Özbekistan’da İthal iPhone’ların 30 Güne Varan Gümrük İncelemesine Alındığı Bildiriliyor

9 dakikalık okuma
Imported iPhones Face Reported Customs Checks of Up to 30 Days in Uzbekistan

Yolcular gecikmelerden ve keskin biçimde artan gümrük masraflarından söz ediyor

Özbekistan’a getirilen bazı akıllı telefonlar, yetkililerin ithal cihazlar ve bunların IMEI kimlik kodlarına yönelik denetimleri sıkılaştırması üzerine 30 güne kadar süren ek gümrük incelemelerine gönderiliyor. Yolcular, telefonların inceleme sırasında havalimanında tutulabildiğini ve daha önce satın aldıkları cihazı beklemek zorunda kaldıklarını söylüyor.

İçindekiler
  1. Yolcular gecikmelerden ve keskin biçimde artan gümrük masraflarından söz ediyor
  2. Gümrük cihaz kimliklerini neden denetliyor?
  3. Taşkent Havalimanı’ndaki bir vakada 20 iPhone yer aldı
  4. Kayıt düzenlemesi ne diyor?
  5. Kurallar nasıl gelişti?
  6. Gümrük vergisi güzergâha ve beyannameye göre değişiyor
  7. Kayıt ücretinin ayrı bir bedeli ve son tarihi var
  8. Cihaz sahiplerinin kaydetmesi ve kontrol etmesi gerekenler
  9. Posta gönderileri ve planlanan değişiklikler ayrı süreçlere tabi
  10. Öne Çıkanlar

Gümrük Komitesi, sıkılaştırılan denetimlerin kopyalanmış veya sahte IMEI kodları, başka cihazlara ait kimlik numaraları ve ülkeye yasa dışı yollarla getirilen telefonlarla ilgili vakalardan kaynaklandığını belirtiyor. Komite, Ocak-Eylül 2026 arasında 4 milyon mobil cihazın resmî olarak ithal edildiğini ve gümrük ödemelerinden 1,6 trilyon sum gelir elde edildiğini söylüyor.

Yolcular, yaklaşık 150 dolar ödeyerek uzun süren bir incelemeyi beklemekle, yaklaşık 450 dolar ödeyerek işlemleri bir gün içinde tamamlatmak arasında seçim yapmalarının istendiğini anlatıyor. Daha hızlı işlem için bildirilen diğer tutarlar, akıllı telefon modeline bağlı olarak 400 ila 1.100 dolar arasında değişiyor. Bu rakamlar kullanıcılardan geliyor. Komitenin açıklamasında böyle bir hızlandırılmış hizmet için resmî bir tarife ya da prosedür belirtilmiyor; bu ücretlerin dayanağı da net değil.

Sıkı denetimlerin 6 Kasım’da başladığı bildiriliyor ancak yıl belirtilmiyor. Özbekistan’da ayrıca, gümrük vergileri ve kayıt ücretlerinden bağımsız olarak, IMEI kaydını bekleyen cihazlar için 30 günlük ayrı bir süre bulunuyor. Yolcuların, bir ödemenin ya da son tarihin hangi işleme ait olduğunu anlaması, telefonu ülkeye getirmenin maliyetini hesaplayabilmeleri açısından büyük önem taşıyor.

Gümrük cihaz kimliklerini neden denetliyor?

IMEI, mobil şebekenin bir cihazı tanımak için kullandığı, 15 haneden oluşan benzersiz bir kimlik numarasıdır. İki SIM bağlantısını destekleyen bir telefonda iki IMEI kodu bulunabilir ve cihazın Özbekistan’daki kayıt sistemi UzIMEI üzerinden kullanılabilmesi için her iki kodun da kaydedilmesi gerekir.

Gümrük memurları, ülkeye girişte beyan edilen kodları yolcuların yanında taşıdığı telefonlarla karşılaştırıyor. Kodların uyuşmaması, evrakta farklı bir cihazın tarif edildiği anlamına gelebilir. Bir kimlik numarasının kopyalanması, telefonun başka bir ahizeyle zaten ilişkilendirilmiş bir kimlik numarası altında görünmesine de yol açabilir; bu da gerçek cihazın ülkeye yasal yollardan girip girmediğinin izlenmesini zorlaştırır.

Reklam

Gümrük Komitesi, artan denetimlerin tam da bu uygulamaların ortaya çıkarılmasının ardından başlatıldığını söylüyor. Komitenin belirttiği temel kaygı, belirli bir akıllı telefon markasına özgü bir sorundan ziyade, telefonların resmî ithalat ve kayıt kanallarının dışında ülkeye sokulması.

Yolcular açısından bunun pratik sonucu, fiziksel telefonun yanı sıra evrakların da doğru olması gerektiği. Satın alma makbuzu, beyanname ve cihazda görünen kimlik numaraları, gümrüğün telefonu ithalat kaydı ve değeriyle eşleştirmesine yardımcı oluyor.

Taşkent Havalimanı’ndaki bir vakada 20 iPhone yer aldı

İslam Kerimov Taşkent Uluslararası Havalimanı’nda gümrük memurları, 310 milyon sum değerinde 20 iPhone’u kapsayan bir düzeni ortaya çıkardı. Taşkent Aero Gümrük Kompleksi’ne göre yolcular, daha önce Özbekistan’a yasa dışı yollarla sokulmuş başka telefonlara ait kimlik numaralarını girdi.

Gümrük yetkilileri, plan kapsamında telefonların yeniden programlanarak ayarlarda değiştirilmiş kimlik numaralarının görünmesinin sağlanacağını söyledi. Açıklamalarına göre, bir arama kodu kullanılarak yapılacak kontrol, asıl IMEI’yi yine de ortaya çıkaracak ve memurların uyuşmazlığı tespit etmesini sağlayacaktı.

Soruşturma sürüyor. 310 milyon sumun 20 cihaza bölünmesiyle telefon başına ortalama değer 15,5 milyon sum olarak hesaplanıyor. Bu, söz konusu vakadaki ortalama değer; diğer ithalatlar için geçerli bir değerleme tarifesi değil.

IMEI kodlarının yasa dışı biçimde değiştirilmesi veya kopyalanması, 2024’ten bu yana para cezası ve cihaza el konulmasıyla cezalandırılıyor. Havalimanındaki vaka, memurların aradığı türden bir tutarsızlığı gösteriyor: beyannameye yazılan kimlik numarasının, sınırda gösterilen telefon dışında başka bir cihaza ait olması.

Kayıt düzenlemesi ne diyor?

Özbekistan Bakanlar Kurulu, mobil cihazların kayıt çerçevesini 17 Eylül 2019 tarihli 778 sayılı Karar ile oluşturdu. Düzenleme, ülke içinde kullanılan ve satış ya da kişisel kullanım amacıyla ithal edilen telefonlar da dahil olmak üzere cihazları kapsıyor.

Düzenleme, ithal cihazların malları serbest dolaşıma sokan IM-40 prosedürü kapsamında gümrükten çekilmesinin ardından kaydedilmesini öngörüyor. Günlük ifadeyle gümrük, bu malların iç pazara girmesine izin veren işlemi tamamlıyor. Düzenlemeye göre ithalatçıların kayıt işlemleri için üç iş günü süresi bulunuyor.

Reklam

Daha sonra yapılan bir değişiklikle, ne onaylı beyaz listede ne de engelli kara listede yer alan cihazlar için gri liste tanımlandı. Bu listedeki cihazlar, ilk şebeke bağlantısından itibaren 30 takvim gününe kadar mobil hizmetlerden yararlanabiliyor. Değişiklik 6 Kasım 2025’te kabul edildi ve 8 Şubat 2026’da yürürlüğe girdi.

İki süre farklı amaçlara hizmet ediyor. Bildirilen gümrük incelemesi, yolcuların telefonun alıkonulabildiğini söylediği gümrükten çekme öncesindeki kontrollerle ilgili. Gri liste süresi ise kayıt işlemi beklenirken mobil şebekelere geçici erişim sağlıyor. Düzenleme, klonlanmış ve kimliği belirlenemeyen IMEI kodlarını da ele alıyor.

Kurallar nasıl gelişti?

Son şikâyetlerden önce çeşitli değişiklikler yapıldı. Bu değişikliklerin tarihleri, ilk kayıt çerçevesini, cihaz kimliklerini değiştirmenin cezalarını ve daha ayrıntılı gümrük beyanı şartlarını birbirinden ayırmaya yardımcı oluyor.

  • 17 Eylül 2019: Bakanlar Kurulunun 778 sayılı Kararı, mobil cihaz kayıt çerçevesini oluşturdu.
  • 2024: IMEI kodlarının yasa dışı biçimde değiştirilmesi veya kopyalanması para cezası ve cihaza el koyma yaptırımına tabi oldu.
  • 1 Ağustos 2025: Kayıt ücretlerinin hesaplanmasında kullanılan baz hesaplama değeri 412.000 sum oldu.
  • 6 Kasım 2025: 30 takvim günlük gri liste süresini belirleyen değişiklik kabul edildi.
  • 8 Şubat 2026: Gri liste değişikliği yürürlüğe girdi.
  • 10 Nisan 2026: Cihazların ve IMEI kodlarının gümrük kargo beyannamelerine kaydedilmesine ilişkin daha ayrıntılı şartlar yürürlüğe girdi.
  • Ocak-Eylül 2026: Gümrük Komitesi, resmî olarak ithal edilen 4 milyon mobil cihaz ve 1,6 trilyon sum gümrük geliri kaydetti.

Nisan ayında yürürlüğe giren beyan değişikliklerine göre, gümrük kargo beyannamesinin 31 numaralı kutusunda her cihazın ayrı bir sıra numarası olmalı. SIM yuvası sayısı ve her yuvaya ait IMEI ayrı ayrı girilmeli. Birden fazla telefon içeren sevkiyatlarda her cihaz için kendine ait, eşleşen bir bilgi seti gerekiyor.

Gümrük vergisi güzergâha ve beyannameye göre değişiyor

Özbekistan’a kişisel kullanım amacıyla getirilen telefonların ülkeye girişte beyan edilmesi gerekiyor. Yolcu bilgilendirmelerinde, beyan edilmesi gereken cihazları taşıyanların kırmızı gümrük kanalını kullanması ve ilgili tüm IMEI kodlarını kaydetmesi isteniyor. Kırmızı kanal, beyan vermeden geçmek yerine malları gümrüğe sunma güzergâhı.

Gümrük Komitesi rehberliğine ilişkin Nisan 2026 tarihli bir açıklamada, hava yoluyla seyahat edenler için toplam değeri 2.000 dolara kadar olan iki telefona, tren yolcuları için 1.000 dolara ve otomobille giriş yapanlar için 300 dolara kadar gümrüksüz muafiyet olduğu belirtiliyor. Başka bir yolcu rehberinde ise hava yoluyla en fazla iki telefon için 1.000 dolar, tren veya nehir yoluyla girişte 500 dolar şeklinde daha düşük muafiyetler yer alıyor; otomobil veya yaya giriş için de 300 dolar belirtiliyor. Bu nedenle yolcuların ödeme hesabı yapmadan önce seyahatleri için geçerli muafiyeti teyit etmesi gerekiyor.

Reklam

Her iki açıklamaya göre de gümrük vergisi, geçerli muafiyet tutarını aşan değerin yüzde 30’u. Örneğin, beyan edilen telefonun değeri 1.500 dolar ve muafiyet 1.000 dolar ise 150 dolar vergi çıkar: aşan tutar 500 dolardır ve 500 doların yüzde 30’u 150 dolar eder. Gümrük, değeri belirlemek için kendi fiyat veri tabanını kullanıyor; satın alma makbuzları da beyan edilen fiyatı destekleyebiliyor.

Ülkeye giriş beyannamesine eklenmeyen bir telefon için daha masraflı bir işlem uygulanıyor. Nisan ayındaki rehberde, bu durumda kayıt için yalnızca muafiyet tutarını aşan kısım üzerinden değil, cihazın değerinin yüzde 30’u kadar vergi ödenmesi gerektiği belirtiliyor. Kayıt talimatlarına göre giriş beyannamesi yoksa gümrük ödeme emri de gerekiyor.

Kayıt ücretinin ayrı bir bedeli ve son tarihi var

UzIMEI kaydı, gümrükten çekme sonrasında tamamlanması gereken ek bir işlem. Yayımlanan kayıt rehberinde, SIM kartın ilk kullanımından itibaren 30 gün içinde kayıt yapılırsa 82.400 sum, bu süre geçtikten sonra yapılırsa 103.000 sum ücret belirtiliyor.

Tutarlar, belirli ücret ve harçların belirlenmesinde kullanılan resmî bir ölçüt olan baz hesaplama değeri üzerinden hesaplanıyor. Bu değer 1 Ağustos 2025’ten itibaren 412.000 sum olduğundan, erken kayıt ücreti yüzde 20, geç kayıt ücreti ise yüzde 25. İlk süreyi kaçırmak ücrete 20.600 sum ekliyor; geç kayıt ücreti erken kayıt ücretinden yüzde 25 daha yüksek.

Kayıtlı olmayan bir telefon, izin verilen sürenin ardından Özbekistan’ın mobil şebekelerine erişimini kaybediyor. Kayıt tamamlandıktan sonra hizmet yeniden başlayabiliyor. Aramalar, mesajlar veya mobil internet için yerel SIM karta güvenenlerin yalnızca gümrük evraklarını tamamlaması yetmiyor; kayıt işlemlerini de bitirmesi gerekiyor.

Hızlı gümrükten çekme için bildirilen dolar tutarları, bu ayrı gümrük ve kayıt hesaplamalarına ek olarak gündeme geliyor. Bir faturanın ne anlama geldiğini öğrenmek isteyen yolcunun gümrük değerini, geçerli vergiyi, UzIMEI ücretini ve talep edilen diğer ödemeleri kalem kalem gösteren bir açıklama istemesi gerekiyor.

Cihaz sahiplerinin kaydetmesi ve kontrol etmesi gerekenler

Telefonun IMEI kodları *#06# aranarak görüntülenebilir. Kodlar cihaz ayarlarında, ambalajında veya garanti belgelerinde de yer alabilir. Beyannameyi doldurmadan önce bütün kodları kaydetmek, iki SIM bağlantısı olan bir telefondaki ikinci kimlik numarasının atlanmasını önlemeye yardımcı olur.

Yolcu beyannamesi Yo'lovchi deklaratsiyasi uygulaması üzerinden doldurulabilir. İşlem sırasında cihazın markası, fiyatı, ağırlığı, adedi ve kimlik numaraları kaydedilir; ardından gümrük memurlarının kontrol edebilmesi için bir QR kodu oluşturulur. Değer belirlenirken makbuzlar, satın alma fiyatının açıklanmasına yardımcı olabilir.

Reklam

Gümrük işlemleri tamamlandıktan sonra cihaz sahipleri UzIMEI internet sitesi, Birda uygulaması, my.gov uygulaması, bir UzIMEI ofisi veya anlaşmalı mobil operatör ofisleri üzerinden başvurabilir. Çevrim içi kayıt için kimlik bilgileri ve doğrulama gerekiyor. İnternet sitesindeki işlemde ödeme talebi SMS ile gönderiliyor ve ödemenin 10 gün içinde yapılması gerekiyor.

Özbekistan’da telefon satın alanlar da ödeme yapmadan önce tüm IMEI kodlarını kontrol etmeli. Durum sorgulaması UzIMEI üzerinden, kodu SMS ile 1170’e göndererek veya *1170# hizmetini kullanarak yapılabiliyor. Çözümlenmemiş bir kayıt sorunu, alıcının ek masraflarla ve yerel mobil şebekeye bağlanamayan bir telefonla karşı karşıya kalmasına yol açabilir.

Posta gönderileri ve planlanan değişiklikler ayrı süreçlere tabi

Kuryeyle veya postayla gelen telefonlar, havalimanındaki yolcu beyanı yerine teslimata ilişkin gümrük işlemlerinden geçiyor. Gümrükten çekme işlemini teslimat hizmeti yürütürken, alıcının IMEI kaydını yine de tamamlaması gerekiyor.

Gönderilere ilişkin rehberde, uluslararası kurye gönderileri için aylık 200 dolar, uluslararası posta gönderileri için 100 dolar gümrüksüz limit ve ilgili limiti aşan değer üzerinden yüzde 30 vergi belirtiliyor. UzIMEI ofisinde kayıt yaptıracak alıcılardan kimlik belgesi, telefon ve üzerinde posta tarih damgası ile takip barkodu bulunan gönderi zarfını getirmeleri isteniyor.

Gümrük Komitesi ile Cumhuriyet Telekomünikasyon Ağları Yönetim Merkezi, beyan edilmemiş telefon ticaretini ve yasa dışı ithalatı azaltmaya yönelik önlemleri görüştü. Planlar arasında sınır gümrük noktalarına modern ekipman kurulması, gümrük ve IMEI kayıt işlemlerinin basitleştirilmesi ve kurumların bilgi sistemlerinin birbirine bağlanması yer alıyor.

Komitenin verileri resmî pazarın ölçeğini gösteriyor: 4 milyon cihazdan elde edilen 1,6 trilyon sum gümrük geliri, ithal edilen cihaz başına ortalama 400.000 suma denk geliyor. Her bir ödeme, ilgili ithalat koşullarına göre değişiyor. İncelemelerle karşılaşan yolcular için öncelik, cihaz kayıtlarının doğru olması, ücretlerin açık biçimde hesaplanması ve hem gümrük işlemlerinin hem de şebeke kaydının tamamlanması.

Öne Çıkanlar

  • Bildirildiğine göre ithal edilen bazı akıllı telefonlar 30 güne kadar gümrük incelemesine tabi tutuluyor; yolcular cihazların havalimanında alıkonulabildiğini söylüyor.
  • Kullanıcılar hızlı gümrükten çekme için 400 ila 1.100 dolar arasında ücret bildiriyor; Gümrük Komitesinin açıklamasında hızlandırılmış işlem için resmî bir tarife yer almıyor.
  • Yetkililer sıkılaştırılan denetimleri yasa dışı ithalatlara, kopyalanmış IMEI kodlarına ve başka telefonlara ait kimlik numaralarına bağlıyor.
  • Taşkent Havalimanı’ndaki bir soruşturmada 310 milyon sum değerinde 20 iPhone yer alıyor.
  • Gümrükten çekme ve UzIMEI kaydı, ücretleri ve süreleri farklı olan ayrı işlemler.
  • Kayıt rehberinde ilk 30 gün içinde 82.400 sum, bu sürenin ardından ise 103.000 sum ücret belirtiliyor.
  • Yayımlanan yolcu rehberlerinde hava ve demir yolu muafiyetleri birbiriyle çelişiyor; bu nedenle seyahatten önce geçerli tutarı teyit etmek büyük önem taşıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir