500 km/saate yaklaşırken şiddetli çarpışma
BYD test sürücüsü Jiang Wen, Çin’de kapalı bir test pistinde 500 km/saati aşmayı hedefleyen hız denemelerine hazırlanırken Yangwang U9 Xtreme’in pistin iki tarafındaki bariyerlere çarpmasının ardından ağır yaralanmadan kurtuldu. Elektrikli hiper otomobilde, arka bölümün koptuğu yönündeki haberler de dahil olmak üzere büyük hasar oluşurken karbon fiber yolcu kabini sağlam kaldı.
İçindekiler
Kazaya ilişkin en ayrıntılı anlatımda ilk çarpmanın, Jiang 420–450 km/sa aralığında bir deneme yapmaya çalışırken yaklaşık 360 km/sa hızda gerçekleştiği belirtiliyor. İlk açıklamalarda kaza anındaki hız yaklaşık 450 km/sa olarak verilmişti. Jiang’ın daha sonra yaptığı açıklamaya göre araç, ilk bariyere çarpmadan önce yavaşlamıştı.
BYD, kapsamlı hastane muayenesinde ciddi bir yaralanma tespit edilmediğini açıkladı. Şirkette 23 yıldır çalışan ve test için gönüllü olan Jiang’ın araçtan yardım almadan çıktığı ve başlangıçta aracın izlediği güzergâhı incelemek için pistte kaldığı bildirildi.
Görüntüler, hedefini daha sonra aşan programın önceki bir aşamasını kaydediyor. Yangwang, Alman yarış pilotu Marc Basseng’in 1 Kasım’da gerçekleştirdiği 503,17 km/sa hızındaki Abu Dabi denemesini daha sonra duyurdu; sonuç 6 Kasım 2026’da resmen tanındı. Kaza haberlerinde, yurt dışındaki denemeden önce Çin’de yapılan testler anlatılıyor.
Bu kronoloji, kazayı otomobilin geliştirme sürecinde belirli bir yere oturtuyor: ağır hasar gören bir test aracı, ciddi yaralanmadan kurtulan bir sürücü ve başka bir pilot modeli 500 km/sa sınırının üzerine çıkarmadan önce yapılan ek çalışmalar.
İki bariyer arasında ne oldu?
Jiang, Çin’deki değerlendirme sırasında aracın kaymaya başladığını anlattı. Gaz pedalından ayağını çekip kontrolü yeniden sağlamaya çalıştı ancak arka taraf bir yandan diğer yana savrulmayı sürdürdü. Yaklaşık 360 km/sa hızda yönünü artık düzeltemedi ve sol taraftaki bariyere çarptı.
İlk çarpmanın ardından direksiyon kontrolü kayboldu. Jiang, direksiyon simidini bıraktığını ve araç pist boyunca ilerleyip karşı taraftaki bariyere çarparken ellerini göğsüne götürdüğünü söyledi. Diğer anlatımlarda ise ilk kontrol kaybının, pist yüzeyinin viraj boyunca yükseldiği yatışlı bir viraja yaklaşırken yaşandığı belirtiliyor.
Aracın ön ve arka karoserinde ağır hasar oluştu. Arka aks grubu ya da alt şasinin koptuğu, sürücü kapısının da yerinden çıktığı bildirildi. Alt şasi, başlıca mekanik bileşenleri taşıyan bir destek yapısıdır; bu yapının kaybı, dış panellerdeki hasarın çok ötesinde bir yıkıma işaret eder.
BYD, kaymayı neyin başlattığına dair teknik bir açıklama ya da kazanın araç verilerine dayalı eksiksiz bir yeniden kurgusunu yayımlamadı. Jiang’ın anlatımı, bizzat yaşadığı sırayı ortaya koyuyor: dengesizlik, düzeltme girişimi, solda çarpma ve ardından sağda ikinci çarpışma.
Jiang neden enkazın yanında kaldı?
Yangwang’ın satış bölümünün genel müdürü Hu Xiaoqing, Jiang’ın hemen hastaneye gitmediğini öğrendiğinde yaşananları anlattı. Araçtan çıktıktan sonra, aracın iki bariyer arasında nasıl ilerlediğini incelemek için olay yerinde kaldı.
Hu, ekipten onu tıbbi muayene için götürmesini istedi. BYD daha sonra hastane kontrollerinde ciddi bir yaralanma tespit edilmediğini açıkladı. Olayın hemen sonrasına ilişkin anlatımlarda, Jiang’ın doğrulup konuştuğu ve kalp atış hızının kayıtlarda dakikada yaklaşık 120 olduğu da belirtiliyor.
Jiang’ın BYD’de uzun yıllar çalışması ve teste gönüllü olması, test programıyla yakından ilgilenmesini açıklıyor. Çarpışmadan sonra da aracın izlediği yörüngeye ilgi gösterdi ancak ekibin ilk sorumluluğu sağlık durumunun kontrol edilmesini sağlamaktı. BYD’nin sağlık durumuna ilişkin açıklamasının dayanağını hastane muayenesi oluşturdu.
Enkazın şiddetli görünümü ile Jiang’ın sağlık durumunun sonucu arasındaki fark, haberin temel noktalarından biri. Aracın büyük bölümleri parçalanmış ya da yerinden çıkmış olsa da sürücünün bulunduğu alan korundu.
Sürücünün çevresinde neler sağlam kaldı?
U9 Xtreme, yolcuların çevresindeki ana yapıyı oluşturan güçlü bir merkezi kabuk olan karbon fiber monokok kullanıyor. Karbon fiber, düşük ağırlığı yüksek dayanımla birleştirerek mühendislerin geleneksel çelik karosere bütünüyle bağlı kalmadan rijit bir yolcu kabini üretmesini sağlıyor.
Enkaza ilişkin anlatımlarda kabinin sağlam kaldığı, ön camın yanındaki dikey destekler olan A sütunlarında belirgin bir deformasyon görülmediği belirtiliyor. Ön camın da kırılmadığı bildirildi. Çevredeki parçalar ağır hasar alsa bile yolcunun hayatta kalabileceği alanı korumak büyük önem taşıyor.
Motorları çalıştırmak için kullanılan elektriği depolayan çekiş bataryasının duman çıkarmadığı, alev almadığı ya da patlamadığı bildirildi. Bu, yolcu kabininin durumundan ayrı bir güvenlik sonucuydu. Yüksek performanslı bir elektrikli otomobilde hem yolcuların hem de büyük miktarda elektrik enerjisi depolayan bataryanın korunması gerekiyor.
Aracın izlediği güzergâh, belirtilen hızın Jiang’ın maruz kaldığı kuvvetleri tek başına neden açıklamadığını da gösteriyor. Araç tek bir doğrudan çarpışmayla durmak yerine bariyerlere çarptı, pisti geçti ve döndü. Çarpma açısı, yön değişiklikleri ve aracın yavaşladığı mesafe, yolculara ulaşan kuvvetleri etkiliyor.
360 km/sa hızla giden bir araç saniyede 100 metre yol alır. 450 km/sa hızda bu mesafe saniyede 125 metreye çıkar. Bu değerler, gelişen bir kaymanın aracı test alanında ne kadar hızlı sürükleyebileceğini ve sürücünün tepki vermesi için ne kadar az zaman kaldığını ortaya koyuyor.
Dört motordan yaklaşık 3.000 beygir gücü
U9 Xtreme, Yangwang’ın zorlu pist kullanımı ve aşırı hızlar için geliştirdiği elektrikli süper otomobilinin bir versiyonu. Dört motorun her biri 555 kilovat güç üretiyor. Böylece toplam güç 2.220 kilovata, yani yaklaşık 2.977 beygir gücüne ulaşıyor.
BYD’nin e4 platformu, otomobilin her tekerleğe iletilen torku bağımsız biçimde kontrol etmesini sağlıyor. Tork, tekerleği döndüren kuvvettir. Dört tekerleğin her birinde ayrı kontrol olanağı, direksiyon, lastikler ve süspansiyonun yanı sıra hızlanma ve dengeyi yönetmek için de bir araç sunuyor.
Otomobilde 1.200 voltluk elektrik mimarisi ve 80,0 kilovatsaat kapasiteli bir batarya paketi bulunuyor. Volt, sistemde akımı harekete geçiren elektriksel potansiyeli; kilovatsaat ise bataryada depolanan enerji miktarını ifade ediyor. Daha yüksek voltaj, belirli bir güç miktarının daha düşük akımla iletilmesini sağlayarak mühendislerin elektrik kayıplarını ve ısıyı yönetmesine yardımcı olabilir.
BYD, platformunun 1.200 voltta çalışan dünyanın ilk seri üretim mimarisi olduğunu belirtiyor ve dört motorun dakikada 30.000 devir çevirdiğini söylüyor. U9 Xtreme’de ayrıca pist performansı için tasarlanmış lastikler ve şirketin DiSus-X süspansiyon sisteminin yenilenmiş bir versiyonu kullanılıyor.
Açıklanan boş ağırlığı 2.480 kilogram. Bu kütleyi olağanüstü hızlara çıkarmak hem çok yüksek güç hem de hassas kontrol gerektiriyor. Modelin Almanya’daki rekor denemesinde 300’den 400 km/sa hıza yaklaşık 10 saniyede ulaştığı bildirildi.
Kazanın ardından testler nasıl sürdü?
Çin’deki program, kaza öncesinde birkaç hız aralığında ilerledi. İlk denemede 350 km/sa aşıldı, ardından yapılan başka bir denemede hız 420 km/saati geçti. Kaza, 420–450 km/sa aralığında bir değerlendirme olarak anlatılan sonraki aşamada meydana geldi.
Ekip, olayı inceleyip ayarlamalar yaptıktan sonra testlere devam etti ve 457,89 km/sa hıza ulaştı. Anlatımlarda bu sonraki denemede kullanılan araç belirtilmiyor ve mühendislik değişikliklerinin ayrıntıları verilmiyor. Kazada hasar gören araçta yapısal ve mekanik bileşenler büyük ölçüde kaybedilmişti.
457,89 km/sa sonucu, modelin Almanya’daki 496,22 km/sa rekorunun 38,33 km/sa altında kaldı. Program açısından bu sonucun pratik bir değeri vardı: ekip Birleşik Arap Emirlikleri’ne geçmeden önce bir yüksek hız sonucu daha elde edildi.
BYD, videosunu hız hedeflerini sürdürme kararlılığını ifade eden bir açıklamayla bitirdi. Habere eşlik eden İngilizce çeviride şirket şöyle dedi:
En üst düzey hedefin sonu yok; zirveye er ya da geç ulaşılır.
Daha sonra Abu Dabi’de elde edilen sonuç, bu hedefe bir sayı kazandırdı. Otomobil 503,17 km/sa hıza ulaştı; bu, Almanya’daki rekorun 6,95 km/sa ya da yaklaşık yüzde 1,4 üzerine çıkılması anlamına geliyor.
Almanya’dan Abu Dabi’deki otoyola
U9 Xtreme, dünya lansmanının yapıldığı Eylül 2025’te Almanya’daki ATP Papenburg test pistinde 496,22 km/sa hıza ulaştı. Böylece testlerin sonraki aşamasına yön veren 500 km/sa hedefinin yalnızca 3,78 km/sa gerisinde kaldı.
Hu, kaza haberlerinde 1 Kasım’da Abu Dabi’de trafiğe kapalı bir yolda deneme yapılacağını duyurdu. Önceki planlarda, yerel polisin desteğiyle yaklaşık 15 kilometrelik bir yolda Dubai’de deneme yapılması olasılığı da yer alıyordu. Son rekor denemesi ise Abu Dabi’de, Al Dhafra bölgesindeki E11 otoyolunun kapalı bir bölümünde gerçekleştirildi.
Programın başlıca aşamaları şöyleydi:
- Eylül 2025: U9 Xtreme, Almanya’daki ATP Papenburg’da 496,22 km/sa hıza ulaştı.
- Çin’deki hazırlıklar: Jiang, 420–450 km/sa aralığındaki değerlendirme sırasında kaza yaptı; kendi anlatımında ilk bariyere çarpma anındaki hız yaklaşık 360 km/sa olarak belirtildi.
- Çin’deki ek testler: Ekip, kazayı inceleyip ayarlamalar yaptıktan sonra 457,89 km/sa hız kaydetti.
- 31 Ekim 2026: Basseng’in Abu Dabi’deki ilk iki denemesinde ulaştığı en yüksek hız 490 km/sa oldu.
- 1 Kasım 2026: Aerodinamikte, süspansiyon ayarlarında ve lastik basınçlarında yapılan değişikliklerin ardından Basseng 503,17 km/sa hıza ulaştı.
- 6 Kasım 2026: Abu Dabi’deki sonucun resmen tanındığı duyuruldu.
Abu Dabi denemesinde, yedi kilometrelik düz bir bölüm de içeren 10 kilometre uzunluğundaki bir otoyol kesimi kullanıldı. Bu bölümü trafiğe kapatmak, deneme için gereken uzun hızlanma ve fren mesafelerini sağlarken güzergâhı olağan trafikten arındırdı.
Hız rekoru nasıl ölçüldü?
Almanya’daki 496,22 km/sa sonucu ile Abu Dabi’deki daha yüksek hız, tek yönde yapılan ölçümlere dayanıyor. Farklı bir rekor yöntemi, rüzgârın ve yol eğiminin etkilerini dengelemeye yardımcı olmak için zıt yönlerde yapılan denemelerin ortalamasını alıyor. En yüksek hızları karşılaştırırken başlıkta verilen sayının yanı sıra ölçüm yöntemini de dikkate almak gerekiyor.
Yangwang, Abu Dabi’deki sonucu seri üretim otomobilleri için dünya hız rekoru olarak duyurdu. Sonuç FIA tarafından 6 Kasım 2026’da tanınırken Guinness Dünya Rekorları da tek yönde yapılan denemeler için iki kategorideki başarıları kayda geçirdi.
Dünya genelinde müşterilere sunulmak üzere U9 Xtreme’den yalnızca 30 adet üretilmesi planlanıyor. Bu sınırlı üretim, modeli BYD’nin araç programının en uç noktasına yerleştiriyor; az sayıda otomobil, sıradan yol kullanımının çok ötesindeki teknoloji ve performansı temsil ediyor.
Programda yer alanlar açısından iki belirleyici sonuç farklı nitelikteydi. BYD’nin sağlık durumuna ilişkin açıklamasına göre Jiang, Çin’deki kazadan ciddi bir yara almadan çıktı. Basseng ise daha sonra modeli hedeflenen hızın üzerine taşıdı. Bu iki olay arasında ek testler, ayarlamalar ve Çin’deki bir pistten Abu Dabi’deki kapalı bir otoyola geçiş vardı.
Öne Çıkanlar
- BYD, test sürücüsü Jiang Wen’in Çin’deki aşırı hız testleri sırasında U9 Xtreme’in kaza yapmasının ardından ciddi yaralanma yaşamadığını açıkladı.
- Jiang’ın anlatımına göre 420–450 km/sa hız hedeflenen değerlendirme sırasında ilk bariyere yaklaşık 360 km/sa hızda çarpıldı.
- Otomobil pistin iki tarafındaki bariyerlere çarptı ve ön ile arka bölümünde ağır hasar oluştu.
- Karbon fiber yolcu kabini sağlam kaldı ve batarya yangını bildirilmedi.
- Yurt dışındaki denemeden önce Çin’de yapılan ek testlerde 457,89 km/sa hıza ulaşıldı.
- Model daha sonra Abu Dabi’de 503,17 km/sa hıza çıkarak Eylül 2025’te Almanya’da elde ettiği 496,22 km/sa sonucu aştı.






