 31 Aralık 2025 ile 30 Eylül 2026 arasında yüzde 55 azalarak 119,14 milyar dolardan 53,36 milyar dolara indiği kaydediliyor. Bu dönemde endeksteki şirket sayısı 18’den dokuza gerilerken MSCI Gelişmekte Olan Piyasalar Endeksi’ndeki ağırlığı yüzde 1,16’dan yüzde 0,43’e düştü.
MSCI, mayısta Endonezya’dan altı, ağustosta ise iki şirketi daha çıkardı. Mayıs ayında çıkarılanlar arasında Prajogo Pangestu’nun kontrolündeki Chandra Asri Pacific, Barito Renewables Energy ve Petrindo Jaya Kreasi de vardı. Kasımda Barito Pacific’in çıkarılması, Pangestu’nun iş alanlarının endekslerdeki temsilindeki gerilemeyi sürdürüyor.
Barito Pacific petrokimya, enerji ve altyapı alanlarında faaliyet gösteriyor. Değerlendirmeye ilişkin haberlerde aktarılan borsa mülkiyet verilerine göre Prajogo, şirketin hisselerinin yüzde 71,37’sine sahip. Değişikliklerden etkilenen diğer şirketler gayrimenkul, iletişim altyapısı, medya ve ulaştırma gibi alanlarda faaliyet gösteriyor; böylece düzenlemeler Endonezya’nın borsaya kote ekonomisinin çeşitli kesimlerine yayılıyor.
Şirket sayısının azalması, Endonezya’nın ana göstergesini izleyen uluslararası yatırımcıların daha dar bir şirket grubunu elinde tutacağı anlamına geliyor. Endekste kalan şirketlerin fiyat hareketleri, bireysel ağırlıklarına bağlı olarak sepet üzerinde daha fazla etki yaratacak.
Ayrı bir karar Endonezya’yı daha geniş göstergelerin dışına çıkarabilir
MSCI’nin ekim ayındaki uyarısı, tek tek hisselerin endeksten çıkarılmasının ötesine geçiyordu. Sağlayıcı, Endonezya’yı gelişmekte olan piyasa statüsünden bağımsız piyasa statüsüne geçirmeyi değerlendirirken mülkiyet şeffaflığı ve eşgüdümlü işlemlerle ilgili sorunlara dikkat çekti. Endonezya, 1989’dan bu yana MSCI’nin gelişmekte olan piyasa sınıflandırmasında yer alıyor.
Ekim 2026’da yayımlanan kapsamlı Endonezya piyasa sınıflandırması danışma belgesi, ilgili tüm küresel ve bölgesel bileşik endekslerde MSCI Endonezya Endekslerinin statüsünün gelişmekte olan piyasadan bağımsız piyasaya geçirilmesini öneriyor. Ayrıca katılımcıların bağımsız piyasa önerisine katılmaması hâlinde Sınır Piyasaları statüsünün uygun olup olmayacağını soruyor; uygulama takvimi ve geçişin tek adımda yapılıp yapılmaması konusunda da görüş istiyor. MSCI, önerinin endeks değişikliğiyle sonuçlanabileceğini ya da sonuçlanmayabileceğini belirtiyor.
Bağımsız piyasalar, MSCI’nin geniş gelişmekte olan ve sınır piyasası gruplarının dışında yer alıyor. Endonezya’nın bu kategoriye geçirilmesi, kuralları söz konusu göstergeleri izlemeyi gerektiren fonların yatırım evrenini değiştirerek yalnızca kasım değerlendirmesinde adı geçen şirketlerin değil, Endonezya’daki diğer varlıkların da satılmasını gerektirebilir.
MSCI’nin gelişmekte olan piyasa endekslerini izleyen varlıkların toplamı 1,8 trilyon doları aşıyor; bu rakam sağlayıcıya atfedilen verilere dayanıyor. Endonezya bu yatırım evreninin yalnızca bir bölümünü oluşturuyor, ancak endekse dahil olmak şirketlerine büyük bir uluslararası sermaye havuzuna erişim sağlıyor.
Goldman Sachs, daha kapsamlı bir dışlamanın pasif yatırımlardan 5,6 milyar dolarlık çıkışa yol açabileceğini tahmin etti. Yabancı yatırımcılar 2026 boyunca Endonezya hisselerinden yaklaşık 5,4 milyar dolar çekti. Dolayısıyla tahmini pasif satış miktarı, bu yıl şimdiye kadar kaydedilen yabancı yatırımcı çıkışlarından biraz daha yüksek; ancak bu tahmin daha geniş çaplı bir dışlama gerçekleşmesi koşuluna bağlı.
Mülkiyet açıklamaları ve işlem kuralları belirleyici
MSCI’nin endişeleri, yatırımcıların hisseleri kimin kontrol ettiğini ve ne kadar hissenin gerçekten işlem görebildiğini belirleyip belirleyemediğine, ayrıca fiyatların bağımsız alım satımları yansıtıp yansıtmadığına odaklanıyor. Yetkililer mülkiyet açıklama koşullarını sıkılaştırdı, asgari dolaşımdaki pay oranlarını yükseltmek için girişimlerde bulundu ve yoğunlaşmış hisse sahipliğine karşı harekete geçti.
Danışma belgesinde, hissedarlık yapılarındaki süregelen şeffaflık eksikliğine, eşgüdümlü işlem şüphelerine ve etkili yaptırım uygulandığına dair kanıt yetersizliğine dikkat çekiliyor. MSCI, yüzde 1’in üzerinde paya sahip hissedarların açıklanması, yatırımcı sınıflandırmalarının ayrıntılandırılması, Yüksek Hisse Sahipliği Yoğunlaşması raporlaması ve asgari dolaşımdaki pay oranını yüzde 15’e çıkarma yol haritası da dahil olmak üzere duyurulan reformlara rağmen Endonezya hisse piyasasının genelinde yeterli ilerlemenin tutarlı biçimde gözlemlenmediğini belirtiyor.
MSCI; istikrarlı ve güvenilir mülkiyet açıklamaları, reformların tutarlı biçimde uygulanması, yoğunlaşma çerçevesinin ve yüzde 1 açıklama eşiğinin denetlenmesi konusunda kanıt arıyor. Ayrıca eşgüdümlü işlemlere ve dolaşımdaki pay oranının manipüle edilmesine karşı etkili yaptırımlar, piyasanın genelinde güvenilir bir dolaşımdaki pay oranı ve en büyük menkul kıymetlerin ötesine uzanan sürekli piyasa gözetimi konusunda görüş istiyor. Katılımcılara reformların tamamlanıp kalıcı hâle gelip gelmediği ve endeks değişikliği dondurması kaldırıldıktan sonra eşgüdümlü işlemlerin yeniden başlayıp başlayamayacağı soruluyor.
MSCI, Ocak 2026’dan bu yana Yabancı Yatırımcı Dahil Etme Faktörleri veya Hisse Sayısı artışları, MSCI Endonezya Yatırım Yapılabilir Piyasa Endeksi’ne yeni şirket eklenmesi ve piyasa değeri segmentleri arasında yukarı yönlü geçişler dahil olmak üzere Endonezya endekslerinde bazı değişiklikleri dondurdu. Danışma belgesine göre dondurma, yeni bir duyuruya kadar sürecek.
Dolaşımdaki pay, kontrol sahibi ortakların veya diğer stratejik yatırımcıların elinde tuttuğu hisselerden farklı olarak, sıradan yatırımcıların alıp satabildiği hisseleri ifade ediyor. Kamuya açık olduğu belirtilen hisseler gerçekte bağlantılı tarafların elindeyse yatırımcılar, alıp satabilecekleri arz konusunda yanıltıcı bir tabloyla karşılaşabilir.
Endonezya Borsası, kasım başında, yoğunlaşmış hisse sahipliğine ilişkin kuralları ihlal eden şirketlerin taranmasında 5 trilyon rupilik piyasa değeri eşiğini kaldırdı. Bu eşiğin kaldırılması, taramanın söz konusu büyüklüğün altındaki şirketleri de kapsamasını sağlıyor.
Endonezya Finansal Hizmetler Otoritesi OJK de Dian Swastatika Sentosa’yı içeren manipülasyon ve Barito Renewables Energy ile Petrindo Jaya Kreasi’nin halka arzlarındaki gizli hisse tahsisleri nedeniyle toplam 2,1 trilyon rupilik rekor işlem cezaları uyguladı. Cezalar, davalarda belirtilen kurumları ve diğer ilgili tarafları hedef aldı.
OJK’nin süregelen piyasa bütünlüğüyle ilgili endişeleri, benzer mülkiyet ve işlem sorunlarının yeniden yaşanıp yaşanmayacağına odaklanıyor. Yatırımcılar açısından pratik ölçüt, açıklama, gözetim ve cezaların güvenilir bilgi ve işleyebilir işlem koşulları sağlayıp sağlamadığı.
Hisseler ve rupiah değerlendirme tarihinin ötesinde baskı altında
Cakarta Bileşik Endeksi 2026 boyunca yüzde 41’den fazla düşerek başlıca küresel borsa performans sıralamalarında son sıraya geriledi. Gösterge endeks 11 Kasım’da yüzde 0,21 düşüşle 5.115,04 puandan kapanırken Barito Pacific hisseleri yüzde 6,71 değer kaybetti.
Yabancı yatırımcılar o gün Endonezya’daki tüm hisse piyasalarında net 20,76 milyar rupilik satış yaptı. Bunun 20,08 milyar rupilik bölümü ana piyasada gerçekleşti. Borsanın 11 sektöründen yedisi geriledi. En büyük düşüş yüzde 1,86 ile temel sanayi sektöründe görülürken ulaştırma sektörü yüzde 0,91 yükseldi.
Değerlendirme öncesi ve sonrasında fiyatlar iki yönde hareket etti. Endonezya hisseleri 12 Kasım işlemlerinde yükseldi; bir ara gösterge endeks yüzde 1,3 artıdaydı. Duyuru çevresindeki piyasa güncellemelerinde EIDO borsa yatırım fonu yüzde 0,10, MSCI Endonezya Endeksi ise yüzde 0,23 değer kazandı.
Rupiah, 12 Kasım işlemlerinde dolar başına 18.248 seviyesine kadar geriledi. Bank Indonesia, kur üzerindeki baskıyı ABD para politikası beklentilerine, MSCI’nin kararına ilişkin endişelere, iç ekonomik sorunlara ve yıl sonuna doğru artan döviz talebine bağladı. Rupiahın değer kaybetmesi, ithalat ve bazı şirket borçları dahil dolar cinsinden ödemelerin yerel para birimiyle maliyetini artırıyor.
Değerlendirme küresel endeksleri de yeniden şekillendiriyor
MSCI’nin kasım değişiklikleri Endonezya’nın çok ötesine uzanıyor. ACWI olarak bilinen Tüm Ülkeler Dünya Endeksi’nden 100 hisse çıkarılıp 13 hisse eklenecek; şirket sayısı net 87 azalacak. Küresel Small Cap değerlendirmesinde 171 hisse eklenecek, 243 hisse çıkarılacak ve sepet 72 şirket küçülecek.
Diğer endeks ailelerinde ise farklı değişiklikler var. ACWI Yatırım Yapılabilir Piyasa Endeksi’ne 113 şirket eklenip 272 şirket çıkarılırken World All Cap’e 140 şirket eklenecek, 100 şirket çıkarılacak. Sınır Piyasaları’na 12 şirket eklenecek, 10 şirket çıkarılacak; Sınır Piyasaları Small Cap’e ise 100 şirket eklenirken 21 şirket çıkarılacak.
Yeni World Index şirketleri arasında ABD’li aşı şirketi Moderna ve Kanadalı giyim şirketi Aritzia bulunuyor. Gelişmekte olan piyasalardaki önemli eklemeler arasında Çinli Zhongji Innolight H, Hindistan Hayat Sigortası Kurumu ve Tayvanlı Nan Ya Printed Circuit Board Corporation yer alıyor.
Dolayısıyla Endonezya, sonucu henüz belli olmayan ülke sınıflandırması danışma süreciyle aynı döneme denk gelen küresel portföy düzenlemesinin bir parçası. Yetkililer 2027’de beklenen ayrı karar için çalışırken fonların kasımdaki şirket değişikliklerine hazırlanması gerekiyor.
Haziran kararından önce neler olacak?
Endonezya Borsası Başkanı Jeffrey Hendrik, küresel endeks sağlayıcıları ve uluslararası yatırımcılarla iletişimi sürdürdüklerini, reformları açıkladıklarını ve görüş topladıklarını söyledi. Farklı sağlayıcılar kendi değerlendirme süreçlerini yürütüyor.
Jeffrey, FTSE Russell’ın ekim ayındaki tutumunu, Endonezya’nın FTSE sınıflandırmasının değişmediğinin doğrulanmasının ardından şöyle anlattı:
FTSE, Endonezya’yı ikincil gelişmekte olan piyasa olarak sınıflandırmaya devam ediyor ve Endonezya izleme listesine alınmadı.
FTSE Russell, Endonezya menkul kıymetlerine ilişkin yaklaşımını aralık değerlendirmesinden önce güncelleyecek. MSCI’nin bir sonraki olağan şirket değerlendirmesi şubatta yapılacak; daha kapsamlı danışma süreci ise nisan ayına kadar sürecek.
MSCI, danışma sürecine ilişkin görüşleri 30 Nisan 2027’ye kadar kabul edecek ve kararını en geç 30 Haziran 2027’de açıklayacak. Kurum, Endonezya piyasasındaki gelişmeleri yakından izleyeceğini ve danışma sürecine ilişkin güncellemeler içeren ara bir rapor yayımlayabileceğini belirtiyor.
- Mayıs ve Ağustos 2026: MSCI önce altı, ardından iki Endonezya şirketini çıkarıyor.
- Ekim 2026: Düzenleyiciler yaptırım adımları ve yeni reformlar duyururken MSCI bağımsız piyasa statüsünü öneriyor.
- 30 Kasım 2026: En son şirket değişiklikleri piyasa kapanışının ardından uygulanıyor.
- 1 Aralık 2026: Güncellenen endeks bileşimi yürürlüğe giriyor.
- 9 Şubat 2027: MSCI’nin bir sonraki olağan değerlendirmesini açıklaması planlanıyor; değişiklikler 1 Mart’ta yürürlüğe girecek.
- 30 Nisan 2027: Endonezya’nın önerilen sınıflandırma değişikliğine ilişkin görüş süreci sona eriyor.
- 30 Haziran 2027: MSCI’nin nihai sınıflandırma kararını en geç bu tarihte açıklaması bekleniyor.
Önümüzdeki birkaç ay, düzenleyicilere mülkiyet açıklamaları ve işlem denetiminin uygulamada nasıl işlediğini gösterme fırsatı verecek. Yatırımcılar kasım değişikliklerinin tarihini biliyor; daha geniş sınıflandırma sonucu ise danışma süreci kapsamında değerlendiriliyor.
Öne Çıkanlar
- Sekiz Endonezya hissesi, MSCI Standard ve Small Cap endekslerinin toplam kapsamından çıkarken BRMS Small Cap’e geçiyor.
- Değişiklikler 30 Kasım kapanışının ardından uygulanacak ve 1 Aralık 2026’da yürürlüğe girecek.
- BRPT ve BRMS, daha önce MSCI Endonezya Endeksi’nin toplam yüzde 4,73’ünü oluşturuyordu.
- Endonezya’nın ana endeksindeki şirket sayısı 2026 başındaki 18’den yediye düşecek.
- MSCI ülkenin bağımsız piyasa statüsüne geçmesini ayrı olarak değerlendirirken Endonezya gelişmekte olan piyasa statüsünü koruyor.
- Sınıflandırma değişikliği için görüş süreci 30 Nisan 2027’de sona erecek; kararın en geç 30 Haziran’da açıklanması bekleniyor.






