300.000 dolarlık hava aracı sınırlı kullanıma yaklaşıyor
XPeng, yaklaşık 300.000 dolara satılacak iki koltuklu elektrikli hava aracıyla Çin’de yolcu taşımacılığına 2027 yazı gibi erken bir tarihte başlamayı hedefliyor. Şirketin uçan araç iş kolu, havacılık sertifikasyon sürecini yürütüyor. Onaylı bölgelerde gezi uçuşları ve acil durum hizmetlerinin, şehirler üzerinde daha geniş çaplı kullanımdan önce başlaması bekleniyor.
İçindekiler
- 300.000 dolarlık hava aracı sınırlı kullanıma yaklaşıyor
- Alıcılar gerçekte ne alacak?
- Sertifikasyon neden hâlâ belirleyici?
- Teslimat takvimi nasıl değişti?
- Onaylı bölgelerde kısa uçuşlar
- Testler ve otomatik uçuş
- Siparişler ve ölçekli üretim için kurulan fabrika
- Yurt dışı hedefleri bölgesel iş ortaklarıyla başlıyor
- İlk rotalar neden şehirlerin dışında kalabilir?
- Öne Çıkanlar
XPeng Başkan Yardımcısı ve Mali İşler Direktörü Michael Du, Çin’deki iş ortaklarına sınırlı sayıda teslimatın birkaç ay içinde başlamasının, ardından daha geniş çaplı kullanıma geçilmesinin beklendiğini söyledi. Uçan araç iş kolunun Üst Yöneticisi Deli Zhao ise gezi uçuşları ile acil durum hizmetlerinde kullanımın 2027’nin ikinci yarısında başlamasının beklendiğini belirtti. İki yönetici de müşteri uçuşlarının başlayacağı kesin tarihi açıklamadı.
Proje resmî sertifikasyon sürecine girdiğinden bu yana takvim değişti. XPeng başlangıçta üretim teslimatlarını 2025’in dördüncü çeyreğinde başlatmayı planlamış, ardından hedefini 2026 olarak belirlemişti. Şirketin önceki açıklamaları, en son ticari takvimin süren düzenleyici çalışmalarla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Du, Lizbon’daki Web Summit teknoloji etkinliğinde yaptığı konuşmada hava aracını, tek seferlik bir gösteriden ziyade ticari kullanıma yaklaşan bir ürün olarak tanımladı.
Bu artık bilim kurgu ya da tek seferlik bir gösteri hava aracı değil.
Gerçekten ticari bir model.
Önerilen kullanım, uçan araba ifadesinin akla getirdiğinden daha belirgin: Müşteriler, ayrılabilir bir hava aracı taşıyan büyük bir kara aracını uygun bir yere sürecek, hava aracını devreye alıp izin verilen bölgelerde uçacak. Hava aracı ile onu karada taşıyan araç birbirinden ayrı; her biri kendi onay sürecine tabi.
Alıcılar gerçekte ne alacak?
Land Aircraft Carrier, X3-F adı verilen bir hava aracı ile onu taşıyıp şarj eden bir araçtan oluşuyor. Uçan bileşen iki koltuklu; bataryalarla çalışan altı pervanesi ve küçük bir otomobil büyüklüğünde kokpiti var. Pistte hızlanmak yerine dikey olarak havalanıp iniyor.
XPeng'in Mart 2024 tarihli duyurusu, X3-F'yi manuel ve otomatik uçuş modlarına sahip, 270 derecelik panoramik görüş sunan kokpitli, pilotlu bir elektrikli hava aracı olarak tanımlıyor. Manuel kontrol için bir kumanda kolu bulunurken otomatik işlevler, önceden belirlenmiş bir varış noktasına uçuşa olanak tanıyor.
Kara aracı dört ya da beş kişilik; altı tekerleği, altı tekerleğin tamamına güç aktarımı ve arka tekerlekten yönlendirme sistemi var. Şirkete göre menzil uzatıcı güç sistemi, hava aracını birkaç kez şarj edebiliyor. Hava aracı, karayolunda taşınırken arka bölmeye katlanıyor ve uçuş için açılıyor.
Zhao, yaklaşık 300.000 dolarlık fiyata taşıyıcı aracın da dahil olduğunu söyledi. Bu, trafikte sıkıştığında havalanan bir otomobilden farklı bir paket: Karayolu ve hava yolculukları, birbirinden ayrı iki araç arasında geçiş yapılmasını gerektiriyor.
Taşıyıcı aracın, Çin'in CLTC test döngüsüne göre 1.000 kilometreyi aşan bir sürüş menziline sahip olduğu belirtiliyor. Bu değer kara aracını ifade ederken hava aracının açıklanan uçuş menzili 30 kilometre. Yolculuk planlayan bir alıcı açısından bu iki sayı, birbirinden çok farklı kabiliyetleri gösteriyor.
Sertifikasyon neden hâlâ belirleyici?
Projenin son durumuna ilişkin açıklamaya göre Çin Sivil Havacılık İdaresi (CAAC) tip inceleme yetkisi verdi ve kurumun test pilotları gerekli testleri tamamladı. XPeng, hava aracının sınırlı kullanım izni aldığını ve nihai tip sertifikası için çalışmalarını sürdürdüğünü belirtiyor.
Çin'in sertifikasyon süreci, bir hava aracı programının farklı aşamalarını inceliyor. XPeng'in resmî açıklamasında üç temel onay sıralanıyor: Tasarım için tip sertifikası, üretim sistemi için üretim sertifikası ve her bir hava aracı için uçuşa elverişlilik sertifikası.
- Tip sertifikası, hava aracı tasarımının geçerli güvenlik ve çevre gerekliliklerini karşıladığını onaylar.
- Üretim sertifikası, üreticinin onaylı tasarıma uygun hava araçlarını tutarlı biçimde üretebilecek bir kalite sistemine sahip olduğunu doğrular.
- Uçuşa elverişlilik sertifikası, tek bir hava aracının onaylı tasarıma uygun olduğunu ve güvenli şekilde işletilmeye elverişli durumda bulunduğunu doğrular.
Tip sertifikası süreci, CCAR-21 olarak bilinen Çin Sivil Havacılık Ürünleri ve Parçalarının Sertifikasyonuna İlişkin Düzenlemeler kapsamında yürütülüyor. Basitçe ifade etmek gerekirse düzenleyici kurumlar, farklı aşamalarda tasarımı, fabrikayı ve tamamlanan her hava aracını inceliyor.
XPeng'in Mayıs 2025 tarihli duyurusunda, CAAC Orta ve Güney Bölge İdaresinin X3-F için üretim sertifikası başvurusunu 9 Mayıs 2025'te kabul ettiği belirtildi. O sırada hava aracı tasarımının incelenmesi, şirketin geçerli gereklilikleri karşıladığını kanıtlaması gereken uygunluk doğrulama aşamasına ulaşmıştı.
Teslimat takvimi nasıl değişti?
XPeng'in açıkladığı kilometre taşları, proje düzenleyici ve üretim aşamalarında ilerlerken teslimat hedeflerinin ertelendiğini gösteriyor. Mart 2024 tarihli duyuruda ön siparişlerin aynı yılın dördüncü çeyreğinde açılması, üretim teslimatlarının ise 2025'in dördüncü çeyreğinde başlaması öngörülüyordu.
Mayıs 2025'e gelindiğinde şirket, üretim teslimatlarını 2026'da başlatmayı hedefliyordu. Yöneticilerin son açıklamalarına göre gezi uçuşları ve acil durum hizmetlerinde daha geniş çaplı kullanım 2027'de başlayacak; iş ortaklarına daha sınırlı teslimatlar ise daha önce yapılacak.
- 21 Mart 2024: Şirketin daha sonraki açıklamasına göre X3-F tip sertifikası başvurusu kabul edildi. XPeng ilk duyurusunu 25 Mart'ta yayımladı.
- 9 Mayıs 2025: Düzenleyici kurum üretim sertifikası başvurusunu kabul etti. XPeng, 2026'da teslimatlara başlamayı hedeflediğini söyledi.
- Kasım 2025: Guangzhou fabrikasında deneme üretiminin başladığı bildirildi.
- 2027 yazı ya da yılın ikinci yarısı: Yöneticiler Çin'de gezi uçuşları ve acil durum hizmetlerinde daha geniş çaplı kullanımın başlamasını bekliyor.
Hava araçlarının seçili iş ortaklarına teslim edilmesiyle yolcu taşımacılığına başlanması, uygulamada farklı aşamalar gerektiriyor. İş ortaklarının müşteriler yolculuklara başlamadan önce hazırlık ve devreye alma için hava araçlarına ihtiyacı olabilir. Bu nedenle potansiyel kullanıcılar açısından hem teslimat tarihi hem de belirli bir bölgede işletme izni alınması önem taşıyor.
Onaylı bölgelerde kısa uçuşlar
İlk kullanım planı, Çin'de onaylı park alanları ve erişimi zor bölgelere ulaşan acil durum hizmetleriyle sınırlı. Zhao, uçuşa ve diğer açık hava etkinliklerine ilgi duyanlar da dahil olmak üzere gezi amaçlı kullanıcıların erken dönemde hedeflenen pazarlardan biri olduğunu belirtti.
Hava aracının açıklanan menzili 30 kilometre; 1 kilometreye kadar irtifada seyir yapabiliyor. Bu sınırlar, yerel gezilere ve kısa görevlere uygun olduğunu gösteriyor. 30 kilometrelik uçuş menzili, taşıyıcı aracın 1.000 kilometreyi aşan açıklanmış sürüş menzilinden çok daha kısa. Bu nedenle uzun bir gezide mesafenin büyük bölümü yine karayoluyla alınacak.
Zhao, şirketin enerji yoğunluğu daha yüksek bataryalarla uçuş menzilini ikiye katlamayı hedeflediğini söyledi. Enerji yoğunluğu, bir bataryanın ağırlığına kıyasla ne kadar enerji depoladığını ifade ediyor. Bu değerin artırılması, batarya kütlesini aynı oranda artırmadan daha uzun uçuşlara olanak tanıyabilir; bu, her hava aracı için önemli bir unsur.
Açıklanan batarya hedeflerinde birimler tutarsız kullanıldığı için bu geliştirmeye ilişkin güvenilir bir sayısal teknik özellik bulunmuyor. Belirtilen hedef, uçuş menzilini 30 kilometreden yaklaşık 60 kilometreye çıkarmak.
Acil durum hizmetleri açısından öngörülen fayda, normalde erişilmesi zor bir noktaya ulaşabilmek. İki koltuklu kabin ve kısa uçuş menzili, işletmecilerin üstlenebileceği görevleri belirleyecek. Bu nedenle hava aracının taşıma kapasitesi, izin verilen rotalar ve işletme koşulları, kullanım planlamasının önemli unsurları olacak.
Testler ve otomatik uçuş
XPeng, hava aracını deniz seviyesinde ve yüksek irtifada; sıcak ve soğuk koşullarda, rüzgâr ve yağmur altında test ettiğini söylüyor. Du, bu testleri ürünün tanıtım gösterilerinin ötesine geçmeye hazır olduğunun göstergelerinden biri olarak sundu.
Şirketin Mart 2024 tarihli duyurusu, tek bir arızanın güvenlik açısından sorun yaratmaması gerekliliğini karşılamak üzere tasarlanmış dağıtık elektrikli tahrik sistemini anlatıyor. Dağıtık tahrik, tek bir merkezî motor yerine birden fazla tahrik ünitesi kullanılması demek. Yedeklilik ise bir bileşenin arızalanması durumunda bunun yönetilebilmesi için yedek kapasite sağlanmasıdır.
Du, elektrifikasyonun güç dağıtımı, yedek sistemler ve daha sessiz çalışma gibi alanlarda otomobiller üzerindeki etkisine benzer şekilde hava aracı geliştirme süreçlerini de değiştirebileceğini söyledi. Bunlar şirketin teknolojiye ilişkin beklentileri; sertifikasyon süreci ise söz konusu tasarımın havacılık gerekliliklerini karşılayıp karşılamadığını inceliyor.
Eğitimli bir pilot olan Zhao, bir kişiye aracı beş dakikada uçurmayı öğretebileceğini iddia etti. XPeng ayrıca rota planlama ile kalkış ve inişe yardımcı olma dahil otomatik uçuş işlevlerini tanımlıyor. Müşteriler yine de hava aracı ve onaylı uçuş bölgeleri için belirlenen izinler ve koşullar çerçevesinde hareket edecek.
Siparişler ve ölçekli üretim için kurulan fabrika
Du'ya göre XPeng dünya genelinde 7.000'den fazla ön sipariş aldı. Siparişlerin çoğu Çin'den, geri kalanı ise Orta Doğu'dan. Potansiyel müşteriler arasında özel amaçlı uçuş yapanlar, hava turizmi şirketleri, acil kurtarma hizmetleri ve diğer kamu hizmeti işletmecileri bulunuyor.
Guangzhou'daki fabrikanın bu ilgiyi üretime dönüştürmesi amaçlanıyor. XPeng, Mayıs 2025'te inşaatın yüzde 70'inin tamamlandığını; montaj, boyama, bağlantı ve kompozit malzeme atölyelerinin yapısal çalışmalarının bitirildiğini söyledi. Fabrikanın inşaatını 2025'in dördüncü çeyreğinde tamamlamayı planlıyordu.
Yaklaşık 120.000 metrekarelik tesiste deneme üretiminin Kasım 2025'te başladığı bildirildi. Tesisin planlanan yıllık kapasitesi 10.000 hava aracı modülü; başlangıç üretim hedefi ise 5.000.
Açıklanan ön sipariş sayısı, başlangıç üretim hedefini 2.000'den fazla hava aracıyla aşıyor. Belirtilen talebi karşılamak, başlangıç hedefinin üzerinde üretim gerektirecek. Gerçek teslimatlar ise sertifikasyona, üretimdeki ilerlemeye ve müşterilerin satın alma işlemlerini tamamlamasına bağlı olacak. XPeng, rezervasyon koşullarını ya da siparişlerin karşılanma takvimini açıklamadı.
Yurt dışı hedefleri bölgesel iş ortaklarıyla başlıyor
Du'ya göre Çin dışında ilk hedef pazarlar arasında Orta Doğu ve Güneydoğu Asya öne çıkıyor. Zhao, şirketin hava aracının kullanım alanlarını araştırmak üzere Birleşik Arap Emirlikleri ve Güneydoğu Asya ülkeleriyle anlaşmalar imzaladığını söyledi.
Avrupa da XPeng'in ilgisini çekiyor. Du, Lizbon'daki etkinliğin ürünü Avrupalı tüketicilere, düzenleyici kurumlara ve potansiyel iş ortaklarına tanıtma fırsatı sunduğunu söyledi. Bu pazara girmek için uygun fiyatlı bir ürünün, elverişli altyapının ve uçuş yapılabilecek yerlerin gerekli olduğunu belirtti.
Du, XPeng'in pazara daha açık ülkelerle çalışmaktan memnuniyet duyacağını ve düzenlemelerin izin vermesi hâlinde ABD pazarını değerlendireceğini söyledi. Çin, ABD ve Avrupa'nın birlikte küresel hava aracı pazarının yaklaşık yarısını oluşturduğunu tahmin eden Du, diğer bölgelerde de büyüme fırsatları bulunduğunu savundu.
Yurt dışındaki her yeni kullanım için yerel düzenleyici kurumlar ve işletme ortaklarıyla çalışma yürütülmesi gerekecek. Şirketin açıkladığı anlaşmalar ticari açıdan ilk adım niteliğinde; yakın vadeli yaygınlaşma planı ise Çin'e odaklanıyor.
İlk rotalar neden şehirlerin dışında kalabilir?
Du'ya göre hava araçları, aralarında kesintisiz bir kara yolu ya da demir yolu bulunmayan noktaları birbirine bağlayabildiği için adalar ve nüfusun seyrek olduğu bölgelerde avantaj sağlayabilir. Yine de kalkış ve iniş noktaları ile işletme izni gerekecek.
XPeng yöneticisi, bu görüşünü açıklarken hava yolunu kara ulaşımı için gereken inşaat çalışmalarıyla karşılaştırdı.
Başlangıç noktasından varış noktasına kadar altyapıyı adım adım inşa etmeniz gerekmiyor.
Çin'in düşük irtifa ekonomisini geliştirmeye yönelik daha geniş kapsamlı girişimleri arasında dronlar, kargo hava araçları ve yolcu taşıyan araçlar da bulunuyor. Zhao, Çin'de uçan araçlar geliştiren yaklaşık 20 şirketten birinin kendi iş kolu olduğunu söyledi. XPeng'in önerdiği başlangıç noktası kademeli bir yaklaşım öngörüyor: Daha karmaşık şehir içi operasyonlardan önce seçili bölgeler ve belirli görevler.
Du, kargo taşımacılığı ve bazı yolcu seferleriyle şehirlerin dışında başlayıp ardından kentsel alanlara yayılabilecek bir sektör gelişiminden söz etti. XPeng'in önündeki uygulamaya dönük adımlar ise sertifikasyonu tamamlamak, hava araçlarını düzenli biçimde üretmek ve iş ortaklarının izinli operasyonlar kurmasına yardımcı olmak.
Bu nedenle 2027 hedefi, Çin genelinde kısıtlamasız kişisel uçuşlardan ziyade sınırlı bir ilk hizmet anlamına geliyor. İlk müşteriler belirlenmiş alanlarda kısa yolculuklar için yeni bir seçeneğe kavuşurken acil durum ekipleri de zorlu arazilere ulaşmak için olası yeni bir araca sahip olacak.
Öne Çıkanlar
- XPeng yöneticileri, Çin'de gezi uçuşları ve acil durum hizmetlerinde ilk kullanımların 2027 yazında ya da yılın ikinci yarısında başlamasını bekliyor.
- Yaklaşık 300.000 dolarlık paket, iki koltuklu elektrikli hava aracı ile onu taşıyıp şarj eden ayrı bir aracı bir araya getiriyor.
- Açıklanan uçuş menzili 30 kilometre olan hava aracının ilk kullanım alanları onaylı bölgeler ve acil durum operasyonlarıyla sınırlı.
- Üretim ve her bir hava aracı için gereken ayrı onay süreçlerinin yanı sıra nihai tip sertifikası çalışmaları da sürüyor.
- Şirketin önceki teslimat hedefleri önce 2025'in dördüncü çeyreği, ardından 2026'ydı.
- XPeng, 7.000'den fazla ön sipariş aldığını bildiriyor ve yılda 10.000 hava aracı modülü üretebilecek bir fabrika planlıyor.
- Orta Doğu ve Güneydoğu Asya öncelikli yurt dışı pazarları arasında; Avrupa da değerlendiriliyor.






