Yeni finansman, inşaat çalışmalarını su sektöründeki reformlarla buluşturuyor
Asya Kalkınma Bankası (ADB), Sri Lanka için 300 milyon dolarlık finansman açıkladı. Paket, yeni su ve sanitasyon altyapısını sektörün yönetim ve finansman biçimindeki değişikliklerle bir araya getiriyor. Pakette, Batı ve Güney eyaletlerinde 1,3 milyondan fazla kişinin içme suyu hizmetlerini iyileştirmesi, Jaffna’da ise yaklaşık 250.000 kişiye kanalizasyon ve sanitasyon hizmeti sağlaması beklenen bir proje için 200 milyon dolar bulunuyor.
İçindekiler
- Yeni finansman, inşaat çalışmalarını su sektöründeki reformlarla buluşturuyor
- 200 milyon dolarlık altyapı projesi nereye gidecek?
- Proje maliyeti finansman paketine nasıl uyuyor?
- Jaffna’da ve su temin bölgelerinde neler değişecek?
- Kayıpları azaltmak ve aşırı hava olaylarına hazırlanmak
- 100 milyon dolarlık reform programı neleri destekliyor?
- Tarifeler, işletme finansmanı ve özel sektör yatırımları
- Kredilerin yapısı ve reformları uygulayacak kurumlar
- İlk reformlardan yeni onaylara
- Öne Çıkanlar
100 milyon dolarlık ek kaynak, Su Temini ve Sanitasyon Reform Programı’nın ikinci alt programını destekleyecek. Programın önlemleri; su güvenliği, tarifeler, su kaynaklarının yönetimi ve Ulusal Su Temini ve Drenaj Kurulunun (NWSDB) mali performansını kapsıyor.
ADB, onayları Colombo’dan 2026’da yayımladığı 9 Kasım tarihli duyurusunda açıkladı. Paket, iki temel ihtiyacı bir araya getiriyor: fiziksel sistemleri inşa edip iyileştirmek ve bu sistemlerin işler durumda kalmasını sağlayan kurumları güçlendirmek.
ADB’nin Sri Lanka ülke direktörü Shannon Cowlin, finansmanın toplumların sağlık ve ekonomi alanındaki ihtiyaçlarıyla bağlantısına dikkat çekti:
Güvenli, güvenilir ve sürdürülebilir su ve sanitasyon hizmetlerine erişim, halk sağlığı ve ekonomik büyüme için vazgeçilmezdir,
300 milyon dolarlık paketin üçte ikisini altyapı projesi, üçte birini ise reform programı oluşturuyor. Bu iki bileşenin amaçları birbiriyle bağlantılı: arıtma tesisleri, depolar ve boru hatları, inşaat tamamlandıktan çok sonra da güvenilir işletme, bakım ve finansmana ihtiyaç duyuyor.
200 milyon dolarlık altyapı projesi nereye gidecek?
İklime Dayanıklı ve Sürdürülebilir Su Temini ve Sanitasyon Projesi kapsamında Colombo ve Lunugamwehera’da su arıtma tesisleri, ana iletim ve dağıtım şebekeleri ile depolar inşa edilecek. Jaffna’da ise atık su arıtma tesisleri, kanalizasyon şebekeleri ve pompa istasyonları yapılacak.
Su arıtma tesisleri, suyu şebekeye verilmek üzere işler. Ana iletim boruları suyu büyük tesisler arasında taşırken dağıtım şebekeleri hizmet verilen yerleşimlere ulaştırır. Depolar ise bu sistemde suyun saklanmasını sağlar. Birbirine bağlı bu bileşenlere yatırım yapmak, tek bir tesisin inşasından daha kapsamlı bir ihtiyaca yanıt verir.
5 Mayıs 2026’da bildirilen bir kabine onayı, planlanan çalışmaların daha ayrıntılı bir görünümünü sunuyor. Onayda beş alt proje yer aldı:
- Ambatale su arıtma sisteminin iyileştirilmesi.
- Jubilee su temin sisteminin iyileştirilmesi.
- Kolonnawa’da gelir getirmeyen suyun yönetimi.
- Lunugamwehera’da günlük 20.000 metreküp kapasiteli olduğu belirtilen entegre su projesi.
- Jaffna’da bir atık su projesi.
Kabine, ADB finansmanıyla uygulamaya geçilmesini ve beş alt proje için ihale sürecinin hızla başlatılmasını onayladı. İhale süreci, projenin yürütülmesi için gereken işleri, ekipmanları ve hizmetleri sağlayacak yüklenicilerin seçilmesini ve satın alımların yapılmasını kapsıyor.
Proje maliyeti finansman paketine nasıl uyuyor?
Mayıs ayında kabineden yapılan açıklamada altyapı projesinin tahmini toplam maliyeti 250 milyon dolar olarak belirtilirken, bunun 200 milyon dolarının ADB’nin normal sermaye kaynaklarından karşılanması öngörüldü. ADB’nin kasım ayındaki duyurusu da proje için 200 milyon dolarlık finansman bileşenini doğruluyor.
Bu rakamlara göre ADB finansmanı, altyapı projesinin tahmini maliyetinin yüzde 80’ini karşılıyor. Kalan 50 milyon dolar, tahmini toplam maliyet ile bankanın katkısı arasındaki farkı oluşturuyor.
300 milyon dolarlık duyuru, altyapı projesi için sağlanan 200 milyon doları ayrı reform programına ayrılan 100 milyon dolarla birleştiriyor. Her iki bileşen de su ve sanitasyon hizmetlerini desteklese de harcama amaçları farklı.
Duyurularda bazı uygulama ayrıntıları henüz belirtilmedi: altyapı projesinin kalan 50 milyon dolarının kaynağı, inşaat ve tamamlanma tarihleri, hanelerin şebekeye bağlanma takvimi ile tarife değişikliklerinin miktarı veya zamanlaması. Sakinlerin iyileştirilmiş hizmetleri ne zaman alacağını ve mali reformların aboneleri nasıl etkileyeceğini bu ayrıntılar belirleyecek.
Jaffna’da ve su temin bölgelerinde neler değişecek?
Jaffna için planlanan yatırım, atık suyun toplanması ve arıtılmasına odaklanıyor. Kanalizasyon şebekeleri atık suyu evlerden ve diğer binalardan uzaklaştırıyor, gerektiğinde pompa istasyonları sistem içinde taşıyor; arıtma tesisleri ise izin verilen durumlarda bertaraf edilmeden veya yeniden kullanılmadan önce suyu işliyor.
ADB’ye göre Jaffna’da yaklaşık 250.000 kişinin daha iyi kanalizasyon ve sanitasyon hizmetlerinden yararlanması bekleniyor. Bu çalışma, Batı ve Güney eyaletlerinde 1,3 milyondan fazla kişi için planlanan içme suyu iyileştirmelerinden farklı bir ihtiyaca yanıt veriyor.
Su temin bölgelerinde yaşayanların güvenli suya daha güvenilir biçimde erişmesi bekleniyor. Jaffna’da belirtilen fayda ise atık su ve sanitasyon yönetiminin iyileştirilmesi. Bu hizmet hedeflerini ayrı ele almak, projenin her bölgede ne sağlamayı amaçladığını açıklığa kavuşturuyor.
ADB, su güvenliği ve sanitasyon yönetimini de reform programının kapsamına alıyor. Böylece fiziksel inşaat çalışmaları ile hizmet kuralları birlikte işliyor: altyapı suyu ve atık suyu yönetirken kurumsal reformlar bu hizmetlerin nasıl yürütüleceğini ele alıyor.
Kayıpları azaltmak ve aşırı hava olaylarına hazırlanmak
Kolonnawa’da planlanan çalışmalar, gelir getirmeyen suyu hedefliyor. Bu kavram, bir su dağıtım sistemine giren ancak sızıntılar, hatalı ölçüm veya izinsiz kullanım gibi nedenlerle işletmeye gelir sağlamayan suyu ifade ediyor.
Bu kayıpların azaltılması, hâlihazırda arıtılıp pompalanan suyun daha verimli kullanılmasını sağlayabilir. Ayrıca işletmenin sunduğu hizmetlerden gelir elde etmesine yardımcı olabilir. ADB, daha geniş kapsamlı altyapı projesinin hedefleri arasında su kayıplarını azaltmanın yanı sıra yenilenebilir enerji kullanımını artırmayı ve NWSDB’nin kapasitesini güçlendirmeyi de sayıyor.
İklim direnci, inşaat ve reform bileşenlerinin ortak önceliklerinden biri. Uygulamada dirençlilik, su hizmetlerinin doğal tehlikelere ve aşırı hava olaylarına hazırlıklı olması, kesintiler yaşandığında ise hizmetleri yeniden işler hâle getirebilmesi anlamına geliyor.
Altyapı projesi, dirençli arıtma tesisleri, şebekeler ve depolar öngörüyor. Reform programı ise sektöre yönelik bir dirençlilik yol haritası ve doğal tehlikelere uyum önlemleri ekliyor. Bu çalışmalar, hem tesislerin fiziksel dayanıklılığını hem de temel hizmetlerin sürdürülmesi için gereken planlamayı ele alıyor.
Yenilenebilir enerji kullanımı da projenin hedefleri arasında. Su arıtma ve pompalama enerji gerektirdiğinden, enerji tercihleri şebekenin işletilmesinin bir parçası. Duyuru, belirli tesisleri belirtmeden yenilenebilir kaynaklara yönelme hedefini ortaya koyuyor.
100 milyon dolarlık reform programı neleri destekliyor?
Su Temini ve Sanitasyon Reform Programı, ADB’nin Sri Lanka su sektöründeki ilk politika temelli kredi programı. İkinci alt program, 100 milyon dolarlık finansman alan ve 2024’te tamamlanan ilk aşamanın devamı niteliğinde.
Politika temelli krediler, belirli bir inşaat işlerini kapsayan projeler yerine hükümet reformlarını destekliyor. Sri Lanka ekonomik toparlanmasını sürdürürken ve kalkınma finansmanı ihtiyaçlarını karşılarken, yeni 100 milyon dolarlık kaynağın bütçe desteği sağlaması da bekleniyor.
ADB reformları iki ana başlık altında topluyor. İlk başlık; su kaynaklarının yönetimi, içme suyu güvenliği, sanitasyon yönetimi ve doğal tehlikelere uyum dâhil olmak üzere dirençlilik, kapsayıcılık ve çevresel sürdürülebilirliği kapsıyor.
İkinci başlık ise yönetişim ile operasyonel ve mali performansı ele alıyor. Önlemler arasında Ulusal Su Kaynakları Politikası’nda değişiklikler, tarife reformları, sektörel dirençlilik yol haritasının kabul edilmesi, kurumsal performans yönetiminin güçlendirilmesi ve NWSDB’nin mali sürdürülebilirlik yol haritasının uygulanması yer alıyor.
Program ayrıca kurumlar arası koordinasyonu, su tasarrufunu, toplumsal gruplar arasındaki erişim farklılıklarını ve iklim finansmanına erişimi ele alıyor. Bu önlemler, çalışmaları tek tek inşaat sahalarının ötesine taşıyarak sektörün genelinde hizmet veren kurallara ve kuruluşlara yöneliyor.
Tarifeler, işletme finansmanı ve özel sektör yatırımları
Su tarifesi reformu, su hizmetlerine uygulanacak ücretleri belirleyen kurallarla ilgili. Program, bu değişikliklerin yanı sıra NWSDB’nin mali durumunu yönetme ve hizmetlerini uzun vadede sürdürme kapasitesini güçlendirmeyi amaçlıyor.
Mali sürdürülebilirlik yol haritası, işletmenin uzun vadeli mali durumunu ele alıyor. Kurumsal performans yönetiminin güçlendirilmesi ise kuruluşun nasıl hedef belirlediği, sonuçları izlediği ve yönetimi hizmetleri yerine getirmekten nasıl sorumlu tuttuğuyla ilgili. Bu önlemler, kurumun mali durumunu su temini ve altyapı yönetimine yönelik günlük çalışmalarıyla ilişkilendiriyor.
Müşteriler açısından temel konular hizmet kalitesi, erişim ve ödedikleri ücretler. Program, kapsayıcılığı hedefleri arasına alarak farklı toplumsal grupların hizmetlere erişimini mali reformlarla birlikte ele alıyor; gelir elde etmeyi tek kaygı olarak görmüyor.
ADB, gelecekteki su yatırımları için özel finansmanı harekete geçirmeyi de amaçlıyor. Özel sektörün katılımı, yatırım ve hizmet sunumunu desteklemenin bir yolu olarak hem altyapı projesinde hem de reform programında yer alıyor.
Duyurular, kamu kurumlarının merkezi rolünü sürdürdüğünü ortaya koyuyor. NWSDB’nin kapasitesinin geliştirilmesi, mali planlama ve performans yönetimi paketin açık bileşenleri arasında yer alırken reform programı özel sektörün daha fazla katılımını hedefliyor.
Kredilerin yapısı ve reformları uygulayacak kurumlar
Sri Lanka, 6 Kasım 2026’da, ayrı bir mesleki beceri programına ayrılan 100 milyon doları da içeren toplam 200 milyon dolarlık daha geniş bir anlaşma kapsamında 100 milyon dolarlık su reformu finansmanına ilişkin anlaşmaları imzaladı.
Su reformu finansmanı, ADB’nin normal sermaye kaynakları aracılığıyla sağlanan 50 milyon dolarlık imtiyazlı kredi ve 50 milyon dolarlık standart krediden oluşuyor. İmtiyazlı krediler, genellikle standart kredilere kıyasla daha düşük finansman maliyetleri veya daha uzun geri ödeme süresi gibi daha elverişli koşullar sunuyor.
Maliye, Planlama ve Ekonomik Kalkınma Bakanlığı Sekreteri Dr. Harshana Suriyapperuma, Colombo’daki Genel Hazine’de Sri Lanka adına imza attı. Cowlin ise ADB adına imzaladı.
Konut, İnşaat ve Su Temini Bakanlığı, reform programının hem yürütücü hem de uygulayıcı kurumu olacak. Başbakanlık Ofisi ve NWSDB de diğer uygulayıcı kurumlar olarak görev yapacak.
Bu sorumluluk dağılımı önemli; çünkü program farklı türlerde eylemler içeriyor. Ulusal politikada, işletme yönetiminde, içme suyu güvenliğinde ve mali planlamada yapılacak değişiklikler, hükümet ile hizmet sağlayıcı arasında koordinasyon gerektiriyor.
İlk reformlardan yeni onaylara
Finansman, politika hazırlıkları, kabine kararları ve kredi anlaşmalarından oluşan birkaç aşamayı izliyor. Tarih belirtilen başlıca gelişmeler şöyle:
- 2024: 100 milyon dolarla finanse edilen Su Temini ve Sanitasyon Reform Programı’nın ilk alt programı tamamlandı.
- 5 Mayıs 2026: Tahmini maliyeti 250 milyon dolar olan ve beş alt projeyi kapsayan altyapı projesi için kabine onayı verildiği bildirildi.
- 6 Kasım 2026: Sri Lanka ile ADB, su reformu için 100 milyon dolar ve ayrı bir beceri programı için 100 milyon dolarlık anlaşmalar imzaladı.
- 9 Kasım 2026: ADB, altyapı için 200 milyon dolar ve ikinci reform alt programı için 100 milyon dolardan oluşan 300 milyon dolarlık su ve sanitasyon paketini açıkladı.
Bu sıralama, önceki kurumsal değişiklikleri yeni bir yatırım dalgasıyla bir araya getiriyor. İlk reform aşaması politika, düzenleme ve kurumsal temelleri oluşturdu; ikinci aşamanın ise fiziksel hizmetleri genişletip iyileştiren altyapı projesiyle birlikte bu reformları daha ileri taşıması amaçlanıyor.
ADB, paketi Sri Lanka’nın genel ekonomik reform gündemi, daha iyi kamu hizmetleri ve yeşil ekonomik büyüme hedefleriyle ilişkilendiriyor. Projede adı geçen topluluklar açısından paketin pratik değeri, sistemleri işletebilecek ve bakımını yapabilecek kurumların desteğiyle daha güvenli içme suyu, daha güvenilir su temini ve daha iyi atık su yönetimi sağlanması olacak.
Öne Çıkanlar
- ADB, 9 Kasım 2026’da Sri Lanka’nın su ve sanitasyon sektörü için 300 milyon dolar açıkladı.
- 200 milyon dolarlık altyapı bileşeni, Batı ve Güney eyaletlerinde 1,3 milyondan fazla kişinin su temininin iyileştirilmesini hedefliyor.
- Jaffna’da yaklaşık 250.000 kişinin daha iyi kanalizasyon ve sanitasyon hizmetlerinden yararlanması bekleniyor.
- Planlanan çalışmalar Ambatale, Jubilee, Kolonnawa, Lunugamwehera ve Jaffna’daki alt projeleri kapsıyor.
- 100 milyon dolarlık reform bileşeni; su güvenliği, kaynak yönetimi, tarifeler, iklim direnci ve NWSDB’nin mali durumunu ele alıyor.
- Reform finansmanı, 50 milyon dolarlık imtiyazlı kredi ile 50 milyon dolarlık standart krediden oluşuyor.






