Zayıflayan peso dolar almanın maliyetini artırıyor
Aktarılan işlem seansında Filipin pesosu, dolar talebi, yüksek petrol fiyatları ve jeopolitik belirsizliğin para birimi üzerinde baskı oluşturmasıyla ABD doları başına 63,09 puandan kapandı. Bu kur üzerinden 1.000 dolar almak, banka masrafları veya döviz işlem ücretleri hariç 63.090 peso tutuyor.
İçindekiler
- Zayıflayan peso dolar almanın maliyetini artırıyor
- İşlem seansında neler yaşandı?
- Resmî veriler daha uzun süreli bir düşüşe işaret ediyor
- Petrol ve güçlü dolar neden önemli?
- Dış ödemelerdeki açığın büyümesi baskıyı artırıyor
- Haneler ve işletmeler değişimi nasıl hissediyor?
- BSP'ye göre piyasayı destekleyen unsurlar
- Faiz oranları ve temkinli borsa
- Öne çıkan noktalar
Bu hareket, daha uzun süreli bir zayıflık döneminin parçası. Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) verilerine göre dolar başına ortalama kur Ekim 2026'da 63,0996 peso, ay sonu kuru ise 63,8520 peso oldu. 27 Ekim'de 64,17 puanla kapanış dip seviyesi kaydedilirken, 6 Kasım tarihli işlem raporunda kurun 63,055 puana toparlandığı belirtildi.
63,09 puanlık seansın takvim tarihi belirtilmedi ve kapanış rakamları tutarsızdı: Başlıkta verilen 63,09 puanın yanında 63,06 puan da yer aldı. Önceki 62,985 puanlık kapanışa kıyasla 10,5 sentavoluk düşüş ifadesi, 63,09 puanla örtüşüyor. Tarihli işlem raporlarında belirtilen en zayıf kapanış seviyesi, 27 Ekim'deki 64,17 puan.
Haneler ve işletmeler için asıl mesele, pesonun ne kadar süre zayıf kalacağı. İthalatçılar, dolar cinsinden ödemelerini yapmak için daha fazla peso bulmak zorunda kalırken, yurt dışından para alan aileler bozdurdukları her dolar karşılığında daha fazla peso elde edebiliyor. BSP, döviz rezervlerinin, işçi dövizlerinin ve hizmet ihracatından elde edilen gelirlerin piyasadaki bu ihtiyacın karşılanmasına yardımcı olduğunu belirtiyor.
İşlem seansında neler yaşandı?
Peso, 63,09 puanlık kapanışın kaydedildiği seansta dolar başına 62,98 puandan açıldı ve 62,98 ile 63,17 puan arasında işlem gördü. Açılış kurundan 63,09 puana yükselmesi, alıcıların her dolar için 11 sentavo daha ödemesi anlamına geldi.
İşlem hacmi 1,778 milyar peso olarak kaydedildi; önceki seanstaki 1,598 milyar pesoya kıyasla yaklaşık yüzde 11,3 artış görüldü. Para birimindeki düşüşe daha yüksek işlem hacmi eşlik etti, ancak veriler işletmelerin, yatırımcıların veya diğer müşterilerin alımlarına ilişkin ayrıntı sunmuyor.
Chinabank ekonomisti Domini Velasquez, doların yeniden güç kazanmasına rağmen pesonun genel olarak istikrarlı seyrettiğini söyledi. Velasquez, daha önce gün içinde 63,23 puanlık dip seviyenin görüldüğünü de belirtti. Gün içi kur, işlemler sürerken ulaşılan fiyatı; kapanış kuru ise seans sonunda oluşan fiyatı ifade ediyor. Her ikisi de döviz hareketlerini anlamaya yardımcı olsa da farklı anları ölçüyor.
Resmî veriler daha uzun süreli bir düşüşe işaret ediyor
BSP'nin Table 12 olarak yayımlanan döviz kuru tablosu, bir doların peso cinsinden ortalama fiyatının Ocak 2026'da 59,1622 iken Eylül'de 62,6125'e, Ekim'de ise 63,0996'ya yükseldiğini gösteriyor. Rakamın yükselmesi, pesoyla daha az dolar alınabildiği anlamına geliyor.
Ocak ve ekim ayları arasında bir doların ortalama peso maliyeti yaklaşık yüzde 6,7 arttı. 1.000 dolarlık bir ödeme, ocak ayının ortalama kuruyla yaklaşık 59.162 peso, ekim ayının ortalama kuruyla ise 63.100 peso tutacaktı. Ücretler hariç aradaki fark yaklaşık 3.938 peso.
Önceki yılla karşılaştırıldığında da kayda değer bir fark görülüyor. Ekim 2025'te dolar başına ortalama kur 58,2984 peso olmuştu. Bu da peso ile dolar alanlar için Ekim 2026 ortalamasının yaklaşık yüzde 8,2 daha maliyetli olduğu anlamına geliyor. Aylık ortalamalar tüm dönemi yansıtırken, ay sonu rakamları dönemin kaydedilen son kurunu gösteriyor.
Tarihli gelişmeler şu sırayla izlenebilir:
- Ocak 2026: Dolar başına aylık ortalama kur 59,1622 peso oldu.
- Eylül 2026: Aylık ortalama kur 62,6125 pesoya yükselirken ödemeler dengesi 3,14 milyar dolar açık verdi.
- 27 Ekim: Peso, dolar başına 64,17 puanla en düşük kapanış seviyesini kaydetti.
- Ekim 2026 sonu: BSP tablosunda dolar başına 63,8520 peso kaydedildi.
- 6 Kasım: İşlem raporunda kapanış kuru 63,055 peso olarak verildi; önceki seansta bu rakam 62,97 pesoydu.
Petrol ve güçlü dolar neden önemli?
Philippine Institute for Development Studies kıdemli araştırmacısı John Paolo Rivera, aynı anda etkili olan çeşitli baskı unsurlarına dikkat çekti. Rivera'nın açıklaması, uluslararası dolar piyasasını Filipinler'in yurt dışından aldığı malların ve diğer yükümlülüklerin ödemesiyle ilişkilendiriyor.
doların sürekli güçlü seyretmesi, yüksek petrol fiyatları, jeopolitik belirsizlik ve artan döviz talebi.
Petrol, iki kanaldan pesoyu baskılayabiliyor. Petrolün dolar cinsinden fiyatının yükselmesi ithal yakıtı pahalılaştırırken, pesonun değer kaybetmesi aynı dolar tutarındaki fatura için daha fazla yerel para birimi gerektiriyor. Her iki hareketin aynı anda yaşanması, yakıt alan işletmelerin maliyetlerini artırıyor.
Velasquez, doların yen, sterlin ve euro karşısında da güçlendiğini söyledi. Bu durum, pesodaki hareketi döviz piyasalarındaki daha geniş bir değişimin parçası hâline getiriyor; ABD para birimine yönelik talep aynı anda birçok ülkeyi etkileyebiliyor.
Rivera, temkinli yatırımcı duyarlılığına ve ödemeler dengesi açığının büyümesine de dikkat çekti. Petrol fiyatlarının düşmesi ve küresel finansal koşulların iyileşmesi hâlinde para biriminde bir miktar istikrar sağlanabileceğini söyledi. Bu koşullar, hem dolar talebini hem de yatırımcıların diğer para birimlerini elde tutma isteğini etkilediği için önem taşıyor.
Dış ödemelerdeki açığın büyümesi baskıyı artırıyor
İşlem raporunda aktarılan BSP verilerine göre Filipinler, eylül ayında 3,14 milyar dolarlık ödemeler dengesi açığı verdi. Bu rakam, ağustostaki 596 milyon dolarlık açığın ve bir önceki yılın eylül ayındaki 82 milyon dolarlık fazlanın ardından geldi.
Eylül ayındaki açık, ağustos ayındaki açığın yaklaşık 5,3 katına çıktı ve bir ayda yaklaşık 2,54 milyar dolar büyüdü. Bir önceki yılın fazlasıyla karşılaştırıldığında ise yaklaşık 3,22 milyar dolarlık bir açığa doğru hareket söz konusu.
Ödemeler dengesi, bir ülke ile dünyanın geri kalanı arasındaki işlemleri takip eder. Bunlara mal ve hizmet ödemeleri, yatırım hareketleri ve işçi dövizleri gibi transferler dâhildir. Açık, kayda geçen dengede yurt dışına yapılan ödemelerin ülkeye gelen gelirleri aştığını gösterir.
Bu açık, Rivera'nın tarif ettiği baskıyı anlamaya yardımcı oluyor: İşletmeler ve diğer müşterilerin yurt dışındaki yükümlülüklerini ödemek için dövize ihtiyacı sürerken, ülkeye giren fonlar döviz arzını destekliyor. Döviz kurları, küresel piyasa koşulları ve faiz oranlarına ilişkin beklentilerin yanı sıra bu dengeye de tepki veriyor.
Haneler ve işletmeler değişimi nasıl hissediyor?
Dolar cinsinden fatura ödeyen ithalatçıların kur yükseldiğinde daha fazla peso bulması gerekiyor. 10.000 dolarlık bir fatura, dolar başına 63,09 peso kuruyla 630.900 peso; 62,985 peso kuruyla ise 629.850 peso tutuyor. Yalnızca 10,5 sentavoluk bir hareket bile ücretler hariç bu ödemeye 1.050 peso ekliyor.
İthalat maliyetlerindeki artış perakende fiyatlarına yansıdığında tüketiciler de etkilenebiliyor. Ulaşım ve teslimat maliyetleri başka ürünleri de etkilediğinden yakıt özellikle önemli. Fiyatlardaki olası değişimin hızı ve boyutu; işletmelerin sözleşmelerine, stoklarına ve ek maliyetin ne kadarını yansıtacaklarına ilişkin kararlarına bağlı.
Yurt dışındaki yakınlarından dolar alan aileler ise ilk anda farklı bir etki yaşıyor. 1.000 dolarlık bir işçi dövizi, açıklanan kur üzerinden masraflar hariç 63.090 pesoya çevriliyor. Ailelerin nihai satın alma gücü, gıda, ulaşım ve diğer temel ihtiyaçların fiyatlarına da bağlı.
Rivera, hane bütçeleri açısından kaygı verici olanın tek bir işlem rekorundan çok, pesonun uzun süre değer kaybetmesi olduğunu belirtti.
"Asıl kaygı, tek başına yeni bir dip rekor değil; daha yüksek enflasyona ve hanelerin satın alma gücünün zayıflamasına yol açan uzun süreli değer kaybı," dedi Rivera.
BSP'ye göre piyasayı destekleyen unsurlar
BSP Başkan Yardımcısı Zeno Abenoja, uluslararası rezervlerin, yurt dışında çalışan Filipinlilerin gönderdiği paraların ve iş süreçleri dış kaynak kullanımından elde edilen gelirlerin döviz piyasasındaki istikrarı desteklediğini söyledi. Abenoja, Iloilo City'de düzenlenen ekonomi ve yatırım bilgilendirme toplantısıyla bağlantılı bir basın toplantısında konuştu.
Uluslararası rezervler, merkez bankasının elinde tuttuğu yabancı varlıklardır. İşçi dövizleri ve iş süreçleri dış kaynak kullanımından elde edilen gelirler, aileler ve hizmet ihracatçıları aracılığıyla ülkeye döviz kazandırır. İş süreçleri dış kaynak kullanımı, Filipinler'de yurt dışındaki müşteriler için sunulan hizmetleri kapsar.
Abenoja, rezervlerin ihtiyacın üzerinde kalmayı sürdürdüğünü, işçi dövizlerinin daha yavaş bir hızla artmaya devam ettiğini ve dış kaynak kullanımından elde edilen gelirlerin yükseldiğini söyledi. Bu kaynakların piyasaya toplam katkısını şöyle anlattı:
"Bunların tümü döviz piyasasındaki istikrarı desteklemeyi sürdürüyor," dedi Abenoja.
Başkan yardımcısı, BSP'nin döviz kuru hareketlerini ve bunların enflasyon üzerindeki olası etkilerini izlediğini söyledi. Merkez bankasının işlem koşullarına ilişkin hedefini de dile getirdi.
"Döviz piyasasında düzenli koşulların sürmesini istiyoruz," dedi Abenoja.
Faiz oranları ve temkinli borsa
Rizal Commercial Banking Corp. başekonomisti Michael Ricafort, BSP'nin gelecekte faiz artırımlarına gitmesinin pesoyu, ithalat maliyetlerini ve enflasyon beklentilerini istikrara kavuşturmaya yardımcı olabileceğini belirtti. Daha yüksek faiz oranları, peso cinsinden yatırımları daha cazip hâle getirebilir; ancak hane ve işletmeler için borçlanma maliyetlerini de artırır.
Ricafort, açıklamalarının ardından yapılacak seansta kurun 63,00 ile 63,20 peso arasında işlem görmesini beklediğini söyledi. 63,00 pesonun üzerindeki oynaklığın yönetilmesi için olası müdahaleye de değindi. Bu açıklamalar bir ekonomistin değerlendirmesiydi; BSP'nin açıklamalarında ise piyasayı izleme ve düzenli koşulları koruma hedefi vurgulandı.
6 Kasım tarihli piyasa raporuna göre temkinli hava hisse senetlerine de yansıdı. Filipinler Borsası endeksi yüzde 0,28 düşüşle 5.761,95 puana, daha geniş kapsamlı All Shares endeksi ise yüzde 0,35 gerileyerek 3.218,31 puana indi. Yatırımcılar, ekonomik büyümenin zayıf kalabileceğine ilişkin kaygılar eşliğinde sonraki hafta açıklanması beklenen üçüncü çeyrek gayrisafi yurt içi hasıla verilerini bekliyordu.
Buna rağmen yabancı yatırımcılar o seansta hisselerde net 981,81 milyon peso değerinde alım yaptı. Finans hisseleri yüzde 1,24 yükselirken diğer beş sektör endeksi geriledi. Peso 63,055 puandan kapandı; bu, 27 Ekim'de kaydedilen 64,17 puanlık dolar kurundan yaklaşık yüzde 1,7 daha düşük. Başka bir deyişle peso, seans içinde değer kaybetmesine rağmen o dip seviyeden bir miktar toparlanmıştı.
Öne çıkan noktalar
- Başlıkta verilen peso kapanış kuru dolar başına 63,09 puandı; aynı işlem raporunda bununla çelişen 63,06 puanlık bir rakam da yer aldı.
- BSP, Ekim 2026 aylık ortalamasını dolar başına 63,0996 peso, ay sonu kurunu ise 63,8520 peso olarak kaydetti.
- Tarihli işlem raporlarında 27 Ekim'deki 64,17 puan, en zayıf kapanış olarak belirtilirken 6 Kasım'da kur 63,055 puandı.
- Eylül ayındaki ödemeler dengesi açığı, ağustostaki 596 milyon dolara kıyasla 3,14 milyar dolara ulaştı.
- Doların güçlenmesi, petrol fiyatları ve döviz talebi peso üzerinde baskı oluşturuyor.
- BSP, enflasyon risklerini izlerken rezervlerin, işçi dövizlerinin ve dış kaynak kullanımından elde edilen gelirlerin piyasa istikrarını desteklediğini belirtiyor.






