Enflasyon ve Yatırım Zayıflığı Yıllık Hedefi Riske Atarken Filipinler'de Büyüme Yüzde 2,1'e Geriledi

10 dakikalık okuma
Philippine Growth Slows to 2.1% as Inflation and Investment Weakness Put Annual Target at Risk

Hanehalkları üzerindeki baskı artarken büyüme beklentilerin altında kaldı

Filipin İstatistik Kurumu'nun 9 Kasım'da açıkladığı verilere göre Filipinler ekonomisi 2026'nın üçüncü çeyreğinde yüzde 2,1 büyüdü. Tarımsal üretimin gerilemesi, yatırımların zayıf seyretmesi ve yükselen fiyatların hanehalkı harcamalarını sıkıştırmasıyla yavaşlama üst üste beşinci çeyreğe uzadı.

İçindekiler
  1. Hanehalkları üzerindeki baskı artarken büyüme beklentilerin altında kaldı
  2. GSYH verileri ne gösteriyor?
  3. Fiyatlar yükselirken aileler harcamalarını kısıyor
  4. Tarım kayıpları gıda arzını ve kırsal gelirleri vuruyor
  5. Altyapı soruşturmaları sürerken inşaat zayıf seyrediyor
  6. İhracattaki artışa rağmen yatırımlar küçülüyor
  7. Merkez bankası birbiriyle çelişen baskılarla karşı karşıya
  8. Yıllık hedef için keskin bir toparlanma gerekiyor
  9. Yavaşlamanın ardındaki tarihler
  10. Öne Çıkanlar

Büyüme, ikinci çeyrekte revize edilen yüzde 2,4'lük orandan ve 2025'in aynı dönemindeki yüzde 4'lük orandan yavaşladı. Pandemi yılları hariç tutulduğunda bu, 2009'un dördüncü çeyreğinde kaydedilen yüzde 1,8'den bu yana görülen en zayıf büyümeydi. Sonuç, ekonominin 2021'in ilk çeyreğinde yüzde 3,8 daralmasından bu yana kaydedilen en zayıf performans oldu.

Veriler, Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. hükümetinin revize edilen yüzde 3,5 ila 4,5 aralığındaki yıllık büyüme hedefine ulaşmak için önünde zorlu bir engel olduğunu gösteriyor. Ekonomi Bakanı Arsenio Balisacan, aralığın alt sınırına dahi ulaşılabilmesi için ekonominin son çeyrekte yaklaşık yüzde 6,3 büyümesi gerektiğini söyledi.

Ekim ayında enflasyon yüzde 7,8'e ulaştı; merkez bankası da fiyatları kontrol altına almak için faizleri artırdı. Böylece aileler, borçlanma maliyetleri yükselirken ve ekonomik faaliyet ivme kaybederken temel ihtiyaçlarını daha yüksek fiyatlarla karşılamak zorunda kaldı.

GSYH verileri ne gösteriyor?

Gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH), bir ülkede üretilen mal ve hizmetlerin değerini ölçer. Yıllık yüzde 2,1'lik artış, Filipinler'in geçen yılın aynı çeyreğine kıyasla daha fazla üretim yaptığını, ancak büyüme hızının önemli ölçüde zayıfladığını gösteriyor.

2026'nın ilk dokuz ayında büyüme ortalama yüzde 2,5 oldu. 2025'in aynı döneminde bu oran yüzde 4,9'du. Aradaki 2,4 puanlık düşüş, büyüme hızını bir yıl önceki düzeyinin yaklaşık yarısına indirdi.

Ekonomistler üçüncü çeyrekte daha güçlü bir büyüme bekliyordu. Üç anketteki medyan tahminler yüzde 2,7 ile 3,1 arasında değişti ve tümü gerçekleşen oranın üzerindeydi. İkinci çeyreğin yıllık büyüme verisi, son açıklamadan önce ilk yüzde 2,3'lük tahminden yüzde 2,4'e revize edilmişti.

Reklam

Bir önceki çeyreğe kıyasla GSYH yalnızca yüzde 0,1 büyüdü; ikinci çeyrekte bu oran yüzde 0,6'ydı. Bu veriler mevsim etkilerinden arındırılmıştır; başka bir deyişle tatil harcamaları gibi tekrarlayan dönemsel örüntüler hesaba katılarak çeyreklerin karşılaştırılması kolaylaştırılır. Yıllık ve çeyreklik veriler birlikte değerlendirildiğinde ekonomi büyümeye devam ediyor, ancak ivmesi çok zayıf.

Fiyatlar yükselirken aileler harcamalarını kısıyor

Hanehalkı harcamaları üçüncü çeyrekte yüzde 2,4 arttı; ikinci çeyrekteki artış yüzde 2,9'du. Filipinler ekonomisinin başlıca itici güçlerinden biri olan tüketici harcamalarındaki büyüme üst üste dördüncü çeyrekte yavaşladı.

Ulaştırma harcamaları yüzde 5,3 gerilerken gıda ve alkolsüz içecek harcamaları yalnızca yüzde 1,6 arttı. Bütçeleri öncelikle gıda, ulaşım ve elektrik giderlerini karşılamak zorunda olan ailelere, yükselen fiyatlar diğer harcamalar için daha az alan bırakıyor.

Balisacan, fiyatlar üzerindeki baskıyı kısmen petrol maliyetlerini artıran Orta Doğu'daki çatışmayla ilişkilendirdi. Filipinler büyük ölçüde ithal petrole bağımlı olduğundan, yurt dışındaki fiyat artışları ülkedeki akaryakıt faturalarına ve malların taşınma maliyetlerine yansıyor.

Pesonun değer kaybetmesi de ek bir baskı yaratıyor; çünkü dolar cinsinden fiyatlanan ithalat yerel para birimiyle daha pahalı hale geliyor. Peso, yıl içinde yaklaşık yüzde 7 değer kaybederek verilerin açıklandığı sırada Asya'nın en kötü performans gösteren ikinci para birimi oldu.

Ekimdeki yüzde 7,8'lik enflasyon, ölçülen mal ve hizmet sepetinin ortalama fiyatının bir yıl öncesine kıyasla bu oranda yükseldiği anlamına geliyor. Gıda ve yakıt maliyetleri yüksek seyrederken Balisacan, hanehalkı harcamalarında yakın zamanda güçlü bir toparlanmanın olası olmadığını söyledi.

Tarım kayıpları gıda arzını ve kırsal gelirleri vuruyor

Tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörü üçüncü çeyrekte yüzde 4,8 daraldı; ikinci çeyrekte ise yüzde 2,9 büyümüştü. Sektör ekonominin yaklaşık yüzde 7'sini oluşturuyor, ancak etkisi hanehalklarının gıda faturalarına, ulaşıma ve tarım ürünlerini işleyen işletmelere de uzanıyor.

Reklam

Pirinç öğütülmeden önceki çeltik üretimi yüzde 17,8, mısır üretimi ise yüzde 17,4 düştü. Balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği yüzde 8,5 geriledi. Bu kayıplar, aynı anda hem çeşitli gıda kaynaklarını hem de kırsal kesimdeki gelirleri etkiledi.

Tayfunlar ve muson mevsimindeki aksaklıklar üretime zarar verirken El Niño da tarımsal koşullara ilişkin endişeleri artırdı. Balisacan, hava koşullarındaki aksaklıkları genel ekonomik yavaşlamanın nedenlerinden biri olarak gösterdi.

Tarım kayıpları iki yönden baskı yaratıyor. Çiftçilerin ve balıkçılık topluluklarının satabileceği ürün azalıyor, dolayısıyla gelirleri düşüyor. Arzın azalması gıda fiyatları üzerinde de baskı oluşturuyor ve üretimin etkilendiği bölgelerin dışındaki hanehalklarının bütçelerini dahi sıkıştırıyor.

Altyapı soruşturmaları sürerken inşaat zayıf seyrediyor

İnşaat üretimi yüzde 4 daralırken inşaat harcamaları yüzde 3,5 düştü. Devletin inşaat harcamaları yüzde 15,1 geriledi; şirketler ve hanehalklarının inşaat harcamaları ise neredeyse hiç artmadı.

Devletin altyapı harcamalarındaki düşüş, ikinci çeyrekte kaydedilen yüzde 33,4'lük gerilemeden daha sınırlıydı; ancak daralma üst üste altıncı çeyrekte de sürdü. Düşüşün daha sınırlı olması, harcamaların bir yıl önceki düzeyinin altında kalmasına rağmen daha yavaş gerilediğini gösteriyor.

Balisacan, altyapı skandallarına dahil olunduğuna ilişkin endişeler nedeniyle kurumların projeleri sürdürme konusunda temkinli davrandığını söyledi. Sel kontrol projelerindeki yolsuzluk iddialarına yönelik soruşturmalar bazı kamu harcamalarını geciktirdi ve iş dünyasının güvenini zedeledi.

Yavaşlama inşaat sektörünün ötesine de yayıldı. Kamu hizmetlerine yönelik harcamaları da kapsayan kamu tüketimi yüzde 6,8 büyüdü; bir önceki çeyrekte bu oran yüzde 8,3'tü. Böylece hanehalkı talebi zayıflarken kamu harcamalarının büyümeye sağladığı destek azaldı.

Hükümet, altyapı projelerini yeniden başlatmak ve yatırımcı güvenini yeniden tesis etmek için çalışacağını açıkladı. İnşaat işçileri, tedarikçiler ve kamu yatırımlarını bekleyen topluluklar açısından pratikte belirleyici olan, onaylanan projelerin ne zaman ilerleyebileceği. Geciken projelerin yeniden başlatılması için ayrıntılı bir takvim açıklanmadı.

Reklam

İhracattaki artışa rağmen yatırımlar küçülüyor

Brüt sermaye oluşumu yüzde 0,2 geriledi ve üst üste beşinci çeyrekte daraldı. Bu ölçüt, makine ve binalara yapılan harcamalar ile işletmelerin stoklarındaki değişimler dahil üretim kapasitesini artıran yatırımları kapsıyor.

Net doğrudan yabancı yatırım girişleri 2026'nın ilk yedi ayında 4,07 milyar dolar oldu; bu, bir yıl önceki aynı döneme göre yüzde 23,9 düşüş anlamına geliyor. Bu tür yatırımlar, kısa süreli hisse alımlarından ziyade bir işletme kurmak veya büyütmek gibi kalıcı ticari çıkarları içerir.

Balisacan, doğrudan yabancı yatırımın yurt içi yatırımların genişlemesine, teknoloji ve uzmanlık transferine, sanayilerin modernleşmesine ve üretim kapasitesinin artırılmasına katkıda bulunduğunu söyledi. Bu nedenle yatırımlardaki düşüş hem mevcut ekonomik faaliyet hem de işletmelerin ileride daha fazla üretim yapmak için kullanabileceği kaynaklar açısından önem taşıyor.

Hizmetler, yüzde 3,7 büyüyerek ekonomik büyümenin başlıca kaynağı olmayı sürdürdü; ancak bu oran bir yıl önceki yüzde 5,5'in altındaydı. Sanayi hemen hemen değişmeyerek yüzde 0,003 geriledi. 2025'in aynı çeyreğinde ise yüzde 0,7 büyümüştü.

Elektronik ihracatı ve iş hizmetleri ihracatı artarak zayıf iç talebe rağmen ekonomiye bir miktar destek sağladı. Yurt içi üretimin yanı sıra yurt dışından elde edilen net birincil gelirleri de kapsayan gayrisafi millî gelir yüzde 2,7 büyüdü. Net birincil gelirin yüzde 6,6 artması, millî gelirin GSYH'den daha hızlı büyümesine yardımcı oldu.

Merkez bankası birbiriyle çelişen baskılarla karşı karşıya

Filipinler Merkez Bankası (Bangko Sentral ng Pilipinas), nisan-ekim döneminde faizleri toplam 125 baz puan artırdı; bu artışın 50 baz puanı ekim ayında yapıldı. 100 baz puan bir yüzde puanına eşit olduğundan toplam artış 1,25 yüzde puanı oldu.

Para Politikası Kurulu'nun 22 Ekim 2026 tarihli kararıyla gösterge niteliğindeki ters repo faizi yüzde 5,50'ye çıkarıldı. Bu, yıl içindeki üst üste dördüncü faiz artışı oldu. Merkez Bankası Başkanı Eli Remolona Jr., kararın petrol fiyatları, ulaşım ücretleri ve El Niño'nun gıda fiyatları üzerindeki olası etkileri nedeniyle enflasyonun daha da hızlanacağı beklentisini yansıttığını söyledi.

Eylül enflasyonu ağustostaki yüzde 6,1'den yüzde 7,2'ye yükselerek Merkez Bankası'nın yüzde 2 ila 4'lük hedef aralığını aştı. Seçilmiş, oynak gıda ve enerji kalemlerini dışarıda bırakan çekirdek enflasyon yüzde 4,7'ye ulaşarak son üç yılın en yüksek seviyesini gördü. Merkez Bankası, 2027'deki ortalama enflasyon tahminini yüzde 5,4'ten yüzde 6'ya yükseltti; ekim kararı öncesinde 2026 için ortalama enflasyon tahmini yüzde 6,1'di.

Faizlerin yükselmesi borçlanmayı pahalılaştırarak harcamaları ve yatırımları yavaşlatabilir. Bu adımlar fiyat baskılarını hafifletmeyi ve gelecekteki enflasyona ilişkin beklentileri kontrol altında tutmayı amaçlıyor. Zaten yavaş büyüyen bir ekonomi için bu durum hassas bir denge yaratıyor.

Ekonomi Bakanı Balisacan, enflasyon beklentilerini merkez bankasının hedefine yaklaştırma çabalarının başarılı olması halinde harcama ve yatırımları destekleyebileceğini söyledi:

Merkez Bankası enflasyon beklentilerini gerçekten yeniden hedef seviyesine çekmeyi başarırsa, bu tüketim ve yatırımları olumlu etkiler," dedi. "Bunun büyüme açısından mutlaka kötü olması gerekmez.

Reklam

Enflasyon mart ayından bu yana merkez bankasının yüzde 3'lük hedefinin üzerinde seyrediyordu. Halk ve işletmeler fiyatların hızla yükselmeyi sürdüreceğini düşünürse bu beklentiler ücret taleplerini ve fiyatlandırma kararlarını etkileyerek enflasyonu düşürmeyi zorlaştırabilir.

Filipinler Adaları Bankası baş ekonomisti Emilio Neri Jr., zayıf büyüme verilerinin bir sonraki faiz artışının büyüklüğünü etkileyebileceğini söyledi:

"Daha büyük faiz artışlarının sürmesi gerektiğini düşünsek de büyümeye ilişkin endişeler nedeniyle aralık ayında daha küçük bir artışı tercih edebilirler," dedi.

Neri, daha küçük bir artışın pesoya daha fazla baskı yapabileceği ve enflasyon beklentilerinin kontrolünü zorlaştırabileceği uyarısında bulundu. Aralık, değerlendirmesinde olası bir politika dönemi olarak belirtilmişti; faiz artışının büyüklüğüne ilişkin açıklanmış bir karar değildi.

Para Politikası Kurulu'nun 2026 için takvimdeki son toplantısı 17 Aralık'ta yapılacaktı. Remolona, kurulun gerekmesi halinde yeni faiz artışlarına açık olduğunu söyledi.

Yıllık hedef için keskin bir toparlanma gerekiyor

Son çeyrekte yaklaşık yüzde 6,3'lük büyüme, üçüncü çeyrekteki yüzde 2,1'lik hızın üç katı olacak. Balisacan'ın hükümetin yüzde 3,5'lik asgari yıllık hedefine ulaşmak için gerekli olduğunu söylediği ivme bu.

Balisacan, iyileşme umudunu dile getirirken hedefe ulaşmanın zorluğunu da şöyle ifade etti:

Mevcut koşullar göz önüne alındığında bu noktada oldukça zor, ancak dördüncü çeyrek performansının daha iyi olmasını umuyoruz.

Diğer yıllık tahminler de yılın zayıf geçeceğine işaret ediyor. Dünya Bankası 2026 büyüme tahminini yüzde 3,7 olarak açıklarken ASEAN+3 Makroekonomik Araştırma Ofisi tahminini yüzde 3,3'e düşürdü; bu oran hükümetin hedef aralığının altında.

GSYH verilerinin açıklanmasının ardından peso yüzde 0,3 değer kaybetti, gösterge borsa endeksi ise yüzde 0,7'ye varan düşüş yaşadı. Bu tepki, hükümetin güveni yeniden tesis etme ve geciken harcamaları başlatma yönündeki daha geniş kapsamlı çabalarına kısa vadeli piyasa baskısı ekledi.

Balisacan, yatırımların güçlenmesi, fiyat baskılarının hafiflemesi ve iş dünyasının güveninin toparlanması koşuluyla hükümetin 2027 için yüzde 5 ila 6 büyüme hedefinin hâlâ ulaşılabilir olduğunu söyledi. Hükümet ayrıca gıda ve enerji güvenliğini güçlendirme ve istihdam yaratma sözü verdi.

Reklam

Yavaşlamanın ardındaki tarihler

Son veriler 2026 boyunca yaşanan çeşitli gelişmeleri bir araya getiriyor: yükselen borçlanma maliyetleri, azalan yatırım girişleri, yavaşlayan üretim ve üçüncü çeyreğin bitmesinin ardından enflasyonda görülen yeni sıçrama.

  • Nisan-Ekim 2026: Merkez bankası faizleri toplam 125 baz puan artırdı.
  • Ocak-Temmuz 2026: Net doğrudan yabancı yatırım girişleri 4,07 milyar dolar oldu; bir yıl öncesine göre yüzde 23,9 azaldı.
  • Temmuz-Eylül 2026: GSYH bir yıl öncesine göre yüzde 2,1, mevsim etkilerinden arındırıldığında ise bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,1 büyüdü.
  • Ekim 2026: Enflasyon yüzde 7,8'e ulaştı. Merkez bankası 22 Ekim'de faizleri 50 baz puan artırarak yüzde 5,50'ye çıkardı.
  • 9 Kasım 2026: Filipin İstatistik Kurumu üçüncü çeyrek GSYH verilerini açıkladı.
  • Aralık 2026: Neri, büyümeye ilişkin endişeler nedeniyle bu ay daha küçük bir faiz artışının gündeme gelebileceğini belirtti. Para Politikası Kurulu'nun yılın takvimdeki son toplantısı 17 Aralık'a planlandı.

Hanehalkları ve işletmeler üzerindeki kısa vadeli baskılar somut: temel ihtiyaçların pahalılaşması, kredilerin maliyetinin artması, tarımsal üretim kayıpları ve inşaat çalışmalarındaki gecikmeler. İhracattaki artış bir miktar destek sağlıyor; ancak daha güçlü bir toparlanma için bu alanların birkaçında birden iyileşme gerekiyor.

Öne Çıkanlar

  • Filipinler GSYH'si 2026'nın üçüncü çeyreğinde yüzde 2,1 büyüyerek üst üste beşinci çeyrekte yavaşladı.
  • İlk dokuz ayda ortalama büyüme yüzde 2,5 oldu; bir yıl önce aynı dönemde yüzde 4,9'du.
  • Tarım yüzde 4,8 daralırken hanehalkı harcamalarındaki büyüme yüzde 2,4'e geriledi.
  • Altyapı soruşturmalarıyla bağlantılı gecikmelerin ortasında devletin inşaat harcamaları yüzde 15,1 düştü.
  • Ekim enflasyonunun yüzde 7,8'e ulaşması, ekonomik faaliyet zayıflarken faiz kararlarını zorlaştırdı. Merkez Bankası; petrol fiyatlarını, ulaşım ücretlerini ve El Niño'nun gıda fiyatları üzerindeki olası etkilerini gerekçe göstererek 22 Ekim'de gösterge faizi yüzde 5,50'ye çıkardı.
  • Balisacan, yıllık asgari yüzde 3,5'lik hedefe ulaşmak için dördüncü çeyrekte yaklaşık yüzde 6,3 büyüme gerektiğini söyledi.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir