Güney Kore, Kori Reaktörlerinin İşletme Süresini Uzattı; Yeniden Devreye Alınmaları 2027 İçin Hedefleniyor

10 dakikalık okuma
South Korea Approves Kori Reactor Extensions, With Restart Targeted for 2027

İki reaktörün 2030’lu yıllara kadar işletilmesine onay verildi

Güney Kore Nükleer Güvenlik ve Emniyet Komisyonu, Busan’ın Gijang ilçesindeki Kori nükleer santralinin 3 ve 4 numaralı reaktörlerinin lisanslı işletme süresini 10 yıl daha uzattı. Böylece 2.050 megavatlık üretim kapasitesinin elektrik şebekesine dönmesinin önü açıldı. Reaktörlerin yeniden devreye alınması; ekipman iyileştirmelerinin, bakım çalışmalarının ve düzenleyici denetimlerin tamamlanmasına bağlı. Yeniden çalıştırılmaları 2027’nin ilk yarısı için hedefleniyor.

İçindekiler
  1. İki reaktörün 2030’lu yıllara kadar işletilmesine onay verildi
  2. Elektrik üretiminin yeniden başlaması için neler yapılmalı?
  3. Dört yıllık incelemenin ardından hızla alınan nihai karar
  4. Güvenlik değerlendirmesinde hangi sonuçlara ulaşıldı?
  5. Çevredeki nüfus neden önemli?
  6. Tayfunlar, ısınan denizler ve yakıt depolama
  7. Ne kadar elektrik üretimi geri dönebilir?
  8. Ekonomik gerekçe ve şimdiden kaybedilen zaman
  9. Yedi reaktör için daha karar bekleniyor
  10. Öne Çıkanlar

27 Ekim 2026’da alınan karar, Kori 3’ün 28 Eylül 2034’e, Kori 4’ün ise 6 Ağustos 2035’e kadar çalışmasına izin veriyor. Her iki reaktör de lisanslarındaki ilk işletme süreleri dolduğunda elektrik üretimini durdurmuştu: 3 numaralı ünite Eylül 2024’te, 4 numaralı ünite ise Ağustos 2025’te.

Beş komisyon üyesi süre uzatımını desteklerken iki üye karşı çıktı. Toplantıya yedi komisyon üyesinin katıldığı belirtilirken, onaya ilişkin başka bir açıklamada komisyondaki dokuz üyelikten söz edildi ve beş olumlu oyun gerekli çoğunluğu sağladığı kaydedildi.

Devlet işletmecisi Korea Hydro & Nuclear Power (KHNP) açısından karar, Güney Kore’nin yarı iletken üretimi ve yapay zekâ kaynaklı elektrik talebindeki artışa hazırlanırken mevcut üretim kapasitesini yeniden devreye sokma imkânı sunuyor. Süre uzatımına karşı çıkan sivil toplum grupları ise reaktörlerin yoğun biçimde bir arada bulunmasına, çevredeki nüfusa, doğal afetlerin ele alınışına ve radyoaktif atıklara ilişkin sorulara dikkat çekiyor.

Artık temel mesele izin değil, uygulama: KHNP’nin gerekli çalışmaları tamamlaması, düzenleyici kurumun da reaktörlerin yeniden çalıştırılmaya uygun olduğunu doğrulaması gerekiyor. Yeni işletme sürelerinin bitiş tarihleri kesin olduğundan hazırlıklar için harcanan zaman, süre uzatımları kapsamında üretim yapılabilecek yılları azaltıyor.

Elektrik üretiminin yeniden başlaması için neler yapılmalı?

KHNP, ekipman iyileştirmelerinin yaklaşık dört ila altı ay süreceğini öngörüyor. Şirket, güvenlik iyileştirmeleriyle bakım çalışmalarını tamamladıktan ve gerekli denetimlerden geçtikten sonra reaktörleri 2027’nin ilk yarısında sırayla yeniden devreye almayı planlıyor. Kesin yeniden çalıştırma tarihleri açıklanmadı.

Reklam

Komisyon, reaktörlerin kaza yönetimi programını daha önce, ekim ayının başlarında onaylamıştı. Bu belge, kaza durumunda güvenli koşulların korunması, kazaların önlenmesi ve sonuçlarının sınırlandırılması için yapılacak hazırlıkları ortaya koyuyor. Güney Kore, 2011’de Japonya’da yaşanan Fukuşima felaketinin ardından 2015’ten itibaren nükleer işletmecilerin bu tür planlar sunmasını zorunlu kıldı.

Kori 3 ve 4, her biri 1.025 megavat gücünde basınçlı su reaktörleri. Bu reaktör türünde yüksek basınç altında tutulan su, ısıyı reaktörden buhar üreten ekipmanlara taşır. Buhar da elektrik üretmek üzere bir türbini çalıştırır.

Reaktörlerin ilk işletme lisansları 1984 ve 1985’te verildi. Ticari elektrik üretimi daha sonra, 3 numaralı ünite için Eylül 1985’te, 4 numaralı ünite için Nisan 1986’da başladı. Süre uzatımlarının bitiş tarihleri, ticari işletmenin yıl dönümlerine değil, ilk lisanslı işletme sürelerinin bitiş tarihlerine göre belirlendi.

Dört yıllık incelemenin ardından hızla alınan nihai karar

KHNP, periyodik güvenlik değerlendirmesini 26 Eylül 2022’de sundu ve Kasım 2023’te işletme lisansında değişiklik yapılması için başvurdu. Teknik güvenlik değerlendirmelerini yürüten Kore Nükleer Güvenlik Enstitüsü (KINS), başvuruyu Eylül 2026’ya kadar inceledi. Nükleer güvenlik uzmanları komitesi de yaklaşık altı ay süren bir ön inceleme gerçekleştirdi.

Komisyonun nihai aşaması ise çok daha kısa sürdü. Teklif ilk kez 15 Ekim’de üyelerin önüne geldi ve 12 gün sonra yapılan ikinci değerlendirmede kabul edildi. Komisyon üyelerinin ek bilgi istemesi üzerine karar ilk toplantıda ertelenmişti.

Sunulan ek belgeler arasında radyasyon çevresel etki değerlendirmesine ilişkin kamuya açık oturumlar ve önemli ekipmanların ne kadar süre güvenli biçimde hizmette kalabileceğine yönelik değerlendirmeler de bulunuyordu. Bu süreç, incelemenin yeterliliğine ilişkin tartışma açısından önem taşıyor: Eleştirmenler komisyon toplantıları arasındaki kısa süreye odaklanırken düzenleyici kurum, yaklaşık dört yıla yayılan bir teknik inceleme yürütüldüğünü belirtti.

Reklam

Başlıca kilometre taşları şöyleydi:

  • 26 Eylül 2022: KHNP, işletmenin sürdürülmesine ilişkin periyodik güvenlik değerlendirmesini sundu.
  • Kasım 2023: KHNP, işletme lisansında değişiklik yapılması için başvurdu.
  • Eylül 2024 ve Ağustos 2025: Kori 3 ve Kori 4 sırasıyla elektrik üretimini durdurdu.
  • Eylül 2026: KINS teknik incelemesini tamamladı.
  • 15 ve 27 Ekim 2026: Komisyon süre uzatımlarını önce değerlendirdi, ardından onayladı.
  • 2027’nin ilk yarısı: KHNP, iyileştirme ve denetimlerin ardından reaktörleri sırayla yeniden devreye almayı hedefliyor.

Güvenlik değerlendirmesinde hangi sonuçlara ulaşıldı?

Komisyon, reaktörlerin ek lisans süresi boyunca güvenli biçimde çalışabileceği sonucuna vardı. Değerlendirmede, tasarımları aynı olsa da işletme ve bakım geçmişleri farklı olan her reaktör için ekipmanların yaşlanması ve önemli bileşenlerin hizmet ömrü ayrı ayrı ele alındı.

Radyasyon çevresel etki değerlendirmesine göre normal işletme koşullarındaki azami maruziyet 0,096 milisievert olarak hesaplandı; belirtilen sınır ise 0,25 milisievert. Şiddetli kazalar da dahil olmak üzere kaza durumundaki azami tahmin 103,3 milisievert oldu; bu senaryo için belirtilen sınır 250 milisievert.

Milisievert, radyasyona maruz kalmanın insan vücudu üzerindeki etkisini ifade etmek için kullanılan birimdir. Değerlendirmede normal işletme için hesaplanan değer, belirtilen sınırın yaklaşık yüzde 38’ine; kaza senaryosundaki değer ise ilgili sınırın yaklaşık yüzde 41’ine karşılık geliyor. Bu rakamlar, değerlendirilen koşullar altında modellenen maruziyeti ifade ediyor.

Sivil toplum grupları, aynı anda birden fazla reaktörü etkileyen bir afetin ele alınışına itiraz etti. Gruplar, doğal bir afetin birden çok üniteden radyoaktif salıma yol açması halinde bölge sakinlerinin alabileceği radyasyon dozunun hesaplamalara yeterince yansıtılıp yansıtılmadığını sorguladı.

KINS, görüşmeler sırasında ilgili ülke içi araştırmalarda yeni değerlendirme yöntemleri ve sonuçlarının ortaya çıktığını kabul etti. Ancak bu araştırmaların mevcut lisanslama süreçlerinde doğrudan uygulanabilecek aşamaya henüz gelmediğini belirtti.

Çevredeki nüfus neden önemli?

Uzatımlara karşı çıkanların gündeme getirdiği nüfus verisine göre 2017’de Kori’nin 30 kilometre çevresinde yaklaşık 3,82 milyon kişi yaşıyordu. Karşılaştırma için, 2011’deki felaket sırasında Fukuşima’nın aynı mesafedeki çevresinde yaklaşık 140.000 kişi bulunuyordu. Bu rakamlara göre Kori çevresindeki nüfus yaklaşık 27 kat daha fazlaydı.

Reklam

Bu karşılaştırma, yerel tartışmanın merkezine acil durum planlamasını yerleştiriyor. Koruyucu önlem alınmasını gerektiren bir radyoaktif salım, nüfusun yoğun olduğu bir bölgeyi etkileyebilir; uyarı, sığınma ve tahliye kararları milyonlarca kişi açısından sonuç doğurabilir.

Nükleer tesisler iki komşu alana yayılıyor. Kori, Busan’ın Gijang ilçesinde; yaklaşık bir kilometre uzaklıktaki Saeul ise Ulsan’ın Ulju ilçesinde bulunuyor. Kalıcı olarak kapatılmış ve yapım aşamasındaki üniteler de dahil edildiğinde bu iki alanda toplam 10 reaktör bulunuyor.

Saeul 3 ve 4’ün tam kapasiteyle işletmeye alınması bekleniyor; bu da Çin’deki Qinshan kompleksiyle ölçek bakımından karşılaştırılan nükleer tesis yoğunluğunu daha da artıracak. Çalışan, durmuş ve yeni reaktörlerin bir arada bulunması, bölgenin güvenlik planlamasını yalnızca bir ya da iki ünitenin bulunduğu bir tesisten farklı hale getiriyor.

Süre uzatımlarına karşı çıkan bir koalisyon, yaşlı reaktörlerin güvenliğinin yeterince doğrulanmadığını ve inceleme sürecinin kusurlu olduğunu savundu. Energy Justice Action’ın politika komitesi üyesi Lee Heon-seok da farklı işletme geçmişlerine sahip iki reaktörü değerlendirmek için komisyon üyelerine tanınan süreyi eleştirdi.

Tayfunlar, ısınan denizler ve yakıt depolama

2020’de Maysak Tayfunu, Kori 1-4 ve Shin Kori 1-2 ünitelerinin harici elektrik beslemesini kesti. Harici elektrik önem taşıyor; çünkü nükleer santraller üretim yapmadıkları sırada bile soğutma sistemleri dahil temel ekipmanları çalıştırmak için elektriğe ihtiyaç duyuyor.

KINS, görüşmeler sırasında bu olay hakkında sorulan bir soruya, olayın işletmenin sürdürülmesi açısından incelenmediği yanıtını verdi. Eleştirmenler ise yaşananların tesisteki gelecekteki risk değerlendirmesinin bir parçası olması gerektiğini savundu.

KINS, 2035’te deniz suyu sıcaklığının en fazla 32,26 santigrat derece olacağını öngördü. Reaktörlerin tasarımında esas alınan değer 33,3 santigrat dereceydi; aradaki fark 1,04 derece. Kıyıdaki nükleer santraller ısıyı uzaklaştırmak için denizden yararlandığından, deniz suyu sıcaklığı soğutma koşullarını etkiliyor.

Kullanılmış nükleer yakıt da somut bir kısıt oluşturuyor. Kori merkez sahasındaki ıslak depolama tesisleri haziran sonu itibarıyla yüzde 93,4 doluydu. Bu tesislerin, her iki reaktörün uzatılmış lisans süresi dolmadan, 2032’de kapasiteye ulaşacağı öngörülüyordu.

Reklam

Islak depolama, kullanılmış yakıtı soğutmak ve radyasyona karşı koruma sağlamak için su altında tutuyor. Güney Kore, yüksek seviyeli radyoaktif atıklar için bir bertaraf tesisi kurulacak alanı henüz belirlemedi. Reaktörlerin daha uzun süre çalışması daha fazla kullanılmış yakıt üretecek; dolayısıyla depolama düzenlemeleri, reaktör bakımıyla birlikte tamamlanması gereken pratik çalışmalar arasında yer alıyor.

Ne kadar elektrik üretimi geri dönebilir?

Kori 3 ve 4’ün toplam üretim kapasitesi 2,05 gigavat. Büyük bir yarı iletken fabrikasının kapasitesi için kullanılan 350 megavatlık ölçütle karşılaştırıldığında, iki reaktörün toplam gücü bu tür yaklaşık altı fabrikaya denk geliyor. Gerçek üretim miktarı işletme takvimine ve bakım çalışmalarına bağlı olacak.

Karar tarihinde Güney Kore’nin 26 reaktöründen sekizi, toplam 7.150 megavatlık kapasiteyle devre dışıydı. Bu, ülkenin nükleer üretim kapasitesinin yüzde 27,4’üne karşılık geliyordu. Kori 3 ve 4 ile Hanbit 1 ve 2 olmak üzere dört reaktör, ilk işletme sürelerinin dolmasının ardından durmuştu. Diğer dört reaktörde ise bakım veya başka çalışmalar yürütülüyordu.

2.050 megavatlık kapasiteleriyle Kori’nin iki ünitesi, devre dışı kapasitenin yaklaşık yüzde 29’unu oluşturuyor. Bu hesaplama, 2.050 megavatın 7.150 megavata oranına dayanıyor. Ünitelerin yeniden devreye alınması, şu anda şebekeye sunulamayan nükleer kapasitenin önemli bir bölümünü geri kazandıracak.

Güney Kore acil bir elektrik sıkıntısıyla karşı karşıya değildi. Hükümetin kaygısı, özellikle yarı iletken fabrikaları ve yapay zekâ veri merkezleri büyürken önümüzdeki yıllardaki arz ihtiyacı. Üç büyük kalkınma projesinin hesaba katılmasının ardından hükümetin 2040 için en yüksek elektrik talebi tahmini yaklaşık 27 gigavat artırılarak 158,4-165 gigavat aralığına çıkarıldı.

KHNP Başkanı Kim Hoe-cheon, işletmenin sürdürülmesinin ileri teknoloji sektörlerinin elektrik talebini karşılamaya, arz istikrarını desteklemeye ve karbon nötrlüğü hedeflerine katkı sağlayacağını söyledi. Şirket ayrıca iyileştirme çalışmalarını ve denetimleri güvenliği önceliklendirerek tamamlamayı taahhüt etti.

Ekonomik gerekçe ve şimdiden kaybedilen zaman

Demokrat Parti milletvekili Hwang Jeong-a’nın KHNP’den aldığı denetim belgelerinde, ilk işletme süreleri dolduğu için duran dört reaktörde yaklaşık 25,3 milyon megavatsaatlik üretimden vazgeçildiği tahmin edildi. Bu üretime karşılık gelen elektrik satışlarının değerinin yaklaşık 2 trilyon won olduğu hesaplandı.

Mevcut reaktörlerin ekonomik açıdan çekici olmasının nedeni; sahalarının, temel üretim ekipmanlarının ve şebeke bağlantılarının zaten hazır olması. Yeni tesisler kurmak ise inşaat harcamalarının yanı sıra arazi edinimi ve izin süreçlerinde uzun zaman gerektiriyor.

Reklam

Seul Ulusal Üniversitesi nükleer mühendislik profesörü Shim Hyeong-jin, güvenlik koşulları sağlandığında mevcut reaktörleri kullanmayı sürdürmenin mali gerekçesini şöyle açıkladı:

Nükleer enerji üretim maliyetinin büyük bir bölümü ilk yatırımdan kaynaklanıyor ve mevcut reaktörlere yapılan yatırımın önemli kısmı, tasarım ömürleri boyunca zaten geri kazanılmış durumda,

Şöyle devam etti:

Güvenlik sağlanabiliyorsa işletmenin sürdürülmesi son derece ekonomik bir tercih.

Lisans uzatımları onay veya yeniden devreye alma tarihinden değil, ilk lisansların sona erdiği tarihten itibaren geçerli. Reaktörlerin 2027’nin ilk yarısında yeniden çalıştırılması, Kori 3 için yeni izinler kapsamında yaklaşık yedi ila sekiz yıl, Kori 4 içinse yaklaşık sekiz ila dokuz yıl işletme süresi bırakacak.

Shim, güvenliğin titizlikle doğrulanması halinde uzatımların 20 yıllık dönemler halinde değerlendirilmesini önerdi. Güney Kore, işletmenin sürdürülmesi için şu anda 10 yıllık dönemler halinde izin veriyor. Bu nedenle bir reaktör durduktan sonra başvurunun incelenmesi için geçen süre, verimli biçimde kullanılabilecek işletme dönemini kısaltıyor.

Yedi reaktör için daha karar bekleniyor

Güney Kore şu ana kadar beş reaktörün işletme ömrünün uzatılmasını onayladı: Kori 1, Wolsong 1, Kori 2, Kori 3 ve Kori 4. Kori 1 ile Wolsong 1 daha sonra kalıcı olarak kapatıldı. Kori 2 ise önceki yıl süre uzatımı aldı ve 8 Nisan 2033’e kadar lisanslı.

Yedi reaktör daha inceleme aşamasında: Hanbit 1 ve 2, Wolsong 2, 3 ve 4 ile Hanul 1 ve 2. Komisyon, Hanbit başvurularını 2027’nin ilk yarısında yapılacak bir toplantıda ele almayı planlıyor.

Düzenleyici kurum, işletmenin sürdürülmesine ilişkin başvuru belgelerini nükleer güvenlik bilgi portalında yayımlıyor; teknik değerlendirmeleri, uzman komitesi incelemelerini ve komisyon görüşmelerinin sonuçlarını da kamuoyuna açıklamayı planlıyor. Sonraki başvurularda yaşlanan ekipman, afetlere hazırlık ve nihai görüşmelerin süresi gibi benzer sorular gündeme geldikçe bu kayıtlara erişim önem taşıyacak.

Hükümet ayrıca 2037-2038’e kadar toplam 2,8 gigavat kapasiteli iki yeni büyük reaktör kurmayı planlıyor ve küçük modüler reaktör çalışmalarını sürdürüyor. Kori’deki süre uzatımları, kalan çalışmalar ve denetimler planlandığı gibi tamamlanırsa üretim kapasitesini çok daha erken geri kazandırabilir.

Öne Çıkanlar

  • Kori 3, 28 Eylül 2034’e; Kori 4 ise 6 Ağustos 2035’e kadar lisanslı.
  • Reaktörlerin toplam üretim kapasitesi 2.050 megavat.
  • KHNP, iyileştirme, bakım ve denetimlerin ardından reaktörleri 2027’nin ilk yarısında sırayla yeniden devreye almayı hedefliyor.
  • Teknik değerlendirme yaklaşık dört yıl sürdü; komisyonun nihai kararı 12 gün arayla yapılan iki toplantının ardından geldi.
  • Uzatımlara karşı çıkanlar, birden fazla reaktörü etkileyebilecek kazalar, yakındaki nüfus, doğal afetler ve kullanılmış yakıtın depolanmasına ilişkin kaygılarını dile getirdi.
  • İşletmenin sürdürülmesine ilişkin karar bekleyen yedi reaktör daha var. Hanbit 1 ve 2’nin 2027’nin ilk yarısında değerlendirilmesi planlanıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir