Borsadan Çıkarılmadan Önce Geri Alım Yapan Tek Şirket
Endonezya Borsası, yedi şirketin iflas etmesi ve 11 şirketin 50 ayı aşkın süreyle işlemlerinin askıya alınmış olması üzerine 10 Kasım 2026'da 18 şirketi kotundan çıkardı. Borsa, çıkarılmalarından bir gün önce yalnızca iki şirketin halka açık hisseleri geri alma planlarını açıkladığını, sadece PT Polaris Investama Tbk'nin (PLAS) kayıt yaptıran yatırımcılardan hisse satın aldığını bildirdi.
İçindekiler
- Borsadan Çıkarılmadan Önce Geri Alım Yapan Tek Şirket
- Borsa Şirketleri Neden Çıkardı?
- Yedi Şirketin Arkasındaki İsimler
- Kurumsal Paylar Çoğunluktan Daha Küçük Hisselere Uzanan Bir Aralıkta
- Bazı Şirketlerde Halka Açık Yatırımcıların Payı Yüksek
- Uzun Süreli İşlem Durdurmaları Kasım Tarihinden Önce Başladı
- Geri Alım Yükümlülükleri Kot Dışına Çıkarılmanın Ardından da Sürüyor
- Kontrol Sahiplerinin Ödeme Yükümlülüğü Ne Zaman Doğabilir?
- Sritex, En Yüksek Değerlemeyi İstihdam Tartışmasıyla Bir Araya Getiriyor
- Borç Ödemeleri ve Kamuya Raporlama Yükümlülükleri Sürüyor
- Öne Çıkanlar
Mülkiyet kayıtları, borsadan ayrılan şirketlerin arkasında kimlerin olduğunu ortaya koyuyor. Piyasa mülkiyet verileri, aralarında Sritex olarak bilinen tekstil üreticisi PT Sri Rejeki Isman Tbk'nin (SRIL) sahibi Iwan Setiawan'ın da bulunduğu 18 şirketten yedisinin nihai gerçek faydalanıcılarını belirliyor. Diğer kayıtlarda kurumsal hissedarlar yer alıyor ya da hisselerin çok sayıda halka açık yatırımcı arasında dağıldığı görülüyor.
Hissedarlar açısından acil mesele, yıllarca normal borsa işlemleri üzerinden satılması çoğu zaman mümkün olmayan yatırımlardan paralarını alıp alamayacakları ve bunu ne zaman yapabilecekleri. RTI Business verilerine göre halka açık yatırımcılar Sritex'in yüzde 39,89'una, PT Envy Technologies Indonesia Tbk'nin (ENVY) yüzde 86,675'ine ve PT Limas Indonesia Makmur Tbk'nin (LMAS) yüzde 78,78'ine sahipti.
Kot dışına çıkarma, bir şirketin menkul kıymetlerinin borsa kotundan çıkarılmasıdır. Şirketin veya sorumlu başka bir tarafın yatırımcı hisselerini satın aldığı hisse geri alımları, yatırımcılar için olası bir çıkış yolu sunar. Borsa, bu yükümlülüğün kot dışına çıkarılmanın ardından da devam ettiğini; halka açık şirket statüsünü koruyan şirketlerin Endonezya Finansal Hizmetler Otoritesine, yani OJK'ya açıklama yapmayı ve rapor sunmayı sürdürmesi gerektiğini belirtiyor.
Borsa Şirketleri Neden Çıkardı?
Borsa kararını, kot dışına çıkarma ve yeniden kot verme hakkındaki Borsa Düzenlemesi No. I-N'ye dayandırdı. Süreç, 10 Nisan 2026 tarihli duyurunun ardından yürütüldü; nihai kararlar Peng-DEL-00003/BEI.PP1/11-2026, Peng-DEL-00005/BEI.PP2/11-2026 ve Peng-DEL-00004/BEI.PP3/11-2026 numaralı bildirimlerde kayda geçti.
Düzenleme, kot dışına çıkarma için üç gerekçe öngörüyor: yeterli iyileşme işareti olmaksızın iş sürekliliğine ciddi zarar veren mali veya hukuki koşullar; kotta kalma şartlarının karşılanmaması ya da işlemlerin en az 24 ay süreyle askıya alınması. Bu gerekçeler sırasıyla III.1.3.1, III.1.3.2 ve III.1.3.3 hükümlerinde yer alıyor.
İflas grubundaki yedi şirket PT Cowell Development Tbk (COWL), PT Mitra Pemuda Tbk (MTRA), Sritex, PT Sunindo Adipersada Tbk (TOYS), PT Sejahtera Bintang Abadi Textile Tbk (SBAT), PT Tianrong Chemicals Industry Tbk (TDPM) ve PT Omni Inovasi Indonesia Tbk (TELE) oldu.
Diğer 11 şirket ise PT Eureka Prima Jakarta Tbk (LCGP), PT Sugih Energy Tbk (SUGI), PT Marga Abhinaya Abadi Tbk (MABA), Limas Indonesia Makmur, PT Northcliff Citranusa Indonesia Tbk (SKYB), Envy Technologies Indonesia, PT Golden Plantation Tbk (GOLL), Polaris Investama, PT Triwira Insanlestari Tbk (TRIL), PT Nusantara Inti Corpora Tbk (UNIT) ve PT Jaya Bersama Indo Tbk (DUCK) idi.
Bu 11 şirketin işlemleri 50 ayı aşkın süreyle, düzenlemedeki 24 aylık asgari sürenin iki katından uzun bir süre askıya alınmıştı. İşlemlerin askıya alınması sırasında borsadaki alım satım durdurulur. Yatırımcıları için 10 Kasım, piyasaya normal erişimin uzun süredir mümkün olmadığı bir dönemin ardından kot dışına çıkarılmayı resmileştirdi.
Yedi Şirketin Arkasındaki İsimler
Nihai gerçek faydalanıcı, bir mülkiyet veya kontrol zincirinin sonunda yer alan kişidir. Bir şirket hisseleri doğrudan elinde tutarken o şirketi nihai olarak bir kişi kontrol edebilir. Bu nedenle aynı mülkiyet yapısında iki isim farklı düzeylerde yer alabilir.
Mülkiyet verileri, borsadan ayrılan yedi şirketin arkasındaki şu kişileri belirliyor:
- Northcliff Citranusa Indonesia (SKYB): Sugiono Wiyono Sugialam.
- Envy Technologies Indonesia (ENVY): Dato' Sri Mohd Sopiyan Bin Mohd Rashdi.
- Sri Rejeki Isman (SRIL): Iwan Setiawan.
- Sunindo Adipersada (TOYS): Belirtilen payı yüzde 28,86 olan Iwan Tirtha.
- Cowell Development (COWL): Budi Hadidjaja.
- Triwira Insanlestari (TRIL): Suganda Setiadikurnia.
- Omni Inovasi Indonesia (TELE): Hengky Setiawan ve Welly Setiawan.
Daha önceki bir mülkiyet dökümünde yalnızca SKYB ve ENVY için ayrıntılı nihai faydalanıcı bilgileri belirlenmişti; daha kapsamlı dökümde ise yedi şirketin adı yer alıyor. Diğer şirketlerde kayıtlar ağırlıklı olarak doğrudan hissedarları, kurumsal yatırımcıları veya halka açık payları gösteriyor.
Bu yedi şirket, 18 şirketin yaklaşık yüzde 39'unu oluşturuyor. Kurumsal mülkiyet zincirinin arkasındaki kişiyi bilmek önemli; çünkü OJK kuralları, belirli durumlarda geri alım sorumluluğunun şirketin kontrol sahibine kadar uzanmasına izin veriyor.
Kurumsal Paylar Çoğunluktan Daha Küçük Hisselere Uzanan Bir Aralıkta
Üç şirkette mülkiyet özellikle yoğunlaşmıştı. PT Mitra Ditosam Indonesia, Mitra Pemuda'nın yüzde 77,14'üne; PT Jom Prawarsa Indonesia, Golden Plantation'ın yüzde 76,42'sine; DH Corporation Ltd ise Tianrong Chemicals Industry'nin yüzde 72,51'ine sahipti. Her birinin payı şirket hisselerinin yarısını aşıyordu.
Adı belirtilen diğer paylar daha küçüktü: Lenovo Worldwide Corporation, Nusantara Inti Corpora'nın yüzde 21,78'ine; Asiaciti Trust Singapore Pte. Ltd, Sugih Energy'nin yüzde 11,52'sine; JAM Pidsus ise Marga Abhinaya Abadi'nin yüzde 16,62'sine sahipti. Tan Heng Lok, Sejahtera Bintang Abadi Textile'ın yüzde 34,48'ini elinde tutuyordu.
Bir hissedarın yüzdesi, doğrudan sahip olduğu payı gösterir. Kontrol ayrıca oy haklarına, mülkiyet düzenlemelerine ve geri kalan hisselerin nasıl dağıldığına bağlıdır. Çoğunluk payı, sahibine çok sayıda başka ortağı olan bir şirketteki yüzde 11,52'lik paydan farklı bir konum sağlar.
Sritex, mülkiyetin katmanlarını gözler önüne seriyor. Huddleston Indonesia yaklaşık 12,07 milyar hisseye, yani yüzde 59,03'lük paya sahipken Iwan Setiawan nihai gerçek faydalanıcı olarak belirlendi. Kurumsal hissedar ile mülkiyet zincirinin arkasındaki kişi kayıtlarda ayrı ayrı yer alıyor.
Bazı Şirketlerde Halka Açık Yatırımcıların Payı Yüksek
Jaya Bersama Indo'da halka açık payların oranı yüzde 86,99'a ulaştı. Fidelity Funds yüzde 9,88'lik payıyla halka açık bölümdeki en büyük hissedar olarak belirlendi. Limas Indonesia Makmur'da halka açık yatırımcılar yüzde 78,78'lik paya sahipken Suparman Tjahaja'nın payı yüzde 7,46'ydı.
Eureka Prima Jakarta'nın adı belirtilen en büyük hissedarları yüzde 8,7 ile Asuransi Jiwa IFG ve yüzde 7,3 ile Asabri oldu. Ağırlıklı olarak halka açık yatırımcılara ait olduğu belirtilen Polaris Investama'da ise açıklanan en büyük pay, yüzde 8,49 ile UBS AG London'a aitti.
RTI Business verileri, diğer şirketlerdeki halka açık payların büyüklüğünü gösteriyor. Envy Technologies Indonesia'nın 1.560.140.900 hissesi halka açık yatırımcıların elindeydi; bu, yüzde 86,675'e karşılık geliyordu. Sejahtera Bintang Abadi Textile'ın halka açık payı 2.448.771.079 hisseyle yüzde 51,521'e, Limas Indonesia Makmur'un halka açık payı ise 620.686.725 hisseye ulaşıyordu.
Envy'de adı belirlenmiş bir nihai gerçek faydalanıcının yanı sıra çok büyük bir halka açık pay bulunuyor. Nihai faydalanıcılık ile halka açık mülkiyet farklı şeyleri ölçüyor: İlki kontrolün arkasındaki kişileri izlerken ikincisi hisselerin nasıl dağıldığını gösteriyor. Geri alımı kimin düzenlemesi gerektiğini ve kaç yatırımcının çıkış yolu arayabileceğini belirlerken her ikisi de önem taşıyor.
Uzun Süreli İşlem Durdurmaları Kasım Tarihinden Önce Başladı
Polaris Investama, borsadan ayrılan şirketler arasında en uzun süreli işlem durdurmasına maruz kaldı; askıya alma 27 Aralık 2018'de başladı. Kot dışına çıkarıldığında hisselerinin işlemleri yaklaşık sekiz yıldır durdurulmuştu. Golden Plantation'ın işlemleri 30 Ocak 2019'da, Eureka Prima Jakarta ile Triwira Insanlestari'ninkiler ise 2 Mayıs 2019'da askıya alındı.
Sugih Energy'nin işlemlerinin durdurulması 1 Temmuz 2019'da başladı. Marga Abhinaya Abadi ile Northcliff Citranusa Indonesia'nın işlemleri Şubat 2020'den beri askıdaydı. Borsa, altı aylık askıya alma süresinin ardından olası kot dışına çıkarma konusunda uyarı gönderdiğini ve bu uyarıları altı ayda bir yinelediğini belirtiyor.
Kot dışına çıkarma ve geri alım sürecindeki başlıca tarihler şöyleydi:
- 10 Nisan 2026: Borsa, planlanan kot dışına çıkarma kararının dayanağı olan duyuruyu yayımladı.
- 10 Mayıs 2026: Geri alım planlarının açıklanması için son tarih.
- 11 Mayıs-9 Kasım 2026: Planlanan geri alım dönemi.
- 9 Kasım 2026: Borsa, iki şirketin planlarını açıkladığını ve Polaris'in alımları gerçekleştirdiğini bildirdi.
- 10 Kasım 2026: 18 şirketin tamamı için kot dışına çıkarma yürürlüğe girdi.
Polaris, 16 Mart 2001'de borsaya katılarak gruptaki en uzun kot geçmişine de sahip oldu. En kısa kot geçmişi ise 6 Ağustos 2020'de işlem görmeye başlayan Sunindo Adipersada'nındı. Böylece kot dışına çıkarma, piyasada geçirdikleri süreler büyük farklılık gösteren şirketleri kapsadı.
Geri Alım Yükümlülükleri Kot Dışına Çıkarılmanın Ardından da Sürüyor
Borsanın şirket değerlendirme direktörü Saidu Solihin, 9 Kasım'da Polaris'in geri alım dönemi içinde kayıt yaptıran halka açık yatırımcılardan hisse satın aldığını söyledi. On altı şirket henüz planlarını açıklamamıştı. 18 şirketten ikisi yaklaşık yüzde 11'e karşılık geliyor; bu da o tarihte şirketlerin çoğunun açıklanmış bir planı olmadığı anlamına geliyor.
Saidu, şirketlerin kot dışına çıkarıldıktan sonra da geri alımdan sorumlu olduğunu ve alımları borsa dışında gerçekleştirebileceğini söyledi. Bu yükümlülüğü Endonezce olarak şöyle ifade etti:
Sesuai dengan ketentuan yang berlaku, meskipun sudah delisting, perusahaan tetap memiliki kewajiban buyback dan dapat melakukan buyback di luar Bursa,
Borsa, ilerleme güncellemeleri ve yaşanan güçlüklerle ilgili açıklamalar istemeyi sürdüreceğini; ardından yetkileri kapsamında harekete geçerek yükümlülüklerin yerine getirilmediği durumlarda OJK ile koordinasyon sağlayacağını bildirdi. Her şirketin koşullarını ve uygun bir üçüncü tarafın alım yapması da dahil olmak üzere izin verilen alternatifleri değerlendireceğini belirtti.
Açıklanan iki plan ve Polaris'in alımları, 18 şirketin tamamında yatırımcılara geri ödenen paranın ne kadar olduğuna ilişkin eksiksiz bir tablo sunmuyor. Borsa, tamamlanan ödemelerin toplamını veya henüz sonuçlanmamış geri alımlar için yeni, ortak bir tamamlama tarihi açıklamadı. Bu nedenle hisselerini hâlâ elinde tutan yatırımcılar, her şirketin düzenlemelerine ve bunları uygulamasına bağlı durumda.
Kontrol Sahiplerinin Ödeme Yükümlülüğü Ne Zaman Doğabilir?
OJK'nın İhraççı ve Halka Açık Şirketlerin Geliştirilmesi ve Güçlendirilmesine ilişkin 2024 tarihli 45 sayılı Düzenlemesi, geri alım çerçevesini belirliyor. 8. madde, borsa yönetim kurulunun kararıyla hisseleri kot dışına çıkarılan bir şirketin halka açık hissedarların elindeki tüm hisseleri geri almasını şart koşuyor.
Belirli durumlarda yükümlülük kontrol sahibine düşebilir. Bunlar arasında önceki iki yıl boyunca yıllık hissedar toplantılarının yapılmaması, önceki iki yıla ait dönemsel raporların sunulmaması veya kontrol sahibinin sermaye piyasası ihlallerine karışması yer alıyor.
Düzenleme, borsanın kot dışına çıkarma kararını kamuoyuna duyurmasından sonra en geç 30 gün içinde geri alımların başlamasını şart koşuyor. Uygulamadan önce kamuya açıklama yapılması gerekiyor. Şirket veya kontrol sahibi alımları gerçekleştiremezse başka bir taraf bu alımları yapabilir; ancak 8. maddenin 7. fıkrası uyarınca sorumluluk şirket ve kontrol sahibinde kalır.
9. madde, sorumlu tarafların öngörülen takvime uymaması hâlinde OJK'ya geri alım ve kamuya açıklama talimatı verme yetkisi tanıyor. Planlarda takvim, fiyat, süre ve alım yöntemi belirtilmeli; işlemler borsa üzerinden yapılacaksa görevlendirilen aracı kurumun kimliği de açıklanmalı. Hissedar sayısını 50'nin altına düşürmek de belirtilen hedefler arasında yer alıyor.
Dolayısıyla mülkiyet kayıtlarının, varlıklı kişileri veya büyük kuruluşları belirlemenin ötesinde pratik bir işlevi var. Bu kayıtlar, halka açık yatırımcılarla kurallar uyarınca sorumluluk taşıyabilecek kişiler arasında hangi kuruluşların bulunduğunu açıklamaya yardımcı oluyor.
Sritex, En Yüksek Değerlemeyi İstihdam Tartışmasıyla Bir Araya Getiriyor
Sritex, açıklanan 2,99 trilyon Rp'lik piyasa değeriyle gruptaki en büyük şirketti; onu 1,25 trilyon Rp ile Tianrong Chemicals Industry ve 1,24 trilyon Rp ile Sugih Energy izliyordu. Piyasa değeri, hisse fiyatının dolaşımdaki hisse sayısıyla çarpılmasıyla hesaplanır. İşlemleri askıya alınmış bu şirketler için rakamlar geçmiş fiyatları yansıtıyor.
Halka açık yatırımcılar Sritex'in 8.158.734.000 hissesine, yani yüzde 39,89'una sahipti. Son kaydedilen 146 Rp'lik fiyat üzerinden bu payın geçmişteki değeri yaklaşık 1,19 trilyon Rp'ydi. Yatırımcı Lo Kheng Hong, yaklaşık 209,34 milyon hisseye, yani yüzde 1,02'lik paya sahipti; bu pay söz konusu fiyattan yaklaşık 30,56 milyar Rp değerindeydi. Yatırımcıların geri alım kapsamında alacağı tutar, geri alımın açıklanan koşullarına ve uygulanmasına bağlı.
Sritex'in adı belirtilen diğer hissedarları arasında yüzde 4,52 ile Chesney, yüzde 4,40 ile Grafton Capital Resources, yüzde 3,59 ile Cassell ve yüzde 2,14 ile Bank Kiatnakin Phatra yer alıyordu. Geçmiş fiyatlar, halka açık yatırımcıların Tianrong'daki payının yaklaşık 342,72 milyar Rp, Envy'deki payının ise 78 milyonun 1.000 ile çarpımına, yani 78 milyar Rp'ye karşılık geldiğini gösteriyordu. Limas'taki halka açık payların değeri 31,03 milyar Rp'ydi.
Sritex, tekstil sektöründeki istihdam tartışmalarının da odağında. Danantara'nın operasyonlardan sorumlu üst yöneticisi Dony Oskaria, 26 Ekim'de yatırım kuruluşunun mevcut tekstil fabrikalarını satın almayı veya yeni tesisler kurmayı değerlendirdiğini söyledi. Üretimi korumak ve iş modelini değiştirmekle birlikte büyük çaplı iş kayıplarını önlemek için Sritex'i olası bir satın alma seçeneği olarak nitelendirdi.
Dony, incelenen seçenekleri anlattı; tamamlanmış bir satın alma veya üzerinde anlaşmaya varılmış yatırım koşulları açıklanmadı. Fabrikaların işletilmesi, istihdam ve hissedarların geri alımları, aynı şirketle ilgili olsalar bile farklı karar alanları. Sritex'in geçmişi, H.M. Lukminto'nun 1966'da Solo'daki Pasar Klewer'de başlattığı Sri Redjeki ticaret işletmesiyle başladı; ardından 1968'de ilk fabrika kuruldu ve 1978'de Sri Rejeki Isman adı benimsendi.
Borç Ödemeleri ve Kamuya Raporlama Yükümlülükleri Sürüyor
Borsa, kot dışına çıkarma kararının şirketlerin ihraç ettiği borsaya kote borçlanma araçlarını ve sukukları da kapsadığını belirtti. Sukuk, İslami finans ilkelerine göre yapılandırılmış menkul kıymetlerdir. Faiz ve anapara ödemeleri, ilgili kayyum sözleşmelerinde belirtilen yükümlülükler uyarınca yapılmaya devam edecek.
Kot dışına çıkarma yürürlüğe girdikten sonra şirketlerin, borsaya kote olmalarından kaynaklanan yükümlülükleri sona eriyor. Halka açık şirket statüsünü koruyanların halka açık hissedarların çıkarlarını gözetmesi, gerekli açıklamaları yapması ve OJK'ya rapor sunması gerekiyor. Şirketlerin gelecekte yeniden borsaya dönmesi, yürürlükteki kot kurallarına tabi olacak.
Şimdi yapılması gerekenler, sonuçlanmamış geri alımları tamamlamak, gerekli açıklamaları sürdürmek ve mali yükümlülükleri yerine getirmek. Kontrolün kurumsal hissedarlarda olduğu şirketlerde de halka açık yatırımcıların ağırlıkta olduğu şirketlerde de bir hisse kodunun borsadan silinmesi bu sorumlulukları ortadan kaldırmıyor.
Öne Çıkanlar
- Endonezya Borsası 10 Kasım 2026'da 18 şirketi kotundan çıkardı: Yedisi iflas grubundaydı, 11'inin işlemleri 50 ayı aşkın süredir askıdaydı.
- Mülkiyet verileri yedi şirketin nihai gerçek faydalanıcılarını belirlerken diğer şirketlerde kurumsal hisseler ve yüksek halka açık paylar öne çıkıyor.
- 9 Kasım itibarıyla yalnızca iki şirket geri alım planını açıklamıştı; Polaris Investama kayıt yaptıran yatırımcılardan hisse satın almıştı.
- Geri alım yükümlülükleri kot dışına çıkarılmanın ardından da sürüyor; OJK kurallarında belirtilen koşullarda kontrol sahipleri de sorumlu tutulabiliyor.
- Sritex'in halka açık yatırımcıları yüzde 39,89'luk paya sahipti; 146 Rp'lik geçmiş hisse fiyatı üzerinden bu payın değeri yaklaşık 1,19 trilyon Rp'ydi.
- Borsadan çıkarılmanın ardından borç ödemeleri ve halka açık şirketlere uygulanan raporlama yükümlülükleri devam ediyor.






